حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر = | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر = | ||
| image_alt = | | image_alt = | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست =تربت امام حسین.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۱۰/۸ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۸-۴-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
<big>'''تربت امام حسین'''</big>؛ خاک مقدس در فرهنگ و سبک زندگی شیعیان و منتسب به محل دفن امام حسین.<br> | <big>'''تربت امام حسین'''</big>؛ خاک مقدس در فرهنگ و سبک زندگی شیعیان و منتسب به محل دفن امام حسین.<br> | ||
تربت [[امام حسین]] در فرهنگ | تربت [[امام حسین]] در فرهنگ [[شیعه]]، بخش ملموس از نمادهای مذهبی در سبک زندگی مؤمنانه است. ساخت [[مهر نماز]]، استفاده در مراسم [[دفن]] و شفاجویی از کاربردهای عینی آن است. این کارکردها برخاسته از باورهای دینی، تجربههای زیسته و آموزههای روایی است که در تعامل با زندگی روزمره شکل گرفتهاند. | ||
==تعریف تربت امام حسین== | ==تعریف تربت امام حسین== | ||
واژه تربت برگرفته از ریشۀ عربی «ترب» بهمعنای خاک<ref>- مصطفی، المعجم الوسیط، 1989م، ج1، ص83.</ref> و خاک قبر،<ref>- إبنمنظور، لسانالعرب، بیتا، ج1، ص231.</ref> در فرهنگ | واژه تربت برگرفته از ریشۀ عربی «ترب» بهمعنای خاک<ref>- مصطفی، المعجم الوسیط، 1989م، ج1، ص83.</ref> و خاک قبر،<ref>- إبنمنظور، لسانالعرب، بیتا، ج1، ص231.</ref> در فرهنگ [[شیعه]] به خاک سرزمینی اشاره دارد که بدن [[امام حسین]] در آن [[دفن]] شده است.<ref>- [http://ensani.ir/fa/article/507634/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B9- ربانی موسویان، «بررسی تحلیلی احکام تربت حسینی»، 1400ش، ص56.]</ref> بر اساس منابع روایی شیعیان، خاک برگرفته از سرزمین [[کربلا]] هرچه به مرقد امام حسین نزدیکتر بوده باشد، شریفتر بوده و قداست بیشتری دارد.<ref>-[https://lib.eshia.ir/15107/1/142 مفید، المزار، بیتا، ص142.]</ref> | ||
==پیشینۀ تبرکجویی به خاک قبور== | ==پیشینۀ تبرکجویی به خاک قبور== | ||
پیشینۀ تاریخی باور به قداست تربت امام حسین ریشه در سنت تبرکجویی به خاک قبور در عصر پیامبر | پیشینۀ تاریخی باور به قداست تربت [[امام حسین]] ریشه در سنت تبرکجویی به خاک قبور در عصر [[پیامبر اکرم]] دارد.<ref>- کلیدار، تاریخ کربلا و حائر حسینی، 1389ش، ص149.</ref> یکی از نخستین نمونهها، تسبیحی است که [[حضرت فاطمه]] از خاک مرقد [[حمزه سیدالشهدا]] ساخت.<ref>- [https://lib.eshia.ir/27788/1/367 المشهدی، المزار الکبیر، 1419ق، ص367.]</ref> سخنان و عملکرد [[امامان شیعه]] نقش مهمی در تثبیت و تداوم این باور ایفا کرده است.<ref>- [https://iqna.ir/fa/news/3919619/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%A8-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87 گرامی، «تربت امام حسین در حافظۀ تاریخی و میراث مکتوب شیعه»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> | ||
==اهمیت تربت حسینی در فرهنگ شیعی== | ==اهمیت تربت حسینی در فرهنگ شیعی== | ||
اهمیت تربت [[امام حسین]] در فرهنگ [[شیعه]]، ریشه در تداعیگری قیام [[عاشورا]] دارد که باعث زنده نگاهداشتن احساسات مذهبی در ذهن شیعیان میشود.<ref>-[https://www.shiitestudies.com/article_25324_25ccc4e9aad74f3c1fed0488a54d2b2b.pdf تقیزاده داوری و بابایی، «تفسیر نمادهای دینی در مناسک شیعی»، 1395ش، ص36.]</ref> در یک [[حدیث]] نبوی، زمین کربلا پاکترین قطعۀ روی زمین و عظیمترین آن از حیث حرمت معرفی شده است.<ref>-إبنقولویه، کامل الزیارات، 1356ق، ص264.</ref> | |||
اهمیت تربت امام حسین در فرهنگ | براساس منابع فقهی شیعیان، بهترین محل [[سجده]]، تربت امام حسین است.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج5، ص366.</ref> از اینرو، نمازگزاران سجده بر [[مهر نماز|مُهر]] تربت کربلا، ذکر با [[تسبیح]] تربت و همراه داشتن آن را بسیار نیکو و ارزشمند میدانند. از سویی دیگر، باور به شفابخشی، [[برکت]]زایی، دفع بلا و ترس و برآورده شدن حوائج به برکت تربت امام حسین، در نظام اعتقادات شیعی مورد توجه بوده است.<ref>- [https://www.mehrnews.com/news/1471094/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9 «تربت چیست/ جایگاه و کارکردهای مختلف تربت امام حسین»، خبرگزاری مهر.]</ref> باز کردن کام نوزدان با تربت حسینی نیز یک عمل [[مستحب]] است.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص524.</ref> | ||
براساس منابع فقهی شیعیان، بهترین محل | |||
==کاربردهای تربت امام حسین در سبک زندگی مؤمنانه== | ==کاربردهای تربت امام حسین در سبک زندگی مؤمنانه== | ||
تربت [[امام حسین]] در ابعاد مختلف سبک زندگی [[شیعیان]] نمود دارد، ازجمله: | |||
'''سجده بر تربت امام حسین''' | |||
''' | |||
در فرهنگ | در فرهنگ [[شیعه]]، استفاده از تربت حسینی برای [[سجده]]، نشانهای از تعظیم شعائر دینی و احترام به مقام شهید [[کربلا]] است. این تربت در قالب [[مهر نماز]] تهیه میشود و شیعیان هنگام نماز، پیشانی خود را بر آن میگذارند. روایات متعددی از [[امامان شیعه]] بر استحباب سجده بر خاک کربلا دلالت دارد. این عمل علاوه بر جنبۀ عبادی، نماد اتصال با روح [[شهادت]] و ایثار نیز بهشمار میآید.<ref>-إبنبابویه، من لا یحضره الفقیه، 1404ق، ج1، ص268.</ref> | ||
'''طلب شفا''' | |||
باور به خاصیت شفابخشی تربت حسینی، از اعتقادات راسخ میان شیعیان است. بنابر روایات، خوردن مقدار اندکی از تربت کربلا ـ به اندازۀ یک نخود ـ به نیت استشفا جایز است. برخی افراد، تربت را در آب حل کرده و آن را با دعاهای مخصوص مینوشند. این باور در زندگی روزمره نمود دارد و افراد هنگام بیماری یا سختی به تربت متوسل میشوند.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص526.</ref> | باور به خاصیت شفابخشی تربت حسینی، از اعتقادات راسخ میان شیعیان است. بنابر روایات، خوردن مقدار اندکی از تربت کربلا ـ به اندازۀ یک نخود ـ به نیت استشفا جایز است. برخی افراد، تربت را در آب حل کرده و آن را با دعاهای مخصوص مینوشند. این باور در زندگی روزمره نمود دارد و افراد هنگام بیماری یا سختی به تربت متوسل میشوند.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص526.</ref> | ||
''' | '''تدفین شیعیان''' | ||
برخی خانوادهها مقداری از تربت را در [[کفن]] میت میگذارند، بر پیشانی او قرار میدهند یا مقابل صورتش در قبر قرار میدهند. همچنین نوشتن نام میت، شهادت به توحید و امامت و اعتراف به عقاید حقّه، با تربت بر کفن از جمله آدابی است که با هدف بهرهمندی از آثار معنوی تربت انجام میگیرد. این اعمال نمادی از امید به آمرزش، دفع فشار قبر و شفاعت امام حسین است.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص511.</ref> | |||
برخی خانوادهها مقداری از تربت را در کفن میت میگذارند، بر پیشانی او قرار میدهند یا مقابل صورتش در قبر قرار میدهند. همچنین نوشتن نام میت، شهادت به توحید و امامت و اعتراف به عقاید حقّه، با تربت بر کفن از جمله آدابی است که با هدف بهرهمندی از آثار معنوی تربت انجام میگیرد. این اعمال نمادی از امید به آمرزش، دفع فشار قبر و شفاعت امام حسین است.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص511.</ref> | |||
'''کامبرداشتن برای نوزادان''' | |||
یکی از سنتهای شیعیان، مالیدن مقدار اندکی تربت حسینی بر سقف دهان نوزاد تازه متولدشده است. این عمل که به آن «تحنیک» یا «تربتدادن» میگویند، معمولاً با تربت مخلوط با آب فرات یا آب زمزم انجام میشود. خانوادهها این سنت را به عنوان نشانهای از پیوند معنوی نوزاد با امام حسین از آغاز زندگی انجام میدهند. <ref>- مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج101، ص115.</ref> | یکی از سنتهای شیعیان، مالیدن مقدار اندکی تربت حسینی بر سقف دهان نوزاد تازه متولدشده است. این عمل که به آن «تحنیک» یا «تربتدادن» میگویند، معمولاً با تربت مخلوط با آب فرات یا آب زمزم انجام میشود. خانوادهها این سنت را به عنوان نشانهای از پیوند معنوی نوزاد با امام حسین از آغاز زندگی انجام میدهند. <ref>- مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج101، ص115.</ref> | ||
''' | '''ساخت تسبیح''' | ||
[[تسبیح]]های ساختهشده از خاک [[کربلا]] میان [[شیعیان]] محبوبیت خاصی دارند. این تسبیحها نهتنها برای ذکر و عبادت استفاده میشوند، بلکه حس نزدیکی به [[حرم]] مطهر و روح عاشورایی را در دل مؤمنان زنده نگه میدارند.<ref>-حر عاملی، وسائل الشیعه، 1416ق، ج6، ص456.</ref> | |||
''' | '''تبرّک''' | ||
بسیاری از [[شیعیان]] مقداری تربت کربلا را در کیسههای پارچهای کوچک نگهداری کرده و آن را همراه خود حمل میکنند. این کار با نیت دفع بلایا، نزول برکات و یادآوری پیوند با امام حسین انجام میشود. در برخی خانوادهها، این کیسه تربت در خودرو، کیف یا در کنار وسایل شخصی نگهداری میشود. باور عمومی بر این است که وجود این تربت، آرامش معنوی را به همراه دارد.<ref>- [https://ahlolbait.com/content/2589/%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%A7%D9%86 «فضیلت تربت امام حسین»، وبسایت مؤسسۀ تحقیقات و نشر معارف اهلالبیت.]</ref> | |||
'''تربت بهعنوان سوغاتی مذهبی''' | |||
زائران [[حرم امام حسین]] اغلب تربت را بهعنوان سوغاتی معنوی برای دوستان و بستگان خود به ارمغان میآورند. تربت کربلا در قالب مهر، تسبیح، یا بستههای کوچکی از خاک تقدیم میشود. دریافت این [[سوغاتی]] از کربلا برای بسیاری از افراد، هدیهای باارزش و معنوی است. | |||
[[ | |||
==آداب استفاده از تربت امام حسین== | ==آداب استفاده از تربت امام حسین== | ||
استفاده از تربت حسینی دارای آداب و شرایط ویژهای است، ازجمله معرفت دربارۀ [[امام حسین]]،<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج14، ص530.</ref> احترام به تربت حسینی و اجتناب از هتک حرمت آن،<ref>-إبنقولویه، کامل الزیارات، 1356ق، ص275.</ref> وجوب ازالۀ [[نجاست]] و حرمت تنجیس تربت،<ref>- حکیم، مستمسک العروة، 1391ش، ج1، ص57.</ref> بوسیدن و بر چشم نهادن تربت،<ref>- مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج98، ص119.</ref> خواندن دعاهای مأثور پیش از استفاده،<ref>-کلینی، الأصول الکافی، 1363ش، ج4، ص588.</ref> مصرف به اندازۀ مشخص<ref>- مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج98، ص135.</ref> (حداکثر به مقدار یک نخود) و نوشیدن آب پس از آن است.<ref>- مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج92، ص34.</ref> همچنین، خواندن [[سوره قدر]] بر تربت از دیگر توصیههایی است که در منابع روایی بر آن تأکید شده است.<ref>- کلینی، الأصول الکافی، 1363ش، ج4، ص588.</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
