بدون خلاصۀ ویرایش
جز ویکی سازی
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۳۵: خط ۳۵:
واژۀ عربی «انتظار» در لغت به‌معنای چشم‌به‌راه بودن و چیزی را چشم‌داشتن است. <ref>طریحی، مجمع‌البحرین، 1408ق، ج3، ص498؛ دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، ذیل واژۀ انتظار.</ref> این واژه در اصطلاح به‌معنای چشم‌به‌راه بودن برای ظهور واپسین ذخیرۀ الهی و آماده‌شدن برای یاری او در برپایی حکومت عادلانه در سراسر جهان است. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/471840/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D گرجیان عربی، «مبانی انسان‌شناسی انتظار و عوامل زمینه‌ساز آن در اندیشۀ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، 1400ش، ص9.]</ref> از این منظر، انتظار، کیفیتی نفسانی است <ref>موسوی اصفهانی، مکیال المکارم، 1381ش،  ج2 ص235.</ref> که قانع‌نشدن به وضعِ موجود و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب را در پی دارد <ref>[https://khl.ink/f/3644 «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌ در روز نیمۀ شعبان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> و انسان را در حال آماده‌باش نگاه می‌دارد. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36490 «بیانات در دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> انتظار، امری سازنده است که انسان را به خودسازی و دگرسازی با توجه به توان و ظرفیت‌های فردی، برمی‌انگیزد تا محیط پیرامون خود را به جامعۀ مهدوی که نمودی از جامعۀ قسط، [[معنویت]]، معرفت، برادری و اخوت، علم و عزت است، نزدیک کند. <ref> [https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> آموزه انتظار در میان شیعیان، در اعتقادات، تعالیم، ادبیات، آیین‌ها و سنت‌ها، عبادت، زیارت و فرهنگ عامه و زندگی روزمرۀ شیعی تأثیر فراوان داشته است.<ref>عینی‌زاده، بررسی دکترین انتظار و مبانی قرآنی آن در اندیشۀ رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و مقایسۀ آن با آرای سیدقطب و محمد عبده، 1396ش، ص59.</ref>   
واژۀ عربی «انتظار» در لغت به‌معنای چشم‌به‌راه بودن و چیزی را چشم‌داشتن است. <ref>طریحی، مجمع‌البحرین، 1408ق، ج3، ص498؛ دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، ذیل واژۀ انتظار.</ref> این واژه در اصطلاح به‌معنای چشم‌به‌راه بودن برای ظهور واپسین ذخیرۀ الهی و آماده‌شدن برای یاری او در برپایی حکومت عادلانه در سراسر جهان است. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/471840/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D گرجیان عربی، «مبانی انسان‌شناسی انتظار و عوامل زمینه‌ساز آن در اندیشۀ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، 1400ش، ص9.]</ref> از این منظر، انتظار، کیفیتی نفسانی است <ref>موسوی اصفهانی، مکیال المکارم، 1381ش،  ج2 ص235.</ref> که قانع‌نشدن به وضعِ موجود و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب را در پی دارد <ref>[https://khl.ink/f/3644 «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم‌ در روز نیمۀ شعبان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> و انسان را در حال آماده‌باش نگاه می‌دارد. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36490 «بیانات در دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> انتظار، امری سازنده است که انسان را به خودسازی و دگرسازی با توجه به توان و ظرفیت‌های فردی، برمی‌انگیزد تا محیط پیرامون خود را به جامعۀ مهدوی که نمودی از جامعۀ قسط، [[معنویت]]، معرفت، برادری و اخوت، علم و عزت است، نزدیک کند. <ref> [https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> آموزه انتظار در میان شیعیان، در اعتقادات، تعالیم، ادبیات، آیین‌ها و سنت‌ها، عبادت، زیارت و فرهنگ عامه و زندگی روزمرۀ شیعی تأثیر فراوان داشته است.<ref>عینی‌زاده، بررسی دکترین انتظار و مبانی قرآنی آن در اندیشۀ رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و مقایسۀ آن با آرای سیدقطب و محمد عبده، 1396ش، ص59.</ref>   
==پیشینه==
==پیشینه==
اعتقاد به مصلح جهانی (فتوریسم) در بین امت‌های مختلف جهان با ایده‌ها و باورهای گوناگون وجود داشته <ref>فیاضی، ذکر نور در حضور مشتاقان ظهور، ۱۳۷۸ش، مبحث «انتظار فرج، اعتقاد مشترک پیروان مکاتب».</ref> و به این انگاره باور دارند که «منجی موعود»، جهانیان را از ستم می‌رهاند و جامعه‌ای عدالت‌محور برپا می‌کند. <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۱۹.</ref> در کتاب‌های قدیم چینیان، عقاید هندیان، اهالی اسکاندیناوی، مصریان قدیم، بومیان آمریکایی و اهالی مکزیک، به ظهور منجی و مصلح، اشاره‌ شده است. <ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1#%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF%DB%8C «انتظار در ادیان غیرتوحیدی»، ویکی‌فقه.]</ref> هندوها انتظار دهمین «اَوَتاره» بانام «کَلْکی» یا «کَلکین» را دارند؛ <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۶۶.</ref> زرتشتی‌ها در انتظار سوشیانت، به‌سر می‌برند؛ <ref>بایر ناس، تاریخ جامع ادیان، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۳۱۸ و 376.</ref> در متون مقدس یهود به موعود بشارت داده ‌شده <ref>کتاب مقدس، مزمور ۳۷، ۱۳۸۰ش.</ref> و یهودیان مسیح (ماشیح) را نجات‌دهنده می‌دانند؛ <ref>تونه‌ای،‌ موعودنامه، ۱۳۸۷ش، ص۷۰۸-۷۱۰.</ref> مسیحیان، بازگشت عیسی را به‌عنوان منجی موعود منتظرند؛ <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۵.</ref> در مسیحیت، نویدهای روشنی دربارة موعود آخرالزمان آمده و در اناجیل متی، لوقا، مرقس و برنابا به پیروان مسیح دستور داده ‌شده  تا چراغ‌های خود را افروخته نگه‌‌دارند و در انتظار موعود باشند و زمانی که می‌آید بی‌درنگ در را به‌روی او بگشایند. <ref>کتاب مقدس، انجیل لوقا، فصل 12؛ انجیل متی، فصل ۲۴.</ref> مسلمانان نیز به ظهور مهدی موعود باور دارند. <ref>تونه‌ای،‌ موعودنامه، ۱۳۸۷ش، ص۷۰۶-۷۰۷.</ref> این باور نزد مسلمانان اهل‌سنت، انگاره‌ای پذیرفته است <ref>فقیه ایمانی، الإمام ‌المهدی عند أهل‌السنة، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۳۹۷.</ref> و نزد شیعیان از مسلمات است که مهدی موعود، دوازدهمین خلیفه خدا پس از پیامبر و فرزند امام حسن عسکری است که در پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ق متولد شده و هم‌اکنون زنده بوده و در حال غیبت به‌سر می‌برد، روزی ظهور کرده و عدالت را در جهان می‌گستراند.<ref>صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۸.</ref>  
اعتقاد به مصلح جهانی (فتوریسم) در بین امت‌های مختلف جهان با ایده‌ها و باورهای گوناگون وجود داشته <ref>فیاضی، ذکر نور در حضور مشتاقان ظهور، ۱۳۷۸ش، مبحث «انتظار فرج، اعتقاد مشترک پیروان مکاتب».</ref> و به این انگاره باور دارند که «منجی موعود»، جهانیان را از ستم می‌رهاند و جامعه‌ای عدالت‌محور برپا می‌کند. <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۱۹.</ref> در کتاب‌های قدیم چینیان، عقاید هندیان، اهالی اسکاندیناوی، مصریان قدیم، بومیان آمریکایی و اهالی مکزیک، به ظهور منجی و مصلح، اشاره‌ شده است. <ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1#%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%DB%8C%D8%B1%20%D8%AA%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF%DB%8C «انتظار در ادیان غیرتوحیدی»، ویکی‌فقه.]</ref> هندوها انتظار دهمین «اَوَتاره» بانام «کَلْکی» یا «کَلکین» را دارند؛ <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۶۶.</ref> زرتشتی‌ها در انتظار سوشیانت، به‌سر می‌برند؛ <ref>بایر ناس، تاریخ جامع ادیان، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۳۱۸ و 376.</ref> در متون مقدس یهود به موعود بشارت داده ‌شده <ref>کتاب مقدس، مزمور ۳۷، ۱۳۸۰ش.</ref> و یهودیان مسیح (ماشیح) را نجات‌دهنده می‌دانند؛ <ref>تونه‌ای،‌ موعودنامه، ۱۳۸۷ش، ص۷۰۸-۷۱۰.</ref> مسیحیان، بازگشت عیسی را به‌عنوان منجی موعود منتظرند؛ <ref>جمعی از نویسندگان، گونه‌شناسی اندیشۀ منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۵.</ref> در مسیحیت، نویدهای روشنی دربارة موعود آخرالزمان آمده و در اناجیل متی، لوقا، مرقس و برنابا به پیروان مسیح دستور داده ‌شده  تا چراغ‌های خود را افروخته نگه‌‌دارند و در انتظار موعود باشند و زمانی که می‌آید بی‌درنگ در را به‌روی او بگشایند. <ref>کتاب مقدس، انجیل لوقا، فصل 12؛ انجیل متی، فصل ۲۴.</ref> مسلمانان نیز به ظهور مهدی موعود باور دارند. <ref>تونه‌ای،‌ موعودنامه، ۱۳۸۷ش، ص۷۰۶-۷۰۷.</ref> این باور نزد مسلمانان اهل‌سنت، انگاره‌ای پذیرفته است <ref>فقیه ایمانی، الإمام ‌المهدی عند أهل‌السنة، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۳۹۷.</ref> و نزد شیعیان از مسلمات است که مهدی موعود، دوازدهمین خلیفه خدا پس از پیامبر و فرزند [[امام حسن عسکری]] است که در پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ق متولد شده و هم‌اکنون زنده بوده و در حال غیبت به‌سر می‌برد، روزی ظهور کرده و عدالت را در جهان می‌گستراند.<ref>صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۸.</ref>
 
==انتظار فرج==
==انتظار فرج==
در فرهنگ شیعیان، مسئلۀ انتظار از کلیدواژه‌های اصلی فهم دین و حرکت اساسی و عمومی و اجتماعی امت اسلامی به‌سمت اهداف اسلام است. <ref> [https://khl.ink/f/12889 «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> انتظار با ایجاد حالت آماده‌سازی و تقویت انگیزه در درون انسان، نشاط و تحرک در همۀ زمینه‌ها را فراهم می‌کند. <ref>[https://khl.ink/f/3308 «‌‌بیانات‌ در دیدار اقشار مختلف مردم به ‌مناسبت نیمۀ شعبان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> در روایات شیعی، از این حالت آمادگی <ref>[https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> با عنوان «انتظار فرج» یاد شده و برترین عبادات، بعد از معرفت به توحید و حقایق الهی معرفی شده است<ref>إبن‌شعبۀ حرانی، تحف‌العقول، 1404ق، ص403.</ref>  که برطرف‌شدن تمام سختی‌ها را در پی دارد. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=52554 «بیانات در دیدار رمضانی دانشجویان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> انتظار فرج از این منظر، گشایشی است برای انسان که او را از حالت یأس و درماندگی، نجات می‌دهد و متفاوت از عجله کردن و تعیین وقت بوده <ref>[https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> و نیازمند لوازمی است، از جمله:
در فرهنگ شیعیان، مسئلۀ انتظار از کلیدواژه‌های اصلی فهم دین و حرکت اساسی و عمومی و اجتماعی امت اسلامی به‌سمت اهداف اسلام است. <ref> [https://khl.ink/f/12889 «بیانات در دیدار اساتید و فارغ‌التحصیلان تخصصی مهدویت»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> انتظار با ایجاد حالت آماده‌سازی و تقویت انگیزه در درون انسان، نشاط و تحرک در همۀ زمینه‌ها را فراهم می‌کند. <ref>[https://khl.ink/f/3308 «‌‌بیانات‌ در دیدار اقشار مختلف مردم به ‌مناسبت نیمۀ شعبان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> در روایات شیعی، از این حالت آمادگی <ref>[https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> با عنوان «انتظار فرج» یاد شده و برترین عبادات، بعد از معرفت به توحید و حقایق الهی معرفی شده است<ref>إبن‌شعبۀ حرانی، تحف‌العقول، 1404ق، ص403.</ref>  که برطرف‌شدن تمام سختی‌ها را در پی دارد. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=52554 «بیانات در دیدار رمضانی دانشجویان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.] </ref> انتظار فرج از این منظر، گشایشی است برای انسان که او را از حالت یأس و درماندگی، نجات می‌دهد و متفاوت از عجله کردن و تعیین وقت بوده <ref>[https://khl.ink/f/45317 «سخنرانی تلویزیونی به مناسبت ولادت حضرت امام زمان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> و نیازمند لوازمی است، از جمله:
خط ۹۲: خط ۹۳:
* گرامیداشت مراسم نیمۀ شعبان؛
* گرامیداشت مراسم نیمۀ شعبان؛
* قرائت دعاهای منسوب به امام زمان مانند دعای عهد، ندبه و آل‌یاسین؛
* قرائت دعاهای منسوب به امام زمان مانند دعای عهد، ندبه و آل‌یاسین؛
* حضور در مشاهد مشرفه ایشان مانند مسجد جمکران و سهله؛
* حضور در مشاهد مشرفه ایشان مانند [[مسجد جمکران]] و سهله؛
* انجام اعمال مستحبی همچون صدقه به نیابت از ایشان.
* انجام اعمال مستحبی همچون صدقه به نیابت از ایشان.
نشان از جامعه‌پذیری فرهنگ انتظار در سبک زندگی منتظران دارد. <ref>ربانی، بررسی کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی در ایران معاصر، 1388ش، ص156-158.</ref> افزایش سطح بهداشت معنوی، ایجاد نگرش مثبت نسبت به خود، دیگران، و آیندۀ بشریت، تقویت روحیۀ مقاومت در برابر مشکلات، تغییر نگرش نسبت به نقش‌های جنسیتی، یاد مرگ، <ref> [https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_125129.html آقاجانی و دیگران، «بررسی دستاوردهای روان‌شناختی سبک زندگی انتظار»، 1395ش، ص55-66.]</ref> وحدت شخصیت، تعهد آفرینی و قانون‌‌مداری از دستاوردهای سبک زندگی درسایۀ فرهنگ انتظار است.<ref>ملایی، سبک زندگی منتظرانه، 1395ش، ص86.</ref>
نشان از جامعه‌پذیری فرهنگ انتظار در سبک زندگی منتظران دارد. <ref>ربانی، بررسی کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی در ایران معاصر، 1388ش، ص156-158.</ref> افزایش سطح بهداشت معنوی، ایجاد نگرش مثبت نسبت به خود، دیگران، و آیندۀ بشریت، تقویت روحیۀ مقاومت در برابر مشکلات، تغییر نگرش نسبت به نقش‌های جنسیتی، یاد مرگ، <ref> [https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_125129.html آقاجانی و دیگران، «بررسی دستاوردهای روان‌شناختی سبک زندگی انتظار»، 1395ش، ص55-66.]</ref> وحدت شخصیت، تعهد آفرینی و قانون‌‌مداری از دستاوردهای سبک زندگی درسایۀ فرهنگ انتظار است.<ref>ملایی، سبک زندگی منتظرانه، 1395ش، ص86.</ref>
 
==اندیشۀ انتظار و جهانی‌سازی==
==اندیشۀ انتظار و جهانی‌سازی==
جهانی‌شدن، یعنی یکسان شدن یا مشابه کردن دنیا، <ref>ر.ک: پیشگاهی فرد، نگرش ژئوپولیتیکی بر پدیدۀ جهانی شدن، تئوری نظام‌های فرامنطقه‌ای، 1380ش، ص21.</ref> فرایندی است که تمام مردم جهان را در یک جامعۀ واحد فراگیر جهانی به یکدیگر پیوند می‌دهد. <ref>ر.ک: نکوئی سامانی، دین و فرایند جهانی‌شدن، 1386ش، ص30.</ref> نوعیت جهانی شدن به تعریف پایان جهان و تاریخ بستگی دارد. جهان‌گرایی، ایدئولوژی غرب در توجیه سلطۀ فرهنگی غرب بر دیگر جوامع و نیاز آنها به تقلید از نهادهای غربی است <ref>ر.ک: هانتینگتون، برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی، 1378ش، ص102.</ref> که در سه حوزۀ اقتصاد با فرایند گسترش بازار جهانی سرمایه‌داری؛ در حوزۀ فرهنگ، به‌دنبال فرهنگ‌سازی برای رشد مصرف‌گرایی، تنوع‌طلبی، لذت‌طلبی و ترویج سبک زندگی غربی با به‌کارگیری شبکه‌های ماهواره‌ای، افزایش رسانه‌ها و استفاده از اینترنت؛ در حوزۀ سیاست؛ تسلط سیاسی غرب بر کشورهای اسلامی از طریق گسترش جنگ‌های مذهبی، قومی، نژادی و ملی بین مسلمانان و حاکمیت یافتن لیبرال دموکراسی، تعقیب می‌شود. <ref>[https://www.sid.ir/paper/151087/fa تابلی و دیگران، «حکومت مهدوی در پرتو شاخص‌های جهانی‌سازی آن»، 1390ش، ص85-86]؛ جمعی از نویسندگان، زندگی در دولت مهدی، 1388ش، ص142.</ref> بحران معنویت، عدم ‌معناداری زندگی، افول نظام‌های تعلیم و تربیت، گسست کانون خانواده، بحران هویت، بحران اخلاقی و افزایش روبه‌رشد فسادهای اخلاقی، بحران‌های اقتصادی و مالی، فقرزدگی اکثر جوامع بشری، تخریب محیط‌زیست، قانون‌شکنی، ظهور تعصبات نژادی، بحران امنیت و ازبین رفتن ارزش‌ها، عقاید و باورهای دینی و ملی از پیامدهای منفی جهانی‌سازی است که در سایه تفکر مادی‌گرایانه از پایان تاریخ شکل گرفته است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/151087/fa تابلی و دیگران، «حکومت مهدوی در پرتو شاخص‌های جهانی‌سازی آن»، 1390ش، ص87.]</ref>  
جهانی‌شدن، یعنی یکسان شدن یا مشابه کردن دنیا، <ref>ر.ک: پیشگاهی فرد، نگرش ژئوپولیتیکی بر پدیدۀ جهانی شدن، تئوری نظام‌های فرامنطقه‌ای، 1380ش، ص21.</ref> فرایندی است که تمام مردم جهان را در یک جامعۀ واحد فراگیر جهانی به یکدیگر پیوند می‌دهد. <ref>ر.ک: نکوئی سامانی، دین و فرایند جهانی‌شدن، 1386ش، ص30.</ref> نوعیت جهانی شدن به تعریف پایان جهان و تاریخ بستگی دارد. جهان‌گرایی، ایدئولوژی غرب در توجیه سلطۀ فرهنگی غرب بر دیگر جوامع و نیاز آنها به تقلید از نهادهای غربی است <ref>ر.ک: هانتینگتون، برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی، 1378ش، ص102.</ref> که در سه حوزۀ اقتصاد با فرایند گسترش بازار جهانی سرمایه‌داری؛ در حوزۀ فرهنگ، به‌دنبال فرهنگ‌سازی برای رشد مصرف‌گرایی، تنوع‌طلبی، لذت‌طلبی و ترویج سبک زندگی غربی با به‌کارگیری شبکه‌های ماهواره‌ای، افزایش رسانه‌ها و استفاده از اینترنت؛ در حوزۀ سیاست؛ تسلط سیاسی غرب بر کشورهای اسلامی از طریق گسترش جنگ‌های مذهبی، قومی، نژادی و ملی بین مسلمانان و حاکمیت یافتن لیبرال دموکراسی، تعقیب می‌شود. <ref>[https://www.sid.ir/paper/151087/fa تابلی و دیگران، «حکومت مهدوی در پرتو شاخص‌های جهانی‌سازی آن»، 1390ش، ص85-86]؛ جمعی از نویسندگان، زندگی در دولت مهدی، 1388ش، ص142.</ref> بحران معنویت، عدم ‌معناداری زندگی، افول نظام‌های تعلیم و تربیت، گسست کانون خانواده، بحران هویت، بحران اخلاقی و افزایش روبه‌رشد فسادهای اخلاقی، بحران‌های اقتصادی و مالی، فقرزدگی اکثر جوامع بشری، تخریب محیط‌زیست، قانون‌شکنی، ظهور تعصبات نژادی، بحران امنیت و ازبین رفتن ارزش‌ها، عقاید و باورهای دینی و ملی از پیامدهای منفی جهانی‌سازی است که در سایه تفکر مادی‌گرایانه از پایان تاریخ شکل گرفته است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/151087/fa تابلی و دیگران، «حکومت مهدوی در پرتو شاخص‌های جهانی‌سازی آن»، 1390ش، ص87.]</ref>