علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
در دوران قاجار، پیراهنهای ابریشمی زنان با گلدوزی و مرواریددوزی تزیین میشد و گاهی در کفشهای زنانه نیز مخملهای گلدوزی شده و مزین به [[طلا]] و [[ابریشم]] بهکار میرفت.<ref>شریعتپناهی، اروپاییها و لباس ایرانیان، ۱۳۷۲ش، ص۸۵.</ref> در عصر پهلوی، لباس سربازان با ملیلهدوزی تزیین میشد.<ref>رضاقلی، جامعشناسی نخبهکشی، ۱۳۸۱ش، ص۱۴۰.</ref>[[پرونده:سوزندوزی۱.jpg|جایگزین=زنان بلوچ در حال سوزندوزی|بندانگشتی|زنان بلوچ در حال سوزندوزی]][[سوزندوزی بلوچی]] یا در اصطلاح محلی «سوچندوزی»، از هنرهای اصیل در میان اقوام بلوچ است. ویژگی مهم سوزندوزی در این منطقه استفاده از نقوش هندسی و خطهای شکسته است. از دایره و خطوط منحنی به ندرت در سوزندوزی این منطقه استفاده میشود.<ref>قاسمی، «ساختار صوری نقوش طبیعی در سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۹۲ش، ص۶۷–۶۹.</ref> | در دوران قاجار، پیراهنهای ابریشمی زنان با گلدوزی و مرواریددوزی تزیین میشد و گاهی در کفشهای زنانه نیز مخملهای گلدوزی شده و مزین به [[طلا]] و [[ابریشم]] بهکار میرفت.<ref>شریعتپناهی، اروپاییها و لباس ایرانیان، ۱۳۷۲ش، ص۸۵.</ref> در عصر پهلوی، لباس سربازان با ملیلهدوزی تزیین میشد.<ref>رضاقلی، جامعشناسی نخبهکشی، ۱۳۸۱ش، ص۱۴۰.</ref>[[پرونده:سوزندوزی۱.jpg|جایگزین=زنان بلوچ در حال سوزندوزی|بندانگشتی|زنان بلوچ در حال سوزندوزی]][[سوزندوزی بلوچی]] یا در اصطلاح محلی «سوچندوزی»، از هنرهای اصیل در میان اقوام بلوچ است. ویژگی مهم سوزندوزی در این منطقه استفاده از نقوش هندسی و خطهای شکسته است. از دایره و خطوط منحنی به ندرت در سوزندوزی این منطقه استفاده میشود.<ref>قاسمی، «ساختار صوری نقوش طبیعی در سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۹۲ش، ص۶۷–۶۹.</ref> | ||
== کاربرد و | == کاربرد و خاستگاه سوزندوزی == | ||
ایرانیان برای آفرینش نقش در هنر سوزندوزی، از عناصر طبیعت،<ref>افروغ، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، ۱۳۸۸ش، ص۸۳.</ref> زیورآلات، اعضای بدن بهخصوص چشم، آرزوها، تخیلات، مذهب و باورهای قومی و فرهنگی الهام گرفتهاند.<ref>دکالی، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۶.</ref> سوزندوزی علاوه بر لباس، روی پرده، روبالشی، سجاده، جانماز، کیسهٔ [[پول]]، سفرهٔ [[نان]]، سفرهٔ قند، [[بقچه]]، خوانچه، روقوری، جلد قرآن و قنداق نوزادان نیز استفاده میشد که برخی از آنها هنوز هم رایج است.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | ایرانیان برای آفرینش نقش در هنر سوزندوزی، از عناصر طبیعت،<ref>افروغ، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، ۱۳۸۸ش، ص۸۳.</ref> زیورآلات، اعضای بدن بهخصوص چشم، آرزوها، تخیلات، مذهب و باورهای قومی و فرهنگی الهام گرفتهاند.<ref>دکالی، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۶.</ref> سوزندوزی علاوه بر لباس، روی پرده، روبالشی، سجاده، جانماز، کیسهٔ [[پول]]، سفرهٔ [[نان]]، سفرهٔ قند، [[بقچه]]، خوانچه، روقوری، جلد قرآن و قنداق نوزادان نیز استفاده میشد که برخی از آنها هنوز هم رایج است.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | ||
== انواع سوزندوزی == | == انواع سوزندوزی == | ||
برخی از انواع رایج سوزندوزی شامل موارد زیر است: | برخی از انواع رایج سوزندوزی شامل موارد زیر است: | ||
# '''[[خامهدوزی]]'''؛ خامهدوزی روی پارچههای ساتن، کتان و چلوار با سوزن ظریف و نخ ابریشمی خام انجام میشود؛ | # '''[[خامهدوزی]]'''؛ خامهدوزی روی پارچههای ساتن، کتان و چلوار با سوزن ظریف و نخ ابریشمی خام انجام میشود؛ | ||
# '''[[سوزندوزی بلوچی|بلوچیدوزی]]'''؛ در این مدل بیشتر از نخی با رنگ قرمز و پارچههای استفاده میشود که تاروپود صاف و مستقیم داشته باشد؛ | # '''[[سوزندوزی بلوچی|بلوچیدوزی]]'''؛ در این مدل بیشتر از نخی با رنگ قرمز و پارچههای استفاده میشود که تاروپود صاف و مستقیم داشته باشد؛ | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۵: | ||
# '''سیاهدوزی'''؛ این سوزندوزی روی پارچهٔ سیاه بیشتر با طرح جانوران، طبیعت، ادوات جنگی و نقوش وابسته به عقاید و باورها دوخته میشود.<ref>[https://www.digikala.com/mag/everything-about-needlework/ نکیدان، «سوزندوزی؛ هنری که با نام مردم بلوچ گره خورده است»، دیجیکالا.]</ref> | # '''سیاهدوزی'''؛ این سوزندوزی روی پارچهٔ سیاه بیشتر با طرح جانوران، طبیعت، ادوات جنگی و نقوش وابسته به عقاید و باورها دوخته میشود.<ref>[https://www.digikala.com/mag/everything-about-needlework/ نکیدان، «سوزندوزی؛ هنری که با نام مردم بلوچ گره خورده است»، دیجیکالا.]</ref> | ||
# '''نواردوزی'''؛ در این هنر از نوارهای آماده استفاده میشود. بهدلیل صرفهجویی نقشهای زیبایی را روی کنارههای اضافی پارچه به نام نوار، سوزندوزی کرده بعد در کارهای تکمیلی از آن استفاده میکنند؛ | # '''نواردوزی'''؛ در این هنر از نوارهای آماده استفاده میشود. بهدلیل صرفهجویی نقشهای زیبایی را روی کنارههای اضافی پارچه به نام نوار، سوزندوزی کرده بعد در کارهای تکمیلی از آن استفاده میکنند؛ | ||
# '''پریواردوزی'''؛ از این دوخت با نقوش هندسی بهصورت حصیری، بیشتر روی دامن استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/ | # '''پریواردوزی'''؛ از این دوخت با نقوش هندسی بهصورت حصیری، بیشتر روی دامن استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/بررسی-لباس-اقوام-بلوچ/ میرزایی، «بررسی لباس اقوام بلوچ»، وبسایت سارک.]</ref> همچنین از نخ ابریشیمی با ظرافت زیاد در قسمت حاشیهٔ روسری زنان بلوچ استفاده میشود که بعد از ختم کار بخیههای روی پارچه، حالت مخملی پیدا میکند. نام اصلی این دوخت از زیبایی پرهای طاووس گرفته شده است.<ref>[https://blog.dipia.ir/سوزن-دوزی/ «سوزندوزی»، وبسایت مجلۀ دیپیا.]</ref> | ||
# '''سکهدوزی'''؛ زنان بلوچ از این هنر برای تزیین رویههای رختخواب، اتاق و تزیین گردن شتر در روز [[مراسم عروسی|عروسی]] استفاده میکنند. زنان بلوچ دکمههای سفید را روی تکه دوخته و در لابهلای آن آینههای کوچک و بزرگ و پلوکها را قرار داده، اشکال هندسی و ستارهای ایجاد میکنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/introduction-crochet2-coin.html «آشنایی با هنر سکهدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | # '''سکهدوزی'''؛ زنان بلوچ از این هنر برای تزیین رویههای رختخواب، اتاق و تزیین گردن شتر در روز [[مراسم عروسی|عروسی]] استفاده میکنند. زنان بلوچ دکمههای سفید را روی تکه دوخته و در لابهلای آن آینههای کوچک و بزرگ و پلوکها را قرار داده، اشکال هندسی و ستارهای ایجاد میکنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/introduction-crochet2-coin.html «آشنایی با هنر سکهدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
# '''[[آینهدوزی]]'''؛ در این هنر [[زن بلوچ|زنان بلوچ]] از | # '''[[آینهدوزی]]'''؛ در این هنر [[زن بلوچ|زنان بلوچ]] از آینه و پولک در سایزهای مختلف، نخ ابریشمی، پارچههای ترگال، مخمل، ساتن و جیر با رنگ تیره و امید آنکه آینه نظر بد را از صاحب محصول دور میکند، استفاده میکنند.<ref>[https://bahrolfonun.com/آینه-دوزی/ «آینه دوزی»، وبلاگ فنون.]</ref> | ||
# [[پولکدوزی]]: در این گونه از سوزندوزی و رودوزی، پولکهای رنگی روی پارچه دوخته میشود و گاهی برای ایجاد زیبایی بیشتر، [[گلدوزی]]، [[منجوق]]، [[ملیله]]، [[ابریشم]] و سنگ [[مروارید]] نیز بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه | # [[پولکدوزی]]: در این گونه از سوزندوزی و رودوزی، پولکهای رنگی روی پارچه دوخته میشود و گاهی برای ایجاد زیبایی بیشتر، [[گلدوزی]]، [[منجوق]]، [[ملیله]]، [[ابریشم]] و سنگ [[مروارید]] نیز بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلق به کلیسای وانک اصفهان، 1387ش، ص3.</ref> | ||
== ابزارهای سوزندوزی == | == ابزارهای سوزندوزی == | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۷: | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* آصفزاده، محمدباقر، قزوین در گذرگاه هنر، قزوین، بحرالعلوم، ۱۳۷۴ش. | * آصفزاده، محمدباقر، قزوین در گذرگاه هنر، قزوین، بحرالعلوم، ۱۳۷۴ش. | ||
* اربابزاده بروجنی، الهه، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلق به کلیسای وانک اصفهان، پایاننامهٔ دورهٔ کارشناسی ارشد، دانشکدهٔ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان، ۱۳۸۷ش. | |||
* افروغ، محمد، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، کتاب ماه هنر، شماره ۱۳۳، ۱۳۸۸ش. | * افروغ، محمد، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، کتاب ماه هنر، شماره ۱۳۳، ۱۳۸۸ش. | ||
* اکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، بهترجمه زهره روحفر و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | * اکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، بهترجمه زهره روحفر و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | ||
| خط ۷۴: | خط ۷۴: | ||
{{نساجی}} | {{نساجی}} | ||
{{هنرهای تزیینی}} | |||
