ساختار خانواده: تفاوت میان نسخه‌ها

زن عهده‌دار مدیریت داخلی منزل است و دربارهٔ آن پاسخگو است. در روایات اسلامی، زن سیدهٔ خانه خوانده شده و بسیاری از مسئولیت‌ها به او سپرده شده است، زیرا او بیش از مرد در خانه حضور داشته و به‌عنوان کانون عاطفی خانواده، نقش مهمی در تربیت فرزندان دارد. زن در نگرش اسلام؛ تجلی مهر الهی است که راه عبودیتش از مسیر مقدس همسری و مادری یعنی انسان‌پروری می‌گذرد. زن مایه آرامش شوهر است. مهم‌ترین وظیفه زن نقش آرامش‌بخشی او است. زن صالحه شوهرش را در امر دنیا و آخرت یاری می‌کند. از منظر امام صادق زنی که شوهرش را آزار دهد، ملعون است. همسر صالح مایه چشم‌روشنی و منبع خیر است. بهترین نعمت برای مرد، زن صالحه‌ای دانسته شده که شوهر با دیدنش شاد شود، هرگاه چیزی به او ببخشد از او خوبی ببیند و در غیابش آبرویش را حفظ کند. [[زن]] متناسب با این موقعیت و نقش‌های مرتبط با آن، از اختیاراتی برخوردرا است. و نیازمند میزان مشخصی از دسترسی به قدرت، ثروت، منزلت و اطلاعات است.

پدر تکیه‌گاه فرزندان و مسئول تأمین نیازهای آنها است. احترام به او سفارش الهی و حفظ حرمتش در ردیف بندگی خداوند است. به فرمایش رسول اکرم تمام داشته‌های فرزندان متعلق به پدر است. نقش کانونی پدر؛ تربیت فرزندان و مراقبت از آنها در برابر گمراهی است. بر این اساس، پدر قبل از همه باید خودساخته و دارای صلاحیت پدری باشد، چون او نقش الگویی و تربیتی برای فرزندان خود دارد. رستگاری فرزندان در پرتوی رستگاری پدران است. فرزندانی که به پیروی از والدین خود، به خدا ایمان می‌آورند، همنشین آن‌ها در بهشت می‌شوند. بهترین ارث پدر برای فرزند، ادب و تربیت او دانسته شده است. پدر وظیفه دارد که برای پرورش فرزندان صالح، آنها را به بندگی خدا و انجام دادن فرایض الهی دعوت کند، زمینه تعلیم آنها را فراهم کرده و نیازهای مادی آنها را از رزق طیب و روزی حلال تأمین کند، چون غذاهای مختلف، آثار اخلاقی متفاوتی در روحیات انسان دارد.

موقعیت مادری از منزلت بالایی برخوردار بوده و مادر بیش از دیگران بر گردن انسان حق دارد. مادر، کانون عاطفی خانواده و حامل نقش‌های مهمی است. نقش اصلی مادر پرورش فرزند است؛ در روایات سفارش شده است که همسر مناسب انتخاب کنید تا فرزندان شما وارث صفات ناپسند نشوند. مادر دارای نقش‌های حاملگی و شیردهی است و در این دو مرحله از رشد، بنیادهای شخصیتی فرزند، ساخته می‌شود. جایگاه مادری در جامعه‌پذیری فرزندان نیز تأثیر بسزایی دارد. مادر آگاهانه یا ناآگاهانه، فرهنگ و تمدن، معرفت و ویژگی‌های اخلاقیِ یک قوم و جامعه را با جسم، روح، خُلق و رفتارِ خود به نسل بعد منتقل می‌کند و از این‌راه همه افراد جامعه تحت تأثیر مادران هستند. محبت و فداکاری مادران از یک سو و لطافت روح آن‌ها از سوی دیگر، موجب این موقعیت فوق‌العاده برای آن‌ها شده است. بانوان شرف مادری دارند؛ اولین مدرسه‌ای که بچه دارد، دامن مادر است. مادرِ خوب، بچه خوب تربیت می‌کند، اگر مادر منحرف باشد، بچه از دامن مادر، منحرف بیرون می‌آید.

موقعیت فرزندی حامل نقش‌های مهمی است. قرآن مهم‌ترین نقش فرزندی را احسان و نکویی به والدین می‌داند. احسان در اصطلاح هر عمل نیکی است که از نظر عقل و شرع مورد تأیید باشد. [[احسان به والدین]]، دربر گیرندهٔ خدمت، انفاق، مدارا و نرمی در کلام با آنها است. نیکی به والدین از اعمال بافضیلت است که روایات آن را در ردیف نماز اول وقت و جهاد در راه خدا قرار داده است. همچنین نیکی به والدین در قرآن با توحید در یک طبقه قرار گرفته و پس از امر به پرستش خدا و نهی از شرک، بی‌درنگ احسان به والدین سفارش شده است. در آیه دیگری به زحمات و رنج‌های بارداری مادر نیز تصریح می‌شود که ممکن است اشاره به حقوق سنگین مادر و تقدم آن بر حقوق پدر باشد. رسول اکرم نیز در مورد پرسشی از احسان کردن به والدین، سه مرتبه نسبت به حق مادر سفارش می‌کند و یک بار اشاره به حق پدر دارد. بر این اساس، مادر مقدم بر پدر بوده و حقش سه برابر پدر است. در مقابل احسان، مسئله عقوق والدین است که از گناهان کبیره شمرده شده و در دنیا کیفر داده می‌شود.