اعتیاد زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =

| زیرنویس تصویر    =

| فایل پادکست      =

| حجم فایلپادکست    =

| تاریخ پادکست      =

| زیرنویس عنوان    =

 

| عنوان اصلی        =  

| عنوان انگلیسی    =  

| عنوان عربی        =  

| عنوان علمی        =  

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

| معنای اصطلاحی      =  

| حوزه کاربرد      =  

| گستره جغرافیایی  =  

| منشأ تاریخی      =  

 

| نخستین کاربرد    =  

| ریشه واژه        =  

| مرتبط با          =  

| اهمیت            =  

| مبدع              =  

| مروج              =  

| مقدس برای        =  

| مورد احترام      =  

| آثار مرتبط        =  

<big>'''اعتیاد زنان'''</big>؛ وابستگی روانی و جسمی زنان به مواد مخدر. <br>

 

اعتیاد در لغت به‌معنای خو گرفتن به چیزی است.<ref>. دهخدا، لغت‌نامه، 1377ش، ذیل اعتیاد.</ref> از نظر سازمان ملل متحد (۱۹۵۰م)،  اعتیاد، مسمومیت مزمنی است که از طریق استعمال داروی طبیعی یا صنعتی ایجاد می‌شود. اعتیاد به مواد مخدر دارای سه ویژگی است:

#احساس نیاز شدید به ادامه استعمال و تهیه آن از هر طریق ممکن.

#وجود علاقه شدید به افزایش مداوم میزان مصرف.

#وجود وابستگی روانی و جسمانی به آثار مواد به‌طوری که در اثر عدم دسترسی، علائم وابستگی روانی و جسمانی در فرد معتاد هویدا شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref>

معتاد کسی است که بر اثر مصرف مکرر و مداوم، متکی به مواد مخدر شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/132747/fa#downloadbottom شایگان و جبلی، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»،  1389ش، ص79.]</ref> زنان معتاد به مواد مخدر به دو گروه عمده؛ معتادان تفننی و دائمی تقسیم می‌شوند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86661/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 . محبوبی‌منش، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»،  پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> اعتیاد زنان دارای ابعاد پیچیده و چندگانه بوده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref>و شامل وابستگی به طیف گسترده‌ای از مواد مخدر می‌شود.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»،  1400ش، ص10.]</ref>

==انواع مواد مخدر==

کارشناسان سلامت، مواد مخدر را عمدتا به لحاظ نوع اثرگذاری، عوارض جانبی، نحوه مصرف و نوع وابستگی تقسیم می‌کنند. برخی از انواع مواد مخدر عبارت از تریاک، مورفین، هروئین، حشیش، متادون، اِل. ‌اس‌. دی و سیگار است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref>

 

امروزه بعضی از مواد با ترکیبات شیمیایی ساخته شده و با اسامی جدیدی وارد بازار می‌شوند که یکی از آن‌ها قرص مفرح آمفتامین است.<ref> [https://www.clinicpayam.com/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا می‌کنند؟»،  وب‌سایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref> هر کدام از مواد مخدر عوارضی دارند که مهم‌ترین آنها سردرگمی، افسردگی، اضطراب، توهم، خشونت، افزایش فشار خون، عفونت، آسیب دیدن قلب و کبد، تشنج، ناباروری، بی‌تفاوتی و مرگ‌های ناگهانی است.<ref> [https://www.clinicpayam.com/types-of-narcotics/ «انواع مواد مخدر و مضرات مصرف آنها»،  وب‌سایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref>

در ایران، ۹۵% معتادان، مرد و ۵% زن هستند. تعداد معتادان زندانی مرد نیز بیش از زنان است، زیرا اغلب زنان معتاد، مواد مخدر را در خانه مصرف می‌کنند؛ لذا مشکل اعتیاد آنان کمتر آشکار می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref> طبق بررسی‌های پراکنده، اعتیاد زنان به‌ویژه به مواد روان‌گردان که برای تناسب‌اندام تبلیغ شده و عمدتا در آرایشگاه‌ها، باشگاه‌های زنانه و عطاری‌ها ترویج و توزیع می‌شوند، رو به افزایش است.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/02/11/2495082/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «تعداد زنان معتاد در کشور چقدر است؟»،  خبرگزاری تسنیم.]</ref>

زنان معتاد بیش از مردان در معرض طرد اجتماعی قرار دارند و همین امر در خود کنترلی زنان مؤثر است.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»،  وب‌سایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.]</ref> زنان بیش از مردان، نسبت به درد حساس‌ بوده و برای کاهش دردها عمدتا از هروئین یا تریاک استفاده می‌کنند.<ref> [https://www.clinicpayam.com/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا می‌کنند؟»،  وب سایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref> فاصله زمانی نخستین تجربه مصرف مواد مخدر تا تزریق در زنان، دو سال ‌طول می‌کشد و این زمان در مردان هشت سال است.<ref> [https://www.imna.ir/news/545269/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «زنانه شدن اعتیاد چه آسیب‌هایی دارد؟»،  خبرگزاری ایمنا.]</ref> از لحاظ جنسیتی، شیوع اعتیاد در مردان نسبت به زنان بیشتر است؛ اما در دهه‌های اخیر به‌دلیل شیوع اعتیاد در بین زنان، این شکاف کاهش یافته است.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»،  1400ش، ص9.]</ref>

[[عوامل اعتیاد زنان|عوامل اعتیاد]] متنوع بوده و به‌طور کلی با اموری از قبیل؛ سن، تحصیلات، شغل، تأهل و جنسیت ارتباط دارد؛ <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref> اما گزارش‌ها نشان می‌دهد که برخی از عوامل صبغه جنسیتی داشته و زنان را به سوی اعتیاد سوق می‌دهند. برخی به این نکته اشاره کرده‌اند که مصرف مواد مخدر عمدتا مردانه تلقی می‌شود و برخی زنان برای شکستن این [[کلیشه های جنسیتی|کلیشۀ جنسیتی]] اقدام به مصرف مواد می‌کنند. جذابیت تناسب‌اندام نیز موجب روی‌آوردن زنان به مواد مخدر لاغر کننده می‌شود.<ref> [https://www.imna.ir/news/545269/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «زنانه شدن اعتیاد چه آسیب‌هایی دارد؟»،  خبرگزاری ایمنا.]</ref>

فراتر از تمایلات شخصیتی، برخی از عوامل بیرونی نیز به‌طور ویژه زنان را متاثر می‌سازد؛ در ﺑﺮآورد ﺑﻨﻴﺎد ﻛﺮون، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ۲۵% زﻧﺎن ﻫﺮوﺋﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ دوﺳﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﺎ ﻫﻤﺴﺮﺷﺎن ﺑﺎ ﻫﺮوﺋﻴﻦ آﺷﻨﺎ ﺷﺪه‌اﻧﺪ. در ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮآورد درﺑﺎره ﻣﺮدان ﻛﻤﺘﺮ از ۵% اﺳﺖ؛ <ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»،  1382ش، ص126.]</ref> زیرا از یک طرف زنان به شوهران خود وابستگی عاطفی دارند و از سوی دیگر مردان نیز از ترس شکایت همسر خود او را مبتلا به اعتیاد می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»،  1396ش، ص5.]</ref>

برمبنای گزارشی؛ بیشتر زنان تزریقی شریک جنسی خود را عامل محرک برای اعتیادشان عنوان کرده‌اند.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»،  1400ش، ص12.]</ref> آمارها نیز نشان می‌دهد؛ دست‌کم ۷۰% زنان معتاد، سابقه مصرف مواد مخدر در خانواده‌های‌شان دیده می‌شود. ۶۶% زنان الکلی رابطه جنسی نامشروع در دوران کودکی داشته‌اند و ۳۰% تا ۵۰% آنها با مرد معتاد زندگی می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»،  1396ش، ص6.]</ref> طبق تحقیقاتی؛ در خانواده‌هایی که زن و مرد هردو شاغل هستند ارتکاب جرایم توسط دختران افزایش می‌یابد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120426185612-5200-146.pdf احمدی، «رهیافت‌های نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، 1378ش، ص6.]</ref>

تفاوت‌های جنسیتی در فرایند ترک اعتیاد نیز خود را نشان می‌دهد. مردان عمدتا برای ترک اعتیاد، نیاز به اجبار از سوی نهادها دارند؛ اما اکثر بانوان با مشاوره گرفتن از متخصصین با تمایل خود اقدام به ترک اعتیاد می‌کنند. برای ترک اعتیاد زنان، موسیقی و هنر درمانی نیز تا حدی موثر بوده است.<ref>[https://www.neginn.com/blog/703-difference-between-men-and-women-addiction دینلی، «تفاوت اعتیاد زنان و مردان»،  وب‌سایت مرکز بستری ترک اعتیاد نگین.]</ref>

 

ﻣﺮدان از اﻣﻜﺎﻧﺎت بیشتری برای درﻣﺎن اﻋﺘﻴﺎد برخوردار هستند؛ اما زﻧﺎن عمدتا ﺑﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫﺎی پزشکی بسنده می‌کنند؛ <ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»،  1382ش، ص135.]</ref> زیرا از یک‌سو زنان استقلال مالی نداشته و معمولا از پرداخت هزینه‌های درمان عاجز هستند و از سوی دیگر انگ اجتماعی به زنان بیشتر از مردان است و این امر نیز موجب کاهش تمایل زنان برای مراجعه به مراکز درمانی می‌شود. به‌رغم این موانع؛ درمان اعتیاد زنان نسبت به مردان سریع‌تر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»،  1396ش، ص7-5.]</ref>

 

===پیامدهای فردی===

 

 

 

 

 

 

شایع‌ترین بزهکاری زنان معتاد، سرقت، حمل و نقل مواد مخدر و روسپیگری است. اعتیاد زنان موجب گرایش آنها به ارتکاب جرائم مـردانه می‌شود، بر مبنای گزارش‌ها؛ جرائم زنان معتاد اغلب بر اساس الگوبرداری از مردان معتاد است. زنان معتاد اغلب برای خرید مواد مخدر به خودفروشی، سرقت و جیب‌بری می‌پردازند. ۱۲% از زنان سارق به انگیزه تهیه مواد مخدر مرتکب سرقت شده‌اند. <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمی‌روشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»،  1382ش، بی‌ص.]</ref>

 

زﻧﺎن معتاد عمدتا در افکار عمومی ﺑﻪ‌ﻋﻨﻮان اﻓﺮاد بیﺑﻨﺪوﺑﺎر و بیﻋﻔﺖ شناخته میﺷﻮﻧﺪ.<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲدر زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»،  1382ش، ص134.]</ref> در بسیاری از کشورهای آمریکایی و آفریقایی، مصرف مواد توسط زنان با انگ اجتماعی فراوانی همراه بوده و در نظر مردان این کشورها، زنان مصرف‌کننده مواد سزاوار تجاوز هستند. وابستگی زنان به مواد مخدر آنها را با داغ اجتماعی مواجه می‌سازد که زمینه‌ساز کج‌روی‌های بعدی آنها به‌شمار می‌آید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوت‌های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»،  1396ش، ص6.]</ref> اعتیاد زنان ارتباط جدی با افزایش خشونت، تجاوز و روابط جنسی نامشروع، تجارت جنسی، بارداری‌های ناخواسته و فروش کودکان در جامعه دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1625897050-10409-2-14.pdf رضایی و صمدی‌اندزقی، «بررسی علل گرایش زنان به مواد روان‌گردان در شهرستان مشگین شهر در فاصله زمانی بین 1399- 1394»،  1399ش، ص307.]</ref>

 

 

==پانویس==

 

 

*شایگان، فریبا و جبلی، معصومه، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»،  دو فصلنامه پلیس زن، دانشگاه علوم انتظامی امین، سال چهارم، ش13، پائیز و زمستان 1389ش.

 

 

 

 

اعتیاد، پاسخ زیستی بدن به مصرف پی‏‌در‏پی موادی است که وابستگی شدید ایجاد می‌‏کند. این وابستگی از یک سو تسکین‏‌بخش بوده و ایجاد آرامشی موقت می‌‏کند و یا محرک بوده و نشاط گذرا می‏‌بخشد و بعد از اتمام این اثرات، سبب جست‌وجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می‌شود؛ در این حالت فرد از لحاظ جسمی و روانی وابسته به مصرف ماده مخدر است و مجبور می‏‌شود به‏‌تدریج مقدار ماده مصرفی خود را افزایش دهد.<ref> صادقی مقدم، اعتیاد و آسیب‏‌های روانی، اجتماعی و خانوادگی، 1397ش، ص4.</ref>

 

==عوامل اجتماعی==

'''زمینه‌های فرهنگی:''' آداب و رسوم فرهنگی بر مصرف و الگوهای مصرف مواد مخدر اثر دارد. مثلا در فرهنگ‌های آسیایی شیوع کلی اختلال‌های مرتبط با الکل تقریبا کم و نسبت مردان به زنان بسیار بالاست. مصرف الکل همچنین با سطح تحصیلات پایین، بیکاری و پایگاه اجتماعی و اقتصادی پایین، رابطه دارد.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص346</ref>  

'''فشارهای اجتماعی،''' مانند استرس، تحمیل انتظارات جنسیتی و تبعیض جنسیتی، می‌‏توانند زنان را به‏‌منظور فرار از این فشارها به استفاده از مواد مخدر سوق دهد.<ref> محمدی اصل، اعتیاد زنان، 1397ش، ص58.</ref>

'''خشونت و ناامنی محیطی''': زنانی که دائم در معرض تحمل خشونت هستند یا کسانی که توامان قربانی خشونت جسمی و جنسی بوده‌‏اند، نسبت به دیگران، بیشتر در معرض ابتلا به اعتیاد هستند؛ به‌گمان پژوهشگران، اعتیاد این افراد شدیدتر بوده و از مشکلات روانی بیشتری نیز رنج می‌‏برند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌‏های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص128.]</ref>

'''توزیع ناعادلانه منابع''': از منظر جامعه‌‏شناسی، دست‌اندازی طبقات بالای جامعه به منافع طبقات پایین موجب از خود بیگانگی طبقات پایین می‏‌شود و احتمال قانون‏‌گریزی را افزایش می‏‌دهد.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/264474/%D8%B1%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8 احمدی، «رهیافت نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، 1378ش، ص8.]</ref> پیامد این وضعیت برای افراد فقیر بی‏‌توجهی به ارزش‏‌های هنجاربخش جامعه است. مشکلات اجتماعی از این نظر معلول توزیع ناعادلانه منابع و ثروت است.<ref> کلانتری، «ارتباط فقر با قانون گریزی و شکل‌گیری آسیب‌اجتماعی»، 1384ش، ص73.</ref> احساسات ناخوشایند حاصل از این روابط و مناسبات منفی می‌تواند منجر به انحراف شود. انحراف (اعتیاد) نتیجه مستقیم اثرگذاری منفی ناامیدی، ناکامی و احساسات مضر است. بر این اساس فشارهای‌های ناشی از روابط و مناسبات منفی از جمله توزیع ناعادلانه منابع درآمد و تفاوت قائل شدن بین جنسیت در کسب‌وکار می‌تواند زمینه‌ساز گرایش زنان به اعتیاد باشد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/67431/fa علیوردی‏نیا و دیگران، «مطالعة جامعه‌‏شناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریة فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref>

'''فشار گروه همسالان''': زنان از کودکی تا دوران کهولت به شدت تحت تاثیر روابط در زندگی هستند. بنابر مشاهدات، برای دختران نوجوان پذیرفته‏‌شدن در گروه همسالان در مقایسه با پسران، اهمیت بیشتری دارد و ممکن است برای به‌دست آوردن اعتباری که موجب راهیابی آنان به گروه شود دست به هر اقدامی برنند. در زندگی مدرن امروزی، برای هم‏راستا نشان‏‌دادن خود با این سبک زندگی و اثبات روشنفکری در جمع دوستان، ممکن است شرایطی به‌‌وجود آید که نه گفتن به پیشنهاد مصرف برای عده‌‏ای راحت نباشد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‏‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»،  1382ش، ص126.]</ref>

'''اپیدمی تناسب‌اندام''': برخی از زنان با انگیزه [[مدیریت بدن]] و دست‌یابی به تناسب‌اندام و بدنی زیباتر به گمان اینکه برخی از مواد (مواد محرک)،  اعتیادآور نیستند به مصرف روی می‏‌آورند و وقتی در مدت کوتاهی با عوارض آن روبرو می‌‏شوند به‏‌علت وابستگی شدید به مواد، به راحتی قادر به ترک آن نیستند.<ref> [https://uswr.ac.ir/index.jsp?fkeyid=&siteid=9&pageid=16024 فرهودیان و دیگران، «مقایسة علل گرایش زنان به مصرف مواد در مصرف‌کنندگان مواد مخدر و محرک»،  وب‏سایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد.]</ref>

==عوامل روانشناختی==

افسردگی و احساس تنهایی و همچنین استرس و اضطراب، عمومی‌‏ترین بیماری در زنان معتاد است. وجود رفتارهای منجر به خودکشی، آسیب‏‌پذیری بالا و عزت نفس پایین، در میان زنان معتاد نسبت به دیگران، از یافته‏‌های پرتکراری است که در پژوهش‌‏های این حوزه به چشم می‏‌خورد. مشکلاتی همچون طلاق، بیشترین اثر را بر زن تحمیل می‌‏کند تا حدی که زن مطلقه ممکن است برای رفع مشکلات روحی ناشی از طلاق به اعتیاد گرایش پیدا کند.<ref> قربانی، «بررسی تاثیر اعتیاد والدین در گرایش به اعتیاد و فرار از خانه فرزندان»، 1393ش، ص22-23.</ref> همچنین زنانی که در معرض بدرفتاری و خشونت همسر قرار گرفته‏‌اند ممکن است برای غلبه بر درد، اضطراب و ترس خود به مواد مخدر گرایش پیدا کنند.<ref> [http://noo.rs/bBch0 محبوبی‏‌منش، «اعتیاد مردان، تهدیدی علیه زن و خانواده»،  1382ش، ص67-90.]</ref>

نداشتن میزانی از شایستگی برای تحصیل جایگاه مناسب شغلی و همچنین عدم کسب مهارت‏‌های لازم برای توفیق در زندگی (ورود ناگهانی از کودکی به بزرگسالی) که موجب کناره‏‌گیری و گسستن پیوندهای اجتماعی می‏‌شود به‌‏عنوان دلایل گرایش زنان به بزهکاری و اعتیاد ذکر شده است.<ref> شایگان، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»،  1389ش، ص72.</ref> حس عقب‌‎ماندگی از همسالان و احساس ناتوانی در رسیدن به اهداف، موجب نوعی احساس ناامنی می‌شود که به دنبال خود، ناعادلانه دانستن نظام اجتماعی، احساس خشم و بی‌‏اعتمادی در خانه، محل کار و مدرسه را به همراه خواهد داشت که می‌‏تواند در گرایش زنان به مصرف مواد مخدر نقش داشته باشد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص7-44.]</ref>

==عوامل خانوادگی==

[[پرونده:اعتیاد-زنان1.jpg|بندانگشتی|334x334px]]

'''شریک زندگی''': پژوهش‌‏های به عمل آمده در رابطه با آسیب­‌شناسی روانی – اجتماعی زنان دارای همسران معتاد نشان داده است که در وهله اول زنانی که همسران آنها مبتلا به وابستگی به مواد مخدر هستند در مقایسه با دیگر زنان، مشکلات اجتماعی بیشتری دارند. بر اساس یافته‏‌های این پژوهش، ابتلای خود آنها به سوءمصرف و یا وابستگی به مواد، در راس مشکلاتی بوده است که توسط این زنان گزراش شده است.<ref> [https://sadrc.uswr.ac.ir/index.jsp?pageid=9420 محمد خانی، «آسیب‏‌شناسی روانی - اجتماعی زنان دارای همسر معتاد»، وب‏سایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد.]</ref>

'''اختلال روانی ناشی از خشونت خانوادگی''': این اختلال اغلب به دنبال تحمل یک حادثه سهمگین مانند خشونت‌‏های مکرر به‌وجود می‌‏آید. ضربه‌‏های روانی با منشاء سوء استفاده جنسی و فیزیکی نسبت به دیگر حوادث، میزان بیشتری از اختلال فشار روانی پس از سانحه را در افراد ایجاد می‏‌کند. مصرف‏‌کنندگان مواد مخدر و الکل که قربانی خشونت نیز بوده‌‏اند غالباً از این نوع اختلال رنج می‏‌برند. مطالعات ملی در ایالت متحده، یک رابطه مستقیم بین اختلال فشار روانی پس از سانحه و ابتلاء به اعتیاد را نشان می‌‏دهد. این اختلال احتمالاً زمانی خطرآفرین می‏‌شود که فرد قربانی در روابط خصوصی یا خانوادگی به‌‏صورت مکرر در معرض حوادث ناگواری همچون زتجاوز و یا خشونت زناشویی قرار بگیرد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‏‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»،  1382ش، ص131-132.]</ref>

'''جهت‏‌دهی خانواده''': بسیاری از متخصصان حوزه مطالعات زنان، بر این باورند که رشد زنان، درونِ شبکه پیچیده‌‏ای از روابط خویشاوندی صورت می‏‌گیرد. این شبکه خویشاوندی همچنان که می‏‌تواند نقش مهمی در پرورش، تربیت و حمایت از دختران و زنان ایفا کند، همچنان می‏‌تواند آنان را به‌سوی رفتارهای نادرست و مشکلات روانشناختی و انحرافات رفتاری مانند: افسردگی، اضطراب و اعتیاد سوق دهد و حتی آنان را تخریب کند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌‏های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص125.]</ref>  

'''نقش بیولوژیک زنان''': یافته‏‌ها، بیانگر تفاوت زنان و مردان در سبب‏‌شناسی بروز اعتیاد هستند. طبق آمار جهانی اعتیاد در زنان، عوارض خطرناک‌تری را نسبت به مردان ایجاد می‏‌کند. فاصله زمانی اولین بار مصرف تا تزریق مواد در زنان 2 سال و در مردان 8 سال است یعنی زنان 6 سال زودتر به وابستگی شدید کشیده می‏‌شوند. زنان در سیر وابستگی به مواد، الگوهای عود، میزان قربانی بودن با مردان تفاوت دارند. در زنان عمده اختلالات روانی و رفتاری قبل از آغاز مصرف بروز می‌‏کند. وجود این اختلالات زنان را به‌سوی اعتیاد سوق می‏‌دهد.<ref> ذوالفقاری، «زنان و تفاوت‌‏های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»،  1396ش، ص4-5.</ref> تشخیص اختلال‌های مرتبط با مواد در مردان بیشتر از زنان مطرح می‌شود اما نسبت تشخیص در دو جنس بر حسب طبقه مواد مصرفی متفاوت است.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص327.</ref> در مورد مصرف الکل در زنان معمولا تراکم الکل خون بیشتر از مردان ملاحظه می‌شود که به دلیل درصد کمتر آب بدن در زنان، درصد بالای چربی بدن در آنان و نیز آهسته‌تر بودن سوخت‌وساز الکل در بدن زنان است. به‌همین دلیل، زنان بیش از مردان در معرض خطر برخی از پیامدهای بهداشتی ناشی از مصرف الکل قرار دارند.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص347</ref>  

'''سطح پایین ایمنی''': با توجه به تفاوت‌های فیزیولوژیکی، سطح ایمنی زنان در مواجهه با مصرف مواد مخدر نسبت به مردان پائین‏‌تر است. میزان چربی و آب [[بدن]] زنان متفاوت از مردان است که همین سبب بر میزان جذب و اثرات مواد مخدر تاثیر می‏‌گذارد.<ref> ذوالفقاری، «زنان و تفاوت‌‏های جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.</ref>

'''بالاتربودن سرعت اعتیاد''': بررسی‏‌های بنیاد کرون نشان داده است که زنان پس از اولین بار مصرف مواد مخدر، نسبت به مردان، تمایل بیشتری برای تکرار این عمل دارند و با سرعت بیشتری معتاد می‌‏شوند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص124.]</ref>

'''مشکلات عاطفی''': از دیگر عوامل موثر بر اعتیاد زنان می‏‌تواند فرار از مشکلات عاطفی باشد. زنان ممکن است برای کاهش از فشارهای روانی نسبت به مردان، به مصرف مواد مخدر گرایش بیشتری داشته باشند تاحدی که برای فرار از مشکلات عاطفی، استفاده از داروها و یا مواد مخدر در لیست اولین اقدامات آنان قرار می‏‌گیرد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‏‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص123.]</ref>

==درمان==  

برای درمان معتادان روش‌های متنوعی ارائه شده است. به‌عنوان نمونه در شیوه روان‌درمانی یکپارچه توحیدی که حدودا یکسال به‌طول می‌انجامد، تلاش می‌شود معتاد به شخصی سالم و صالح تبدیل شود. در این شیوه با حضور تیمی متشکل از پزشک، روان‌درمانگر، روان‌سنج و کارشناس مذهبی، در فرایند درمان، مهارت‌های زندگی نیز به معتاد آموزش داده می‌شود.<ref>شریفی‌نیا، الگوهای روان‌درمانی یکپارچه، 1391ش، ص296</ref>  

==پانویس==

*صادقی مقدم، رمضان، اعتیاد و آسیب‏های روانی، اجتماعی و خانوادگی، تهران، نظری، 1397ش.

*صفری، فاطمه، «اعتیاد و زنان: تفاوت‏های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، فصلنامه اعتیادپژوهی، ش2، 1382ش.

*علیوردی‏نیا، اکبر و دیگران، «مطالعة جامعه‏شناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریة فشار عمومی اگنیو»، مجله جامعه‏شناسی ایران، ش2، 1386ش.

*فرهودیان، علی و دیگران، «مقایسه‌ علل گرایش زنان به مصرف مواد در مصرف‌کنندگان مواد مخدر و محرک»، وب‏سایت مرکز تحقیقات و سوء مصرف و وابستگی به مواد، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1402ش.

*قربانی، ابراهیم، «بررسی تاثیر والدین در گرایش به ااعتید و فراز از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)»، فصلنامه مطالعات مبارزه با مواد مخدر، پائیز و زمستان 1393ش.

*کلانتری، صمد، «ارتباط فقر با قانون‏گریزی و شکل‌گیری آسیب‌اجتماعی»، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال پنجم، ش 18، 1384ش.

*محبوبی‏منش، حسین، «اعتیاد مردان؛ تهدیدی علیه زن و خانواده»، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، ش22، زمستان 1382ش.

*محمدخانی، پروانه، «آسیب‏شناسی روانی - اجتماعی زنان دارای همسر معتاد»، وب‏سایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1402ش.

*محمدی اصل، عباس، اعتیاد زنان، تهران، افکار، 1395ش.