عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: تفاوت میان نسخهها
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =عبدالرحیم سلیمانی اردستانی۲.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =عبدالرحیم سلیمانی اردستانی | |||
|image_alt=عبدالرحیم سلیمانی اردستانی | |||
| فایل پادکست =عبدالرحیم سلیمانی اردستانی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/08 | |||
| تاریخ پادکست =16-10-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>عبدالرحیم سلیمانی اردستانی</big>؛''' روحانی اصلاحطلب و پژوهشگر دینی. | '''<big>عبدالرحیم سلیمانی اردستانی</big>؛''' روحانی اصلاحطلب و پژوهشگر دینی. | ||
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، روحانی اصلاحطلب، پژوهشگر ادیان و از شاگردان [[حسینعلی منتظری]] است. او استاد بازنشسته [[دانشگاه مفید]] قم بوده و با رویکرد عقلانیت مدرن و الهیات نوین، قرائتهایی متفاوت از [[تاریخ تشیع]] ارائه میدهد. دیدگاههای او، بهویژه در مناظره با [[حامد کاشانی]] درباره برخی وقایع تاریخی | عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، روحانی اصلاحطلب، پژوهشگر ادیان و از شاگردان [[حسینعلی منتظری]] است. او استاد بازنشسته [[دانشگاه مفید]] [[قم]] بوده و با رویکرد عقلانیت مدرن و الهیات نوین، قرائتهایی متفاوت از [[تاریخ تشیع]] ارائه میدهد. دیدگاههای او، بهویژه در مناظره با [[حامد کاشانی]] درباره برخی وقایع تاریخی [[شیعه]]، واکنشهای گستردهای در [[حوزه علمیه]]، [[جناح اصلاحطلبان|جریان اصلاحطلب]] و رسانهها برانگیخته و او را به چهرهای بحثبرانگیز در [[روشنفکری دینی|نواندیشی دینی]] معاصر بدل کرده است. | ||
== ''' | == '''تحصیلات''' == | ||
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی | [[عبدالرحیم سلیمانی اردستانی]] پس از پایان تحصیلات دوره سوم راهنمایی در سال ۱۳۵۸ش به [[تهران]] رفت. او حدود شش ماه پس از تحصیل در [[مدرسه علمیه آیتالله مجتهدی|مدرسه علمیه مجتهدی]]، راهی [[قم]] شد و تحصیلات حوزوی خود را در [[مدرسه حقانی|مدرسه علمیه حقانی]] تکمیل کرد.<ref>[https://tirdadname.ir/ardestani-bio/ صالحزاده، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه.] </ref> | ||
== '''فعالیتهای علمی و سیاسی''' == | == '''فعالیتهای علمی و سیاسی''' == | ||
اردستانی پژوهشگر ادیان است و آثار متعددی در قالب تألیف، [[ترجمه]] و مقاله در این حوزه دارد. او عضو بازنشسته [[هیئت علمی]] دانشگاه مفید قم<ref>[https://www.pgnews.ir/%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس.]</ref> و عضو سابق [[مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم]] است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1343774/%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک.] </ref> اردستانی از نظر سیاسی به جریان اصلاحطلب گرایش دارد و از شاگردان حسینعلی منتظری به شمار میرود.<ref>[https://www.goodreads.com/author/show/535700._ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز.]</ref> وی در سال ۱۳۸۸ش، همزمان با اعتراضات پس از [[انتخابات ریاستجمهوری ایران (۱۳۸۸)|انتخابات دهم ریاستجمهوری]]، در یکی از مراسمهای برگزارشده در [[ | اردستانی پژوهشگر ادیان است و آثار متعددی در قالب تألیف، [[ترجمه]] و مقاله در این حوزه دارد. او عضو بازنشسته [[هیئت علمی]] دانشگاه مفید قم<ref>[https://www.pgnews.ir/%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس.]</ref> و عضو سابق [[مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم]] است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1343774/%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک.] </ref> اردستانی از نظر سیاسی به جریان اصلاحطلب گرایش دارد و از شاگردان حسینعلی منتظری به شمار میرود.<ref>[https://www.goodreads.com/author/show/535700._ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز.]</ref> وی در سال ۱۳۸۸ش، همزمان با اعتراضات پس از [[انتخابات ریاستجمهوری ایران (۱۳۸۸)|انتخابات دهم ریاستجمهوری]]، در یکی از مراسمهای برگزارشده در [[بهشت زهرا]] بازداشت و در [[شهریور]] همان سال آزاد شد.<ref>[https://www.pgnews.ir/%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F%D8%B9%DA%A9%D8%B3/ «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس.]</ref> | ||
=== '''رویکرد علمی''' '''سلیمانی اردستانی''' === | === '''رویکرد علمی''' '''سلیمانی اردستانی''' === | ||
سلیمانی اردستانی نماینده جریانی است که با استفاده از | سلیمانی اردستانی نماینده جریانی است که با استفاده از [[عقلانیت مدرن]] و [[پدیدارشناسی]] درصدد ارائه قرائتی نوین از تاریخ تشیع است.<ref>[https://tirdadname.ir/ardestani-bio/ صالحزاده، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه.]</ref> | ||
== '''دیدگاههای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی''' == | == '''دیدگاههای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی''' == | ||
1. نگاه عقلانی به | 1. '''نگاه عقلانی به قیام امام حسین''': او [[واقعه کربلا|واقعۀ کربلا]] و کنش امام حسین را کاملاً عقلایی و بر اساس محاسبات عینی و زمینی تفسیر میکند. از نظر او، هر مصلح عاقلی در آن شرایط همان کاری را میکرد که [[امام حسین]] انجام داد و این حرکت لزوماً بر پایه دستور خاص الهی یا [[علم غیب]] نبوده است.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | ||
2. منشأ مشروعیت حکومت: اردستانی معتقد است [[پیامبر]] و امامان [[ولایت سیاسی]] از جانب خداوند نداشتند و امر [[حکومت]] صرفاً مربوط به مردم است. به باور او، [[مشروعیت]] حکومتها تنها با اقبال و خواست مردم محقق میشود.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | 2. '''منشأ مشروعیت حکومت''': اردستانی معتقد است [[حضرت محمد|پیامبر]] و [[امامان شیعه|امامان]] [[ولایت سیاسی]] از جانب خداوند نداشتند و امر [[حکومت]] صرفاً مربوط به مردم است. به باور او، [[مشروعیت]] حکومتها تنها با اقبال و خواست مردم محقق میشود.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | ||
3. دیدگاه درباره | 3. '''دیدگاه درباره اشغال فلسطین''': او ضمن انتقاد از اشغالگری اسرائیل، شعار [[نابودی اسرائیل در سیاست جمهوری اسلامی ایران|نابودی اسرائیل]] را به نفع خود اسرائیل و باعث تداوم [[جنگ]] بیپایان میداند. او معتقد است راهکار نظامی نتیجهبخش نیست و باید بر راهکارهای دیپلماتیک تمرکز کرد و نباید دلسوزتر از خود مردم [[فلسطین]] بود.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | ||
4. رویکرد الهیاتی: او بهجای [[فقه سنتی]] و | 4. '''رویکرد الهیاتی''': او بهجای [[فقه سنتی]] و اتمیستیک (تکنگر)، طرفدار [[الهیات سیستماتیک]] است. او معتقد است اگر حُکمی حتی با وجود روایت با اصول بنیادین مانند [[عدالت خداوند]] در تضاد باشد، باید کنار گذاشته شود.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | ||
5. همسویی | 5. '''همسویی اسلام با مدرنیته''': اردستانی بر همسویی کامل [[اسلام]] با مدرنیته تأکید دارد. او با نظریه پیامبر ظاهر ([[قرآن]]) و پیامبر باطن (عقل جمعی)، [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]] را تجلی [[عقل]] و جوهره پیام قرآن میداند. به باور او، قرائت رسمی فقهی ممکن است با [[حقوق بشر]] در تضاد باشد؛ اما فهم عقلانی از [[دین]] با آن سازگار است.<ref>[https://www.didarnews.ir/fa/news/168544/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: «بزرگترین دستاورد پیامبر باطن اعلامیه جهانی حقوق بشر است»»، دیدارنیوز.]</ref> | ||
== '''مناظره عبدالرحیم سلیمانی اردستانی با حامد کاشانی''' == | == '''مناظره عبدالرحیم سلیمانی اردستانی با حامد کاشانی''' == | ||
پس از اظهارات | [[پرونده:عبدالرحیم سلیمانی اردستانی۱.jpg|جایگزین=مناظره حامد کاشانی و عبدالرحیم سلیمانی اردستانی|بندانگشتی|مناظره حامد کاشانی و عبدالرحیم سلیمانی اردستانی]] | ||
پس از اظهارات سلیمانی اردستانی در [[شبکه کلمه|شبکه تلویزیونی کلمه]] و تشکیک در [[شهادت حضرت فاطمه|شهادت حضرت زهرا]]، جمعی از علما خواستار پاسخگویی شدند. [[حامد کاشانی]] نیز با شرط رعایت موازین اخلاقی آمادگی خود را برای مناظره اعلام کرد. در ادامه، رسانه «آزاد» از برگزاری مناظره زنده میان این دو در [[۹ آذر]] ۱۴۰۴ش خبر داد؛ مناظرهای که بهسرعت بازتاب گستردهای در [[شبکه اجتماعی|شبکههای اجتماعی]] یافت.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/437976/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7-%D8%B3-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B8%DB%B8 «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.]</ref> | |||
سلیمانی اردستانی در این مناظره، [[هجوم به خانه حضرت فاطمه]] را بهسبب ناسازگاری با [[عدالت]] و [[مروت]] حضرت علی رد کرد و آن را با | سلیمانی اردستانی در این مناظره، [[هجوم به خانه حضرت فاطمه]] را بهسبب ناسازگاری با [[عدالت]] و [[مروت]] [[امام علی|حضرت علی]] رد کرد و آن را با شیوۀ حکمرانی خلیفه وقت ـ که بهگفته او مخالفانش را به [[قتل]] نمیرساند ـ ناسازگار دانست. او همچنین علت [[شهادت]] [[امام جواد]] را [[حسادت]] همسرش، امفضل دختر [[مأمون]]، عنوان کرد و تأکید کرد که پس از گذشت حدود ۱۳۰۰ سال، [[عزاداری]] برای این واقعه بیمعنی است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/09/11/3461583/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9 «نقد اظهارات سلیمانی اردستانی درباره امام جواد (ع)»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
=== '''واکنشها به مناظره''' '''اردستانی و کاشانی''' === | === '''واکنشها به مناظره''' '''اردستانی و کاشانی''' === | ||
[[جعفر سبحانی]] از مراجع | [[جعفر سبحانی]] از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]]، اصل هجوم به خانه حضرت زهرا را تاریخی و قطعی دانست؛ اما بررسی جزئیات را تخصصی و طرح عمومی مسائل را تفرقهانگیز و غیرعقلانی شمرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/932226/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «انتقاد آیتالله سبحانی از انتشار مناظره سلیمانی اردستانی و کاشانی: چه انگیزهای پشت طرح این مسائل است؟!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> جریان اصلاحطلب ضمن پذیرش برخی از دیدگاههای وی، به ادبیات ناپخته اردستانی اعتراض کردند و نگران آسیب به جریان نواندیشی شدند.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/898445/%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF «روزنامه اصولگرا: حامد کاشانی در دام مناظره افتاد/ خاتمی حرفهای سلیمانی اردستانی را رد نمیکند، آن را غیرمودبانه میداند»، وبسایت انتخاب.]</ref> مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم نیز مواضع اردستانی را شخصی دانست و برخی اعضا از شیوه بیان او ابراز نگرانی کردند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/929601/%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D9%86 «جنجالهای ادامهدار مناظره سلیمانی اردستانی/ از اعتراض خاتمی تا بیانیه مجمع مدرسین»، وبسایت فرارو.]</ref> [[مصطفی ملکیان]] با دفاع از اردستانی، واکنش منتقدان را غیرعقلانی و غیراخلاقی دانست و تأکید کرد سخنان او در مناظره، علمی و بیاشکال بوده و نقدها باید منصفانه، مستدل و اخلاقمدار باشد.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=b1QxCRnVeUM «سخنان استاد مصطفی ملکیان در دیدار با دکتر عبدالرحیم سلیمانی»، وبسایت یوتیوب.]</ref> | ||
== '''آثار سلیمانی اردستانی''' == | == '''آثار سلیمانی اردستانی''' == | ||
برخی از کتابهای | برخی از کتابهای سلیمانی اردستانی شامل «دین و خودفرمانروایی انسان»، «ادیان ابتدایی و خاموش»، «بررسی متنی و سندی متون مقدّس یهودی-مسیحی» و «ادیان زنده جهان» و «سرشت انسان در اسلام و مسیحیت»است. آثار ترجمهای او نیز شامل «اسطوره تجسد خدا» و «فلسفه در مسیحیت باستان» است.<ref>[https://www.iranketab.ir/profile/23057-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C «معرفی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت ایران کتاب.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۹: | خط ۶۸: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «انتقاد آیتالله سبحانی از انتشار مناظره سلیمانی اردستانی و کاشانی: چه انگیزهای پشت طرح این مسائل است؟!»، | * «انتقاد آیتالله سبحانی از انتشار مناظره سلیمانی اردستانی و کاشانی: چه انگیزهای پشت طرح این مسائل است؟!»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «جنجالهای ادامهدار مناظره سلیمانی اردستانی/ از اعتراض خاتمی تا بیانیه مجمع مدرسین»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش. | * «جنجالهای ادامهدار مناظره سلیمانی اردستانی/ از اعتراض خاتمی تا بیانیه مجمع مدرسین»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «روزنامه اصولگرا: حامد کاشانی در دام مناظره افتاد/ خاتمی حرفهای سلیمانی اردستانی را رد نمیکند، آن را غیرمودبانه میداند»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش. | * «روزنامه اصولگرا: حامد کاشانی در دام مناظره افتاد/ خاتمی حرفهای سلیمانی اردستانی را رد نمیکند، آن را غیرمودبانه میداند»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «سخنان استاد مصطفی ملکیان در دیدار با دکتر عبدالرحیم سلیمانی»، وبسایت یوتیوب، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1404ش. | |||
* «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش. | * «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* صالحزاده، امیر، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت | * صالحزاده، امیر، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش. | ||
* «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24، تاریخ درج مطلب: 10 آذر 1404ش. | * «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24، تاریخ درج مطلب: 10 آذر 1404ش. | ||
* «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: «بزرگترین دستاورد پیامبر باطن اعلامیه جهانی حقوق بشر است»»، | * «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: «بزرگترین دستاورد پیامبر باطن اعلامیه جهانی حقوق بشر است»»، دیدارنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 تیر 1403ش. | ||
* «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش. | * «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش. | ||
* «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش. | * «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* «معرفی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، | * «معرفی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش. | ||
* «نقد اظهارات سلیمانی اردستانی درباره امام جواد (ع)»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش. | * «نقد اظهارات سلیمانی اردستانی درباره امام جواد (ع)»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۴:۱۲
| عبدالرحیم سلیمانی اردستانی | |
|---|---|
 عبدالرحیم سلیمانی اردستانی | |
پادکست مقاله | 🡇
|
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی؛ روحانی اصلاحطلب و پژوهشگر دینی.
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، روحانی اصلاحطلب، پژوهشگر ادیان و از شاگردان حسینعلی منتظری است. او استاد بازنشسته دانشگاه مفید قم بوده و با رویکرد عقلانیت مدرن و الهیات نوین، قرائتهایی متفاوت از تاریخ تشیع ارائه میدهد. دیدگاههای او، بهویژه در مناظره با حامد کاشانی درباره برخی وقایع تاریخی شیعه، واکنشهای گستردهای در حوزه علمیه، جریان اصلاحطلب و رسانهها برانگیخته و او را به چهرهای بحثبرانگیز در نواندیشی دینی معاصر بدل کرده است.
تحصیلات
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی پس از پایان تحصیلات دوره سوم راهنمایی در سال ۱۳۵۸ش به تهران رفت. او حدود شش ماه پس از تحصیل در مدرسه علمیه مجتهدی، راهی قم شد و تحصیلات حوزوی خود را در مدرسه علمیه حقانی تکمیل کرد.[۱]
فعالیتهای علمی و سیاسی
اردستانی پژوهشگر ادیان است و آثار متعددی در قالب تألیف، ترجمه و مقاله در این حوزه دارد. او عضو بازنشسته هیئت علمی دانشگاه مفید قم[۲] و عضو سابق مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم است.[۳] اردستانی از نظر سیاسی به جریان اصلاحطلب گرایش دارد و از شاگردان حسینعلی منتظری به شمار میرود.[۴] وی در سال ۱۳۸۸ش، همزمان با اعتراضات پس از انتخابات دهم ریاستجمهوری، در یکی از مراسمهای برگزارشده در بهشت زهرا بازداشت و در شهریور همان سال آزاد شد.[۵]
رویکرد علمی سلیمانی اردستانی
سلیمانی اردستانی نماینده جریانی است که با استفاده از عقلانیت مدرن و پدیدارشناسی درصدد ارائه قرائتی نوین از تاریخ تشیع است.[۶]
دیدگاههای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی
1. نگاه عقلانی به قیام امام حسین: او واقعۀ کربلا و کنش امام حسین را کاملاً عقلایی و بر اساس محاسبات عینی و زمینی تفسیر میکند. از نظر او، هر مصلح عاقلی در آن شرایط همان کاری را میکرد که امام حسین انجام داد و این حرکت لزوماً بر پایه دستور خاص الهی یا علم غیب نبوده است.[۷]
2. منشأ مشروعیت حکومت: اردستانی معتقد است پیامبر و امامان ولایت سیاسی از جانب خداوند نداشتند و امر حکومت صرفاً مربوط به مردم است. به باور او، مشروعیت حکومتها تنها با اقبال و خواست مردم محقق میشود.[۸]
3. دیدگاه درباره اشغال فلسطین: او ضمن انتقاد از اشغالگری اسرائیل، شعار نابودی اسرائیل را به نفع خود اسرائیل و باعث تداوم جنگ بیپایان میداند. او معتقد است راهکار نظامی نتیجهبخش نیست و باید بر راهکارهای دیپلماتیک تمرکز کرد و نباید دلسوزتر از خود مردم فلسطین بود.[۹]
4. رویکرد الهیاتی: او بهجای فقه سنتی و اتمیستیک (تکنگر)، طرفدار الهیات سیستماتیک است. او معتقد است اگر حُکمی حتی با وجود روایت با اصول بنیادین مانند عدالت خداوند در تضاد باشد، باید کنار گذاشته شود.[۱۰]
5. همسویی اسلام با مدرنیته: اردستانی بر همسویی کامل اسلام با مدرنیته تأکید دارد. او با نظریه پیامبر ظاهر (قرآن) و پیامبر باطن (عقل جمعی)، اعلامیه جهانی حقوق بشر را تجلی عقل و جوهره پیام قرآن میداند. به باور او، قرائت رسمی فقهی ممکن است با حقوق بشر در تضاد باشد؛ اما فهم عقلانی از دین با آن سازگار است.[۱۱]
مناظره عبدالرحیم سلیمانی اردستانی با حامد کاشانی
پس از اظهارات سلیمانی اردستانی در شبکه تلویزیونی کلمه و تشکیک در شهادت حضرت زهرا، جمعی از علما خواستار پاسخگویی شدند. حامد کاشانی نیز با شرط رعایت موازین اخلاقی آمادگی خود را برای مناظره اعلام کرد. در ادامه، رسانه «آزاد» از برگزاری مناظره زنده میان این دو در ۹ آذر ۱۴۰۴ش خبر داد؛ مناظرهای که بهسرعت بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی یافت.[۱۲]
سلیمانی اردستانی در این مناظره، هجوم به خانه حضرت فاطمه را بهسبب ناسازگاری با عدالت و مروت حضرت علی رد کرد و آن را با شیوۀ حکمرانی خلیفه وقت ـ که بهگفته او مخالفانش را به قتل نمیرساند ـ ناسازگار دانست. او همچنین علت شهادت امام جواد را حسادت همسرش، امفضل دختر مأمون، عنوان کرد و تأکید کرد که پس از گذشت حدود ۱۳۰۰ سال، عزاداری برای این واقعه بیمعنی است.[۱۳]
واکنشها به مناظره اردستانی و کاشانی
جعفر سبحانی از مراجع تقلید، اصل هجوم به خانه حضرت زهرا را تاریخی و قطعی دانست؛ اما بررسی جزئیات را تخصصی و طرح عمومی مسائل را تفرقهانگیز و غیرعقلانی شمرد.[۱۴] جریان اصلاحطلب ضمن پذیرش برخی از دیدگاههای وی، به ادبیات ناپخته اردستانی اعتراض کردند و نگران آسیب به جریان نواندیشی شدند.[۱۵] مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم نیز مواضع اردستانی را شخصی دانست و برخی اعضا از شیوه بیان او ابراز نگرانی کردند.[۱۶] مصطفی ملکیان با دفاع از اردستانی، واکنش منتقدان را غیرعقلانی و غیراخلاقی دانست و تأکید کرد سخنان او در مناظره، علمی و بیاشکال بوده و نقدها باید منصفانه، مستدل و اخلاقمدار باشد.[۱۷]
آثار سلیمانی اردستانی
برخی از کتابهای سلیمانی اردستانی شامل «دین و خودفرمانروایی انسان»، «ادیان ابتدایی و خاموش»، «بررسی متنی و سندی متون مقدّس یهودی-مسیحی» و «ادیان زنده جهان» و «سرشت انسان در اسلام و مسیحیت»است. آثار ترجمهای او نیز شامل «اسطوره تجسد خدا» و «فلسفه در مسیحیت باستان» است.[۱۸]
پانویس
- ↑ صالحزاده، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه.
- ↑ «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس.
- ↑ «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز.
- ↑ «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس.
- ↑ صالحزاده، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: «بزرگترین دستاورد پیامبر باطن اعلامیه جهانی حقوق بشر است»»، دیدارنیوز.
- ↑ «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24.
- ↑ «نقد اظهارات سلیمانی اردستانی درباره امام جواد (ع)»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «انتقاد آیتالله سبحانی از انتشار مناظره سلیمانی اردستانی و کاشانی: چه انگیزهای پشت طرح این مسائل است؟!»، خبرگزاری فرارو.
- ↑ «روزنامه اصولگرا: حامد کاشانی در دام مناظره افتاد/ خاتمی حرفهای سلیمانی اردستانی را رد نمیکند، آن را غیرمودبانه میداند»، وبسایت انتخاب.
- ↑ «جنجالهای ادامهدار مناظره سلیمانی اردستانی/ از اعتراض خاتمی تا بیانیه مجمع مدرسین»، وبسایت فرارو.
- ↑ «سخنان استاد مصطفی ملکیان در دیدار با دکتر عبدالرحیم سلیمانی»، وبسایت یوتیوب.
- ↑ «معرفی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت ایران کتاب.
منابع
- «انتقاد آیتالله سبحانی از انتشار مناظره سلیمانی اردستانی و کاشانی: چه انگیزهای پشت طرح این مسائل است؟!»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش.
- «جنجالهای ادامهدار مناظره سلیمانی اردستانی/ از اعتراض خاتمی تا بیانیه مجمع مدرسین»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش.
- «روزنامه اصولگرا: حامد کاشانی در دام مناظره افتاد/ خاتمی حرفهای سلیمانی اردستانی را رد نمیکند، آن را غیرمودبانه میداند»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ش.
- «سخنان استاد مصطفی ملکیان در دیدار با دکتر عبدالرحیم سلیمانی»، وبسایت یوتیوب، تاریخ درج مطلب: 17 آذر 1404ش.
- «سلیمانی اردستانی کیست؟+عکس»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش.
- صالحزاده، امیر، «بیوگرافی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی و اظهارات او درباره حضرت علی (ع) و فاطمه (س)»، وبسایت تیردادنامه، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش.
- «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی کیست؟ | روحانی شیعه با ادعای عجیب درباره شهادت حضرت زهرا (س) و سابقه زندان در سال ۸۸»، وبسایت رویداد24، تاریخ درج مطلب: 10 آذر 1404ش.
- «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی: «بزرگترین دستاورد پیامبر باطن اعلامیه جهانی حقوق بشر است»»، دیدارنیوز، تاریخ درج مطلب: 21 تیر 1403ش.
- «عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت گودریدرز، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش.
- «فتوای سنگین علیه یک روحانی»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش.
- «معرفی عبدالرحیم سلیمانی اردستانی»، وبسایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: 10 دی 1404ش.
- «نقد اظهارات سلیمانی اردستانی درباره امام جواد (ع)»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 آذر 1404ش.