بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
=== حق طلاق برای مردان و زنان === | === حق طلاق برای مردان و زنان === | ||
در دورهٔ قاجار، مرد حق داشت به دلایلی مانند بیماری، [[ناباروری]]، نابینایی و بیعفتی، زن را [[طلاق]] دهد. زن نیز میتوانست در صورت تأمین نشدن [[نفقه]] از سوی شوهر و نیز انحراف یا ناتوانی جنسی همسر، درخواست طلاق کند.<ref>دروویل، سفرنامهٔ دروویل، 1348ش، ص126.</ref> هر چند در جامعهٔ ایرانی عصر قاجار، درخواست طلاق از سوی زن، بسیار اندک بود و امری ناشایست انگاشته میشد.<ref>دالمانی، سفرنامه از خراسان تا بختیاری، بیتا، ص270.</ref> | در دورهٔ قاجار، مرد حق داشت به دلایلی مانند بیماری، [[ناباروری]]، نابینایی و بیعفتی، زن را [[طلاق]] دهد. زن نیز میتوانست در صورت تأمین نشدن [[نفقه]] از سوی شوهر و نیز انحراف یا ناتوانی جنسی همسر، درخواست طلاق کند.<ref>دروویل، سفرنامهٔ دروویل، 1348ش، ص126.</ref> هر چند در جامعهٔ ایرانی عصر قاجار، درخواست طلاق از سوی زن، بسیار اندک بود و امری ناشایست انگاشته میشد.<ref>دالمانی، سفرنامه از خراسان تا بختیاری، بیتا، ص270.</ref> | ||
== کنشگریها در دوره قاجار == | == کنشگریها در دوره قاجار == | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۳: | ||
در سال ۱۲۰۷ش، گریبایدوف از سوی دولت روس مأموریت یافت زنان روس را که در ایران به عقد مردان ایرانی درآمدهاند به وطن بازگرداند و آنها را به بهانههایی به سفارت کشاند و در آنجا حبس کرد. در این واقعه، بخشی از جمعیت معترض که بهسمت سفارت روان شدند زنان بودند. زنان در این حادثه خواستههای جنسیتی نداشتند بلکه هدف آنان اجرای احکام مذهبی بود تا زنان روس که در [[ازدواج]] مردان ایرانی بودند و به اسارت درآمده بودند، آزاد شوند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص23.</ref>[[پرونده:زن در دوره قاجار۲.jpg|جایگزین=بلوای نان توسط زنان در زمان قاجار |بندانگشتی|بلوای نان توسط زنان در زمان قاجار]] | در سال ۱۲۰۷ش، گریبایدوف از سوی دولت روس مأموریت یافت زنان روس را که در ایران به عقد مردان ایرانی درآمدهاند به وطن بازگرداند و آنها را به بهانههایی به سفارت کشاند و در آنجا حبس کرد. در این واقعه، بخشی از جمعیت معترض که بهسمت سفارت روان شدند زنان بودند. زنان در این حادثه خواستههای جنسیتی نداشتند بلکه هدف آنان اجرای احکام مذهبی بود تا زنان روس که در [[ازدواج]] مردان ایرانی بودند و به اسارت درآمده بودند، آزاد شوند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص23.</ref>[[پرونده:زن در دوره قاجار۲.jpg|جایگزین=بلوای نان توسط زنان در زمان قاجار |بندانگشتی|بلوای نان توسط زنان در زمان قاجار]] | ||
در سال ۱۲۷۷ق که سال قحطی فراگیر در ایران بود،<ref>توانا، زن در تاریخ معاصر ایران، ج1، 1380ش، ص127.</ref> تعداد زیادی از زنان بر سر راه کاروان شاه هنگام برگشت از شکار ایستادند و از او [[نان]] خواستند. شاه فرمان داد دروازههای شهر را بستند تا شورش زنان را بخوابانند اما هزاران زن با چماق و سنگ حمله کردند و مأموران را کشتند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص27-29.</ref>[[پرونده:زن در دوره قاجار۱.jpg|جایگزین=زینب پاشا رهبر گروهی از زنان و مردان در تبریز در دو جنبش تنباکو و مشروطه|بندانگشتی|زینب پاشا رهبر گروهی از زنان و مردان در تبریز در دو جنبش تنباکو و مشروطه]] | در سال ۱۲۷۷ق که سال قحطی فراگیر در ایران بود،<ref>توانا، زن در تاریخ معاصر ایران، ج1، 1380ش، ص127.</ref> تعداد زیادی از زنان بر سر راه کاروان شاه هنگام برگشت از شکار ایستادند و از او [[نان]] خواستند. شاه فرمان داد دروازههای شهر را بستند تا شورش زنان را بخوابانند اما هزاران زن با چماق و سنگ حمله کردند و مأموران را کشتند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص27-29.</ref>[[پرونده:زن در دوره قاجار۱.jpg|جایگزین=زینب پاشا رهبر گروهی از زنان و مردان در تبریز در دو جنبش تنباکو و مشروطه|بندانگشتی|زینب پاشا رهبر گروهی از زنان و مردان در تبریز در دو جنبش تنباکو و [[مشروطه]]]] | ||
پس از عقد قرارداد واگذاری امتیاز فروش [[زن در جنبش تنباکو|تنباکو]] به خارجیها توسط دولت قاجار در سال ۱۳۰۹ق، زنان مانند مردان و بلکه بیشتر از آنان در پی حرکتهای سیاسی و اعتراضی خود علیه این قرارداد به میدان آمدند و نقشی برجسته در پیروی از فتوای [[مرجع دینی|مرجع تقلید]] [[شیعه|شیعیان]] و پیروزی جنبش تنباکو ایفا کردند.<ref>علم و رضوی، «بررسی نقش زنان در جنبش تنباکو»، 1392ش، ص71-78.</ref> | پس از عقد قرارداد واگذاری امتیاز فروش [[زن در جنبش تنباکو|تنباکو]] به خارجیها توسط دولت قاجار در سال ۱۳۰۹ق، زنان مانند مردان و بلکه بیشتر از آنان در پی حرکتهای سیاسی و اعتراضی خود علیه این قرارداد به میدان آمدند و نقشی برجسته در پیروی از فتوای [[مرجع دینی|مرجع تقلید]] [[شیعه|شیعیان]] و پیروزی جنبش تنباکو ایفا کردند.<ref>علم و رضوی، «بررسی نقش زنان در جنبش تنباکو»، 1392ش، ص71-78.</ref> | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۳: | ||
== حرمسرا در دورهٔ قاجار == | == حرمسرا در دورهٔ قاجار == | ||
[[پرونده:زن در دوره قاجار۵.jpg|جایگزین= زنان حرمسرای قاجار|بندانگشتی|زنان حرمسرای قاجار]] | [[پرونده:زن در دوره قاجار۵.jpg|جایگزین= زنان حرمسرای قاجار|بندانگشتی|زنان حرمسرای قاجار]] | ||
زنان در | زنان در [[حرمسرا]]های شاهان [[قاجاریه]] در وضعیتی متفاوت از سایر زنان جامعه زندگی میکردند. زندگی در حرمسرای شاهی، محدودیتهای زیادی داشت و آنان فقط برخی اوقات کارهایی مانند دستدوزی برای گذران وقت انجام میدادند و بیشتر بر ضد یکدیگر دسیسهچینی میکردند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص157.</ref> زنان [[حرمسرا]] با وجود برخورداری از تجمّلات و لباس و جواهرات و نیز غلامان و کنیزان، از ارتباط با بیرون دربار و مراوده با زنان دیگر محروم بودند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص164.</ref> | ||
== سوادآموزی زنان در دورهٔ قاجار == | == سوادآموزی زنان در دورهٔ قاجار == | ||
| خط ۵۵: | خط ۴۹: | ||
== پوشش زنان در دورهٔ قاجار == | == پوشش زنان در دورهٔ قاجار == | ||
زنان در دورهٔ قاجار بسته به طبقهای که در آن قرار داشتند، دارای پوششی متنوع در [[خانه]] بودند، اما در خارج از منزل همگان [[چادر]] به سر میکردند. زنان با پوشش خاصی در اجتماع حضور مییافتند که شامل | {{اصلی|پوشش زنان عصر قاجار}} | ||
زنان در دورهٔ قاجار بسته به طبقهای که در آن قرار داشتند، دارای پوششی متنوع در [[خانه]] بودند، اما در خارج از منزل همگان [[چادر]] به سر میکردند. زنان با پوشش خاصی در اجتماع حضور مییافتند که شامل چادر از سر تا پا بود. زنان شهری علاوه بر پوشیدن چادر، صورت خود را نیز با روبند میپوشاندند. زنان عادی چادرهایی از جنس کرباس با راهراه سفید و آبی میپوشیدند و با یک دست چادر را جمع میکردند که به زمین کشیده نشود و دست دیگر را به صورت، حایل میکردند.<ref>دیناری و علم، «بررسی وضعیت اجتماعی زنان در دوره قاجار با تکیه بر دیدگاه سفرنامهنویسان»، 1395ش، ص2-9.</ref> | |||
=== حجاب زنان === | |||
[[پرونده:قاجاریه۲.jpg|جایگزین=بانوان دوره قاجار با چادر و پوشیه|بندانگشتی|بانوان دوره قاجار با [[چادر]] و [[پوشیه]]]] | |||
در اوائل دورهٔ [[قاجاریه]] فرهنگ [[حجاب]] و [[عفاف]] متأثر از سبک زندگی ایرانی و اسلامی بهعنوان یک ارزش به شدت رعایت میشد. همچنین حریم اجتماعی مردانه و زنانه بهعنوان میراث فرهنگی و دینی، در فضاهای شهری، مکانهای مذهبی و سبک معماری نمود عینی داشت. برای مثال زنان در فضای عمومی [[چادر|چادرهای]] بلند [[لباس مشکی در فرهنگ شیعیان|مشکی]] میپوشیدند. | |||
روی چادر، پارچهای سفید بود که زنان آن را روی صورت خود میانداختند و بهوسیله چند شبکهای که آن پارچه سفید در مقابل چشمان زن داشت، جلو خود را میدیدند؛ اما پس از مسافرت ناصرالدین شاه به روسیه و اروپا و دیدن پوشش زنان آنجا، شاه زنان [[حرمسرا]] را واداشت تا شلوار بلند چیندار مخصوص زنان با نام [[چاقچور]] را کنار بگذارند، شالهای کوتاه سر کنند و سر و موی خود را نیز با روسریهای سفید ساده بپوشانند. این دگرگونی به بسیاری از زنان و دختران مقامات و نزدیکان شاه راه پیدا کرد؛ اما در میان مردم عادی، بهدلیل فرهنگ و تربیت دینی جامعهٔ ایران، جایی پیدا نکرد. در زمان سلطنت مظفرالدین شاه، کت و دامن و لباس به شیوه غربی، بهویژه میان زنان طبقهٔ مرفه، افزایش یافت.<ref>مهرآبادی، زن ایرانی به روایت سفرنامهنویسان فرنگی، 1379، ص120.</ref> | |||
== تفریح زنان در دورهٔ قاجار == | == تفریح زنان در دورهٔ قاجار == | ||
