حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر = | ||
| image_alt = | | image_alt = | ||
| فایل پادکست =تاسوعا.ogg | | فایل پادکست =تاسوعا.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۱۰/۴ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۹-۴-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
<big>'''تاسوعا'''</big>؛ روز گرامیداشت ابوالفضل العباس در سنت [[سوگواری]] [[شیعیان]] در نُهم [[ماه محرم]]<br> | <big>'''تاسوعا'''</big>؛ روز گرامیداشت ابوالفضل العباس در سنت [[سوگواری]] [[شیعیان]] در نُهم [[ماه محرم]]<br> | ||
تاسوعا، | تاسوعا، نهمین روز [[ماه محرم]] است که [[شیعه|شیعیان]] و دوستداران [[امام حسین]]، با آیینها و آداب و رسوم ویژهای، آن را گرامی داشته و به یاد مصائب امام حسین و خاندان او در ماه محرم سال ۶۱ ق، [[عزاداری|سوگواری]] میکنند. در ایران، روز تاسوعا و شب قبل از آن را بهنام [[حضرت عباس]] نامگذاری کرده و به یاد او، عزاداری میکنند.<ref>ابراهیمی، «نگاهی به نذورات مردم در دورۀ قاجار»، ۱۳۸۳-۱۳۸۴ش، ص۱۹۳.</ref> | ||
==شرح وقایع روز تاسوعا== | ==شرح وقایع روز تاسوعا== | ||
در روزهای آغازین [[ماه محرم]] سال ۶۱ ق، [[امام حسین]]، [[خانواده]] و یاران اندک او، در سرزمین کربلا توسط نیروهای اعزامی از شهر کوفه به فرماندهی عمر بن سعد، محاصره شدند و حتی راه دسترسی آنها به آب رودخانه فرات نیز بسته شد تا امام حسین، حکمرانی یزید بن معاویه را بر جامعه مسلمان بپذیرد و با او بیعت کند.<ref>طبری، تاریخ طبری، ج5، 1408ق، ص347.</ref><br> | در روزهای آغازین [[ماه محرم]] سال ۶۱ ق، [[امام حسین]]، [[خانواده]] و یاران اندک او، در سرزمین کربلا توسط نیروهای اعزامی از شهر کوفه به فرماندهی عمر بن سعد، محاصره شدند و حتی راه دسترسی آنها به آب رودخانه فرات نیز بسته شد تا امام حسین، حکمرانی یزید بن معاویه را بر جامعه مسلمان بپذیرد و با او [[بیعت]] کند.<ref>طبری، تاریخ طبری، ج5، 1408ق، ص347.</ref><br> | ||
در روز نُهم محرم، شمر با نامهای از طرف عبیدالله بن زیاد، به کربلا آمد که در آن، از عمر بن سعد خواسته بود یا در برخورد با امام حسین جدیت به خرج دهد یا فرماندهی لشکر را به شمر واگذارد. عمر سعد آماده جنگ شد، اما با هجوم لشکریان در عصر تاسوعا، امام حسین با فرستادن برادرش عباس بن علی، از لشکر کوفه مهلت طلبید تا شب را با [[نماز]] و تلاوت قرآن به صبح برسانند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 «روز تاسوعا» در ویکیشیعه.]</ref><br> | در روز نُهم محرم، شمر با نامهای از طرف عبیدالله بن زیاد، به کربلا آمد که در آن، از عمر بن سعد خواسته بود یا در برخورد با امام حسین جدیت به خرج دهد یا فرماندهی لشکر را به شمر واگذارد. عمر سعد آماده جنگ شد، اما با هجوم لشکریان در عصر تاسوعا، امام حسین با فرستادن برادرش عباس بن علی، از لشکر کوفه مهلت طلبید تا شب را با [[نماز]] و تلاوت قرآن به صبح برسانند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 «روز تاسوعا» در ویکیشیعه.]</ref><br> | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
==مراسم تاسوعا== | ==مراسم تاسوعا== | ||
تاسوعا در ایران، همچون [[عاشورا]] تعطیل رسمی است و مراسم [[سوگواری]] با راهاندازی هیأتها و دستههای عزاداری برگزار میشود.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B9%D8%A7 «روز تاسوعا» در ویکیشیعه.]</ref> در این روز علاوه بر مراسم ويژه و اختصاصی سوگواری در حسینیهها،<ref>شاملو، کتاب کوچه، ۱۳۸۷ش، ص۷۲-۷۳.</ref> در محلهها و کوچهها نیز مراسم [[روضهخوانی]]، [[سینهزنی]]، [[زنجیرزنی]]، [[تعزیه]] و [[نوحهخوانی]] برگزار میشود. دستههای عزاداری، معمولا در اماکنی مشخص گرد آمده و تا برگزاری نماز ظهر، به [[سوگواری]] میپردازند.<ref>فربد، کتاب ایران (سوگواریهای مذهبی در ایران)، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶-۱۳۷؛ <br> | |||
کریمی، آداب و رسوم و فرهنگ عامۀ احمدآباد جرقویه، ۱۳۸۸ش، ص۶۵؛ <br> | کریمی، آداب و رسوم و فرهنگ عامۀ احمدآباد جرقویه، ۱۳۸۸ش، ص۶۵؛ <br> | ||
برزویی، آیینها و باورهای مذهبی مردم لرستان، ۱۳۸۴ش، ص۵۵-۵۶؛ <br> | برزویی، آیینها و باورهای مذهبی مردم لرستان، ۱۳۸۴ش، ص۵۵-۵۶؛ <br> | ||
قاسمی، نگین آذربایجان، ج1، ۱۳۷۷ش، ص124؛ ساعدی، خیاو یا مشکینشهر، ۱۳۵۴ش، ص۱۴۸.</ref> | قاسمی، نگین آذربایجان، ج1، ۱۳۷۷ش، ص124؛ ساعدی، خیاو یا مشکینشهر، ۱۳۵۴ش، ص۱۴۸.</ref> | ||
از جملهی نوحهها و اذکار ويژه تاسوعا میتوان به «به دوش عباس علم نصر من الله گرفت *** اجازه از عزیز زهرا گرفت»<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، ۱۳۸۸ش، ص۲۷۶ و ۲۷۸.</ref> و «شب تاسوعاست امشب *** کربلا غوغاست امشب»<ref>حاتمی، محرم در کازرون، ۱۳۷۸ش، ص۴۴؛ <br> | از جملهی نوحهها و اذکار ويژه تاسوعا میتوان به «به دوش عباس علم نصر من الله گرفت *** اجازه از عزیز زهرا گرفت»<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، ۱۳۸۸ش، ص۲۷۶ و ۲۷۸.</ref> و «شب تاسوعاست امشب *** کربلا غوغاست امشب»<ref>حاتمی، محرم در کازرون، ۱۳۷۸ش، ص۴۴؛ <br> | ||
آسایش، «محرم در کوچ نهارجان بیرجند»، ۱۳۸۶ش، ص۱۴۹.</ref> اشاره کرد. | آسایش، «محرم در کوچ نهارجان بیرجند»، ۱۳۸۶ش، ص۱۴۹.</ref> اشاره کرد. | ||
==تاسوعا در نقاط مختلف ایران== | ==تاسوعا در نقاط مختلف ایران== | ||
مراسم تاسوعا، در شهرها و روستاهای مختلف ایران، به صورتهای متفاوت اجرا میشود. در بیرجند، مردم در شب تاسوعا در مسجدی بهنام «مسجد تاسوعا» حاضر شده و نوحهسرایی میکنند، سپس، تا نیمهشب بهسمت حسینیههای دیگر میروند.<ref>بهنیا، بیرجند، نگین کویر، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۲.</ref> پس از آن، در روز تاسوعا، هنگام غروب، بیشتر مردم در حسینیهای بهنام «ته ده» به اجرای مراسم «حَسَنیَه» میپردازند. در این مراسم، بزرگان شهر گرد هم جمعشده و زنجیروار، دست چپ خود را به کمر فردی که سمت چپ قرار دارد و دست راست خود را بر گردن نفر سمت راستی قرار میدهند و با ضربآهنگی هماهنگ، نام «حسن» و «حسین» را تکرار میکنند.<ref>بهنیا، بیرجند، نگین کویر، ۱۳۸۰ش، ص273.</ref><br> | مراسم تاسوعا، در شهرها و روستاهای مختلف ایران، به صورتهای متفاوت اجرا میشود. در بیرجند، مردم در شب تاسوعا در مسجدی بهنام «مسجد تاسوعا» حاضر شده و نوحهسرایی میکنند، سپس، تا نیمهشب بهسمت حسینیههای دیگر میروند.<ref>بهنیا، بیرجند، نگین کویر، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۲.</ref> پس از آن، در روز تاسوعا، هنگام غروب، بیشتر مردم در حسینیهای بهنام «ته ده» به اجرای مراسم «حَسَنیَه» میپردازند. در این مراسم، بزرگان شهر گرد هم جمعشده و زنجیروار، دست چپ خود را به کمر فردی که سمت چپ قرار دارد و دست راست خود را بر گردن نفر سمت راستی قرار میدهند و با ضربآهنگی هماهنگ، نام «حسن» و «حسین» را تکرار میکنند.<ref>بهنیا، بیرجند، نگین کویر، ۱۳۸۰ش، ص273.</ref><br> | ||
