حرمت تن: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۴۱: / خط ۴۱: @@
 حرمت تن و عوامل اثرگذار بر ارزشمندی آن از آغاز زندگی انسان وجود داشته و در کنش‌های فردی و اجتماعی او در طول تاریخ تجلی پیدا کرده است. از حوزه‌های مهم تجلی احترام به بدن، عیب‌پوشی بوده و برای مثال، رفتار و روش گذشتهٔ انسان‌ها نشان می‌دهد که آنها راضی به آشکاربودن عورت خود در نظر دیگران نبودند و از آن حیا می‌ورزیدند.<ref>ابراهیم‌نژاد، «فلسفهٔ پوشش وعفاف در فرهنگ اسلامی»، 1387ش، ص95.</ref> در داستان آدم و حوا نیز آمده است که وقتی آنها از میوهٔ ممنوع خوردند، لباس آنها فروریخته و عورت آنها نمایان و باعث شرم آنان شد.<ref>سورهٔ اعراف، آیهٔ ۱۹.</ref> ویل دورانت در بیان شیوهٔ لباس و پوشش یونانیان در هزارهٔ دوم پیش از میلاد این واقعیت را یادآور شده و می‌نویسد که مردان بالاتنه را نمی‌پوشانند و فقط دامن یا پاچین کوتاهی به کمر می‌بستند و از روی حیا، پارچه‌ای روی آن می‌کشیدند؛ اما زنان بیش از مردان به این امر توجه داشته و به‌منظور تأمین آبرو و پوشاندن عورت، لباس می‌پوشیدند.<ref>ابراهیم‌نژاد، «فلسفهٔ پوشش وعفاف در فرهنگ اسلامی»، 1387ش، ص95.</ref> ارزش بدن و سلامت آن در اسلام نیز از همان ابتدا مطرح بود و این ارزشمندی به حدی است که بعضی دانشمندان مسلمان معتقدند پیامبران الهی در آغاز رسالت خود، باید سالم و از نقص بدنی دور و بر کنار باشند و نیز سلامت تن، از شرایط قابلیت شخص برای تصدی مقام نبوت و امامت به‌شمار می‌آید.<ref>جلال کمالی، «فرصتی برای تازگی روز تربیت بدنی و ورزش»، 1385ش، ص111.</ref>
-تاریخچهٔ حفظ حرمت بدن، همزاد پیدایش انسان در روی زمین است. قرآن کریم یک نمونه از آن را در پوشاندن حضرت آدم و حوا اندام‌های خود را با برگ‌های درختان بهشتی، به تصویر کشیده است. به گواهی تاریخ پوشاندن بدن که نوعی ارج نهادن به آن است، در اکثر ملت‌ها رایج بوده است. به‌عنوان مثال در یونان پوشش تن وجود داشته و نویسندگان قدیم یونانی گزارش داده‌اند که زنان سر خود را می‌پوشاندند و صورت خود را باز می‌گذاشتند؛ اما وقتی به بازار می‌رفتند صورت خود را نیز می‌پوشاندند. در دایرهٔ المعارف لاروس از پوشش زنان در یونان باستان سخن به میان آمده و گفته شده که زنان صورت و اندام‌شان را تا روی پا می‌پوشاندند.
+تاریخچهٔ حفظ حرمت بدن، همزاد پیدایش انسان در روی زمین است. قرآن کریم یک نمونه از آن را در پوشاندن حضرت آدم و حوا اندام‌های خود را با برگ‌های درختان بهشتی، به تصویر کشیده است.<ref>سوره اعراف، آیه22. سوره طه، آیه121.</ref> به گواهی تاریخ پوشاندن بدن که نوعی ارج نهادن به آن است، در اکثر ملت‌ها رایج بوده است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/50447?pageNumber=19&viewType=html&query=%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%20%D8%A8%D9%87%20%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 موسوی، نگاه دوباره به مسئله حجاب، 1359ش، ص19 - 20.]</ref> به‌عنوان مثال در یونان پوشش تن وجود داشته و نویسندگان قدیم یونانی گزارش داده‌اند که زنان سر خود را می‌پوشاندند و صورت خود را باز می‌گذاشتند؛ اما وقتی به بازار می‌رفتند صورت خود را نیز می‌پوشاندند.<ref>[https://ito.pdf.lib.eshia.ir/98094/3/336 فرید وجدی، دائرة المعارف القرن العشرین، 1971م، ج3، ص335 – 336.]</ref> در دایرهٔ المعارف لاروس از پوشش زنان در یونان باستان سخن به میان آمده و گفته شده که زنان صورت و اندام‌شان را تا روی پا می‌پوشاندند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/50447?pageNumber=20&viewType=html&query=%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%20%D8%A8%D9%87%20%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%20%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8 موسوی، نگاه دوباره به مسئله حجاب، 1359ش، ص20.]</ref>
 در بین ساکنان آسیای صغیر، زنان سیبری و زنان شهر ماد نیز از روی [[حیای زن|حیا]] خود را می‌پوشاندند و در این بین، زنان رومانی از پوشش کامل‌تری برخوردار بوده‌اند. گزارش شده آنان هنگامی که از خانه بیرون می‌رفتند با [[چادر ملی|چادر]] بلند تمام اعضای بدن را تا روی پا می‌پوشاندند و اجازه نمی‌دادند برآمدگی‌های بدن مشخص شود.<ref>[https://ito.pdf.lib.eshia.ir/98094/3/336 فرید وجدی، دائرة المعارف القرن العشرین، 1971م، ج3، ص336.]</ref>
@@ خط ۸۳: / خط ۸۳: @@
 === حفظ حریم در برابر نامحرم ===
-قرآن کریم از حریم نگهداری حضرت یوسف در برابر زلیخا خبر داده است و از اینکه یوسف رنج زندان را بر تسلیم شدن در برابر خواستهٔ نامشروع او ترجیح داد، به نیکی سخن به میان آورده است. از نظر قرآن کریم هر زندان رفتنی عیب نیست و تحمل سختی‌ها برای حفظ پاکدامنی، از زندگی در رفاه همراه با گناه، به مراتب بهتر است. در جریان برخورد دختر حضرت شعیب با حضرت موسی نیز حفظ حریم از هر دو طرف موج می‌زند؛ زیرا هنگامی که آن دختر به‌سوی حضرت موسی رهسپار شد، در راستای حفظ حرمت در مواجههٔ با نامحرم، با نهایت حیا گام برمی‌داشت و چون به موسی رسید، دعوت را از جانب پدرش مطرح کرد نه از سوی خود. حضرت موسی نیز وقتی به سوی منزل حضرت شعیب حرکت کرد، ابتدا پشت سر آن دختر به راه افتاد؛ اما در طول مسیر چون باد لباس‌های او را حرکت می‌داد و حجم بدن او را آشکار می‌ساخت، به همین جهت حضرت موسی از آن دختر خواست تا پشت سر او حرکت کند و راه را به او نشان دهد.
+قرآن کریم از حریم نگهداری حضرت یوسف در برابر زلیخا خبر داده است و از اینکه یوسف رنج زندان را بر تسلیم شدن در برابر خواستهٔ نامشروع او ترجیح داد، به نیکی سخن به میان آورده است. از نظر قرآن کریم هر زندان رفتنی عیب نیست و تحمل سختی‌ها برای حفظ پاکدامنی، از زندگی در رفاه همراه با گناه، به مراتب بهتر است. در جریان برخورد دختر حضرت شعیب با حضرت موسی نیز حفظ حریم از هر دو طرف موج می‌زند؛ زیرا هنگامی که آن دختر به‌سوی حضرت موسی رهسپار شد، در راستای حفظ حرمت در مواجههٔ با نامحرم، با نهایت حیا گام برمی‌داشت و چون به موسی رسید، دعوت را از جانب پدرش مطرح کرد نه از سوی خود.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12751/%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1-(%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA%DB%8C)?volumeNumber=7&pageNumber=39&viewType=html قرائتی، تفسیر نور، 1388ش، ج7، ص39.]</ref> حضرت موسی نیز وقتی به سوی منزل حضرت شعیب حرکت کرد، ابتدا پشت سر آن دختر به راه افتاد؛ اما در طول مسیر چون باد لباس‌های او را حرکت می‌داد و حجم بدن او را آشکار می‌ساخت، به همین جهت حضرت موسی از آن دختر خواست تا پشت سر او حرکت کند و راه را به او نشان دهد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/68023/%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%AD%DB%8C?volumeNumber=4&pageNumber=306&viewType=html بهجت‌پور، همگام با وحی، 1390ش، ج4، ص305.]</ref>
 === حق اعضای بدن ===
 [[پرونده:حرمت-تن۴.jpg|بندانگشتی]]
-در متون دینی به حفظ حرمت اعضای بدن انسان اشاره و برای برخی از اعضای بدن حقوق ویژه‌ای تعلق گرفته است. این حقوق شامل مواردی مانند خودداری از آلوده کردن زبان به فحش، استفاده از گوش برای شنیدن سخنان نیک، پرهیز از نگاه کردن به چیزهای حرام، قدم برنداشتن به سوی گناه، خودداری از انجام کارهای حرام با دست، اجتناب از خوردن مال حرام و پرخوری، و حفظ [[عفاف|عفت]] می‌شود. این حقوق با هدف حفظ سلامت روح و روان انسان و سوق دادن او به سوی مسیر درست زندگی وضع شده‌اند.
+در متون دینی به حفظ حرمت اعضای بدن انسان اشاره و برای برخی از اعضای بدن حقوق ویژه‌ای تعلق گرفته است. این حقوق شامل مواردی مانند خودداری از آلوده کردن زبان به فحش، استفاده از گوش برای شنیدن سخنان نیک، پرهیز از نگاه کردن به چیزهای حرام، قدم برنداشتن به سوی گناه، خودداری از انجام کارهای حرام با دست، اجتناب از خوردن مال حرام و پرخوری، و حفظ [[عفاف|عفت]] می‌شود. این حقوق با هدف حفظ سلامت روح و روان انسان و سوق دادن او به سوی مسیر درست زندگی وضع شده‌اند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10466/1/21 علی بن حسین (علیه‌السّلام)،  امام چهارم، ‌رسالة الحقوق للامام زین العابدین علیه السلام، 1421ق، ص21.]</ref>
 == آسیب‌شناسی ==
 === بدن‌نمایی ===
-بدن‌نمایی در تضاد آشکار با حرمت بدن است. اندام‌نمایی همانطوری که ممکن است در فضای حقیقی صورت گیرد، در فضای مجازی نیز ممکن است محقق شود. منظور از بدن‌نمایی در فضای مجازی این است که فرد فیلم یا تصویری از خود ارائه دهد که فاقد پوشش شرعی است و تهییج شهوانی را به دنبال دارد. در آموزه‌های قرآنی، بدن‌نمایی به‌دلیل این که ظاهر شدن در بین مردم همانند مردم دوران جاهلی است، به صراحت از آن نهی شده است. در برخی روایات، رسول خدا از زنانی که لباس بدن‌نما می‌پوشند به «پوشیدگان برهنه» تعبیر کرده است.
+بدن‌نمایی در تضاد آشکار با حرمت بدن است. اندام‌نمایی همانطوری که ممکن است در فضای حقیقی صورت گیرد، در فضای مجازی نیز ممکن است محقق شود. منظور از بدن‌نمایی در فضای مجازی این است که فرد فیلم یا تصویری از خود ارائه دهد که فاقد پوشش شرعی است و تهییج شهوانی را به دنبال دارد. در آموزه‌های قرآنی، بدن‌نمایی به‌دلیل این که ظاهر شدن در بین مردم همانند مردم دوران جاهلی است، به صراحت از آن نهی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1136966/%d8%aa%d9%86-%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d8%b6%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%ac%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a8%d8%a7-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%87-%d9%88-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86 زهروی و احمدزاده، «تن نمایی زنان در فضای مجازی با نگاهی به آموزه‌های فقه امامیه و حقوق ایران»،  1394ش، ص204.]</ref> در آموزه‌های قرآنی، بدن‌نمایی به‌دلیل این که ظاهر شدن در بین مردم همانند مردم دوران جاهلی است، به صراحت از آن نهی شده است.<ref>سوره احزاب، آیه 33.</ref> در برخی روایات، رسول خدا از زنانی که لباس بدن‌نما می‌پوشند به «پوشیدگان برهنه» تعبیر کرده است.<ref>قشیری، صحیح مسلم، 1374ش، ج3، ص1680. زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، 1417ق، ج3، ص154.</ref>
 === خودآرایی ===
-آیهٔ ۳۱ سورهٔ نور خودآرایی در برابر نامحرم را از مصادیق آشکار نمودن زینت و حرام قرار داده است. در مورد زینت مطرح شده در این آیه چند احتمال داده شده است: یک: اندام زیبای زن. دو: نشان دادن گوش، گردن، بازوان و دست‌ها که محل زیورهای همانند گوشواره، گردنبند، بازوبند و دست‌بند به‌شمار می‌روند. سه: زیورآلات آویخته شده بر برخی از اعضای بدن که به‌طور طبیعی آشکار نمودن آن با آشکارسازی عضو محل زینت همراه است. در برخی از روایات، زینت پنهان به گردنبند، بازوبند و خلخال معنا شده است. آشکار نمودن زیورهایی که به‌طور معمول پنهان هستند، بر زنان جایز نیست و همین‌طور لباس‌های زینتی مخصوصی را که زنان زیر لباس عادی یا چادر می‌پوشند، نبایند آشکار شوند.
+آیهٔ ۳۱ سورهٔ نور خودآرایی در برابر نامحرم را از مصادیق آشکار نمودن زینت و حرام قرار داده است.<ref>سوره نور، آیه 31.</ref> در مورد زینت مطرح شده در این آیه چند احتمال داده شده است: یک: اندام زیبای زن. دو: نشان دادن گوش، گردن، بازوان و دست‌ها که محل زیورهای همانند گوشواره، گردنبند، بازوبند و دست‌بند به‌شمار می‌روند. سه: زیورآلات آویخته شده بر برخی از اعضای بدن که به‌طور طبیعی آشکار نمودن آن با آشکارسازی عضو محل زینت همراه است. در برخی از روایات، زینت پنهان به گردنبند، بازوبند و خلخال معنا شده است. آشکار نمودن زیورهایی که به‌طور معمول پنهان هستند، بر زنان جایز نیست و همین‌طور لباس‌های زینتی مخصوصی را که زنان زیر لباس عادی یا چادر می‌پوشند، نبایند آشکار شوند.<ref>[https://lib.eshia.ir/50082/14/439 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ج14، ص439.]</ref>
 === آموزش حرمت تن به کودکان ===
@@ خط ۱۰۲: / خط ۱۰۲: @@
 == رویکردها ==
 === رویکرد نظام آموزشی ===
-در نظام تعلیم و تربیت اسلامی معلم موظف به نگاهداشت حرمت تن دانش‌آموزان است و از آزار جسمی و جنسی آنان به‌شدت اجتناب می‌کند. معلمی که حرمت دانش‌آموز را نگه می‌دارد، هیچگاه به خود اجازه نمی‌دهد که بدون اجازه به او دست بزند و اگر به عدم تأمین نیاز عاطفی دانش‌آموزان در محیط خانه موجب نمی‌شود که معلم این خلأ را پر نماید. در رابطه شاگردی و معلمی حد و مرز وجود دارد؛ مثلاً بوسه زدن بر گونه و در آغوش کشیدن مربوط به محیط خانه است نه مدرسه. البته پدیدار شدن چنین کنش‌های عاطفی در محیط مدرسه از سوی معلم در مقطع ابتدایی یا بالاتر در مناسب‌های خاص همانند عید یا تولد اشکالی ندارد.
+در نظام تعلیم و تربیت اسلامی معلم موظف به نگاهداشت حرمت تن دانش‌آموزان است و از آزار جسمی و جنسی آنان به‌شدت اجتناب می‌کند. معلمی که حرمت دانش‌آموز را نگه می‌دارد، هیچگاه به خود اجازه نمی‌دهد که بدون اجازه به او دست بزند و اگر به عدم تأمین نیاز عاطفی دانش‌آموزان در محیط خانه موجب نمی‌شود که معلم این خلأ را پر نماید. در رابطه شاگردی و معلمی حد و مرز وجود دارد؛ مثلاً بوسه زدن بر گونه و در آغوش کشیدن مربوط به محیط خانه است نه مدرسه. البته پدیدار شدن چنین کنش‌های عاطفی در محیط مدرسه از سوی معلم در مقطع ابتدایی یا بالاتر در مناسب‌های خاص همانند عید یا تولد اشکالی ندارد.<ref>[https://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/39.41+from+(95-96)+MATN+MOALLEM+5-6_0.pdf آزاد، «حرمت تن در گفت‌وگو با پروین داعی پور»،  1395ش، ص40-41.]</ref>
 === رویکرد دینی ===
@@ خط ۱۱۷: / خط ۱۱۷: @@
 == مؤلفه‌های حرمت بدن ==
-مؤلفه‌های حرمت بدن شامل روابط اجتماعی، پوشاک، نحوهٔ آراستن بدن، تغذیه، بهداشت و سلامت، چگونگی ژست‌های بدنی و نحوهٔ سخن گفتن است. اگرچه در هر فرهنگ و جامعه‌ای الگوهایی برای پوشش، آرایش و ظواهر بدنی وجود دارد که همهٔ افراد تا حدود آن را رعایت می‌کنند، اما در جلوه‌های عینی آن تفاوت‌هایی به چشم می‌خورد و انسان‌ها می‌توانند فقط در محدودهٔ الگوهای اجتماعی و فرهنگی مجاز دست به انتخاب بزنند. حرمت بدن در سبک زندگی اسلامی به‌صورت مجزا و تفکیک شده مطرح نشده است. از آنجا که حرمت تن انسان، ذیل حیات انسان و تابع تجلیات روحی او است، در مؤلفه‌های حرمت تن انسان نیز ارتباط آن با سایر ابعاد زندگی از جمله روح انسان مد نظر قرار گرفته است.
+مؤلفه‌های حرمت بدن شامل روابط اجتماعی، پوشاک، نحوهٔ آراستن بدن، تغذیه، بهداشت و سلامت، چگونگی ژست‌های بدنی و نحوهٔ سخن گفتن است. اگرچه در هر فرهنگ و جامعه‌ای الگوهایی برای پوشش، آرایش و ظواهر بدنی وجود دارد که همهٔ افراد تا حدود آن را رعایت می‌کنند، اما در جلوه‌های عینی آن تفاوت‌هایی به چشم می‌خورد و انسان‌ها می‌توانند فقط در محدودهٔ الگوهای اجتماعی و فرهنگی مجاز دست به انتخاب بزنند. حرمت بدن در سبک زندگی اسلامی به‌صورت مجزا و تفکیک شده مطرح نشده است. از آنجا که حرمت تن انسان، ذیل حیات انسان و تابع تجلیات روحی او است، در مؤلفه‌های حرمت تن انسان نیز ارتباط آن با سایر ابعاد زندگی از جمله روح انسان مد نظر قرار گرفته است.<ref>حقیقتیان، و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی- فرهنگی موثر بر تصویر بدن با تأکید بر سبک زندگی در بین دختران و زنان جوان»، 1394ش، ص181.</ref>
 === روابط اجتماعی ===
-از حوزه‌های مهم حرمت تن انسان و حفظ حرمت آن، روابط اجتماعی شامل گفت‌وگو، نگاه‌کردن و لمس‌کردن بدن است. در این حوزه، اساس روابط اجتماعی در سبک زندگی اسلامی، بر مبنای «مَحرم» و «نامحرم» تنظیم شده است و کسی حق ندارد به نحو دل‌خواه در بدن کسی دیگر تصرف کند. در همین چارچوب و به‌دلیل حریم بدن انسان، نگاه به بدن زن، حتی به چهرهٔ آرایش‌کرده و زیورآلات او (نگاه به محل زینت)، عکس بی‌حجاب زن آشنا، عکس‌های تحریک‌کننده، نگاه‌کردن مرد به بدن نامحرم (چه با قصد لذت و چه بدون آن)، نگاه‌کردن به عورت دیگران، نگاه‌کردن مرد با قصد لذت به بدن مرد دیگر و زن به بدن زن دیگر ممنوع شده است. همچنین در روایاتی از امامان شیعه ارتباط‌داشتن زن و مرد نامحرم، مذمت شده و بنابر نظر فقها، لمس بدن نامحرم در موارد غیر اضطراری و معالجه جایز نیست. حتی گوش‌دادن به صدای زن نامحرم، اگر با قصد لذت حرام باشد، ممنوع است. به نظر اندیشمندان مسلمان، چنین ساختار ارزشی، پیامدهای زیر را به دنبال دارد: ایجاد نگرش صحیح به نقش زن و مرد، روش‌های درست قرارگرفتن زن و مرد در کنار هم در خانواده و جامعه، ترویج فرهنگ خویشتن‌داری جنسی و ایجاد مرز مشخص بین زن و مرد با حجاب و عفاف، تعیین مرزها و نقش‌ها در سه حوزهٔ تکامل فردی، خانواده و فعالیت‌های اجتماعی برای زنان و مردان و دفاع از حقوق آنها، جلوگیری از خودنمایی، مصرف‌گرایی، مدپرستی، اشرافی‌گری و سرگرم‌شدن زنان به امور پست و شهوانی، اصل قراردادن بنیان خانواده در جامعه، رکن قراردادن زن در استحکام بنیان خانواده و مشخص‌بودن حقوق زن در خانواده.
+از حوزه‌های مهم حرمت تن انسان و حفظ حرمت آن، روابط اجتماعی شامل گفت‌وگو، نگاه‌کردن و لمس‌کردن بدن است. در این حوزه، اساس روابط اجتماعی در سبک زندگی اسلامی، بر مبنای «مَحرم» و «نامحرم» تنظیم شده است و کسی حق ندارد به نحو دل‌خواه در بدن کسی دیگر تصرف کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/26377/1/133/هفدهم جمعی از نویسندگان، احکام اسلامی، بی‌تا، ج1، ص133، وب‌سایت کتابخانه مدرسۀ فقاهت.]</ref> در همین چارچوب و به‌دلیل حریم بدن انسان، نگاه به بدن زن، حتی به چهرهٔ آرایش‌کرده و زیورآلات او (نگاه به محل زینت)، عکس بی‌حجاب زن آشنا،<ref>مکارم شیرازی، احکام بانوان، 1389ش، ص33.</ref> عکس‌های تحریک‌کننده، نگاه‌کردن مرد به بدن نامحرم (چه با قصد لذت و چه بدون آن)،<ref>توضیح المسائل مراجع، 1389ش، ج2، م2433.</ref> نگاه‌کردن به عورت دیگران،<ref>توضیح المسائل مراجع، 1389ش، ج2، م2437 و 2438.</ref> نگاه‌کردن مرد با قصد لذت به بدن مرد دیگر و زن به بدن زن دیگر ممنوع شده است.<ref>توضیح المسائل مراجع، 1389ش، ج2، م2437</ref> همچنین در روایاتی از امامان شیعه ارتباط‌داشتن زن و مرد نامحرم، مذمت شده<ref>نوری، مستدرک‌الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۲۷۲.</ref> و بنابر نظر فقها، لمس بدن نامحرم در موارد غیر اضطراری و معالجه جایز نیست.<ref>نجفی، جواهرالکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۹، ص۱۰۰.</ref> حتی گوش‌دادن به صدای زن نامحرم، اگر با قصد لذت حرام باشد، ممنوع است.<ref>طباطبایی یزدی، العروةالوثقی، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۴۹۰.</ref> به نظر اندیشمندان مسلمان، چنین ساختار ارزشی، پیامدهای زیر را به دنبال دارد: ایجاد نگرش صحیح به نقش زن و مرد، روش‌های درست قرارگرفتن زن و مرد در کنار هم در خانواده و جامعه، ترویج فرهنگ خویشتن‌داری جنسی و ایجاد مرز مشخص بین زن و مرد با حجاب و عفاف، تعیین مرزها و نقش‌ها در سه حوزهٔ تکامل فردی، خانواده و فعالیت‌های اجتماعی برای زنان و مردان و دفاع از حقوق آنها، جلوگیری از خودنمایی، مصرف‌گرایی، مدپرستی، اشرافی‌گری و سرگرم‌شدن زنان به امور پست و شهوانی، اصل قراردادن بنیان خانواده در جامعه، رکن قراردادن زن در استحکام بنیان خانواده و مشخص‌بودن حقوق زن در خانواده.<ref>شخصیت و حقوق زنان: در رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، 1383ش، ص39-90.</ref>
 === تغذیه و پرورش بدن ===
-در سبک زندگی مؤمنانه، به‌دلیل حرمت تن، انسان مجاز نیست برای رشد و پاسخ به نیازمندی‌های بدنی خود هر غذایی را بخورد. در اندیشهٔ دینی، بدن از احترام خاص برخودار بوده و باید متناسب با شأن، اهداف و کارکرد عبادی آن تغذیه شود. از این جهت، ملاک در استفاده از مواد غذایی مطابق آموزه‌های دینی، غذای حلال در مقابل غذای حرام است. برای مثال از میان چهارپایان، گوشت گوسفند، گاو، شتر، آهو و برخی دیگر از حیوانات، حلال و گوشت چهارپایان درنده‌خو، دارای دندان و چنگال و ناخن‌های تیز مانند شیر، پلنگ، روباه، کفتار، شغال و گربه حرام دانسته شده است. در سبک زندگی اسلامی، نحوهٔ ذبح و آماده‌کردن گوشت و مصرف غذا دارای آداب و رسوم و مقررات خاص است. در قرآن که مبنای رفتار مسلمانان محسوب می‌شود، برخوردن غذاهای پاک، ممنوعیت غذاهای غیربهداشتی، اسراف‌نکردن در مصرف غذا، دوری از خوردن گوشت مردار، گوشت خوک و خون و شراب تأکید شده چنان‌که پیامبر اسلام و امامان شیعه در امر تغذیهٔ سالم بدن توصیه‌ها و سیرهٔ ارزشمندی داشته‌اند. برای مثال در سیرهٔ پیامبر چرایی تغذیه، نوع غذا، تنوع و مقدار آن، زمان تغذیه، همراهی با دیگران در تغذیه و چگونگی انجام تغذیه مطرح شده است. در سیرهٔ پیامبر اسلام غذاخوردن برای تن‌پروری صرف نبوده بلکه با هدف کسب توان برای عبادت بوده است. غذاهای او نیز ویژگی‌هایی چون حلال‌بودن، تنوع، سادگی، مضر نبودن و سودمندی را داشته است.
+در سبک زندگی مؤمنانه، به‌دلیل حرمت تن، انسان مجاز نیست برای رشد و پاسخ به نیازمندی‌های بدنی خود هر غذایی را بخورد. در اندیشهٔ دینی، بدن از احترام خاص برخودار بوده و باید متناسب با شأن، اهداف و کارکرد عبادی آن تغذیه شود. از این جهت، ملاک در استفاده از مواد غذایی مطابق آموزه‌های دینی، غذای حلال در مقابل غذای حرام است. برای مثال از میان چهارپایان، گوشت گوسفند، گاو، شتر، آهو و برخی دیگر از حیوانات، حلال و گوشت چهارپایان درنده‌خو، دارای دندان و چنگال و ناخن‌های تیز مانند شیر، پلنگ، روباه، کفتار، شغال و گربه حرام دانسته شده است. در سبک زندگی اسلامی، نحوهٔ ذبح و آماده‌کردن گوشت و مصرف غذا دارای آداب و رسوم و مقررات خاص است.<ref>آخوندی، «نگاهی به غذا و تغذیه از منظر اسلامی»، 1387ش، ص75-78.</ref> در قرآن که مبنای رفتار مسلمانان محسوب می‌شود، برخوردن غذاهای پاک،<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 172.</ref> ممنوعیت غذاهای غیربهداشتی،<ref>سورهٔ اعراف، آیهٔ 175.</ref> اسراف‌نکردن در مصرف غذا،<ref>سورهٔ اعراف، آیهٔ 31.</ref> دوری از خوردن گوشت مردار،<ref>سورهٔ انعام، آیهٔ 145.</ref> گوشت خوک و خون<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 173.</ref> و شراب<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 219.</ref> تأکید شده چنان‌که پیامبر اسلام و امامان شیعه در امر تغذیهٔ سالم بدن توصیه‌ها و سیرهٔ ارزشمندی داشته‌اند. برای مثال در سیرهٔ پیامبر چرایی تغذیه، نوع غذا، تنوع و مقدار آن، زمان تغذیه، همراهی با دیگران در تغذیه و چگونگی انجام تغذیه مطرح شده است. در سیرهٔ پیامبر اسلام غذاخوردن برای تن‌پروری صرف نبوده بلکه با هدف کسب توان برای عبادت بوده است. غذاهای او نیز ویژگی‌هایی چون حلال‌بودن، تنوع، سادگی، مضر نبودن و سودمندی را داشته است.<ref>جباری، «اصول تغذیه در سیره و پیامبر اعظم»، 1386ش، ص38.</ref>
 === بهداشت و سلامت ===
-در سبک زندگی اسلامی بهداشت و سلامت تن، ارزش و اهمیت ویژه‌ای دارد و آداب و سنن خاص و دستورالعمل‌های زیادی برای حفظ سلامت تن وضع شده است. در قرآن‌کریم با واژه‌های «طیّبات»، «طهارت» و مشتقّات آن، از بهداشت و سلامت نام برده شده و به‌طور کلی عبارت است از: ایجاد کامل تندرستی بدنی، روانی، اجتماعی، نبود هر نوع ناتوانی جسمانی، مبارزه با بیماری‌های همه‌گیر، بالابردن سطح زندگی، اصلاح محیط، کشف داروهای تازه برای نابودی امراض، پاک‌سازی محیط روستایی و آلودگی آب‌ها، مبارزه با عوامل مزاحم تمدن، مانند سر و صدا و ازدحام. در آموزه‌های دینی برای بهداشت بدن وضو، غسل، طهارت لباس، پاکیزگی محیط زیست، ممنوعیت آمیزش با زنان در عادت ماهیانه، دوری از زنا، لواط و استمناء توصیه شده است. از نظر دین اسلام، حفظ صحت و سلامت واجب و هر چیز زیان‌آوری که به جسم انسان لطمه وارد آورد حرام دانسته شده و تحت یک قاعدهٔ فقهی «کلّ مُضرّ حرامٌ» (هر چیزی که ضرر دارد، حرام است)، بیان شده است. در سبک زندگی اسلامی گاهی یک امر واجب مانند «روزه» اگر برای بدن ضرر داشته باشد، تکلیف آن برداشته می‌شود. ذیل آیهٔ اسراف: «کُلوا واشرَبوا ولا تُسرِفوا اِنَّهُ لایُحِبُّ المُسرِفین» نیز روایت شده که منظور از اسراف، مصرف هر چیزی است که از نظر سلامت، به بدن انسان زیان برساند. مفسران ذیل آیه به زیان‌های پرخوری برای بدن اشاره کرده و دربارهٔ حکم شرعی آن بحث کرده‌اند. با توجه به اهمیت سلامت و نقش اساسی آن در ارزش بدن انسان، درخواست سلامت بدنی از خداوند، جزء دعاهای مسلمانان است؛ چنان‌که در دعای «ابوحمزهٔ ثمالی» (از دعاهای معروف ماه رمضان) سلامت در جسم و توانایی در بدن از خداوند خواسته می‌شود. در روایتی از پیامبر اسلام، از سلامت و امنیت، به عنوان دو نعمت مخفی یاد شده است.
+در سبک زندگی اسلامی بهداشت و سلامت تن، ارزش و اهمیت ویژه‌ای دارد و آداب و سنن خاص و دستورالعمل‌های زیادی برای حفظ سلامت تن وضع شده است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1390ش، ج۲، ص۲۸۵.</ref> در قرآن‌کریم با واژه‌های «طیّبات»، «طهارت» و مشتقّات آن، از بهداشت و سلامت نام برده شده و به‌طور کلی عبارت است از: ایجاد کامل تندرستی بدنی، روانی، اجتماعی، نبود هر نوع ناتوانی جسمانی، مبارزه با بیماری‌های همه‌گیر، بالابردن سطح زندگی، اصلاح محیط، کشف داروهای تازه برای نابودی امراض، پاک‌سازی محیط روستایی و آلودگی آب‌ها، مبارزه با عوامل مزاحم تمدن، مانند سر و صدا و ازدحام.<ref>مولوی و گیتی ثمر، بهداشت همگانی، 1367ش، ص3.</ref> در آموزه‌های دینی برای بهداشت بدن وضو، غسل،<ref>سورهٔ مائده، آیهٔ 6.</ref> طهارت لباس،<ref>سورهٔ مدثر، آیهٔ 4.</ref> پاکیزگی محیط زیست،<ref>سورهٔ حج، آیهٔ 26.</ref>ممنوعیت آمیزش با زنان در عادت ماهیانه،<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 222.</ref>دوری از زنا،<ref>سورهٔ اسراء، آیهٔ 32.</ref> لواط<ref>سورهٔ اعراف، آیهٔ 81 -81.</ref> و استمناء<ref>سورهٔ مومنون، آیهٔ 7-5.</ref> توصیه شده است. از نظر دین اسلام، حفظ صحت و سلامت واجب و هر چیز زیان‌آوری که به جسم انسان لطمه وارد آورد حرام دانسته شده و تحت یک قاعدهٔ فقهی «کلّ مُضرّ حرامٌ» (هر چیزی که ضرر دارد، حرام است)، بیان شده است. در سبک زندگی اسلامی گاهی یک امر واجب مانند «روزه» اگر برای بدن ضرر داشته باشد، تکلیف آن برداشته می‌شود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1390ش، ج۲، ص۲۸۵.</ref> ذیل آیهٔ اسراف: «کُلوا واشرَبوا ولا تُسرِفوا اِنَّهُ لایُحِبُّ المُسرِفین»<ref>سورهٔ اعراف، آیهٔ ۳۱.</ref> نیز روایت شده که منظور از اسراف، مصرف هر چیزی است که از نظر سلامت، به بدن انسان زیان برساند. مفسران ذیل آیه به زیان‌های پرخوری برای بدن اشاره کرده و دربارهٔ حکم شرعی آن بحث کرده‌اند.<ref>قرطبی، شمس‌الدین، تفسیر قرطبی، ج۷، ص۱۹۱ ۱۹۲.</ref> با توجه به اهمیت سلامت و نقش اساسی آن در ارزش بدن انسان، درخواست سلامت بدنی از خداوند، جزء دعاهای مسلمانان است؛ چنان‌که در دعای «ابوحمزهٔ ثمالی» (از دعاهای معروف ماه رمضان) سلامت در جسم و توانایی در بدن از خداوند خواسته می‌شود.<ref>جلال کمالی، «فرصتی برای تازگی روز تربیت بدنی و ورزش»، 1385ش، ص111.</ref> در روایتی از پیامبر اسلام، از سلامت و امنیت، به عنوان دو نعمت مخفی یاد شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج81، ص171.</ref>
 === پوشش ===
-بر اساس اسناد تاریخی پوشش در همهٔ ادوار تاریخ و تمام فرهنگ‌ها نشانه‌ای برای شخصیت انسان و احترام بدن او محسوب می‌شده است. در سبک زندگی اسلامی مسئلهٔ پوشش زن و پنهان‌کردن زینت‌های ظاهری و باطنی وی، اهمیت بسیاری دارد. قرآن در چندین آیه به این موضوع با تعابیر مختلف اشاره کرده و زنان را از هتک حرمت خود با بدحجابی و بی‌حجابی، خودآرایی و خودنمایی در برابر نامحرم نهی کرده است؛ برای مثال در آیهٔ ۳۱ سورهٔ نور، زنان را مکلف می‌کند که جاذبه‌ها و زینت‌های ظاهری و باطنی خود را آشکار نکنند، مگر آن مقدار که به‌صورت طبیعی نمایان است. در قرآن، موسی که هنگام آب‌کشیدن از چاه و سیراب‌کردن گوسفندان دختران جوان شعیب پیامبر، چشم‌پوشی کرد و به بدن آنها نگاه نکرد، به‌عنوان الگوی عفت و حیا معرفی شده است. به گفتهٔ شهید مطهری، نبودن حریم میان زن و مرد و آزادی معاشرت‌های بی‌بندوبار، هیجان‌ها و التهاب‌های جنسی را فزونی می‌بخشد و تقاضاهای رابطهٔ جنسی را به‌صورت یک عطش روحی و یک خواست اشباع‌نشدنی درمی‌آورد. به نظر پژوهشگران حفظ حریم میان زن و مرد و لزوم پوشش بدن زن به این دلیل است که مردان نسبت به زنان به محرک‌های جنسی حساس‌ترند و پوشش نامناسب زنان و جاذبهٔ ناشی از آن مردان به‌خصوص جوانان را تحریک می‌کند. عدم پوشش مناسب بدن زن، علاوه‌بر ایجاد و شیوع فساد و فحشا موجب اختلال روانی و فروپاشی خانواده‌ها نیز می‌شود.
+بر اساس اسناد تاریخی پوشش در همهٔ ادوار تاریخ و تمام فرهنگ‌ها نشانه‌ای برای شخصیت انسان و احترام بدن او محسوب می‌شده است.<ref>مکارم شیرازی و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، 1374ش، ج۶، ص۱۱۷</ref> در سبک زندگی اسلامی مسئلهٔ پوشش زن و پنهان‌کردن زینت‌های ظاهری و باطنی وی، اهمیت بسیاری دارد. قرآن در چندین آیه به این موضوع با تعابیر مختلف اشاره کرده و زنان را از هتک حرمت خود با بدحجابی و بی‌حجابی، خودآرایی و خودنمایی در برابر نامحرم نهی کرده است؛ برای مثال در آیهٔ ۳۱ سورهٔ نور، زنان را مکلف می‌کند که جاذبه‌ها و زینت‌های ظاهری و باطنی خود را آشکار نکنند، مگر آن مقدار که به‌صورت طبیعی نمایان است.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 31.</ref> در قرآن، موسی که هنگام آب‌کشیدن از چاه و سیراب‌کردن گوسفندان دختران جوان شعیب پیامبر، چشم‌پوشی کرد و به بدن آنها نگاه نکرد، به‌عنوان الگوی عفت و حیا معرفی شده است.<ref>سورهٔ قصص، آیهٔ 26.</ref> به گفتهٔ شهید مطهری، نبودن حریم میان زن و مرد و آزادی معاشرت‌های بی‌بندوبار، هیجان‌ها و التهاب‌های جنسی را فزونی می‌بخشد و تقاضاهای رابطهٔ جنسی را به‌صورت یک عطش روحی و یک خواست اشباع‌نشدنی درمی‌آورد. به نظر پژوهشگران حفظ حریم میان زن و مرد و لزوم پوشش بدن زن به این دلیل است که مردان نسبت به زنان به محرک‌های جنسی حساس‌ترند و پوشش نامناسب زنان و جاذبهٔ ناشی از آن مردان به‌خصوص جوانان را تحریک می‌کند. عدم پوشش مناسب بدن زن، علاوه‌بر ایجاد و شیوع فساد و فحشا موجب اختلال روانی و فروپاشی خانواده‌ها نیز می‌شود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1390ش، ج19، ص435.</ref>
 ==== آرایش ظاهر ====
-آراستگی ظاهری پیوند عمیق با حرمت تن داشته و به معنی مرتب، پاکیزه و مناسب‌بودن سر و وضع ظاهر بدن است. به باور پژوهشگران انسان به اقتضای فطرت، جویای پاکیزگی، زیبایی، تمیزی و آراستگی بوده و از پریشانی نفرت دارد. به‌همین دلیل در سبک زندگی اسلامی که منطبق بر فطرت الهی است، به آراستگی ظاهر اهمیت زیاد داده و مصادیق مختلف آن بیان شده است که برای مثال می‌توان به پوشیدن لباس پاکیزه و آراسته، شانه‌زدن و مراقبت از موی سر و محاسن، تمیزنگهداشتن بدن و زدودن موهای زاید آن، کوتاه‌کردن ناخن و دوری از چیزهای تنفرانگیز، مانند بوی بد دهان که از رعایت‌کردن بهداشت دهان و دندان ناشی می‌شود، اشاره کرد.
+آراستگی ظاهری پیوند عمیق با حرمت تن داشته و به معنی مرتب، پاکیزه و مناسب‌بودن سر و وضع ظاهر بدن است.<ref>معین، فرهنگ فارسی، 1360ش، ج1، ص39.</ref> به باور پژوهشگران انسان به اقتضای فطرت، جویای پاکیزگی، زیبایی، تمیزی و آراستگی بوده و از پریشانی نفرت دارد. به‌همین دلیل در سبک زندگی اسلامی که منطبق بر فطرت الهی است، به آراستگی ظاهر اهمیت زیاد داده و مصادیق مختلف آن بیان شده است که برای مثال می‌توان به پوشیدن لباس پاکیزه و آراسته، شانه‌زدن و مراقبت از موی سر و محاسن، تمیزنگهداشتن بدن و زدودن موهای زاید آن، کوتاه‌کردن ناخن و دوری از چیزهای تنفرانگیز، مانند بوی بد دهان که از رعایت‌کردن بهداشت دهان و دندان ناشی می‌شود، اشاره کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111421/پاکیزگی-و-آراستگی-ظاهر مقدس‌نیا و محمدی، «پاکیزگی و آراستگی ظاهر»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
 ==== آسیب‌زدن به بدن ====
-آسیب‌زدن به بدن که در فقه اسلامی تحت عنوان «اضرار به نفس» آمده، از مؤلفه‌های مهم حرمت تن محسوب می‌شود و دارای مصادیق مختلف است؛ برای مثال استعمال دخانیات، ورزش‌های سخت و خطرناک و اعتیاد به مواد مخدر از جمله مصادیق اضرار به نفس بوده و بر اساس آموزه‌های دینی ممنوع است. سوءمصرف مواد مخدر در منابع مختلف به خودکشی تدریجی تشبیه شده که در آموزه‌های دینی به شدت نهی شده است.
+آسیب‌زدن به بدن که در فقه اسلامی تحت عنوان «اضرار به نفس» آمده، از مؤلفه‌های مهم حرمت تن محسوب می‌شود و دارای مصادیق مختلف است؛ برای مثال استعمال دخانیات، ورزش‌های سخت و خطرناک<ref>سعیدی و دیگران، «حفظ تن و حرمت اضرار به نفس از منظر فرهنگ و سلامت (با تأکید بر کتاب مفاتیح الحیاهٔ آیتالله جوادی آملی)»، 1401ش، ص29-32.</ref> و اعتیاد به مواد مخدر از جمله مصادیق اضرار به نفس بوده و بر اساس آموزه‌های دینی ممنوع است. سوءمصرف مواد مخدر در منابع مختلف به خودکشی تدریجی تشبیه شده که در آموزه‌های دینی به شدت نهی شده است.<ref>حمیدی، «اضرار به نفس در مصرف مواد مخدر از دیدگاه قرآن و فقه امامیه و اهل سنت»، 1399ش، ص887.</ref>
 ==== حرمت بدن در فرهنگ غرب ====
-انسان در فرهنگ مدرن غرب تا حد یک ماشین تنزل کرده، روح و اصالت او انکار و اعتقاد به علت غایی و هدف‌داشتن طبیعت، یک عقیدهٔ ارتجاعی تلقی می‌شود که از پیامدهای اصلی آن، اهمیت یافتن بدن و ظهور جامعهٔ مصرفی است. در چنین فرهنگی، افراد با دست‌کاری ویژگی‌های ظاهری بدن و فاصله‌گیری از مفهوم «بدن طبیعی»، به ساخت بدن کالایی مبادرت می‌ورزند. جامعه‌شناسان معتقدند که کالاشدن بدن در جوامع غربی آن را به‌صورت سرمایهٔ فیزیکی درآورده است. بدن در جریان فردی‌شدن دنیای مدرن، به حریمی شخصی تبدیل شده که غیر از خود فرد، هیچ نهاد دیگری اجازه ابراز نظر یا تصمیم‌گیری دربارهٔ آن را ندارد. به گفتهٔ پژوهشگران، این نوع نگاه، ارزش افراد را از مقام «خلیفة اللهی» به مقام حیوانی تنزل داده که ولنگاری جنسی؛ یعنی نگاه ابزاری به بدن زن، اختلاط، آزادی و بی‌بندوباری در روابط زن و مرد و آزادی جنسی و هم‌جنسی، ابراز قراردن زنان برای لذت‌بردن مردان، تجمل‌گرایی، اشرافی‌گری و مدپرستی، تحریک مردان با برهنگی و بی‌حجابی و رهاساختن زنان، سست‌شدن بنیان خانواده، و بی‌هویت‌کردن کودکان از پیامدهای مخرب آن است.
+انسان در فرهنگ مدرن غرب تا حد یک ماشین تنزل کرده، روح و اصالت او انکار و اعتقاد به علت غایی و هدف‌داشتن طبیعت، یک عقیدهٔ ارتجاعی تلقی می‌شود که از پیامدهای اصلی آن، اهمیت یافتن بدن و ظهور جامعهٔ مصرفی است. در چنین فرهنگی، افراد با دست‌کاری ویژگی‌های ظاهری بدن و فاصله‌گیری از مفهوم «بدن طبیعی»، به ساخت بدن کالایی مبادرت می‌ورزند. جامعه‌شناسان معتقدند که کالاشدن بدن در جوامع غربی آن را به‌صورت سرمایهٔ فیزیکی درآورده است. بدن در جریان فردی‌شدن دنیای مدرن، به حریمی شخصی تبدیل شده که غیر از خود فرد، هیچ نهاد دیگری اجازه ابراز نظر یا تصمیم‌گیری دربارهٔ آن را ندارد. به گفتهٔ پژوهشگران، این نوع نگاه، ارزش افراد را از مقام «خلیفة اللهی» به مقام حیوانی تنزل داده که ولنگاری جنسی؛ یعنی نگاه ابزاری به بدن زن،<ref>شیرازی، «نگاهی به نشانه‌های فرهنگ غرب»، خبرگزاری ایرنا.</ref> اختلاط، آزادی و بی‌بندوباری در روابط زن و مرد و آزادی جنسی و هم‌جنسی، ابراز قراردن زنان برای لذت‌بردن مردان، تجمل‌گرایی، اشرافی‌گری و مدپرستی، تحریک مردان با برهنگی و بی‌حجابی و رهاساختن زنان، سست‌شدن بنیان خانواده، و بی‌هویت‌کردن کودکان از پیامدهای مخرب آن است.<ref>شخصیت و حقوق زنان: در رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، 1383ش، ص7.</ref>
 ==== حرمت بدن میت ====
-بر اساس آموزه‌های دینی جسم انسان همان‌طور که در زمان حیات دارای حرمت است، پس از مرگ نیز این احترام به قوت خود باقی می‌ماند. برخی مکاتب‌مادی‌گرا برای جسم انسان ارزش ابزاری قایل‌اند که با مرگ فرد جسد او هم احترام ندارد. در روایات و دستورات اسلام توصیه‌های فراوانی در مورد حرمت جسد انسان شده و این ارزش و احترام تا حدی است که برای جسارت و آسیب به جسد انسان، دیه تعیین شده است. حتی نبش قبر مسلمان جرم‌انگاری شده و قانون‌گذار برای آن مجازات حبس در نظر گرفته است. در دین اسلام قاعدهٔ «حرمة المیت کحرمة الحی» اهمیت و احترام به جسد انسان را نشان می‌دهد به‌دلیل حرمت بدن انسان، در فقه اسلامی دفن بدن میت از واجبات کفایی دانسته شده که باید پس از تشریفات دینی یعنی غسل، حنوط (مالیدن کافور بر مواضع سجود)، کفن‌کردن و خواندن نماز بر او انجام شود. همچنین تشریح مردهٔ مسلمان، فقط در صورت بروز اضطرار، جایز دانسته شده است.
+بر اساس آموزه‌های دینی جسم انسان همان‌طور که در زمان حیات دارای حرمت است، پس از مرگ نیز این احترام به قوت خود باقی می‌ماند. برخی مکاتب‌مادی‌گرا برای جسم انسان ارزش ابزاری قایل‌اند که با مرگ فرد جسد او هم احترام ندارد.<ref>نورمحمدی، «ارزش‌شناسی در نظام جامع سلامت اسلام»، 1401ش، ص23.</ref> در روایات و دستورات اسلام توصیه‌های فراوانی در مورد حرمت جسد انسان شده و این ارزش و احترام تا حدی است که برای جسارت و آسیب به جسد انسان، دیه تعیین شده است.<ref>نورمحمدی، «ارزش‌شناسی در نظام جامع سلامت اسلام»، 1401ش، ص22.</ref> حتی نبش قبر مسلمان جرم‌انگاری شده و قانون‌گذار برای آن مجازات حبس در نظر گرفته است.<ref>قانون مجازات اسلامی، مادهٔ ۶۳۴.</ref> در دین اسلام قاعدهٔ «حرمة المیت کحرمة الحی» اهمیت و احترام به جسد انسان را نشان می‌دهد<ref>. آقائی، جرائم علیه مردگان در حقوق کیفری ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۳۱.</ref> به‌دلیل حرمت بدن انسان، در فقه اسلامی دفن بدن میت از واجبات کفایی دانسته شده<ref>طباطبائی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۲.</ref> که باید پس از تشریفات دینی یعنی غسل، حنوط (مالیدن کافور بر مواضع سجود)، کفن‌کردن و خواندن نماز بر او انجام شود.<ref>نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۱۱۸–۲۶۳.</ref> همچنین تشریح مردهٔ مسلمان، فقط در صورت بروز اضطرار، جایز دانسته شده است.<ref>خمینی، تحریر الوسیله، 1379ش، ج۲، ص۵۹۴.</ref>
 == حرمت تن در شعر فارسی ==
-سعدی شیرازی شرافت تن انسان را ذیل شرافت روح (جان) انسان مطرح کرده و چنین می‌سراید:
+سعدی شیرازی شرافت تن انسان را ذیل شرافت روح (جان) انسان مطرح کرده و چنین می‌سراید:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghazal2/sh18 سعدی، مواعظ، غزلیات، غزل شمارۀ 11، وب‌سایت گنجور.]</ref>
 {{آغاز نستعلیق}}
 {{شعر|نستعلیق}}