| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
== پیشینه کرنانوازی == | == پیشینه کرنانوازی == | ||
ساز کرنا، در ایران پیش از [[اسلام]]، برای موقعیتهای رزمی بهکار میرفته<ref>ذاکرجعفری، «نقش موسیقی در جنگها و انواع سازهای رزمی در ایران دوران اسلامی با نگاهی بر تصاویر نگارگری»، 1395ش، ص66.</ref> و در ایران باستان، به «ساز کارزار» معروف بوده است.<ref>ملاح، «موسیقی نظامی و سابقهٔ تاریخی آن در ایران»، 1351ش، ص16-17.</ref> پس از ورود اسلام به ایران نیز نواختن کرنا، در میدانهای نبرد مرسوم بوده و انواع مختلفی از کرنا و کرنانوازی در نگارههای موجود از آن دوران، به تصویر کشیده شدهاند که بیشتر دارای دهانهای شیپوریشکل هستند. تا پیش از دوران [[قاجاریه|قاجار]]، کرنانوازی تنها بهمنظور اعلام خبر در میادین [[جنگ|جنگی]]، جمع کردن سربازان، هماهنگکردن حرکات و تهییج سربازان و در نقارهخانهها یا دربار پادشاهان ایرانی صورت میگرفته است. پس از ورود سازهای غربی به ایران، در دوران فتحعلی شاه قاجار، سازهای سنتی ایرانی کاربرد خود را از دست داده و پس از مدتی، در بستری نو بازتعریف شده و در نقشی دیگر به حیات خود ادامه دادند. ساز کرنا نیز در دورهٔ معاصر، بیشتر در بافت مذهبی بازتعریف و بهکار گرفته شده است. نقارهخانهٔ [[حرم]] [[امام رضا]] در [[مشهد]]، تنها بازماندهٔ نقارهخانههای تاریخی است که در آن کرنانوازی نیز صورت میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/385787/fa قرهسو و ذاکر جعفری، «کارکردهای چندگانۀ ساز کرنا در آیینهای مذهبی و سوگوری منطقۀ شرق گیلان»، 1399ش، ص46-47.]</ref> | ساز کرنا، در ایران پیش از [[اسلام]]، برای موقعیتهای رزمی بهکار میرفته<ref>ذاکرجعفری، «نقش موسیقی در جنگها و انواع سازهای رزمی در ایران دوران اسلامی با نگاهی بر تصاویر نگارگری»، 1395ش، ص66.</ref> و در ایران باستان، به «ساز کارزار» معروف بوده است.<ref>ملاح، «موسیقی نظامی و سابقهٔ تاریخی آن در ایران»، 1351ش، ص16-17.</ref> پس از ورود اسلام به ایران نیز نواختن کرنا، در میدانهای نبرد مرسوم بوده و انواع مختلفی از کرنا و کرنانوازی در نگارههای موجود از آن دوران، به تصویر کشیده شدهاند که بیشتر دارای دهانهای شیپوریشکل هستند. تا پیش از دوران [[قاجاریه|قاجار]]، کرنانوازی تنها بهمنظور اعلام خبر در میادین [[جنگ|جنگی]]، جمع کردن سربازان، هماهنگکردن حرکات و تهییج سربازان و در نقارهخانهها یا دربار پادشاهان ایرانی صورت میگرفته است. پس از ورود سازهای غربی به ایران، در دوران فتحعلی شاه قاجار، سازهای سنتی ایرانی کاربرد خود را از دست داده و پس از مدتی، در بستری نو بازتعریف شده و در نقشی دیگر به حیات خود ادامه دادند. ساز کرنا نیز در دورهٔ معاصر، بیشتر در بافت مذهبی بازتعریف و بهکار گرفته شده است. نقارهخانهٔ [[حرم]] [[امام رضا]] در [[مشهد]]، تنها بازماندهٔ نقارهخانههای تاریخی است که در آن کرنانوازی نیز صورت میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/385787/fa قرهسو و ذاکر جعفری، «کارکردهای چندگانۀ ساز کرنا در آیینهای مذهبی و سوگوری منطقۀ شرق گیلان»، 1399ش، ص46-47.]</ref> | ||
[[پرونده:کرنانوازی۴.jpg|جایگزین=کرنای هخامنشی|وسط|بندانگشتی|کرنای هخامنشی]] | [[پرونده:کرنانوازی۴.jpg|جایگزین=کرنای هخامنشی|وسط|بندانگشتی|کرنای هخامنشی]] | ||
== گسترهٔ جغرافیایی کرنانوازی == | == گسترهٔ جغرافیایی کرنانوازی == | ||
[[پرونده: | [[پرونده:کرنانوازی۶.jpg|جایگزین=چنگیهای قشقایی در حال نواختن کرنا و نقاره|وسط|بندانگشتی|چنگیهای قشقایی در حال نواختن کرنا و نقاره]] | ||
مراسم کرنانوازی، امروزه در آیین سوگ بخشهایی از ایران همچون فارس، [[خوزستان]]، شهرهای شمالی ایران، [[ایل بختیاری]] و [[ایل قشقایی|قشقایی]] و منطقهٔ [[کهگیلویه و بویراحمد]] وجود دارد. این ساز همچنین در [[لاهیجان]] و [[خراسان رضوی]] (نقارهخانهٔ حرم امام رضا) نیز رواج دارد. استانهای [[مازندران]] و [[گیلان]]، بیشترین استفاده را از ساز کرنا داشته و روستاهایی در این مناطق، کرنانوازی را از آیینهای کهن خود در ایام محرم میدانند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | مراسم کرنانوازی، امروزه در آیین سوگ بخشهایی از ایران همچون فارس، [[خوزستان]]، شهرهای شمالی ایران، [[ایل بختیاری]] و [[ایل قشقایی|قشقایی]] و منطقهٔ [[کهگیلویه و بویراحمد]] وجود دارد. این ساز همچنین در [[لاهیجان]] و [[خراسان رضوی]] (نقارهخانهٔ حرم امام رضا) نیز رواج دارد. استانهای [[مازندران]] و [[گیلان]]، بیشترین استفاده را از ساز کرنا داشته و روستاهایی در این مناطق، کرنانوازی را از آیینهای کهن خود در ایام محرم میدانند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۰: | ||
== کرنانوازی در محرم == | == کرنانوازی در محرم == | ||
[[پرونده:کرنانوازی۷.jpg|جایگزین=کرنانوازی در لاهیجان|بندانگشتی|کرنانوازی در لاهیجان]] | |||
در ایام محرم، کرنانوازان، به دو گروه «سرکرناچی» و «ورکن» تقسیم میشوند. نخست، سرکرناچیها نواختن را آغاز کرده، سپس ورکنها به آن پاسخ میدهند. این نوع نواختن، از نظر کارشناسان آیینی، شبیه به گویهٔ مداح و واگویهٔ سینهزنان توصیف شده است. از جمله نواهایی که کرناچیان در کرنا میدمند، میتوان به نوای یا حسین، یا امام، وای حسین کشته شد یا امام یا حسین اشاره کرد. مدت زمان این کرنازنی در ایام محرم نیز به توان نوازندگان بستگی داشته و تا وقتی که نیاز به استراحت داشته باشند، بدون انقطاع این ساز را مینوازند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | در ایام محرم، کرنانوازان، به دو گروه «سرکرناچی» و «ورکن» تقسیم میشوند. نخست، سرکرناچیها نواختن را آغاز کرده، سپس ورکنها به آن پاسخ میدهند. این نوع نواختن، از نظر کارشناسان آیینی، شبیه به گویهٔ مداح و واگویهٔ سینهزنان توصیف شده است. از جمله نواهایی که کرناچیان در کرنا میدمند، میتوان به نوای یا حسین، یا امام، وای حسین کشته شد یا امام یا حسین اشاره کرد. مدت زمان این کرنازنی در ایام محرم نیز به توان نوازندگان بستگی داشته و تا وقتی که نیاز به استراحت داشته باشند، بدون انقطاع این ساز را مینوازند.<ref>[https://weblight.ir/آئین-کرنازنی-محرم-و-آنچه-لازم-است-دربار/ «آیین کرنانوازی محرم و آدابورسوم آن»، مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
<gallery widths="250" heights="250"> | <gallery widths="250" heights="250"> | ||
پرونده:کرنانوازی1.jpg|جایگزین=کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان|کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان، سال۱۴۰۰ش | پرونده:کرنانوازی1.jpg|جایگزین=کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان|کرنانوازی در مام محرم، لاهیجان، سال۱۴۰۰ش | ||
پرونده:کرنانوازی۵.jpg|حیدر شاه نادری اِشکَفتکی، از کرنانوازان استان چهارمحال و بختیاری | |||
پرونده:کرنانوازی3.jpg|نقش نوازندههای کرنا در نقش برجسته شکار طاق بستان | |||
پرونده:کرنانوازی۸.jpg|جایگزین=آیین کرنانوازی در لاهیجان|تصویری از آیین کرنانوازی در لاهیجان | |||
</gallery> | </gallery> | ||
