الگوی مصرف مردانه: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «الگوی مصرف مردانه؛» ایجاد کرد |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
الگوی مصرف | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| زیرنویس عنوان = | |||
| تصویر =الگوی مصرف مردانه.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =گروهی از مردان در حال انتخاب لباس در فروشگاه پوشاک مردانه | |||
| image_alt =انتخاب لباس پوشاک مردانه | |||
| فایل پادکست =الگوی مصرف مردانه14041017.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/12 | |||
| تاریخ پادکست =17-۱۰-۱۴۰۴ | |||
| عنوان اصلی = الگوی مصرف مردانه | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[مطالعات مصرف]]{{سخ}}[[مطالعات جنسیت]] | |||
| نوع مفهوم = الگو | |||
| معنای اصطلاحی = شیوه خرید و مصرف کالاها تحت تأثیر [[هویت جنسیتی]] مردانه با هدف تأمین نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی مردان | |||
| حوزه کاربرد = [[مصرف]]{{سخ}}[[سبک زندگی]]{{سخ}}هویت جنسیتی | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[الگوی مصرف زنانه]]{{سخ}}[[مصرفزدگی]]{{سخ}}[[مصرف تظاهری]]{{سخ}}هویت جنسیتی | |||
| اهمیت = نقش آن در هویتسازی مردان و تأثیر بر مصرفزدگی و تضعیف نقشهای سنتی جنسیتی | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''الگوی مصرف مردانه'''}}؛ الگوی مصرف مردان با اثرپذیری از هویت جنسیتی. | |||
الگوی مصرف مردانه، شیوهای از مصرف است که بر اساس [[هویت]]، نقشها و ارزشهای ویژه [[مردان]] شکل میگیرد و هدف آن برآوردن نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی آنان است. در گذشته، مرزهای آشکاری میان [[الگوی مصرف زنانه|الگوی مصرف زنان]] و مردان وجود داشت، اما فرهنگ مصرفگرای مدرن با ترویج سبکهای یکسان، این تمایزها را کمرنگ کرده است. امروزه مصرف جنبهای نمایشی یافته و به ابزاری برای هویتسازی مردان تبدیل شده است؛ آنان از طریق نوع کالاها و [[الگوی مصرف|شیوه مصرف]]، تصویر دلخواهی از خود را به نمایش میگذارند. این روند به گسترش [[مصرفزدگی]] و تضعیف [[نقشهای سنتی جنسیتی]] انجامیده است. | |||
== تعریف الگوی مصرف مردانه == | |||
الگوی مصرف مردانه به شیوه خرید و مصرف کالاها تحت تأثیر [[هویت جنسیتی]] مردانه اطلاق میشود که هدف آن تأمین نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی مردان است. این الگو مبتنی بر پذیرش تفاوتهای جنسیتی شکل میگیرد، در حالی که در نگرشهای برساختگرایانه، مصرف مردان و زنان یکسان تلقی میشود.<ref>[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص63-57.]</ref> از منظر برخی صاحبنظران، [[مصرف تظاهری]] مردان نشاندهنده تلاش برای کسب هویتهای انتخابی و متأثر از ذائقه مصرفی خاص آنان است. بر مبنای نظریه طبقه تنآسا، مردان همانند زنان با نوع [[پوشش]] و [[آرایش]]، خود را از دیگران متمایز میکنند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919.html نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص189-188.]</ref> از این منظر، مصرف نیابتی زنان نیز عمدتاً برای آبرومندی مردان، صورت میگیرد.<ref name=":02">[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص62-59.]</ref> | |||
== الگوی خرید مردانه == | |||
[[پرونده:الگوی مصرف مردانه۱.jpg|جایگزین=دریافت پول از مشتری|بندانگشتی|دریافت پول از مشتری در یک فروشگاه محصولات خواب]] | |||
مردان در چارچوب نظام ادراکی، عاطفی و ارادی مردانه، هنگام خرید، فعالانه عمل میکنند.<ref>[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص65.]</ref> آنها میدانند چه میخواهند و بهندرت بدون [[برنامهریزی]] خرید میکنند. مردها وقت زیادی را صرف نگاهکردن به اجناس مغازه نکرده و کمتر به قیمت کالاها توجه دارند.<ref>[https://khooyeh.ir/نقش-جنسیت-خریداران-در-فرآیند-فروش/ دگانگ، «نقش جنسیت خریداران در فرایند فروش»، وبسایت خویه.]</ref> مردان نسبت به زنان کمتر تحت تأثیر [[چشم و همچشمی|چشموهمچشمی]] یا [[خودنمایی]]، اقدام به خرید میکنند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919.html نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص184.]</ref> آنها تمایل به خرید سریع داشته و نمیخواهند دست خالی از فروشگاه خارج شوند. مردان بهطور کلی تنها خرید کرده<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-سبک-زندگی-3/644301-تفاوت-خرید-کردن-در-زنان-ونوسی «تفاوت خرید کردن در زنان ونوسی و مردان مریخی»، پایگاه خبری برترینها.]</ref> و عمدتاً مغرور و جویای موقعیت هستند، بر داراییهای خود، بهعنوان نماد موفقیت تأکید داشته و از خرید کالاهای لوکس، بیشتر لذت میبرند.<ref>[https://barresybazargani.itsr.ir/article_711302_93798daa2988161efad6f4de26d46c8b.pdf شیرمحمدی و هاشمی باغی، «تحلیل اثر مصرف نمایشی بر انگیزه خرید مجدد مصرفکنندگان به واسطه ابعاد فرهنگی هافستد، انگیزههای سودمندی و انگیزههای لذتجویانه»، 1403ش، ص96.]</ref> | |||
مردان کمتر از زنان متأثر از انگیزههای مصرفیای همچون [[آرامش]]، [[آموزش]]، زیباسازی و [[تفریح]] هستند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/160608/fa#downloadbottom مکنون و عطائی آشتیانی، «شکلگیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، 1390ش، ص57.]</ref> در گذشته، مردان، برخلاف زنان که توجه بیشتری به اندام ظاهری خود داشتند، هزینه بیشتری را صرف تغذیه و گردش میکردند؛ اما امروزه، پسران جوان نیز برای محصولات زیبایی هزینه میکنند. برخی این تغییر را ناشی از اهمیت یافتن [[زیبایی اندام]] میدانند.<ref name=":11">[https://www.farhangemrooz.com/news/29298/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%AC-% ایلمونن، «تفاوتهای ساختاری در مصرف زنان و مردان»، پایگاه تحلیل و اطلاعرسانی فرهنگ و علوم انسانی.]</ref> مردان امروزی، همچون زنان، مصرفکننده شدهاند، اما غالباً کالاهایی را مصرف میکنند که نشاندهنده تمایز و شایستگیشان بوده و این احساس را به آنها القا کند که در جایگاه بالاتر اجتماعی قرار گرفتهاند.<ref name=":4">[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص68.]</ref> | |||
== مصرفزدگی در مردان == | |||
[[پرونده:الگوی مصرف مردانه۲.jpg|جایگزین=گروه بیتیاس گروه پسرانه |بندانگشتی|گروه بیتیاس گروه پسرانه هفت نفره کره جنوبی با آرایش دخترانه]] | |||
الهیات سکولار، [[الگوی مصرف مردانه]] را بهشکل [[مصرفزدگی]]، ساخت بخشیده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/09/12/2999364/زنان-و-الگوی-اسلامی-مصرف صادقی، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> مصرفزدگی، با پیشنهاد مصرفهای مشابه زنان برای مردان، کارکردهای اقتصادی و جنسیتی هریک از دو جنس را درهم آمیخته و به تقویت مدل مصرفی دوجنسی میپردازد و بهنوعی بازتابنده هویت [[همجنسگرایی|همجنسبازان]] و [[دوجنسیتی]]ها است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/426663/بررسی-مناسبات-هویت-و-جنسیت-با-مصرف-در-دو-رهی مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص64.]</ref> | |||
=== عوامل مصرفزدگی مردان === | |||
در مصرفزدگی، لذتِ خواستن بیش از لذتِ داشتن است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/09/12/2999364/زنان-و-الگوی-اسلامی-مصرف صادقی، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> برخی، مصرفزدگی از نوع تشبه مرد به زن را ناشی از ضعف باورهای دینی میدانند<ref>[https://nidamat.com/432/آرایش-های-غلیظ-زنانه-بر-سر-و-صورت-پسران/ سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی.]</ref> که در اثر عواملی همچون [[تبلیغات رسانهای|تبلیغات بازرگانی]] در رسانه، تقلیدپذیری<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919.html نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص188-190.]</ref> و بازتعریف هویت انتخابی،<ref>[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص65-62]</ref> رخ میدهد. برخی مردان بهویژه پسران از [[سلبریتی]]ها تقلید کرده و سعی دارند با مصرف و استایل تظاهری خود را به آنها شبیه سازند. همچنین برخی پسران به پوشش و آرایش دخترانه روی آوردهاند.<ref>[https://avapress.com/fa/report/40318/برخى-پسران-تقليد-آرايش-دختران-فخر-ميدانند «برخی از پسران تقلید از آرایش دختران را فخر میدانند»، خبرگزاری صدای افغان.]</ref> بسیاری از مردان نیز با [[مدیریت بدن]] خویش در قالب [[رژیم غذایی]]، [[ورزش]]، [[مراقبتهای بهداشتی]] و آرایش، در پی کسب هویت ویژهای برای خود هستند.<ref>[https://journals.iau.ir/article_545361_5cb4a1fb099c40b78bfaaf4d8364b141.pdf سفیری و معروفپور، «ارائه الگوی تعارض هویتی زنان»، 1396ش، ص48-47.]</ref> | |||
=== مصرفزدگی مردان در ایران === | |||
[[پرونده:الگوی مصرف مردانه۳.jpg|جایگزین= دو پسر ایرانی با آرایش زنانه|بندانگشتی|تصویری از دو پسر ایرانی با آرایش زنانه]] | |||
[[ایران]]، هفتمین واردکننده لوازم آرایشی در جهان است و در سالهای اخیر، مردان ایرانی نیز به مصرف این لوازم روی آوردهاند. ۶۰٪ مردان، تمایل به [[جراحی زیبایی]] دارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/85767/Ù
ÙاÛسÙ-اÙÚ¯ÙÛ-Ù
صرÙ-Ù
ÛاÙ-جÙاÙ-اÛراÙÛ-Ù-غÛØ±Ø§Û رحمانی، «مقایسه الگوی مصرف میان جوان ایرانی و غیرایرانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوز.]</ref> پسران ایرانی به [[تناسب اندام]] و مصرف متظاهرانه اهمیت جدی میدهند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/204295/fa#downloadbottom نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آیندهی مصرفگرایی»، 1397ش، ص153.]</ref> برخی پسران [[جوانی|جوان]] گرایش به آرایش و پوششهای نسبتاً زنانه دارند و برخی خدمات [[زیبایی]] مخصوص بانوان امروزه در آرایشگاههای مردانه نیز ارائه میشود.<ref>[https://nidamat.com/432/آرایش-های-غلیظ-زنانه-بر-سر-و-صورت-پسران/ سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی.]</ref> از منظر صاحبنظران، [[مصرفگرایی]]، شخصیت مرد را تنزل داده، او را از ارزشهای متعالی، دور میسازد<ref>[https://ensani.ir/fa/article/58989/اسلام-و-اصلاح-الگوی-مصرف عظیمزاده آرانی، «اسلام و اصلاح الگوی مصرف»، 1389ش.]</ref> و هویت جنسیتی مردانه را مخدوش و تضعیف میکند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/426663/بررسی-مناسبات-هویت-و-جنسیت-با-مصرف-در-دو-رهی مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص64.]</ref> | |||
== الگوی مصرف مردانه در آموزههای اسلام == | |||
آموزههای اسلام با توجه به تفاوتهای جنسی [[زن]] و [[مرد]]، [[جنسیت]] را تعیینکنندهٔ الگوی مصرف دانسته و تناسب مصرف مردان با هویت مردانه را لازم میداند.<ref name=":102">[https://www.jrcp.ir/article_51286.html مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص68.]</ref> [[حضرت محمد|رسول اکرم]]، مردان زننما را نکوهش کرده و [[اهلبیت]] بر حفظ هویت جنسیتی مردان در انواع الگوهای مصرف تأکید دارند.<ref>جمعی از نویسندگان، شاخصهای سبک زندگی اسلامی، 1394ش، ص311.</ref> در الگوی مصرف مبتنی بر جنسیت؛ بر اساس [[جامعهپذیری جنسیتی|جامعهپذیری جنسیتی،]] پسران برای احراز موقعیت سرپرستی خانواده، جامعهپذیر میشوند<ref>[https://sid.ir/paper/1066958/fa#downloadbottom هاشمیعلیآبادی و خسروی، «بررسی چرایی تفاوت شیوههای تربیتی دختران و پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، 1401ش، ص363.]</ref> تا تأمینکنندهٔ معیشت<ref>ابراهیمیپور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، 1395ش، ص133.</ref> و رفاه [[خانواده]]،<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج4، ص11.</ref> باشند. در این الگو؛ ضمن تأکید بر [[بهرهوری]]،<ref>سوره نحل، آیه 14.</ref> مردان موظف هستند که با احساس مسئولیت و آیندهنگری، [[اقتصاد خانواده]] را مدیریت کرده و پسانداز داشته باشند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4180/9349/111918/امام_صادق_ع__و_اصلاح_الگوی_مصرف صالحی، «امام صادق(ع) و اصلاح الگوی مصرف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم | |||
* ابراهیمیپور، قاسم و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده از منظر متون دینی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش. | |||
* ایلمونن، کاج، «تفاوتهای ساختاری در مصرف زنان و مردان»، پایگاه تحلیل و اطلاعرسانی فرهنگ و علوم انسانی، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۳۹۳ش. | |||
* «برخی از پسران تقلید از آرایش دختران را فخر میدانند»، خبرگزاری صدای افغان، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش. | |||
* «تفاوت خرید کردن در زنان ونوسی و مردان مریخی»، پایگاه خبری برترینها، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۳۹۶ش. | |||
* جمعی از نویسندگان، شاخصهای سبک زندگی اسلامی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. ۱۳۹۴ش. | |||
* حبیبی، ظاهر، «اسراف و عوامل آن از دیدگاه اسلام»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۸۹ش. | |||
* دگانگ، مارگارت، «نقش جنسیت خریداران در فرایند فروش»، مترجم، زینب مهدیپور، وبسایت خویه، تاریخ بازدید مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* رحمانی، جواد، «مقایسه الگوی مصرف میان جوان ایرانی و غیرایرانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۸۸ش. | |||
* سفیری، خدیجه و معروفپور، مینا، «ارائه الگوی تعارض هویتی زنان»، زن و مطالعات خانواده، شماره۳۸، زمستان ۱۳۹۶ش. | |||
* سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۴۰۱ش. | |||
* شیرمحمدی، یزدان و هاشمی باغی، زینب، «تحلیل اثر مصرف نمایشی بر انگیزه خرید مجدد مصرفکنندگان به واسطه ابعاد فرهنگی هافستد، انگیزههای سودمندی و انگیزههای لذتجویانه (مورد مطالعه: برند طای سپاهان)»، دوماهنامه بررسیهای بازرگانی، شماره ۱۲۶، مرداد و شهریور ۱۴۰۳ش. | |||
* صالحی، غلامرضا، «امام صادق (ع) و اصلاح الگوی مصرف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰اسفند ۱۳۹۹ش. | |||
* صادقی، رقیه، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* عظیمزاده آرانی، محبوبه، «اسلام و اصلاح الگوی مصرف»، فرهنگ کوثر، شماره ۸۲، سال ۱۳۸۹ش. | |||
* کلینی، ابوجعفر، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق. | |||
* مکنون، ثریا و عطائیآشتیانی، زهره، «شکلگیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، زن در فرهنگ و هنر، شماره۱، پاییز ۱۳۹۰ش. | |||
* مؤذن سلطانآبادی، معصومه و مریجی، شمسالله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۲، اسفند ۱۳۹۵ش. | |||
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهههای۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعهشناسی کاربردی، شماره۴، زمستان ۱۳۹۷ش. | |||
* نوربخش، سیدنوید و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آیندهی مصرفگرایی»، آیندهپژوهی مدیریت، شماره ۱۱۵، زمستان ۱۳۹۷ش. | |||
* هاشمیعلیآبادی، سیداحمد و خسروی، جواد، «بررسی چرایی تفاوت شیوههای تربیتی دختران پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، فصلنامه پژوهشهای اعتقادی- کلامی، سال ۱۲، شماره ۴۸، زمستان ۱۴۰۱ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۲۶
| الگوی مصرف مردانه | |
|---|---|
 گروهی از مردان در حال انتخاب لباس در فروشگاه پوشاک مردانه | |
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | الگوی مصرف مردانه |
| شاخه علمی | مطالعات مصرف مطالعات جنسیت |
| نوع مفهوم | الگو |
| معنای اصطلاحی | شیوه خرید و مصرف کالاها تحت تأثیر هویت جنسیتی مردانه با هدف تأمین نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی مردان |
| حوزه کاربرد | مصرف سبک زندگی هویت جنسیتی |
| مرتبط با | الگوی مصرف زنانه مصرفزدگی مصرف تظاهری هویت جنسیتی |
| اهمیت | نقش آن در هویتسازی مردان و تأثیر بر مصرفزدگی و تضعیف نقشهای سنتی جنسیتی |
الگوی مصرف مردانه؛ الگوی مصرف مردان با اثرپذیری از هویت جنسیتی.
الگوی مصرف مردانه، شیوهای از مصرف است که بر اساس هویت، نقشها و ارزشهای ویژه مردان شکل میگیرد و هدف آن برآوردن نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی آنان است. در گذشته، مرزهای آشکاری میان الگوی مصرف زنان و مردان وجود داشت، اما فرهنگ مصرفگرای مدرن با ترویج سبکهای یکسان، این تمایزها را کمرنگ کرده است. امروزه مصرف جنبهای نمایشی یافته و به ابزاری برای هویتسازی مردان تبدیل شده است؛ آنان از طریق نوع کالاها و شیوه مصرف، تصویر دلخواهی از خود را به نمایش میگذارند. این روند به گسترش مصرفزدگی و تضعیف نقشهای سنتی جنسیتی انجامیده است.
تعریف الگوی مصرف مردانه
الگوی مصرف مردانه به شیوه خرید و مصرف کالاها تحت تأثیر هویت جنسیتی مردانه اطلاق میشود که هدف آن تأمین نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی مردان است. این الگو مبتنی بر پذیرش تفاوتهای جنسیتی شکل میگیرد، در حالی که در نگرشهای برساختگرایانه، مصرف مردان و زنان یکسان تلقی میشود.[۱] از منظر برخی صاحبنظران، مصرف تظاهری مردان نشاندهنده تلاش برای کسب هویتهای انتخابی و متأثر از ذائقه مصرفی خاص آنان است. بر مبنای نظریه طبقه تنآسا، مردان همانند زنان با نوع پوشش و آرایش، خود را از دیگران متمایز میکنند.[۲] از این منظر، مصرف نیابتی زنان نیز عمدتاً برای آبرومندی مردان، صورت میگیرد.[۳]
الگوی خرید مردانه
مردان در چارچوب نظام ادراکی، عاطفی و ارادی مردانه، هنگام خرید، فعالانه عمل میکنند.[۴] آنها میدانند چه میخواهند و بهندرت بدون برنامهریزی خرید میکنند. مردها وقت زیادی را صرف نگاهکردن به اجناس مغازه نکرده و کمتر به قیمت کالاها توجه دارند.[۵] مردان نسبت به زنان کمتر تحت تأثیر چشموهمچشمی یا خودنمایی، اقدام به خرید میکنند.[۶] آنها تمایل به خرید سریع داشته و نمیخواهند دست خالی از فروشگاه خارج شوند. مردان بهطور کلی تنها خرید کرده[۷] و عمدتاً مغرور و جویای موقعیت هستند، بر داراییهای خود، بهعنوان نماد موفقیت تأکید داشته و از خرید کالاهای لوکس، بیشتر لذت میبرند.[۸]
مردان کمتر از زنان متأثر از انگیزههای مصرفیای همچون آرامش، آموزش، زیباسازی و تفریح هستند.[۹] در گذشته، مردان، برخلاف زنان که توجه بیشتری به اندام ظاهری خود داشتند، هزینه بیشتری را صرف تغذیه و گردش میکردند؛ اما امروزه، پسران جوان نیز برای محصولات زیبایی هزینه میکنند. برخی این تغییر را ناشی از اهمیت یافتن زیبایی اندام میدانند.[۱۰] مردان امروزی، همچون زنان، مصرفکننده شدهاند، اما غالباً کالاهایی را مصرف میکنند که نشاندهنده تمایز و شایستگیشان بوده و این احساس را به آنها القا کند که در جایگاه بالاتر اجتماعی قرار گرفتهاند.[۱۱]
مصرفزدگی در مردان
الهیات سکولار، الگوی مصرف مردانه را بهشکل مصرفزدگی، ساخت بخشیده است.[۱۲] مصرفزدگی، با پیشنهاد مصرفهای مشابه زنان برای مردان، کارکردهای اقتصادی و جنسیتی هریک از دو جنس را درهم آمیخته و به تقویت مدل مصرفی دوجنسی میپردازد و بهنوعی بازتابنده هویت همجنسبازان و دوجنسیتیها است.[۱۳]
عوامل مصرفزدگی مردان
در مصرفزدگی، لذتِ خواستن بیش از لذتِ داشتن است.[۱۴] برخی، مصرفزدگی از نوع تشبه مرد به زن را ناشی از ضعف باورهای دینی میدانند[۱۵] که در اثر عواملی همچون تبلیغات بازرگانی در رسانه، تقلیدپذیری[۱۶] و بازتعریف هویت انتخابی،[۱۷] رخ میدهد. برخی مردان بهویژه پسران از سلبریتیها تقلید کرده و سعی دارند با مصرف و استایل تظاهری خود را به آنها شبیه سازند. همچنین برخی پسران به پوشش و آرایش دخترانه روی آوردهاند.[۱۸] بسیاری از مردان نیز با مدیریت بدن خویش در قالب رژیم غذایی، ورزش، مراقبتهای بهداشتی و آرایش، در پی کسب هویت ویژهای برای خود هستند.[۱۹]
مصرفزدگی مردان در ایران
ایران، هفتمین واردکننده لوازم آرایشی در جهان است و در سالهای اخیر، مردان ایرانی نیز به مصرف این لوازم روی آوردهاند. ۶۰٪ مردان، تمایل به جراحی زیبایی دارند.[۲۰] پسران ایرانی به تناسب اندام و مصرف متظاهرانه اهمیت جدی میدهند.[۲۱] برخی پسران جوان گرایش به آرایش و پوششهای نسبتاً زنانه دارند و برخی خدمات زیبایی مخصوص بانوان امروزه در آرایشگاههای مردانه نیز ارائه میشود.[۲۲] از منظر صاحبنظران، مصرفگرایی، شخصیت مرد را تنزل داده، او را از ارزشهای متعالی، دور میسازد[۲۳] و هویت جنسیتی مردانه را مخدوش و تضعیف میکند.[۲۴]
الگوی مصرف مردانه در آموزههای اسلام
آموزههای اسلام با توجه به تفاوتهای جنسی زن و مرد، جنسیت را تعیینکنندهٔ الگوی مصرف دانسته و تناسب مصرف مردان با هویت مردانه را لازم میداند.[۲۵] رسول اکرم، مردان زننما را نکوهش کرده و اهلبیت بر حفظ هویت جنسیتی مردان در انواع الگوهای مصرف تأکید دارند.[۲۶] در الگوی مصرف مبتنی بر جنسیت؛ بر اساس جامعهپذیری جنسیتی، پسران برای احراز موقعیت سرپرستی خانواده، جامعهپذیر میشوند[۲۷] تا تأمینکنندهٔ معیشت[۲۸] و رفاه خانواده،[۲۹] باشند. در این الگو؛ ضمن تأکید بر بهرهوری،[۳۰] مردان موظف هستند که با احساس مسئولیت و آیندهنگری، اقتصاد خانواده را مدیریت کرده و پسانداز داشته باشند.[۳۱]
پانویس
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص63-57.
- ↑ نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص189-188.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص62-59.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص65.
- ↑ دگانگ، «نقش جنسیت خریداران در فرایند فروش»، وبسایت خویه.
- ↑ نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص184.
- ↑ «تفاوت خرید کردن در زنان ونوسی و مردان مریخی»، پایگاه خبری برترینها.
- ↑ شیرمحمدی و هاشمی باغی، «تحلیل اثر مصرف نمایشی بر انگیزه خرید مجدد مصرفکنندگان به واسطه ابعاد فرهنگی هافستد، انگیزههای سودمندی و انگیزههای لذتجویانه»، 1403ش، ص96.
- ↑ مکنون و عطائی آشتیانی، «شکلگیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، 1390ش، ص57.
- ↑ ایلمونن، «تفاوتهای ساختاری در مصرف زنان و مردان»، پایگاه تحلیل و اطلاعرسانی فرهنگ و علوم انسانی.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص68.
- ↑ صادقی، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص64.
- ↑ صادقی، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی.
- ↑ نقدی و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه»، 1397ش، ص188-190.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص65-62
- ↑ «برخی از پسران تقلید از آرایش دختران را فخر میدانند»، خبرگزاری صدای افغان.
- ↑ سفیری و معروفپور، «ارائه الگوی تعارض هویتی زنان»، 1396ش، ص48-47.
- ↑ رحمانی، «مقایسه الگوی مصرف میان جوان ایرانی و غیرایرانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوز.
- ↑ نوربخش و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آیندهی مصرفگرایی»، 1397ش، ص153.
- ↑ سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی.
- ↑ عظیمزاده آرانی، «اسلام و اصلاح الگوی مصرف»، 1389ش.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص64.
- ↑ مؤذن سلطانآبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، 1395ش، ص68.
- ↑ جمعی از نویسندگان، شاخصهای سبک زندگی اسلامی، 1394ش، ص311.
- ↑ هاشمیعلیآبادی و خسروی، «بررسی چرایی تفاوت شیوههای تربیتی دختران و پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، 1401ش، ص363.
- ↑ ابراهیمیپور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، 1395ش، ص133.
- ↑ کلینی، الکافی، 1407ق، ج4، ص11.
- ↑ سوره نحل، آیه 14.
- ↑ صالحی، «امام صادق(ع) و اصلاح الگوی مصرف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
منابع
- قرآن کریم
- ابراهیمیپور، قاسم و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده از منظر متون دینی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش.
- ایلمونن، کاج، «تفاوتهای ساختاری در مصرف زنان و مردان»، پایگاه تحلیل و اطلاعرسانی فرهنگ و علوم انسانی، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۳۹۳ش.
- «برخی از پسران تقلید از آرایش دختران را فخر میدانند»، خبرگزاری صدای افغان، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
- «تفاوت خرید کردن در زنان ونوسی و مردان مریخی»، پایگاه خبری برترینها، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آذر ۱۳۹۶ش.
- جمعی از نویسندگان، شاخصهای سبک زندگی اسلامی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. ۱۳۹۴ش.
- حبیبی، ظاهر، «اسراف و عوامل آن از دیدگاه اسلام»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۸۹ش.
- دگانگ، مارگارت، «نقش جنسیت خریداران در فرایند فروش»، مترجم، زینب مهدیپور، وبسایت خویه، تاریخ بازدید مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۴ش.
- رحمانی، جواد، «مقایسه الگوی مصرف میان جوان ایرانی و غیرایرانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۸۸ش.
- سفیری، خدیجه و معروفپور، مینا، «ارائه الگوی تعارض هویتی زنان»، زن و مطالعات خانواده، شماره۳۸، زمستان ۱۳۹۶ش.
- سیدمحمد، «آرایشهای غلیظ زنانه بر سر و صورت پسران جوان دانشجو»، وبسایت گناهشناسی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۴۰۱ش.
- شیرمحمدی، یزدان و هاشمی باغی، زینب، «تحلیل اثر مصرف نمایشی بر انگیزه خرید مجدد مصرفکنندگان به واسطه ابعاد فرهنگی هافستد، انگیزههای سودمندی و انگیزههای لذتجویانه (مورد مطالعه: برند طای سپاهان)»، دوماهنامه بررسیهای بازرگانی، شماره ۱۲۶، مرداد و شهریور ۱۴۰۳ش.
- صالحی، غلامرضا، «امام صادق (ع) و اصلاح الگوی مصرف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰اسفند ۱۳۹۹ش.
- صادقی، رقیه، «زنان و الگوی اسلامی مصرف»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۲ش.
- عظیمزاده آرانی، محبوبه، «اسلام و اصلاح الگوی مصرف»، فرهنگ کوثر، شماره ۸۲، سال ۱۳۸۹ش.
- کلینی، ابوجعفر، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- مکنون، ثریا و عطائیآشتیانی، زهره، «شکلگیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، زن در فرهنگ و هنر، شماره۱، پاییز ۱۳۹۰ش.
- مؤذن سلطانآبادی، معصومه و مریجی، شمسالله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۲، اسفند ۱۳۹۵ش.
- نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعهشناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرفگرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهههای۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعهشناسی کاربردی، شماره۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
- نوربخش، سیدنوید و دیگران، «مصرف نمایشی جوانان: آیندهی مصرفگرایی»، آیندهپژوهی مدیریت، شماره ۱۱۵، زمستان ۱۳۹۷ش.
- هاشمیعلیآبادی، سیداحمد و خسروی، جواد، «بررسی چرایی تفاوت شیوههای تربیتی دختران پسران در خانواده با تکیه بر آیات و روایات»، فصلنامه پژوهشهای اعتقادی- کلامی، سال ۱۲، شماره ۴۸، زمستان ۱۴۰۱ش.