برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:عاشورا (1).jpg|alt=عصر عاشورا-محمود فرشچیان|بندانگشتی|عصر عاشورا؛ یکی از آثار نگارگری [[محمود فرشچیان]]]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{درشت|'''عاشورا'''}}؛ دهمین روز از [[ماه محرم]] و روز [[شهادت]] [[امام حسین]] و یارانش در کربلا.
| تصویر            =|alt 
| زیرنویس تصویر    =عصر عاشورا؛ یکی از آثار نگارگری [[محمود فرشچیان]]
| image_alt        =عصر عاشورا-محمود فرشچیان
| فایل پادکست      =عاشورا.ogg 
| حجم فایلپادکست    =9/51 
| تاریخ پادکست      =30-3-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


عاشورا، روز دهم محرم، یادآور شهادت امام حسین و یارانش در کربلا و نماد [[سوگواری]] [[شیعیان]] است. این روز از زمان حضرت موسی تا پیامبری محمد به‌عنوان ایام‌الله محترم شمرده می‌شد. در واقعه عاشورا، امام حسین همراه خانواده و یارانش به [[شهادت]] رسیدند و بانوان و کودکان نیز نقش‌آفرینی کردند. تعداد شهدای کربلا در منابع تاریخی حدود ۱۵۵ نفر ذکر شده است. اعمال روز عاشورا شامل زیارت امام حسین، تسلیت گفتن، خواندن زیارت عاشورا و پرهیز از خوردن تا عصر است. عاشورا الهام‌بخش ادبیات عاشورایی، شعر و مراثی شد و مراسم [[عزاداری]] آن در ایران و جهان برگزار می‌شود، حتی در میان اقلیت‌های مذهبی مانند ارامنه و مسیحیان.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''عاشورا'''}}؛ دهمین روز از ماه محرم و روز شهادت امام حسین و یارانش در کربلا.
 
عاشورا، روز دهم محرم، [[شهادت]] [[امام حسین]] و یارانش در [[کربلا]] و نماد [[سوگواری]] [[شیعیان]] است. این روز از زمان [[حضرت موسی]] تا پیامبری [[حضرت محمد]] به‌عنوان [[ایام‌الله]] محترم شمرده می‌شد. در [[واقعه عاشورا]]، امام حسین همراه خانواده و یارانش به [[شهادت]] رسیدند و بانوان و کودکان نیز نقش‌آفرینی کردند. تعداد شهدای کربلا در منابع تاریخی حدود ۱۵۵ نفر ذکر شده است. اعمال روز عاشورا شامل [[زیارت]] امام حسین، تسلیت گفتن، خواندن [[زیارت عاشورا]] و پرهیز از خوردن تا عصر است. عاشورا الهام‌بخش ادبیات عاشورایی، شعر و مراثی شد و مراسم [[عزاداری]] آن در ایران و جهان برگزار می‌شود، حتی در میان اقلیت‌های مذهبی مانند ارامنه و مسیحیان.


== واژه‌شناسی عاشورا ==
== واژه‌شناسی عاشورا ==
خط ۸: خط ۳۷:


== پیشینه عاشورا ==
== پیشینه عاشورا ==
در منابع حدیثی سنی و [[شیعه]] آمده است که «عاشورا» از زمان حضرت موسی تا دورهٔ پیامبری [[حضرت محمد]] مورد تعظیم بوده و از ایام‌الله شمرده می‌شد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/53515/پیشینه-عاشورا-2- «پیشینه عاشورا (2)»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref> البته در عصر جاهلیت روز عاشورا، به‌عنوان عید شناخته می‌شد و در آن به [[جشن]] و سرور و پوشیدن لباس‌های نو، خضاب و چراغانی منازل پرداخته می‌شد. همچنین [[روزه]] گرفتن در آن روز، مورد توجه بود اما با ظهور [[اسلام]] و وجوب روزهٔ ماه [[رمضان]]، آن روزه نسخ شد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/روز_عاشورا «روز عاشورا»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 7 شهریور 1401ش.]</ref>
در منابع حدیثی سنی و [[شیعه]] آمده است که «عاشورا» از زمان حضرت موسی تا دورهٔ پیامبری [[حضرت محمد]] مورد تعظیم بوده و از ایام‌الله شمرده می‌شد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/53515/پیشینه-عاشورا-2- «پیشینه عاشورا (2)»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref> البته در عصر جاهلیت روز عاشورا، به‌عنوان عید شناخته می‌شد و در آن به [[جشن]] و سرور و پوشیدن لباس‌های نو، خضاب و چراغانی منازل پرداخته می‌شد. همچنین [[روزه]]<nowiki/>‌گرفتن در آن روز، مورد توجه بود اما با ظهور [[اسلام]] و وجوب روزهٔ ماه [[رمضان]]، آن روزه نسخ شد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/روز_عاشورا «روز عاشورا»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 7 شهریور 1401ش.]</ref>


== واقعه عاشورا ==
== واقعه عاشورا ==
[[پرونده:عاشورا.jpg|جایگزین=نقاشی مسیح عاشورا-محمدعلی نادری|بندانگشتی|نقاشی «مسیح عاشورا» باب‌الحوائج حضرت علی اصغر اثر محمدعلی نادری]]
به گواه تاریخ، واقعهٔ عاشورا در سال ۶۱ هجری اتفاق افتاد. در روز دهم [[ماه محرم|محرم]]، [[امام حسین]] به همراه خانواده و یارانش در سرزمین کربلا در نبرد با سپاه کوفه، به [[شهادت]] رسیدند. در این روز حوادث زیر رخ داد:
به گواه تاریخ، واقعهٔ عاشورا در سال ۶۱ هجری اتفاق افتاد. در روز دهم [[ماه محرم|محرم]]، [[امام حسین]] به همراه خانواده و یارانش در سرزمین کربلا در نبرد با سپاه کوفه، به [[شهادت]] رسیدند. در این روز حوادث زیر رخ داد:
# آمادگی برای نبرد؛
# آمادگی برای نبرد؛
خط ۴۰: خط ۶۸:


== تعداد شهدا و کشته‌های دشمنان در روز عاشورا ==
== تعداد شهدا و کشته‌های دشمنان در روز عاشورا ==
در مورد تعداد دقیق شهدای کربلا در منابع تاریخی اختلاف‌نظر وجود دارد. در کتاب دانشنامهٔ امام حسین، در گزارشی، تعداد شهدای کربلا را ۱۵۵ نفر ذکر کرده است.<ref>محمدی ری‌شهری، دانشنامهٔ امام حسین، 1388ش، ج7، ص281-291.</ref>
در مورد تعداد دقیق شهدای کربلا در منابع تاریخی اختلاف‌نظر وجود دارد. در کتاب دانشنامهٔ امام حسین، در گزارشی، تعداد شهدای کربلا را ۱۵۵ نفر ذکر کرده است.<ref>محمدی ری‌شهری، دانشنامهٔ امام حسین، 1388ش، ج7، ص281-291.</ref> در مورد کشته‌شدگان سپاه یزید در منابع تاریخی گزارش‌های متفاوتی آمده است. در یکجا تعداد کشته‌های دشمن ۲۲۵ یا ۲۲۶ نفر ذکر شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/واقعه_عاشورا_(از_نگاه_آمار) «واقعۀ عاشورا از نگاه آمار»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref> در گزارش دیگر از ابن‌شهرآشوب، تعداد کشته‌های سپاه دشمن بیش از این دانسته شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/46129/عاشورا-در-آینه-آمار-و-ارقام «عاشورا در آینۀ آمار و ارقام»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref>
 
در مورد کشته‌شدگان سپاه یزید در منابع تاریخی گزارش‌های متفاوتی آمده است. در یکجا تعداد کشته‌های دشمن ۲۲۵ یا ۲۲۶ نفر ذکر شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/واقعه_عاشورا_(از_نگاه_آمار) «واقعۀ عاشورا از نگاه آمار»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref> در گزارش دیگر از ابن‌شهرآشوب، تعداد کشته‌های سپاه دشمن بیش از این دانسته شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/46129/عاشورا-در-آینه-آمار-و-ارقام «عاشورا در آینۀ آمار و ارقام»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 25 مرداد 1401ش.]</ref>


== اعمال روز عاشورا ==
== اعمال روز عاشورا ==
[[پرونده:عاشورا (2).jpg|alt=زیارت عاشورا-کتاب دعا|بندانگشتی|متن زیارت عاشورا در کتاب دعا]]
در منابع دینی، اعمالی برای روز عاشورا توصیه شده است؛ از جمله:
در منابع دینی، اعمالی برای روز عاشورا توصیه شده است؛ از جمله:
# تسلیت و تعزیت گفتن [[مسلمانان]] به یکدیگر؛<ref>قمی، مفاتیح‌الجنان، 1390ش، ص499.</ref>
# تسلیت و تعزیت گفتن [[مسلمانان]] به یکدیگر؛<ref>قمی، مفاتیح‌الجنان، 1390ش، ص499.</ref>
خط ۶۲: خط ۸۷:


== عزاداری در گسترهٔ جهانی ==
== عزاداری در گسترهٔ جهانی ==
[[پرونده:عاشورا (3).jpg|جایگزین=ظهر عاشورا در مرکز اسلامی هامبورگ|بندانگشتی|مراسم عزاداری ظهر عاشورا در مرکز اسلامی هامبورگ، اکتبر ۲۰۱۵م]]
مراسم عزاداری در روز عاشورا منحصر به شیعیان نیست، بلکه برخی ارامنه در [[ایران]] به احترام هم‌وطنان‌شان در ده روز اول [[ماه محرم|محرم]] سیاه می‌پوشند و به عزاداری می‌پردازند. امروزه در کشورهای مختلف جهان، مراسم سوگواری عاشورا برگزار می‌شود؛ همه‌ساله در مرکز اسلامی هامبورگ، مراسم [[عزاداری]] و سینه‌زنی در [[تاسوعا]] و عاشورا برگزار می‌شود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/14321/عاشورا-در-جهان «عاشورا در جهان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 7 بهمن 1385ش.]</ref> همچنین در کشور میانمار، به‌رغم اقلیت و در فشار بودن شیعیان، برگزاری مراسم در روز عاشورا رونق خاصی دارد.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/802904/سنت‌های-عزاداری-در-دورترین-نقاط-جهان/ «سنت‌های عزاداری در دورترین تقاط جهان»، خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 14 شهریور 1398ش.]</ref> همچنین مسیحیان به جهت شباهت‌هایی که میان شهادت امام حسین و حضرت عیسی یافته‌اند، با ابراز ارادت به [[امام حسین]] به جنبه‌های آیینی عاشورا توجه داشته و هرساله اقدام به برپایی مراسم می‌کنند.<ref>[https://ido.ir/post/752372/جایگاه-عاشورا-در-مذهب-اهل-تسنن-و-سایر-ادیان «جایگاه عاشورا در مذهب اهل سنت و سایر ادیان»، وب‌سایت تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: 12 مهر 1396ش.]</ref>
مراسم عزاداری در روز عاشورا منحصر به شیعیان نیست، بلکه برخی ارامنه در [[ایران]] به احترام هم‌وطنان‌شان در ده روز اول [[ماه محرم|محرم]] سیاه می‌پوشند و به عزاداری می‌پردازند. امروزه در کشورهای مختلف جهان، مراسم سوگواری عاشورا برگزار می‌شود؛ همه‌ساله در مرکز اسلامی هامبورگ، مراسم [[عزاداری امام حسین|عزاداری]] و سینه‌زنی در [[تاسوعا]] و عاشورا برگزار می‌شود.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/14321/عاشورا-در-جهان «عاشورا در جهان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 7 بهمن 1385ش.]</ref> همچنین در کشور میانمار، به‌رغم اقلیت و در فشار بودن شیعیان، برگزاری مراسم در روز عاشورا رونق خاصی دارد.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/802904/سنت‌های-عزاداری-در-دورترین-نقاط-جهان/ «سنت‌های عزاداری در دورترین تقاط جهان»، خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 14 شهریور 1398ش.]</ref> همچنین مسیحیان به جهت شباهت‌هایی که میان شهادت امام حسین و حضرت عیسی یافته‌اند، با ابراز ارادت به [[امام حسین]] به جنبه‌های آیینی عاشورا توجه داشته و هرساله اقدام به برپایی مراسم می‌کنند.<ref>[https://ido.ir/post/752372/جایگاه-عاشورا-در-مذهب-اهل-تسنن-و-سایر-ادیان «جایگاه عاشورا در مذهب اهل سنت و سایر ادیان»، وب‌سایت تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: 12 مهر 1396ش.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==