علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
با ورود مدرنیته به ایران و تغییرات فرهنگی بهویژه در زمینه فعالیتهای اجتماعی-فرهنگی زنان، مسئله ورزش عمومی زنان نیز مطرح شد. ورود مطبوعات در کنار افکار روشنفکران و روزنامهنگاران خصوصاً مطبوعاتی که مسئله و دغدغه اصلی خود را در حوزه زنان تمرکز داده بودند، در طرح مسئله ورزش زنان بسیار تأثیرگذار بود.<ref>[https://socialhistory.ihcs.ac.ir/article_5071_a8352aa6748093dcfa8e8374f6930057.pdf رحمتی و خنجری، «روزنامه اطلاعات و ورزش در عصر پهلوی اول(1320-1304)»، 1398ش، ص237-239.]</ref> | با ورود مدرنیته به ایران و تغییرات فرهنگی بهویژه در زمینه فعالیتهای اجتماعی-فرهنگی زنان، مسئله ورزش عمومی زنان نیز مطرح شد. ورود مطبوعات در کنار افکار روشنفکران و روزنامهنگاران خصوصاً مطبوعاتی که مسئله و دغدغه اصلی خود را در حوزه زنان تمرکز داده بودند، در طرح مسئله ورزش زنان بسیار تأثیرگذار بود.<ref>[https://socialhistory.ihcs.ac.ir/article_5071_a8352aa6748093dcfa8e8374f6930057.pdf رحمتی و خنجری، «روزنامه اطلاعات و ورزش در عصر پهلوی اول(1320-1304)»، 1398ش، ص237-239.]</ref> | ||
در ایران نیز ورزش بانوان با فراز و فرود بسیاری همراه بوده است. گسترش ورزش زنان در ایران را به سال ۱۲۹۶ش، همزمان با حضور دختران در مکاتب میدانند. حضور زنان در فعالیتهای ورزشی، پس از مکاتب به باشگاههای ورزشی نیز رسید. «ذبیحالله قربان» رئیس و بنیانگذار دانشگاه [[شیراز]] از پیشگامان تأسیس باشگاههایی با شیفت زنانه بود. پس از آن، تشکیل کانون بانوان در سال ۱۳۱۴ش، نقطهٔ عطفی در ورزش بانوان ایرانی بهشمار میرود. نخستین حضور بینالمللی بانوان ورزشکار ایرانی به دههٔ بیست شمسی بازمیگردد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84897080/ورزش-زنان-در-ایران-تاریخچه-و-مسائل روانستان، مجید، «ورزش زنان در ایران، تاریخچه و مسائل»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> اولین قانون در حمایت از ورزش همگانی در سال ۱۳۰۶ش، دو ساعت ورزش اجباری در مدارس را پس از تصویب در مجلس شورای ملی تصویب کرد؛ اما تا مدتها این قانون بهدلیل عدم وجود [[معلم زن|معلم]] ورزش، ضمانت اجرایی نداشت. به این قانون تبصرهای با عنوان «تا زمانی که وزارت فرهنگ برای اجرای این قانون افراد مورد نیاز را در اختیار نداشته باشد میتواند آن را تعدیل کند» اضافه شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/article_102027_95cd72fab477854ce11bbfbca8852f51.pdf عزیزی و خسروزاده، «واکاوی شکلگیری و رشد ورزش زنان در عصر رضاشاه»، 1400ش، ص247.]</ref> | در ایران نیز ورزش بانوان با فراز و فرود بسیاری همراه بوده است. گسترش ورزش زنان در ایران را به سال ۱۲۹۶ش، همزمان با حضور دختران در مکاتب میدانند. حضور زنان در فعالیتهای ورزشی، پس از مکاتب به باشگاههای ورزشی نیز رسید. «ذبیحالله قربان» رئیس و بنیانگذار دانشگاه [[شیراز]] از پیشگامان تأسیس باشگاههایی با شیفت زنانه بود. پس از آن، تشکیل [[کانون بانوان]] در سال ۱۳۱۴ش، نقطهٔ عطفی در ورزش بانوان ایرانی بهشمار میرود. نخستین حضور بینالمللی بانوان ورزشکار ایرانی به دههٔ بیست شمسی بازمیگردد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84897080/ورزش-زنان-در-ایران-تاریخچه-و-مسائل روانستان، مجید، «ورزش زنان در ایران، تاریخچه و مسائل»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> اولین قانون در حمایت از ورزش همگانی در سال ۱۳۰۶ش، دو ساعت ورزش اجباری در مدارس را پس از تصویب در مجلس شورای ملی تصویب کرد؛ اما تا مدتها این قانون بهدلیل عدم وجود [[معلم زن|معلم]] ورزش، ضمانت اجرایی نداشت. به این قانون تبصرهای با عنوان «تا زمانی که وزارت فرهنگ برای اجرای این قانون افراد مورد نیاز را در اختیار نداشته باشد میتواند آن را تعدیل کند» اضافه شد.<ref>[https://irhj.sbu.ac.ir/article_102027_95cd72fab477854ce11bbfbca8852f51.pdf عزیزی و خسروزاده، «واکاوی شکلگیری و رشد ورزش زنان در عصر رضاشاه»، 1400ش، ص247.]</ref> | ||
==== در مطبوعات قاجار ==== | ==== در مطبوعات قاجار ==== | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
==== در جمهوری اسلامی ایران ==== | ==== در جمهوری اسلامی ایران ==== | ||
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، ورزش بانوان در ایران، رشد قابل توجهی داشته است.<ref>پناهی، «منابع قدرت و تفسیر ایدئولوژیک قواعد ورزش بانوان»، 1391ش، ص5-22.</ref> امروزه، بیش از ۴۷ فدراسیون در وزارت ورزش و جوانان در ایران وجود دارد که با حذف برخی فدراسیونهای غیرمرتبط با ورزش بانوان، ۴۲ فدراسیون مرتبط با ورزشهای بانوان در ایران فعالیت میکنند. از جمله رشتههای ورزشی بانوان در ایران میتوان به «اتومبیلرانی و موتورسواری»، «اسکواش»، «اسکی»، «بدمنیتون»، «بستکبال»، «بولینگ و بیلیارد»، «تکواندو»، «تنیس»، «تیراندازی»، «جودو»، «دوچرخهسواری»، «دوومیدانی»، «ژیمناستیک»، «یوگا» و برخی از انواع ورزشهای آبی اشاره کرد.<ref>«فعالیتهای ورزشی بانوان کشور (با تأکید بر وضع موجود)»، 1392ش.</ref> | پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]]، ورزش بانوان در ایران، رشد قابل توجهی داشته است.<ref>پناهی، «منابع قدرت و تفسیر ایدئولوژیک قواعد ورزش بانوان»، 1391ش، ص5-22.</ref> امروزه، بیش از ۴۷ فدراسیون در وزارت ورزش و جوانان در ایران وجود دارد که با حذف برخی فدراسیونهای غیرمرتبط با ورزش بانوان، ۴۲ فدراسیون مرتبط با ورزشهای بانوان در ایران فعالیت میکنند. از جمله رشتههای ورزشی بانوان در ایران میتوان به «اتومبیلرانی و موتورسواری»، «اسکواش»، «اسکی»، «بدمنیتون»، «بستکبال»، «بولینگ و بیلیارد»، «تکواندو»، «تنیس»، «تیراندازی»، «جودو»، «دوچرخهسواری»، «دوومیدانی»، «ژیمناستیک»، «یوگا» و برخی از انواع ورزشهای آبی اشاره کرد.<ref>«فعالیتهای ورزشی بانوان کشور (با تأکید بر وضع موجود)»، 1392ش.</ref> | ||
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با توجه به مبانی فقهی به این مهم توجه کرده است و در اصل سوم یکی از وظایف دولت را در کنار آموزشوپرورش، فراهم کردن تربیتبدنی رایگان، برای همه مردم و در تمامی سطوح قرار داده است. در نتیجه بر اساس اصل بیستویکم، دولت موظف است حقوق زن را در همه زمینهها با رعایت موازین اسلامی تضمین کند و زمینههای مساعد را برای رشد شخصیت و احیای حقوق مادی و معنوی وی فراهم کند. ازجمله این حقوق، حقوق تفریحی و ورزشی زنان است.<ref>حکمتنیا، حقوق و مسئولیتهای فردی و اجتماعی زن، 1390ش، ص285-287.</ref> | قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با توجه به مبانی فقهی به این مهم توجه کرده است و در اصل سوم یکی از وظایف دولت را در کنار آموزشوپرورش، فراهم کردن تربیتبدنی رایگان، برای همه مردم و در تمامی سطوح قرار داده است. در نتیجه بر اساس اصل بیستویکم، دولت موظف است حقوق زن را در همه زمینهها با رعایت موازین اسلامی تضمین کند و زمینههای مساعد را برای رشد شخصیت و احیای حقوق مادی و معنوی وی فراهم کند. ازجمله این حقوق، حقوق تفریحی و ورزشی زنان است.<ref>حکمتنیا، حقوق و مسئولیتهای فردی و اجتماعی زن، 1390ش، ص285-287.</ref> | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
=== حجاب و عفاف در ورزش بانوان === | === حجاب و عفاف در ورزش بانوان === | ||
مسئله [[حجاب]] زن در حوزه ورزش زمانی مطرح است که مردان در ورزش بانوان با هر سمت و عنوانی حضور داشته باشند؛ بنابراین عنصر پوشش را باید در ضمن ارتباط زن و مرد بررسی کرد. از منظر فقه اسلامی، پوشش برای زنان الزامی است و این حکم قابل اسقاط و تغییر نیست. نداشتن پوشش یک امر ذاتی ورزش تلقی نمیشود تا موجب شود میان حکم اباحه و آزادی ورزش و حکم الزامی پوشش تزاحمی حاصل شود؛ بلکه برای ورزش بانوان باید [[رنگ لباس|لباس]] مناسب طراحی کرد. افزون بر پوشش، تهییج نیز از عناصری است که باید به آن توجه کرد. حرکات ورزشی زنان نباید باعث تهییج شهوانی مردان شود. مسئلهٔ پوشش و عفاف در ورزش بانوان از دید فقها در اماکن و معابر عمومی دارای حدودی است و چنانچه برجستگیهای بدن نمایان باشد یا حرکات آنها در ورزشِ مورد نظر تحریکآمیز و مخالف هنجارهای اخلاقی باشد، جایز نیست.<ref>[https://hawzah.net/fa/Seminar/View/90736/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-(-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-% زنداقطاعی، «الگوی اسلامی ورزش بانوان بررسی ورزش زنان از دیدگاه فقه شیعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | مسئله [[حجاب]] زن در حوزه ورزش زمانی مطرح است که مردان در ورزش بانوان با هر سمت و عنوانی حضور داشته باشند؛ بنابراین عنصر پوشش را باید در ضمن ارتباط زن و مرد بررسی کرد. از منظر فقه اسلامی، پوشش برای زنان الزامی است و این حکم قابل اسقاط و تغییر نیست. نداشتن پوشش یک امر ذاتی ورزش تلقی نمیشود تا موجب شود میان حکم اباحه و آزادی ورزش و حکم الزامی پوشش تزاحمی حاصل شود؛ بلکه برای ورزش بانوان باید [[رنگ لباس|لباس]] مناسب طراحی کرد. افزون بر پوشش، تهییج نیز از عناصری است که باید به آن توجه کرد. حرکات ورزشی زنان نباید باعث تهییج شهوانی مردان شود. مسئلهٔ پوشش و عفاف در ورزش بانوان از دید فقها در اماکن و معابر عمومی دارای حدودی است و چنانچه برجستگیهای بدن نمایان باشد یا حرکات آنها در ورزشِ مورد نظر تحریکآمیز و مخالف هنجارهای اخلاقی باشد، جایز نیست.<ref>[https://hawzah.net/fa/Seminar/View/90736/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-(-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-% زنداقطاعی، «الگوی اسلامی ورزش بانوان بررسی ورزش زنان از دیدگاه فقه شیعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
=== ورزش مختلط === | === ورزش مختلط === | ||
عنصر دیگر در حوزه ورزش اختلاط زنان و مردان است. این امر بهخصوص در ورزشهایی که مستلزم تماس بدنی است، با محدودیتهای اخلاقی و شرعی روبهرو است. در دستگاه فقهی و نظام حقوقی اسلام نیز بر [[تفکیک جنسیتی]] تأکید شده است. تلاش برخی برای به تصویر کشیدن پیامدهای مثبت ورزش مختلط و ترویج آن نیز مبنای علمی ندارد<ref>حکمتنیا، حقوق و مسئولیتهای فردی و اجتماعی زن، 1390ش، ص302.</ref> و با مخالفتهای بسیاری از سوی زنان روبهرو شده است. | |||
اختلاط با ترنسها نیز چالش جدیدی است که تبعیض جنسیتی را افزایش داده است. نتیجه مسابقات دوچرخهسواری زنان در شیکاگو بهصورتی مضحک حاکی از دستیابی تنها یک زن به مدال برنز بود، چراکه دو مدال طلا و نقره را [[ترنسجندر|ترنسها]] از آن خود کردند. ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه، با امضای قانون ممنوعیت [[همجنسگرایی]] در روسیه، گفت: افراد تراجنسیتی مثل جهشهای کرونا، متنوع شدهاند. اگر مردی با عمل [[تغییرجنسیت | اختلاط با ترنسها نیز چالش جدیدی است که تبعیض جنسیتی را افزایش داده است. نتیجه مسابقات دوچرخهسواری زنان در شیکاگو بهصورتی مضحک حاکی از دستیابی تنها یک زن به مدال برنز بود، چراکه دو مدال طلا و نقره را [[ترنسجندر|ترنسها]] از آن خود کردند. [[ولادیمیر پوتین]] رئیسجمهور روسیه، با امضای قانون ممنوعیت [[همجنسگرایی]] در روسیه، گفت: افراد تراجنسیتی مثل جهشهای کرونا، متنوع شدهاند. اگر مردی با عمل [[تغییرجنسیت]] به زن تبدیل شود، در مسابقات ورزشی زنان برنده میشود و با ادامه این جریان، ورزش زنان نابود خواهد شد.<ref>خبرگزاری صدا و سیما، 3 مرداد 1402.</ref> | ||
== انگیزه و رشتهها == | == انگیزه و رشتهها == | ||
زنان با انگیزههای مختلفی به ورزش روی میآورند. برخی زنان با هدف [[مدیریت بدن]]، کاهش وزن و [[تناسب اندام زنان|تناسباندام]] ورزش میکنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7971/104351/ده-فایده-ی-شگفت-آور-ورزش-در-زنان فشار، «ده فایده شگفتآور ورزش در زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> تحقیقات نشان میدهد ورزش فواید دیگری از جمله موفقیت، رهایی انرژی، دوستیابی، تعامل اجتماعی، رشد و توسعه مهارت، کسب نشاط، احساس لذت، پیشگیری از بیماری، شادابی، رفع نیازهای عاطفی، لذت، گذراندن [[اوقات فراغت زنان|اوقات فراغت]]، افزایش قدرت بدنی، رقابتطلبی، کسب پیروزی، رفع نیاز زیباشناختی،<ref>[https://journals.iau.ir/article_518924.html پیری و همکاران، «مقایسه تفاوتهای جنسیتی در انگیزش مشارکت ورزشی دانشآموزان ورزشکار»، 1394ش، ص110-111.]</ref> سلامت استخوانها، کاهش خطر ابتلا به زوال عقل، کاهش ابتلا به پوکی استخوان، بهبود سلامت جنسی، کاهش استرس، افسردگی و اضطراب، سلامت پوست و بهبود وضعیت خواب دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7971/104351/ده-فایده-ی-شگفت-آور-ورزش-در-زنان افشار، «ده فایده شگفتآور ورزش در زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | زنان با انگیزههای مختلفی به ورزش روی میآورند. برخی زنان با هدف [[مدیریت بدن]]، کاهش وزن و [[تناسب اندام زنان|تناسباندام]] ورزش میکنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7971/104351/ده-فایده-ی-شگفت-آور-ورزش-در-زنان فشار، «ده فایده شگفتآور ورزش در زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> تحقیقات نشان میدهد ورزش فواید دیگری از جمله موفقیت، رهایی انرژی، دوستیابی، تعامل اجتماعی، رشد و توسعه مهارت، کسب نشاط، احساس لذت، پیشگیری از بیماری، شادابی، رفع نیازهای عاطفی، لذت، گذراندن [[اوقات فراغت زنان|اوقات فراغت]]، افزایش قدرت بدنی، رقابتطلبی، کسب پیروزی، رفع نیاز زیباشناختی،<ref>[https://journals.iau.ir/article_518924.html پیری و همکاران، «مقایسه تفاوتهای جنسیتی در انگیزش مشارکت ورزشی دانشآموزان ورزشکار»، 1394ش، ص110-111.]</ref> سلامت استخوانها، کاهش خطر ابتلا به زوال عقل، کاهش ابتلا به پوکی استخوان، بهبود سلامت جنسی، کاهش استرس، افسردگی و اضطراب، سلامت پوست و بهبود وضعیت خواب دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7971/104351/ده-فایده-ی-شگفت-آور-ورزش-در-زنان افشار، «ده فایده شگفتآور ورزش در زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۶: | ||
== رویکردها == | == رویکردها == | ||
=== رویکرد حقوقی === | === رویکرد حقوقی === | ||
از منظر حقوقی، دو دیدگاه کلان دربارهٔ مشارکت زنان در انواع فعالیتهای ورزشی وجود دارد؛ بر اساس یک دیدگاه، اصل در فعالیتهای ورزشی زنان، صرفنظر از هر عامل دیگر و تنها با توجه به نوع ورزش، آزادی است و سنگین یا سختبودن ورزش برای زنان، به خواست و ارادهٔ خود آنان بستگی دارد. از این منظر، نظام حقوقی دلیلی برای ایجاد محدودیت در انتخاب نوع ورزش برای زنان ندارد. بر اساس دیدگاه دوم، نظام حقوقی باید به طبیعت زن و مرد توجه کند و در طراحی نظام اجتماعی و ارائه امور حمایتی، با در نظر گرفتن [[حق سلامتی زنان]]، به زنان اجازه اجرای ورزشهایی را بدهد که با طبیعت و روان آنان سازگار است؛ در نتیجه ورزشهای سخت و سنگین برای آنان مجاز نخواهد بود.<ref>حکمتنیا، حقوق و مسئولیتهای فردی و اجتماعی زن، 1390ش، ص299-300.</ref> | از منظر حقوقی، دو دیدگاه کلان دربارهٔ مشارکت زنان در انواع فعالیتهای ورزشی وجود دارد؛ بر اساس یک دیدگاه، اصل در فعالیتهای ورزشی زنان، صرفنظر از هر عامل دیگر و تنها با توجه به نوع ورزش، آزادی است و سنگین یا سختبودن ورزش برای زنان، به خواست و ارادهٔ خود آنان بستگی دارد. از این منظر، نظام حقوقی دلیلی برای ایجاد محدودیت در انتخاب نوع ورزش برای زنان ندارد. بر اساس دیدگاه دوم، نظام حقوقی باید به طبیعت زن و مرد توجه کند و در طراحی نظام اجتماعی و ارائه امور حمایتی، با در نظر گرفتن [[حق سلامتی زنان]]، به زنان اجازه اجرای ورزشهایی را بدهد که با طبیعت و روان آنان سازگار است؛ در نتیجه ورزشهای سخت و سنگین برای آنان مجاز نخواهد بود.<ref>حکمتنیا، حقوق و مسئولیتهای فردی و اجتماعی زن، 1390ش، ص299-300.</ref> | ||
