مجلس شورای اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

مجلس شورای اسلامی، رکن اصلی قانون‌گذاری در [[ایران]] است که با رأی مستقیم [[مردم]] شکل می‌گیرد و هر دورهٔ آن چهار سال به طول می‌انجامد. این مجلس با دو هویت اسلامی و ملی، ضمن پایبندی به موازین شرعی در چارچوب نظارت [[شورای نگهبان]]، حق تعیین سرنوشت ملی را از طریق نمایندگان خود تأمین می‌کند. مجلس از ۲۹۰ نماینده تشکیل شده و ساختار آن شامل هیئت رئیسه، کمیسیون‌های تخصصی و فراکسیون‌ها است. فرایند قانون‌گذاری با ارائهٔ طرح یا لایحه آغاز و پس از بررسی در کمیسیون‌ها و رأی‌گیری در صحن علنی، برای تأیید نهایی به شورای نگهبان ارسال می‌شود. اختیارات مجلس در چهار حوزهٔ تقنینی، سیاسی و نظارتی، مالی و بین‌المللی تعریف شده و ابزارهایی همچون رأی اعتماد، [[استیضاح]] و تحقیق و تفحص را در اختیار دارد. نمایندگان در اظهارنظرهای مجلس مصونیت دارند و هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان به تخلفات احتمالی رسیدگی می‌کند. در شرایط اضطراری، امکان برگزاری جلسات غیرعلنی یا مجازی وجود دارد. مرکز پژوهش‌ها و دیوان محاسبات نیز از نهادهای وابسته به مجلس هستند که پشتوانهٔ کارشناسی و نظارت مالی را تأمین می‌کنند.

مجلس شورای اسلامی که از طریق [[آرای عمومی]] شکل می‌گیرد مظهر [[مردم‌سالاری]]، حاکمیت قانون و مجرای اصلی مشارکت شهروندان در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/99634/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D «نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در حکمرانی خوب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> این نهاد بر اساس [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] دارای دو بعد اسلامی و ملی است تا اولاً تصویب قوانین آن، مغایر احکام شرع اسلام نباشد و ثانیاً حق تعیین سرنوشت ایرانیان را از طریق نمایندگان آنها، تأمین کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/sahifeh-content?id=16131 «ویژگی‌های مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> هر دوره مجلس شورای اسلامی، چهار ساله است<ref>قانون اساسی، اصل ۶۳.</ref> و هر نماینده، وکیل تمامی ملت در امر قانون‌گذاری و نظارت  است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نمایندگان هر حوزه انتخابی، در برابر تمام ملت مسئول هستند و حق اظهار نظر در تمامی مسائل داخلی و خارجی را دارند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/sahifeh-content?id=16131 «ویژگی‌های مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> مسئولیت‌ها و صلاحیت‌های نظارتی و تقنینی هر نماینده، متمایز از جایگاه حقوقی کل مجلس به‌عنوان یک نهاد است. مصوبات مجلس شورای اسلامی با کسب رأی اکثریت نمایندگان، اعتبار می‌یابد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85% «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref>

پرونده:مجلس شورای اسلامی۸.png|جایگزین=افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی|افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی- ۷ خرداد ۱۳۵۹ (آیت الله بهشتی در کنار آیت الله موسوی اردبیلی)

پرونده:مجلس شورای اسلامی۹.jpg|جایگزین=تحلیف سیدعلی خامنه‌ای اولین رئیس جمهور اسلامی ایران در اولین مجلس شورای اسلامی|مراسم تحلیف سیدعلی خامنه‌ای اولین رئیس جمهور اسلامی ایران در اولین مجلس شورای اسلامی

پرونده:مجلس شورای اسلامی۱۱.jpg|مراسم تحلیف محمدعلی رجایی دومین رئیس جهموری اسلامی ایران در اولین مجلس شورای اسلامی

پرونده:مجلس شورای اسلامی۱۲.png|جایگزین=دیدار نمایندگان اولین دوره مجلس شورای اسلامی با امام خمینی در حسینیه جماران|نمایی از دیدار نمایندگان اولین دوره مجلس شورای اسلامی با امام خمینی در حسینیه جماران

پرونده:مجلس شورای اسلامی۱۴.jpg|دیدار نمایندگان اولین دوره مجلس شورای اسلامی با امام خمینی در حسینیه جماران