پرش به محتوا

مجسمه والرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
سلمان قاسمی (بحث | مشارکت‌ها)
۱۰۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
مجسمه والِریَن؛ نمادی از شکست امپراطور روم در برابر شاپور پادشاه ساسانی ایران
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =مجسمه والرین۱.jpg
| زیرنویس تصویر    =مجسمه زانو زدن والرین امپراتور روم در مقابل شاپورشاه ساسانی
|image_alt=مجسمه والرین ایران
| فایل پادکست      =مجسمه والرین.ogg
| حجم فایلپادکست    =2/45
| تاریخ پادکست      =11-10-1404
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|مجسمه والِریَن}}'''؛ مجسمه‌ای با نمادی از شکست امپراتور روم در برابر پادشاه ایران.


مجسمه والِریَن در شش کیلومتری شمال تخت جمشید، در مجموعه باستانی نقش رستم، به دستور پادشاه ساسانی شاپور یکم، پس از پیروزی بر والِریَن امپراتور روم در جنگ اِدسا تراشیده شد. در این نقش‌برجسته، شاپور یکم پیروزمندانه بر اسب نشسته و امپراتور شکست‌خورده روم، فروتنانه در برابر وی زانو زده است. با الهام از این شکست تاریخی، در آبان 1404ش، شهرداری تهران با رونمایی از مجسمه «زانو زنندگان برابر ایران» در میدان انقلاب، با اشاره به عظمت و ایستادگی ملت ایران در جنگ دوازده روزه، به بازنمایی این مسئله تاریخی پرداخت.
مجسمه والرین، اثر پیام قانع، که در [[آبان]] ۱۴۰۴ در [[میدان انقلاب تهران]] رونمایی شد، [[شاپور یکم|شاپور یکم ساسانی]] را سوار بر اسب و امپراتور اسیر روم، [[والرین]]، را در حالت زانو زده به تصویر می‌کشد. این اثر با ارتفاع حدود ۷ متر و پایه‌ای حاوی ۱۲ پرده روایی از تاریخ ایران، از [[رستم]] و [[آرش کمان‌گیر]] تا [[دفاع مقدس]] و [[جنگ ۱۲ روزه]]، با هدف تأکید بر مفهوم [[مقاومت]] و [[اقتدار ملی]] در برابر تجاوز خارجی طراحی شد. این مجسمه پس از حدود ۴۰ روز، در [[آذر]] ۱۴۰۴ش به ورودی [[فرودگاه مهرآباد]] منتقل شد.


== آغاز منازعه شرق و غرب ==
== پیشینه تاریخی ==
منازعه شرق و غرب با روی کار آمدن هخامنشیان در 550 سال قبل از میلاد مسیح و ایجاد نخستین شاهنشاهی وحدت‌بخش مبتنی بر تنوع فرهنگی و قومی آغاز شد. این تقابل پس از هخامنشیان در تمام دوران باستان به صورت اشکانیان-رومیان و ساسانیان – رومیان ادامه داشت. تا جایی که یکی از علل سقوط اشکانیان، فرسودگی و ناتوانی از تنش ها و جنگ های چهارصد ساله با رومیان بود.<ref>[https://zabanpazhuhi.alzahra.ac.ir/article_1106_f3f86728d1487fef633debe6464e5fe0.pdf نصراله زاده، رویارویی ایران و روم در عصر ساسانی بر اساس کتیبه شاپور بر کعبه زردشت، 1393ش، ص136]</ref>
والرین با نام کامل Publius Licinius Valerianus، امپراتور روم بود که از سال ۲۵۳ تا ۲۶۰م حکمرانی می‌کرد.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=مجسمه-والرین-چیست-و-به-چه-معناست؟-%2B-تاریخچه،-مکان-اصلی-و-داستان_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref> به‌گفته منابع تاریخی او قصد داشت با عقب‌راندن شاپور ساسانی، اقتدار روم را ترمیم کند، اما شکست خورد و به اسارت پادشاه ایران درآمد.<ref>[https://namnak.com/who-is-valerian.p112437 «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟+ معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک.]</ref> برخی این نبرد را از مهم‌ترین رویدادهای قرن سوم میلادی و نشان‌دهنده قدرت ایران در [[ساسانیان|دورهٔ ساسانی]] در برابر امپراتوری روم می‌دانند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/921257/والرین-امپراتور-رومی-اسیر-شده-به-دست-شاپور-چه-سرنوشتی-داشت «والرین، امپراتور رومی اسیر شده به دست شاپور چه سرنوشتی داشت؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> در محوطه [[نقش رستم]] و نزدیک آرامگاه [[داریوش|داریوش اول هخامنشی]]، [[سنگ‌نگاره پیروزی شاپور بر امپراتوران روم|سنگ‌نگارهٔ پیروزی شاپور بر امپراتوران روم]] بر صخره‌ای به طول ۱۱ متر و عرض ۵ متر، تراشیده شده است. در این نقش‌برجسته، زیر پای اسب شاپور یکی از امپراتوران روم به نام گوردیان سوم به زمین افتاده است؛ در سمت چپ شاپور، فیلیپ عرب قرار دارد که پس از مرگ گوردیان، پول هنگفتی پرداخت کرد و [[صلح]] را از شاپور خرید. سومین امپراتور در این سنگ‌نگاره، والرین است که به دست شاپور اسیر شد.<ref>[https://fa.icro.ir/Tourist-attractions-and-places/نقش-شاپور-داراب،-روایتی-از-اسارت-امپراتور-روم-به-دست-ایرانیان «نقش شاپور داراب، روایتی از اسارت امپراتور روم به دست ایرانیان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref>


== حکومت ساسانیان ==
== مشخصات فنی و طراحی مجسمه والرین ==
اردشیر بابکان پس از شکست دادن اردوان پنجم اشکانی، سلسله ساسانیان را پایه‌گذاری کرد. به گواه مورخان، ساسانیان از همان ابتدا خود را جانشین و احیاکننده شاهنشاهی هخامنشیان می‌دانستند. از این رو مدعی سرزمین‌هایی بودند که در گذشته، تحت سلطه هخامنشان قرار داشت و اکنون به تصرف امپراتوری روم درآمده بود. به‌همین خاطر تغییر سلسله اشکانیان به ساسانیان به سال 224م در ایران و روی کار آمدن ساسانیان، یک تهدید جدی برای امپراتوری روم در خاور نزدیک به شمار می‌رفت.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_90137_523d1546ed75da5802227f533bdbd149.pdf طلایی، ارزیابی و تحلیل نبرد ادسا و پیامدهای آن در خاور نزدیک، فصلنامه پژوهش های علوم تاریخی، 1401ش، ص45.]</ref>
مجسمهٔ والرین در ارتفاع ۷ متر و پهنای حدود ۶ متر<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/988768/نصب-مجسمه-۷متری-امپراطور-رم-در-میدان-انقلاب-جزییات «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> توسط پیام قانع طراحی شده است.<ref>[https://rooziato.com/1404737985/valerian-emperor-kneeling-statue-tehran-enqelab-square/ «رونمایی از تندیس زانو زدن والرین در مقابل پادشاه ساسانی در میدان انقلاب تهران + ویدیو»، وب‌سایت روزیاتو.]</ref> در ساخت آن از ترکیبی از نمادهای [[هنر ساسانی]] و هنرهای معاصر استفاده شده است. ساختار اصلی مجسمه، شاپور ساسانی را سوار بر اسب و والرین را در وضعیت زانوزده نشان می‌دهد. در پایه این مجسمه ۱۲ پرده روایی طراحی شده است که به ترتیب مقاطع مختلفی از تاریخ ایران را به تصویر می‌کشند. این روایت‌ها شامل موارد زیر است:
* '''دوران باستان و اساطیر:''' [[رستم]]، [[آرش کمانگیر،]] [[سورنا]] و [[آریوبرزن]].
* '''دوران معاصر:''' [[ژنرال بایندر]]، [[رئیس‌علی دلواری]]، [[میرزا کوچک‌خان جنگلی]] و [[میرمهنا]].
* '''انقلاب اسلامی و پس از آن:''' وقایع [[انقلاب اسلامی ایران]]، [[دفاع مقدس]]، مقابله با [[تروریسم]] و [[جنگ ۱۲ روزه]].<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/988768/نصب-مجسمه-۷متری-امپراطور-رم-در-میدان-انقلاب-جزییات «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref>


== نبرد اِدسا ==
== نمادپردازی و هدف از طراحی مجسمه والرین ==
ساسانیان از همان ابتدا بر خلاف اشکانیان در قبال امپراتوری روم، سیاست تهاجمی در پیش گرفتند. شاپور، دومین پادشاه ساسانی که خود را میراث‌دار هخامنشیان می‌دانست سه نبرد سرنوشت‌ساز با امپراتوری روم داشت. نبرد اول با تصرف برخی شهرهای امپراتوری روم و کشته شدن پادشاه جوان رومی به نفع ایران خاتمه یافت. نبرد دوم که بین شاپور و فیلیپ عرب پادشاه رومی اتفاق افتاد با شکست رومیان و پرداخت خراجی سنگین و متارکه 14 ساله جنگ همراه بود که دیری نپایید و پادشاه ساسانی به بهانه کارشکنی و نقض توافق رومیان، با حمله به ارمنستان و تصرف آن، یکی از پایگاه‌های مهم رومیان را از چنگشان در آورد. در سال 260 م شاپور یکم در سومین نبرد به فکر حمله به انطاکیه و قلب امپراتوری روم افتاد و در نبردی مهم و تاریخ‌ساز با محاصره سپاه روم، والِریَن (والریانوس ) قیصر روم را به همراه تعداد زیادی از سربازان رومی به اسارت گرفت.<ref>[https://rahpooye.soore.ac.ir/article_243825_2be9a31b500786277f44c509f204a9d1.pdf طاهری و ظفرکامل، مطالعه تطبیقی بازنمود روایات تصویری اسارت والرین به دست شاپور در نقش‌برجسته نقش رستم و برخی از نقاشی‌های غربی، 1400ش، ص55.]</ref> شاپور پس از این نبرد که خود را شاهنشاه شرق و غرب می‌دانست، تعدادی از شهرهای رومی را به شاهنشاهی ساسانی ضمیمه کرد. پس از شکست ادسا و اسارت والرین، قدرت امپریالیستی رومی‌ها تا حدودی تجزیه گردید و شورش‌هایی در سراسر روم به‌وجود آمد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_90137_523d1546ed75da5802227f533bdbd149.pdf حسین طلایی، پرویز، ارزیابی و تحلیل نبرد ادسا و پیامدهای آن در خاور نزدیک، 1401ش، ص52.]</ref>
بخش اصلی مجسمه، شاپور ساسانی را سوار بر [[اسب]] و والرین را در حالت زانوزده نشان می‌دهد که بیانگر اقتدار نظامی ایران در دورهٔ باستان است.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=مجسمه-والرین-چیست-و-به-چه-معناست؟-%2B-تاریخچه،-مکان-اصلی-و-داستان_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref> در پایه این تندیس، ۱۲ پرده روایی طراحی شده که سیر تاریخی ایستادگی در [[ایران]] را از [[دوره اساطیری|دورهٔ اساطیری]] و باستان تا دورهٔ معاصر به تصویر می‌کشد که در انتها روایت‌های تصویری به وقایع جنگ ۱۲ روزه پیوند می‌خورد.<ref>[https://namnak.com/who-is-valerian.p112437 «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟+ معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک.]</ref> به گفته مسئولان [[شورای اسلامی شهر تهران|شورای]] [[شورای اسلامی شهر تهران|اسلامی شهر تهران]]، هدف از این طراحی، زنده نگه‌داشتن مفهوم مقاومت در برابر تجاوز خارجی و انطباق آن با بیانات [[آیت‌الله خامنه‌ای|آیت‌الله سید علی خامنه‌ای]] رهبر [[جمهوری اسلامی ایران|جمهوری اسلامی]] [[جمهوری اسلامی ایران|ایران]] دربارهٔ شکست‌های تاریخی امپراتوری‌های مهاجم بوده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6661744/فلسفه-نصب-مجسمه-والرین-در-میدان-انقلاب-تهران-چیست «فلسفه نصب مجسمه والرین در میدان انقلاب تهران چیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>


برخی در روایت تاریخی این مسئله تشکیک کرده‌ و پادشاه زانوزده را فیلیپ عرب نام برده‌اند. با وجود این، کسی در شکست‌های متوالی رومیان از شاپور یکم و اسارت یکی از پادشاهان روم تردید نکرده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6655371/%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C «مجسمه والرین، واقعیت یا خطای تاریخی؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>
== مراسم رونمایی از مجسمه والرین ==
مراسم رونمایی در شامگاه [[جمعه]] [[۱۶ آبان]] ۱۴۰۴ش، توسط [[سازمان زیباسازی شهرداری تهران]] در قالب رویدادی با عنوان «ایونت شب ایران» و در قالب پویش «مقابل ایران دوباره زانو می‌زنید» برگزار شد. این مراسم شامل اجرای [[ارکستر سمفونیک تهران]] و برنامه‌های [[موسیقی]] بود. در طراحی صحنه این رویداد، نمادهایی از سربازان دورهٔ ساسانی در کنار نیروهای مسلح معاصر ایران قرار گرفته بود که هدف از آن تقارن تاریخی میان قدرت نظامی دو دوران عنوان شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/08/16/3441788/جزییات-رونمایی-از-مجسمه-والرین-امپراتور-رم-در-میدان-انقلاب «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>


== مجسمه والرین در میدان انقلاب ==
== واکنش‌ها به مجسمه والرین ==
شهرداری تهران، شب جمعه 16 آبان 1404ش در جریان رویدادی با عنوان «ایونت شب ایران» و در قالب پویش «مقابل ایران دوباره زانو می‌زنید» که توسط سازمان زیباسازی شهرداری تهران برگزار شد به رونمایی از مجسمه والرین در میدان انقلاب تهران پرداخت. طراحی صحنه این رویداد با استفاه از نمادهای ایرانی و اسلامی انجام شده بود و شاخص‌ترین بخش آن کنار هم قرار گرفتن دو سرباز ایرانی یکی از عصر معاصر و دیگری از عصر ساسانی بود. همچنین در این رویداد علاوه بر اجرای ارکستر سمفونیک تهران، چهار خواننده مطرح نیز به اجرای برنامه پرداختند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/08/16/3441788/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8 «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> پیش از این نیز در ۳۱ خردادماه، مجسمه‌ای از آرش کمانگیر در میدان ونک نصب و رونمایی شده بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/921441/%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA «زانو زدن والرین؛ مجسمه شاپور ساسانی و چهار واکنش متفاوت»، وبسایت فرارو.]</ref>
نصب این مجسمه بازتاب‌های متفاوتی در میان چهره‌های سیاسی و فرهنگی داشت:
 
حامیان این طرح، از جمله سیدعباس موسوی (دیپلمات) و علیرضا سلیمی (نماینده مجلس)، این اثر را بازخوانی صحیح [[تاریخ]] و نمادی از [[اقتدار ملی]] در برابر فشارهای خارجی دانستند. همچنین محمدرضا جوادی یگانه، این اقدام را در تقویت [[هویت ملی]] پس از درگیری‌های نظامی اخیر مؤثر دانست.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/992816/بازتاب-رونمایی-از-مجسمه-والرین-در-فضای-مجازی «بازتاب رونمایی از مجسمه والرین در فضای مجازی»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در [[فضای مجازی]] نیز گروهی از کاربران از این اقدام به‌عنوان پاسخی به بازنمایی‌های رسانه‌های بین‌المللی از وضعیت داخلی ایران استقبال کردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/992677/زانو-زدن-والرین-به-چشم-خارجی-ها-آمد «زانو زدن والرین به چشم خارجی‌ها آمد»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.]</ref>
 
نصب این اثر با انتقاداتی نیز همراه بود:
* '''ملاحظات شهرسازی''': عبدالرضا چراغعلی، سرپرست مرکز امور اجتماعی استانداری تهران، به‌دلیل آنچه عدم برنامه‌ریزی دقیق و جانمایی نادرست در ساختار شهری نامید، از این اقدام انتقاد کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85996530/مجسمه-والرین-با-هویت-و-فرهنگ-ایرانی-همخوانی-ندارد-فیلم «مجسمه والرین با هویت و فرهنگ ایرانی همخوانی ندارد + فیلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* '''ملاحظات اخلاقی و تاریخی''': احمد زیدآبادی، فعال سیاسی، انتخاب صحنه زانو زدن رقیب را با اخلاق ملی و تعالیم دینی ایرانیان مغایر دانست و پیشنهاد داد نمادهایی مانند [[منشور کوروش]] که حاوی پیام‌های صلح‌آمیزتر هستند، جایگزین شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4227254-انتقاد-تند-زیدآبادی-از-رونمایی-از-مجسمه-والرین-جماعتی-از-هر-میراث-تاریخی-فقط-جنبه-های-آزاردهنده-اش-را-می-پسندد-ترویج-می-کند «انتقاد تند زیدآبادی از رونمایی از مجسمه والرین/ جماعتی از هر میراث تاریخی فقط جنبه‌های آزاردهنده‌اش را می‌پسندد و ترویج می‌کند!»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
* '''ملاحظات دیپلماتیک''': علی مطهری، نماینده سابق [[مجلس شورای اسلامی|مجلس]] [[مجلس شورای اسلامی|شورای اسلامی]]، این اثر را محرک تعصبات نژادی توصیف کرد و بیان داشت که چنین نمادهایی ممکن است طرف‌های مقابل را به بازخوانی شکست‌های تاریخی ایران از روم و یونان ترغیب کند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4228086-واکنش-علی-مطهری-به-ساخت-مجسمه-والرین «واکنش علی مطهری به ساخت مجسمه والرین»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
 
== جابه‌جایی مجسمه والرین ==
این مجسمه پس از حدود ۴۰ روز استقرار در میدان انقلاب، در تاریخ [[۲۴ آذر]] ۱۴۰۴ش به محوطهٔ ورودی فرودگاه مهرآباد منتقل شد. مسئولان شهرداری دلیل این جابه‌جایی را مشاهده اثر توسط مقامات و دیپلمات‌های بین‌المللی در بدو ورود به کشور اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6691619/ماجرای-جابجایی-مجسمه-والرین-از-میدان-انقلاب-چیست «ماجرای جابجایی مجسمه والرین از میدان انقلاب چیست؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>


سخنگوی شهردار تهران با اشاره به رونمایی مجسمه زانو زدن والرین در برابر پادشاه ایرانی اعلام کرد: پس از گذشت مدت زمانی مشخص و با انجام مراحل جاگذاری، این مجسمه از میدان انقلاب به محدوده اطراف فرودگاه مهرآباد و میدان آزادی انتقال می‌یابد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86002321/%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «مجسمه «زانو زدن والرین» چه زمانی از میدان انقلاب تهران می رود؟»، خبرگزاری جمهوری اسلامی].</ref>
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 16 آبان 1404ش.
* «انتقاد تند زیدآبادی از رونمایی از مجسمه والرین/ جماعتی از هر میراث تاریخی فقط جنبه‌های آزاردهنده‌اش را می‌پسندد و ترویج می‌کند!»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۴۰۴ش.
* «زانو زدن والرین؛ مجسمه شاپور ساسانی و چهار واکنش متفاوت»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 18 آبان 1404ش.
* «بازتاب رونمایی از مجسمه والرین در فضای مجازی»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۴۰۴ش.
* حسین طلایی، پرویز، «ارزیابی و تحلیل نبرد ادسا و پیامدهای آن در خاور نزدیک»، فصلنامه پژوهش های علوم تاریخی، س14، ش2، 1401، ص45.
* «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آبان ۱۴۰۴ش.
* طاهری، علیرضا و ظفرکامل، اعظم، «مطالعه تطبیقی بازنمود روایات تصویری اسارت والرین به دست شاپور در نقش‌برجسته نقش رستم و برخی از نقاشی‌های غربی»، رهپویه هنرهای تجسمی، س4، ش1، 1400ش، ص55.
* «زانو زدن والرین به چشم خارجی‌ها آمد»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
* «مجسمه زانو زدن والرین چه زمانی از میدان انقلاب تهران می رود؟»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 30 آبان 1404ش.
* «فلسفه نصب مجسمه والرین در میدان انقلاب تهران چیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۴۰۴ش.
* «مجسمه والرین، واقعیت یا خطای تاریخی؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج خبر: 23 آبان 1404ش.
* «ماجرای جابجایی مجسمه والرین از میدان انقلاب چیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آذر ۱۴۰۴ش.
* نصراله زاده، سیروس، «رویارویی ایران و روم در عصر ساسانی بر اساس کتیبه شاپور بر کعبه زردشت»، فصلنامه زبان پژوهی، س6، ش13، 1393ش، ص136
* «مجسمه والرین با هویت و فرهنگ ایرانی همخوانی ندارد + فیلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
* «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟ + معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
* «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
* «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۴۰۴ش.
* «نقش شاپور داراب، روایتی از اسارت امپراتور روم به دست ایرانیان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۴ش.
* «واکنش علی مطهری به ساخت مجسمه والرین»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش.
* «والرین، امپراتور رومی اسیر شده به دست شاپور چه سرنوشتی داشت؟»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۴ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۲۷

مجسمه والرین
مجسمه والرین ایران
مجسمه زانو زدن والرین امپراتور روم در مقابل شاپورشاه ساسانی


مجسمه والِریَن؛ مجسمه‌ای با نمادی از شکست امپراتور روم در برابر پادشاه ایران.

مجسمه والرین، اثر پیام قانع، که در آبان ۱۴۰۴ در میدان انقلاب تهران رونمایی شد، شاپور یکم ساسانی را سوار بر اسب و امپراتور اسیر روم، والرین، را در حالت زانو زده به تصویر می‌کشد. این اثر با ارتفاع حدود ۷ متر و پایه‌ای حاوی ۱۲ پرده روایی از تاریخ ایران، از رستم و آرش کمان‌گیر تا دفاع مقدس و جنگ ۱۲ روزه، با هدف تأکید بر مفهوم مقاومت و اقتدار ملی در برابر تجاوز خارجی طراحی شد. این مجسمه پس از حدود ۴۰ روز، در آذر ۱۴۰۴ش به ورودی فرودگاه مهرآباد منتقل شد.

پیشینه تاریخی

والرین با نام کامل Publius Licinius Valerianus، امپراتور روم بود که از سال ۲۵۳ تا ۲۶۰م حکمرانی می‌کرد.[۱] به‌گفته منابع تاریخی او قصد داشت با عقب‌راندن شاپور ساسانی، اقتدار روم را ترمیم کند، اما شکست خورد و به اسارت پادشاه ایران درآمد.[۲] برخی این نبرد را از مهم‌ترین رویدادهای قرن سوم میلادی و نشان‌دهنده قدرت ایران در دورهٔ ساسانی در برابر امپراتوری روم می‌دانند.[۳] در محوطه نقش رستم و نزدیک آرامگاه داریوش اول هخامنشی، سنگ‌نگارهٔ پیروزی شاپور بر امپراتوران روم بر صخره‌ای به طول ۱۱ متر و عرض ۵ متر، تراشیده شده است. در این نقش‌برجسته، زیر پای اسب شاپور یکی از امپراتوران روم به نام گوردیان سوم به زمین افتاده است؛ در سمت چپ شاپور، فیلیپ عرب قرار دارد که پس از مرگ گوردیان، پول هنگفتی پرداخت کرد و صلح را از شاپور خرید. سومین امپراتور در این سنگ‌نگاره، والرین است که به دست شاپور اسیر شد.[۴]

مشخصات فنی و طراحی مجسمه والرین

مجسمهٔ والرین در ارتفاع ۷ متر و پهنای حدود ۶ متر[۵] توسط پیام قانع طراحی شده است.[۶] در ساخت آن از ترکیبی از نمادهای هنر ساسانی و هنرهای معاصر استفاده شده است. ساختار اصلی مجسمه، شاپور ساسانی را سوار بر اسب و والرین را در وضعیت زانوزده نشان می‌دهد. در پایه این مجسمه ۱۲ پرده روایی طراحی شده است که به ترتیب مقاطع مختلفی از تاریخ ایران را به تصویر می‌کشند. این روایت‌ها شامل موارد زیر است:

نمادپردازی و هدف از طراحی مجسمه والرین

بخش اصلی مجسمه، شاپور ساسانی را سوار بر اسب و والرین را در حالت زانوزده نشان می‌دهد که بیانگر اقتدار نظامی ایران در دورهٔ باستان است.[۸] در پایه این تندیس، ۱۲ پرده روایی طراحی شده که سیر تاریخی ایستادگی در ایران را از دورهٔ اساطیری و باستان تا دورهٔ معاصر به تصویر می‌کشد که در انتها روایت‌های تصویری به وقایع جنگ ۱۲ روزه پیوند می‌خورد.[۹] به گفته مسئولان شورای اسلامی شهر تهران، هدف از این طراحی، زنده نگه‌داشتن مفهوم مقاومت در برابر تجاوز خارجی و انطباق آن با بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران دربارهٔ شکست‌های تاریخی امپراتوری‌های مهاجم بوده است.[۱۰]

مراسم رونمایی از مجسمه والرین

مراسم رونمایی در شامگاه جمعه ۱۶ آبان ۱۴۰۴ش، توسط سازمان زیباسازی شهرداری تهران در قالب رویدادی با عنوان «ایونت شب ایران» و در قالب پویش «مقابل ایران دوباره زانو می‌زنید» برگزار شد. این مراسم شامل اجرای ارکستر سمفونیک تهران و برنامه‌های موسیقی بود. در طراحی صحنه این رویداد، نمادهایی از سربازان دورهٔ ساسانی در کنار نیروهای مسلح معاصر ایران قرار گرفته بود که هدف از آن تقارن تاریخی میان قدرت نظامی دو دوران عنوان شد.[۱۱]

واکنش‌ها به مجسمه والرین

نصب این مجسمه بازتاب‌های متفاوتی در میان چهره‌های سیاسی و فرهنگی داشت:

حامیان این طرح، از جمله سیدعباس موسوی (دیپلمات) و علیرضا سلیمی (نماینده مجلس)، این اثر را بازخوانی صحیح تاریخ و نمادی از اقتدار ملی در برابر فشارهای خارجی دانستند. همچنین محمدرضا جوادی یگانه، این اقدام را در تقویت هویت ملی پس از درگیری‌های نظامی اخیر مؤثر دانست.[۱۲] در فضای مجازی نیز گروهی از کاربران از این اقدام به‌عنوان پاسخی به بازنمایی‌های رسانه‌های بین‌المللی از وضعیت داخلی ایران استقبال کردند.[۱۳]

نصب این اثر با انتقاداتی نیز همراه بود:

  • ملاحظات شهرسازی: عبدالرضا چراغعلی، سرپرست مرکز امور اجتماعی استانداری تهران، به‌دلیل آنچه عدم برنامه‌ریزی دقیق و جانمایی نادرست در ساختار شهری نامید، از این اقدام انتقاد کرد.[۱۴]
  • ملاحظات اخلاقی و تاریخی: احمد زیدآبادی، فعال سیاسی، انتخاب صحنه زانو زدن رقیب را با اخلاق ملی و تعالیم دینی ایرانیان مغایر دانست و پیشنهاد داد نمادهایی مانند منشور کوروش که حاوی پیام‌های صلح‌آمیزتر هستند، جایگزین شوند.[۱۵]
  • ملاحظات دیپلماتیک: علی مطهری، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، این اثر را محرک تعصبات نژادی توصیف کرد و بیان داشت که چنین نمادهایی ممکن است طرف‌های مقابل را به بازخوانی شکست‌های تاریخی ایران از روم و یونان ترغیب کند.[۱۶]

جابه‌جایی مجسمه والرین

این مجسمه پس از حدود ۴۰ روز استقرار در میدان انقلاب، در تاریخ ۲۴ آذر ۱۴۰۴ش به محوطهٔ ورودی فرودگاه مهرآباد منتقل شد. مسئولان شهرداری دلیل این جابه‌جایی را مشاهده اثر توسط مقامات و دیپلمات‌های بین‌المللی در بدو ورود به کشور اعلام کردند.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.
  2. ↑ «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟+ معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک.
  3. ↑ «والرین، امپراتور رومی اسیر شده به دست شاپور چه سرنوشتی داشت؟»، وب‌سایت فرارو.
  4. ↑ «نقش شاپور داراب، روایتی از اسارت امپراتور روم به دست ایرانیان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.
  5. ↑ «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  6. ↑ «رونمایی از تندیس زانو زدن والرین در مقابل پادشاه ساسانی در میدان انقلاب تهران + ویدیو»، وب‌سایت روزیاتو.
  7. ↑ «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  8. ↑ «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.
  9. ↑ «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟+ معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک.
  10. ↑ «فلسفه نصب مجسمه والرین در میدان انقلاب تهران چیست؟»، خبرگزاری مهر.
  11. ↑ «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم.
  12. ↑ «بازتاب رونمایی از مجسمه والرین در فضای مجازی»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  13. ↑ «زانو زدن والرین به چشم خارجی‌ها آمد»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.
  14. ↑ «مجسمه والرین با هویت و فرهنگ ایرانی همخوانی ندارد + فیلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  15. ↑ «انتقاد تند زیدآبادی از رونمایی از مجسمه والرین/ جماعتی از هر میراث تاریخی فقط جنبه‌های آزاردهنده‌اش را می‌پسندد و ترویج می‌کند!»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.
  16. ↑ «واکنش علی مطهری به ساخت مجسمه والرین»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.
  17. ↑ «ماجرای جابجایی مجسمه والرین از میدان انقلاب چیست؟»، خبرگزاری مهر.

منابع

  • «انتقاد تند زیدآبادی از رونمایی از مجسمه والرین/ جماعتی از هر میراث تاریخی فقط جنبه‌های آزاردهنده‌اش را می‌پسندد و ترویج می‌کند!»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «بازتاب رونمایی از مجسمه والرین در فضای مجازی»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «جزییات رونمایی از مجسمه والرین امپراتور رم در میدان انقلاب»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «زانو زدن والرین به چشم خارجی‌ها آمد»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «فلسفه نصب مجسمه والرین در میدان انقلاب تهران چیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «ماجرای جابجایی مجسمه والرین از میدان انقلاب چیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آذر ۱۴۰۴ش.
  • «مجسمه والرین با هویت و فرهنگ ایرانی همخوانی ندارد + فیلم»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟ + معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «نصب مجسمه ۷متری امپراتور رم در میدان انقلاب+ جزییات»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «نقش شاپور داراب، روایتی از اسارت امپراتور روم به دست ایرانیان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۴ش.
  • «واکنش علی مطهری به ساخت مجسمه والرین»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش.
  • «والرین، امپراتور رومی اسیر شده به دست شاپور چه سرنوشتی داشت؟»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آبان ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مجسمه_والرین&oldid=6066»