مردپرهیزی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-مردپرهیزی؛ یک ترند فرهنگی و اجتماعی برای پرهیز آگاهانه و موقت از قرار عاشقانه و روابط عاطفی با مردان.
+'''{{درشت|مردپرهیزی}}'''؛ ترند فرهنگی‌اجتماعی برای پرهیز آگاهانه و موقت از قرار عاشقانه و روابط عاطفی با مردان.
-مردپرهیزی (Boysober) یک ترند فرهنگی است که به‌طور مشخص به پرهیز آگاهانه و داوطلبانه از قرار عاشقانه، روابط عاطفی و جنسی با مردان یا در معنای گسترده‌تر، هر گونه رابطه عاشقانه و جنسی برای یک دورهٔ مشخص اشاره دارد. این اصطلاح، که ترکیبی از واژه‌های انگلیسی ''Boy'' (پسر/مرد) و ''Sober'' (هوشیار/پرهیزکار) است، در میان زنان جوان، به ویژه '''نسل زِد'''، در شبکه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک وایرال شده است. هدف اصلی این جنبش، فاصله گرفتن از فرهنگ روابط سطحی و پرتنش مدرن به منظور تمرکز بر '''خودشناسی، رشد فردی، و سلامت روان''' است.
+مردپرهیزی یک ترند فرهنگی‌اجتماعی است که به پرهیز آگاهانه و داوطلبانه از هر گونه رابطه عاشقانه و جنسی برای یک دورهٔ مشخص اشاره دارد. این اصطلاح میان زنان جوان، در شبکه‌های اجتماعی مانند [[تیک‌تاک]] وایرال شده است. هدف اصلی این ترند، فاصله‌گرفتن از تمامی اشکال روابط عاطفی به‌منظور [[خودشناسی]] و رشد فردی است؛ با این حال، منتقدان بر این باورند که تعریفِ رشد فردی در تضاد با روابط زوجیت و یافته‌های [[روان‌شناسی]] است که [[خانواده|نهاد خانواده]] و پیوندهای عاطفی پایدار را رکن اصلی [[سلامت روان]] و تکامل شخصیت می‌دانند. از این منظر، [[سبک زندگی]] مبتنی بر پرهیزِ مطلق می‌تواند به‌جای رشد، منجر به تضعیف ساختارهای حمایتی فرد شود.
-== تعریف و ریشه‌شناسی ==
+== مفهوم‌شناسی مردپرهیزی ==
-واژۀ '''مردپرهیزی''' در زبان‌فارسی از ترکیب دو جزء «مرد» و «پرهیز» (به معنای دوری جستن یا اجتناب) ساخته شده است. این اصطلاح بسته به بستر استفاده (روان‌شناسی، جامعه‌شناسی یا فرهنگ عامه)، مفاهیم متفاوتی را در بر می‌گیرد.
+واژهٔ مردپرهیزی در [[زبان فارسی]] برگرفته از اصطلاح انگلیسی Boysober است که در سال ۲۰۲۴م توسط هوپ وودارد، کمدین آمریکایی، در یک اجرای کمدی مطرح شد و از واژه Boy به‌معنای [[پسر]] و ''Sober'' به‌معنای هوشیار یا پاک در ادبیاتِ [[ترک اعتیاد]] ساخته شده است. این اصطلاح به‌معنای سم‌زدایی عاطفی است<ref>[https://www.mamamia.com.au/boysober-movement/ “No dating, no sex, no men: Why women in their 20s are going 'boysober'”, mamamia website.]</ref> و به توقف موقت روابط عاطفی و رمانتیک با [[مردان]]، از جمله پرهیز از [[دیت|قرارهای عاشقانه]]، روابط عاطفی جدید، ارتباط مجدد با شرکای عاطفی پیشین و تماس جنسی عاشقانه با مردان، با هدف تمرکز بر سلامت روان و اهداف فردی اشاره دارد.<ref>[https://kolbehsargarmi.ir/جنبش-boysober-و-معنای-جدید-تجرد-در-دختران-نسل-z/24618/ «جنبش Boysober و معنای جدید تجرد در دختران نسل Z»، وب‌سایت کلبه سرگرمی.]</ref>
-=== ریشه‌های کلاسیک و علمی ===
+=== تفاوت مردپرهیزی با مفاهیم مشابه ===
-در ادبیات علمی و آکادمیک، این مفهوم با واژگانی که ریشه یونانی دارند شناخته می‌شود:
+* '''[[خویشتن‌داری جنسی]]:''' معمولاً بر پرهیز از [[رابطه جنسی|عمل جنسی]] تمرکز دارد و می‌تواند ریشه‌های مذهبی، اخلاقی یا پزشکی داشته باشد؛<ref>[https://bamdadc.com/خویشتن-داری-جنسی/ «نقش خویشتن‌داری جنسی در سلامت روانی و جسمی»، وب‌سایت بامدادان.]</ref> اما در مردپرهیزی هدف اصلی نه صرفاً قطع رابطهٔ جنسی، بلکه جداسازی تمرکزِ ذهنی و عاطفی از [[جنس مخالف]] به‌منظور بازیابی استقلال فردی است.<ref>[https://dayan-co.com/پسر-مرد-پرهیزی-man-boysober-ترند-جهانی-خودمراقب/ «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان.]</ref>
+* '''مردهراسی:''' در ادبیات علمی، آندروفوبیا معنای [[مردهراسی]] دارد که در [[روان‌پزشکی]] برای توصیف [[ترس]] خاص و غیرارادی از مردان به کار می‌رود.<ref>[https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21987-androphobia “Androphobia", cleveland clinic website.]</ref>
+* '''[[مردستیزی]]:''' بر پایهٔ تنفر یا تحقیر مردان استوار است؛<ref>[https://vajehyab.com/farhangestan/مردستیزی?q=مردستیزی «مردستیزی»، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> اما در مردپرهیزی، لزوماً چنین تنفری وجود ندارد؛ بلکه تمرکز بر استقلال فردی و سلامت روان است.<ref>[https://dayan-co.com/پسر-مرد-پرهیزی-man-boysober-ترند-جهانی-خودمراقب/ «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان.]</ref>
-'''Androphobia (مردهراسی):''' متشکل از واژه یونانی ''Andros'' (مرد) و ''Phobos'' (هراس). این اصطلاح در روان‌پزشکی برای توصیف یک فوبیای خاص و ترس غیرارادی از مردان به کار می‌رود.<ref>[https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21987-androphobia .Androphobia», website cleveland clinic»]</ref>
+== بازتاب‌های فرهنگی و رسانه‌ای مردپرهیزی ==
+این گرایش در بسترهای رسانه‌ای، اغلب به‌عنوان واکنشی به فرسودگی ناشی از [[دوستیابی دیجیتال]] تحلیل می‌شود.<ref>[https://dayan-co.com/پسر-مرد-پرهیزی-man-boysober-ترند-جهانی-خودمراقب/ «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان.]</ref> نمود عینی این پدیده، تغییر در نحوهٔ تخصیص منابع فردی است؛ به‌طوری که طرفداران این الگو با تعلیق فعالیت در [[پلتفرم‌ دوستیابی|پلتفرم‌های دوستیابی]]، زمان و انرژی روانی خود را به فعالیت‌های ملموسی نظیر فراگیری مهارت‌های جدید'''،''' [[ورزش]] یا [[مسافرت|سفر]] اختصاص می‌دهند. اگرچه این رویکرد در متون آکادمیک تثبیت نشده، اما گزارش‌های رسانه‌ای آن را الگویی برای اولویت‌بخشی به سلامت روان در برابر تنش‌های ناشی از روابط کوتاه‌مدت و بی‌سرانجام توصیف کرده‌اند.<ref>[https://rooziato.com/1404739484/boysober-چیست؟-ترند-جدید-گذراندن-یک-سال-بدون/ تاجدینی، «Boysober چیست؟ ترند جدید گذراندن «یک سال بدون مرد» توسط دختران نسل Z!»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref>
-=== اصطلاحات نوپدید و فرهنگ عامه ===
+== آینده ترند مردپرهیزی و پیامدهای احتمالی ==
-در سال‌های اخیر و با گسترش شبکه‌های اجتماعی، مفاهیم جدیدی وارد ادبیات این حوزه شده‌اند که مردپرهیزی را از یک حالت «دفاعی» به یک «انتخاب سبک زندگی» تغییر داده‌اند. '''بوی‌سوبر (Boysober)''' که در سال ۲۰۲۴ توسط هوپ وودوارد (Hope Woodard) ابداع شد، ترکیبی از واژه Boy (پسر) و ''Sober'' (هوشیار/پاک - در ادبیاتِ ترک اعتیاد) است. بوی‌سوبر به معنای «سم‌زدایی عاطفی» است؛ یعنی فرد برای مدتی مشخص، تعاملات رمانتیک، اپلیکیشن‌های دوستیابی و روابط عاطفی با مردان را متوقف می‌کند تا بر سلامت روان و رشد فردی خود تمرکز کند.<ref>[https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2024/dec/30/dating-culture-celibacy-boysober Going boysober: the women who turned to celibacy in 2024, website theguardian.]</ref>
+طبق پیش‌بینی‌ها این گرایش به‌عنوان یک موج رسانه‌ای گذرا است، اما پیامدهای رفتاری آن می‌تواند بر [[الگوی انتخاب شریک زندگی]] تأثیرگذار باشد. تحلیل‌گران اجتماعی معتقدند این دورهٔ پرهیز، بیش از آنکه تقابلی با [[خانواده|نهاد خانواده]] باشد، واکنشی به روابط آسیب‌زا و بی‌سرانجام در دنیای مدرن است. بسیاری از پیروان این الگو قصد دارند پس از این دوره، با رویکردی گزینش‌گرانه و با هدف دستیابی به روابط پایدار و متعهدانه وارد پیوندهای عاطفی شوند.<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/health-wellness/2024/07/11/boysober-sex-dating-empowerment-relationships-women/74331720007/ Goldberg, “‘Hot girl summer,’ move aside. Women are going ‘boysober’ and have never felt better”, usatoday website.]</ref> با این حال، منتقدان هشدار می‌دهند که ترویج پرهیز مطلق و طولانی‌مدت و ماندن در حالت [[تجرد]]، می‌تواند به چالشِ افزایش [[سن ازدواج]] دامن زند و آسیب‌های روحی، [[آسیب‌های روانی|روانی]] و [[آسیب‌های اجتماعی|اجتماعی]] متعددی را برای [[دختر|دختران]] به‌دنبال داشته باشد.<ref>[https://www.migna.ir/news/24813/تجرد-قطعي-دلايل-فردي-اجتماعي-آسيب-هاي-رواني «تجرد قطعی؛ از دلایل فردی و اجتماعی تا آسیب‌های روانی»، وب‌سایت میگنا.]</ref>
-=== تفاوت مفهومی ===
+== پانویس ==
-باید میان «مردپرهیزی» به عنوان یک رفتار اجتنابی با '''«مردبیزاری» (Misandry)''' تمایز قائل شد. در مردپرهیزی، لزوماً تنفر از جنس مذکر وجود ندارد، بلکه تمرکز بر «دوری گزیدن» برای حفظ آرامش، امنیت یا استقلال فردی است.
-== مفهوم و قوانین غیررسمی مردپرهیزی ==
-مردپرهیزی بیشتر به عنوان یک '''بازسازی عاطفی''' مطرح می‌شود تا یک نفی دائمی روابط، بر خلاف پرهیز از الکل. در این ترند، فرد به معنای واقعی «پرهیزکار» نمی‌شود، بلکه تصمیم می‌گیرد '''آگاهانه''' انرژی خود را از پیگیری روابط به سمت '''خودمراقبتی''' و '''اهداف شخصی''' هدایت کند.<ref>[https://www.mamamia.com.au/boysober-movement/ «No dating, no sex, no men: Why women in their 20s are going 'boysober'.»,website mamamia.]</ref> شرکت‌کنندگان اغلب از مجموعه‌ای از '''قوانین غیررسمی''' پیروی می‌کنند که ممکن است بسته به فرد متفاوت باشد، اما عموماً شامل موارد زیر است:
-# '''بدون قرار عاشقانه'''
-# '''بدون اپلیکیشن‌های دوستیابی'''
-# '''بدون روابط خاکستری'''
-# '''بدون ارتباط مجدد با شرکای عاطفی سابق'''
-# '''پرهیز از تماس فیزیکی عاشقانه'''<ref>[https://kolbehsargarmi.ir/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-boysober-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B3%D9%84-z/24618/ «جنبش Boysober و معنای جدید تجرد در دختران نسل Z»، وب‌سایت کلبه سرگرمی.]</ref>
-== '''تفاوت''' '''مردپرهیزی با خویشتن‌داری جنسی''' ==
-مفهوم «مردپرهیزی» به‌ویژه در قالب مدرن آن یعنی بوی‌سوبر با «خویشتن‌داری جنسی» تفاوت‌هایی دارد. تفاوت‌های اصلی این دو عبارتند از:
-* '''هدف:''' در خویشتن‌داری جنسی، هدف اصلی خودداری از '''«عمل جنسی»''' است که اغلب ریشه در آموزه‌های مذهبی، اخلاقی یا پیشگیری از بیماری‌ها دارد. اما در مردپرهیزی/بوی‌سوبر، هدف دوری از '''«جنسیت مذکر» و «ساختار رابطه عاطفی»''' است تا فرد بتواند استقلال روانی خود را باز یابد.
-* '''مخاطب:''' خویشتن‌داری جنسی می‌تواند توسط هر فردی (فارغ از جنسیت طرف مقابل) انجام شود، اما مردپرهیزی مشخصاً بر قطع رابطه یا دوری از «مردان» تمرکز دارد.
-* '''رویکرد:''' خویشتن‌داری جنسی معمولاً یک تعهد فیزیکی است، در حالی که مردپرهیزی مدرن یک '''«سم‌زدایی عاطفی» (Emotional Detox)''' است که شامل حذف اپلیکیشن‌های دوستیابی و حتی مکالمات روزمره عاطفی نیز می‌شود.
-== مردپرهیزی در ایران ==
-در جامعه ایران، مردپرهیزی طی دهه‌های اخیر از یک قالب سنتی و مذهبی به یک پدیده اجتماعی مدرن تغییر شکل داده است. این پدیده را می‌توان در چند لایه بررسی کرد:
-=== ۱. زمینه‌های اجتماعی و تغییر الگوی زیست ===
-جامعه‌شناسان ایرانی به پدیده‌ای به نام '''«تجرد قطعی»''' یا '''«زیست مستقل دختران»''' اشاره می‌کنند. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند که بخشی از زنان به دلیل تجربه‌های زیسته ناخوشایند در محیط‌های کاری یا خانوادگی، به نوعی «خودبسندگی» و دوری گزیدن از روابط عاطفی با مردان روی آورده‌اند.
-=== ۲. فضاهای تفکیک‌شده (Gender Segregation) ===
-در ایران، مردپرهیزی گاهی به صورت ساختاری پدیدار می‌شود. ایجاد فضاهای «زنانه» (مانند پارک‌های بانوان، واگن‌های مخصوص زنان در مترو، یا تاکسی‌های بانوان) فرصتی را برای نوعی مردپرهیزی موقت در فضای عمومی فراهم کرده است.
-=== ۳. تغییر در معیارهای عاطفی ===
-مشابه جنبش‌های جهانی مانند ''Boysober''، در میان نسل‌های جوان‌تر ایران (دهه ۷۰ و ۸۰) گرایشی به نام «رابطه نخواستن» یا تمرکز بر «توسعه فردی» به جای ورود به روابط سنتی دیده می‌شود. این رفتار در ایران اغلب با هدف محافظت از سلامت روان در برابر روابط سمی (Toxic) صورت می‌گیرد.
-== واکنش‌ها و آثار مردپرهیزی ==
-مردپرهیزی، بیش از آنکه یک پدیده پزشکی باشد، یک حرکت اجتماعی است که با واکنش‌های متعددی در رسانه‌ها و میان متخصصان علوم اجتماعی روبرو شده است.
-=== ۱. آثار فردی و توسعه شخصی ===
-طرفداران این سبک زندگی، آثار مثبتی را برای این دوره پرهیز برمی‌شمارند:
-* '''بازیابی خودپیروی (Autonomy):''' فرد با قطع وابستگی عاطفی به مردان و حذف اپلیکیشن‌های دوستیابی، زمان و انرژی روانی خود را صرف تحصیل، مهارت‌آموزی و بهبود وضعیت اقتصادی می‌کند.
-* '''سلامت روان و کاهش فرسودگی:''' حذف «درام‌های عاطفی» و چرخه‌های بی‌پایان روابط کوتاه‌مدت، منجر به کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب و آرامش ذهنی گزارش شده است.
-* '''شناخت الگوهای رفتاری:''' این دوره به فرد فرصت می‌دهد تا الگوهای سمی در انتخاب‌های گذشته خود را شناسایی کرده و با دیدی بازتر به روابط آینده نگاه کند.
-=== ۲. واکنش‌های اجتماعی و رسانه‌ای ===
-* '''انگ‌زدایی از تجرد:''' این جنبش باعث شده است که «تجرد» به جای یک «اجبار یا شکست»، به عنوان یک «موقعیت قدرتمند و انتخابی» در افکار عمومی بازتعریف شود.
-* '''تقابل با سنت‌های ازدواج‌محور:''' در جوامعی مثل ایران، این رفتار گاهی با واکنش منفی لایه‌های سنتی روبرو می‌شود که آن را تهدیدی برای ساختار خانواده یا عامل افزایش «تجرد قطعی» می‌دانند.
-=== ۳. پیامدهای ساختاری ===
-* '''تغییر در بازار دوستیابی:''' تحلیل‌گران اقتصادی اشاره کرده‌اند که گسترش بوی‌سوبر در میان نسل زد، شرکت‌های مالک اپلیکیشن‌های دوستیابی را مجبور به بازنگری در الگوریتم‌ها و سیاست‌های خود کرده است.
-* '''شکل‌گیری جوامع زنانه (Sisterhood):''' یکی از آثار مهم این پدیده، تقویت پیوندهای دوستی میان زنان و جایگزینی «حمایت اجتماعی هم‌جنس» به جای «نیاز عاطفی به جنس مخالف» است.
-==پانویس==
 {{پانویس}}
-==منابع==
+== منابع ==
+{{آغاز منابع}}
+* «پسر/مرد پرهیزی (Man/Boysober): ترند جهانی خودمراقبتی زنان»، وب‌سایت خانه رشد دایان، تاریخ بازدید: ۷ دی ۱۴۰۴ش.
+* تاجدینی، نورا، «Boysober چیست؟ ترند جدید گذراندن «یک سال بدون مرد» توسط دختران نسل Z!»، وب‌سایت روزیاتو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۴۰۴ش.
+* «تجرد قطعی؛ از دلایل فردی و اجتماعی تا آسیب‌های روانی»، وب‌سایت میگنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
+* «جنبش Boysober و معنای جدید تجرد در دختران نسل Z»، وب‌سایت کلبه سرگرمی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۴۰۴ش.
+* «مردستیزی»، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۴ش.
+* «نقش خویشتن‌داری جنسی در سلامت روانی و جسمی»، وب‌سایت بامدادان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ دی ۱۴۰۳ش.
+{{آغاز چپ‌چین}}
+* Androphobia", ''Cleveland Clinic website'', Date of Upload: 25 October 2021".
+* "Going boysober: the women who turned to celibacy in 2024", ''The Guardian website,'' Date of Upload: 30 December 2024.
+* Goldberg, Alyssa, “‘Hot girl summer,’ move aside. Women are going ‘boysober’ and have never felt better”, usatoday website, Date of Upload: 22 July 2024.
+* ''No dating, no sex, no men: Why women in their 20s are going ''boysober<nowiki/><nowiki>''</nowiki>''", ''Mamamia website,'' Date of Upload: 6 November 2024.
+{{پایان چپ‌چین}}
+{{پایان منابع}}