ایجاد لینک داخلی |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = ریا.jpg | |||
| زیرنویس تصویر = خودنمایی یک فرد ثروتمند در حال کمک کردن به یک فقیر | |||
| image_alt =ریا کاری | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|ریا}}'''، انجام عمل نیک و آشکار کردن آن برای کسب منزلت نزد مردم، بدون قصد تقرب الهی. | '''{{درشت|ریا}}'''، انجام عمل نیک و آشکار کردن آن برای کسب منزلت نزد مردم، بدون قصد تقرب الهی. | ||
| خط ۲۶: | خط ۵۵: | ||
== ریشهیابی و درمان == | == ریشهیابی و درمان == | ||
در منابع اخلاق اسلامی، ریشه اصلی ریا در دنیاخواهی، حب جاه و مقام، و نیز ضعف ایمان دانسته شده است. از منظر کلامی، ریا نوعی شرک پنهان و مرتبط با نفاق تلقی میشود؛ زیرا فرد ریاکار در ظاهر خود را خداپرست نشان میدهد، اما در عمل به دنبال جلب نظر دیگران است.<ref>[https://www.porseman.com/!140102 «ریشه یابی ریا»، وبسایت پرسمان.]</ref><ref>[https://noorlib.ir/book/view/56379?pageNumber=127&viewType=pdf فضلی، درآمدی بر عرفان عملی در اسلام، 1391ش، ص 127-128.]</ref> | در منابع اخلاق اسلامی، ریشه اصلی ریا در دنیاخواهی، حب جاه و مقام، و نیز ضعف [[ایمان]] دانسته شده است. از منظر کلامی، ریا نوعی شرک پنهان و مرتبط با نفاق تلقی میشود؛ زیرا فرد ریاکار در ظاهر خود را خداپرست نشان میدهد، اما در عمل به دنبال جلب نظر دیگران است.<ref>[https://www.porseman.com/!140102 «ریشه یابی ریا»، وبسایت پرسمان.]</ref><ref>[https://noorlib.ir/book/view/56379?pageNumber=127&viewType=pdf فضلی، درآمدی بر عرفان عملی در اسلام، 1391ش، ص 127-128.]</ref> | ||
بنابر تحلیلهای اخلاقی، باور به توحید افعالی، مانع اصلی شکلگیری ریا در انسان بهشمار میرود. بر این اساس، فردی که به توحید افعالی ایمان داشته باشد، عزت و آبرو را تنها از جانب خدا میداند و برای خوشایند مردم دست به ریاکاری نمیزند؛ همانگونه که بر پایه متون دینی، تلاشهای فرعون برای نابودی موسی نافرجام ماند و ارادۀ الهی بر پرورش او در دربار فرعون قرار گرفت.<ref>[https://www.porseman.com/!140102 «ریشه یابی ریا»، وبسایت پرسمان.]</ref> | بنابر تحلیلهای اخلاقی، باور به توحید افعالی، مانع اصلی شکلگیری ریا در انسان بهشمار میرود. بر این اساس، فردی که به توحید افعالی ایمان داشته باشد، عزت و آبرو را تنها از جانب خدا میداند و برای خوشایند مردم دست به ریاکاری نمیزند؛ همانگونه که بر پایه متون دینی، تلاشهای فرعون برای نابودی موسی نافرجام ماند و ارادۀ الهی بر پرورش او در دربار فرعون قرار گرفت.<ref>[https://www.porseman.com/!140102 «ریشه یابی ریا»، وبسایت پرسمان.]</ref> | ||
| خط ۳۷: | خط ۶۶: | ||
نقد ریا و تزویر از مضامین کلیدی در تاریخ اجتماعی و ادبی ایران، بهویژه از سده پنجم هجری است. پژوهشگران رواج این پدیده را با ساختارهای سیاسی استبدادی، ناامنیهای تاریخی و ضعف نهادهای دادخواهی مرتبط دانستهاند؛ عواملی که منجر به شکلگیری الگوهای رفتاری مبتنی بر پنهانکاری، سازگاری ظاهری با قدرت و دوگانگی میان ظاهر و باطن برای حفظ منافع یا امنیت شده است. پس از حمله مغول و تشدید آشفتگیهای اجتماعی، گرایش به پنهانکردن باورهای واقعی در لایههای مختلف جامعه تقویت شد که بازتاب آن در [[زبان فارسی]] بهصورت گسترش زبان کنایی و استعاری نمود یافت. همچنین، رواج اغراق، تعارفات پیچیده و القاب مبالغهآمیز در زبان رسمی، بهعنوان بازتابی از روابط قدرت و موانع شکلگیری شفافیت اجتماعی تعبیر شده است.<ref>[https://ensafnews.com/463542/قلمرو-ریا-در-ادبیات-محمدعلی-اسلامی-ندو/ اسلامی ندوشن، «قلمرو ریا در ادبیات»، پایگاه خبری و تحلیلی انصافنیوز.]</ref> | نقد ریا و تزویر از مضامین کلیدی در تاریخ اجتماعی و ادبی ایران، بهویژه از سده پنجم هجری است. پژوهشگران رواج این پدیده را با ساختارهای سیاسی استبدادی، ناامنیهای تاریخی و ضعف نهادهای دادخواهی مرتبط دانستهاند؛ عواملی که منجر به شکلگیری الگوهای رفتاری مبتنی بر پنهانکاری، سازگاری ظاهری با قدرت و دوگانگی میان ظاهر و باطن برای حفظ منافع یا امنیت شده است. پس از حمله مغول و تشدید آشفتگیهای اجتماعی، گرایش به پنهانکردن باورهای واقعی در لایههای مختلف جامعه تقویت شد که بازتاب آن در [[زبان فارسی]] بهصورت گسترش زبان کنایی و استعاری نمود یافت. همچنین، رواج اغراق، تعارفات پیچیده و القاب مبالغهآمیز در زبان رسمی، بهعنوان بازتابی از روابط قدرت و موانع شکلگیری شفافیت اجتماعی تعبیر شده است.<ref>[https://ensafnews.com/463542/قلمرو-ریا-در-ادبیات-محمدعلی-اسلامی-ندو/ اسلامی ندوشن، «قلمرو ریا در ادبیات»، پایگاه خبری و تحلیلی انصافنیوز.]</ref> | ||
در [[دیوان حافظ]]، مبارزه با ریا مرکزیترین درونمایه است. او با استفاده از واژگانی چون سالوس، تزویر، | در [[دیوان حافظ]]، مبارزه با ریا مرکزیترین درونمایه است. او با استفاده از واژگانی چون سالوس، تزویر، [[خرقه]]، منافق و مدعی، لایههای مختلف جامعه زمان خود را نقد میکند. حافظ گروههایی نظیر واعظان، فقیهان، صوفیان و زاهدان را که از [[دین]] برای مقاصد دنیوی بهره میجستند، مورد خطاب قرار داده و در برابر حاکمان ریاکار، از نماد محتسب استفاده کرده است. گستردگی این مفاهیم نشانگر تلاش او برای افشای تضاد میان ادعاهای دینی و کنشهای سیاسی-اجتماعی عصر خویش است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20170718155836-10124-40.pdf شمشیری و همکاران، «بررسی ریا به عنوان آسیب اجتماعی در اشعار حافظ»، 1395ش، ص 92.]</ref> در یکی از اشعار [[حافظ]] چنین آمده است:<ref>حافظ، دیوان حافظ، [https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh199 غزل شماره 199]، در وبسایت گنجور.</ref> | ||
{{شعر جدید|متن=واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند\\چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند | {{شعر جدید|متن=واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند\\چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند | ||
مشکلی دارم ز دانشمند مجلس بازپرس\\توبه فرمایان چرا خود توبه کمتر میکنند | مشکلی دارم ز دانشمند مجلس بازپرس\\توبه فرمایان چرا خود توبه کمتر میکنند | ||
