جز ویکی سازی
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:ادبیات_فارسی_در_دوره_تیموریان۱.jpg|جایگزین=نقاشی دیواری تیمورلنگ، در موزه تامرلن، ازبکستان|بندانگشتی|نقاشی دیواری تیمورلنگ، در موزه تامرلن، ازبکستان]]
'''تیموریان'''؛ امپراتوری‌ ترک‌تبار حاکم بر مناطق ماوراءالنهر تا شامات.
{{درشت| '''تیموریان'''}}؛ از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های ترک‌تبار حاکم بر مناطق ماوراءالنهر تا شامات.


تیموریان؛ نام سلسلهٔ حکومتی است که حدود یک‌ونیم قرن، بر ماوراءالنهر، [[ایران]]، [[افغانستان]]، عراق و شام فرمان‌روایی کردند. دورهٔ اقتدار تیموریان از آخرین سال‌های قرن هشتم، با یورش امیر تیمور و سپس پیروزی‌های وی در مناطقی مانند ماوراءالنهر، [[خراسان]]، [[مازندران]]، فارس، گرجستان و ارمنستان آغاز شد و در ۹۳۰ق با زوال قدرت تیموریان و ظهور قدرتمندِ حکومت [[صفویه|صفویان]]، پایان پذیرفت. تیموریان تحت تأثیر فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی قرار گرفتند و به دانش، هنر و فرهنگ، علاقۀ زیادی نشان دادند.
تیموریان؛ نام سلسلهٔ حکومتی است که حدود یک‌ونیم قرن، بر [[ماوراءالنهر]]، [[ایران]]، [[افغانستان]]، عراق و شام فرمان‌روایی کردند. دورهٔ اقتدار تیموریان از آخرین سال‌های قرن هشتم، با یورش امیر تیمور و سپس پیروزی‌های وی در مناطقی مانند ماوراءالنهر، [[خراسان]]، [[مازندران]]، فارس، [[گرجستان]] و [[ارمنستان]] آغاز شد و در ۹۳۰ق با زوال قدرت تیموریان و ظهور قدرتمندِ حکومت [[صفویه]]، پایان پذیرفت. تیموریان تحت تأثیر فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی قرار گرفتند و به دانش، هنر و فرهنگ، علاقۀ زیادی نشان دادند.


==تاریخچه تیموریان==
==تاریخچه تیموریان==
خط ۲۱: خط ۲۰:
وی شهر سمرقند را به یک مرکز تجاری تبدیل و در این شهر جاده‌هایی احداث و افرادی را برای خدمت‌رسانی به تجار و مسافرین استخدام کرد.<ref>سمرقندی، تذکرة الشعرا، 1383ش، ص143.</ref> پس از تیمور، در دورۀ حکومت شاهرخ، ابوسعید و سلطان حسین بایقرا، رونق اقتصادی افزایش پیدا کرد.<ref>. رویمر، ایران در ادوار عصر جدید، 11380ش، ص185.</ref> شاهرخ هرات را به مرکز تجاری تبدیل کرد و دستور داد که تمام بازارهای هرات را بازسازی کنند.<ref>. حافظ ابرو، جغرافیای حافظ ابرو قسمت ربع خراسان هرات، 1349ش، ص10.</ref>
وی شهر سمرقند را به یک مرکز تجاری تبدیل و در این شهر جاده‌هایی احداث و افرادی را برای خدمت‌رسانی به تجار و مسافرین استخدام کرد.<ref>سمرقندی، تذکرة الشعرا، 1383ش، ص143.</ref> پس از تیمور، در دورۀ حکومت شاهرخ، ابوسعید و سلطان حسین بایقرا، رونق اقتصادی افزایش پیدا کرد.<ref>. رویمر، ایران در ادوار عصر جدید، 11380ش، ص185.</ref> شاهرخ هرات را به مرکز تجاری تبدیل کرد و دستور داد که تمام بازارهای هرات را بازسازی کنند.<ref>. حافظ ابرو، جغرافیای حافظ ابرو قسمت ربع خراسان هرات، 1349ش، ص10.</ref>


صادارات کالا به دیگر کشورها در دورهٔ تیموریان، رونق داشت خراسان و ماوراءالنهر از شرق به چین و هند و از غرب به آناتولی و سواحل شرقی مدیترانه متصل بود.<ref>. سمرقندی، تذکرة الشعرا، 1383ش، ص560.</ref> جو، گندم و [[برنج]]،<ref>. کلاویخو، سفرنامهٔ کلاویخو، 1344ش، ص284.</ref> محصولات نساجی و [[پنبه]] از کالاهای صاداراتی بود.<ref>کلاویخو، سفرنامهٔ کلاویخو، 1344ش، ص168.</ref> کابل در دورهٔ تیموریان دروازۀ صادرات محصولات تجاری به هند بود و علاوه بر پارچه‌های ابریشمی، نخی و کمخای نیشابوری، هر سال، هشتاد هزار رأس اسب به کابل برده می‌شد و از آنجا به هند صادر می‌شد.<ref>. رویمر و دیگران، ایران در راه عصر جدید،1380ش، ص272.</ref>
صادارات کالا به دیگر کشورها در دورهٔ تیموریان، رونق داشت [[خراسان]] و ماوراءالنهر از شرق به چین و هند و از غرب به آناتولی و سواحل شرقی مدیترانه متصل بود.<ref>. سمرقندی، تذکرة الشعرا، 1383ش، ص560.</ref> جو، گندم و [[برنج]]،<ref>. کلاویخو، سفرنامهٔ کلاویخو، 1344ش، ص284.</ref> محصولات نساجی و [[پنبه]] از کالاهای صاداراتی بود.<ref>کلاویخو، سفرنامهٔ کلاویخو، 1344ش، ص168.</ref> کابل در دورهٔ تیموریان دروازۀ صادرات محصولات تجاری به هند بود و علاوه بر پارچه‌های ابریشمی، نخی و کمخای نیشابوری، هر سال، هشتاد هزار رأس اسب به کابل برده می‌شد و از آنجا به هند صادر می‌شد.<ref>. رویمر و دیگران، ایران در راه عصر جدید،1380ش، ص272.</ref>


==وضعیت فرهنگی تیموریان==
==وضعیت فرهنگی تیموریان==
[[پرونده:تیموریان.jpg|جایگزین=نمایی از مسجد گوهرشاد در کنار حرم امام رضا|بندانگشتی|نمایی از مسجد گوهرشاد در کنار حرم امام رضا]]
پایتخت اصلی تیموریان در زمان حیات تیمور، [[سمرقند]] بود. تیمور، هنرمندان، صنعت‌گران، علما را از شهرهای فتح شده به سمرقند فرامی‌خواند.<ref>اصطخری، ممالک و مسالک، 1373ش، ص123.</ref> او با وجود این‌که بسیاری از شهرها را تخریب کرد و قتل‌عام‌های زیادی انجام داد، اما بعد از رسیدن به حکومت، دستور داد که [[مساجد]]، مقبره‌ها، [[بازار]] و باغ‌های متعددی را بسازند.<ref>. میرجعغری، فعالیت‌های شهرسازی تیموریان در سمرقند و هرات، 1388ش، ص128.</ref> [[مسجد جامع]] سمرقند،<ref>. دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران در دورهٔ تیموریان، 1378ش، ص313</ref> کاخ تیمور، باغ دلگشا، باغ جهان، مسجد بی‌بی خانم، آرامگاه تیمور و عشرت‌خانه،<ref>. توشراتو، تاریخ هنر ایران، 1367ش، ص352.</ref> از آثار دورهٔ تیموری است.
پایتخت اصلی تیموریان در زمان حیات تیمور، شهر سمرقند بود. تیمور، هنرمندان، صنعت‌گران، علما و شخصیت‌های برجسته را از شهرهای فتح شده به سمرقند فرامی‌خواند.<ref>اصطخری، ممالک و مسالک، 1373ش، ص123.</ref> او با وجود این‌که بسیاری از شهرها را تخریب کرد و قتل‌عام‌های زیادی انجام داد، اما بعد از رسیدن به حکومت، دستور داد که [[مساجد]]، مقبره‌ها، [[بازار]] و باغ‌های متعددی را بسازند.<ref>. میرجعغری، فعالیت‌های شهرسازی تیموریان در سمرقند و هرات، 1388ش، ص128.</ref> [[مسجد جامع]] سمرقند،<ref>. دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران در دورهٔ تیموریان، 1378ش، ص313</ref> کاخ تیمور، باغ دلگشا، باغ جهان، مسجد بی‌بی خانم، آرامگاه تیمور و عشرت‌خانه،<ref>. توشراتو، تاریخ هنر ایران، 1367ش، ص352.</ref> از آثار دورهٔ تیموری است.


دورهٔ حکومت شاهرخ میرزا، فرزند تیمور را دورۀ سازندگی تیموریان دانسته‌اند.<ref>. دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران در دورهٔ تیموریان، 1378ش، ص323.</ref> در این دوره، بناهای زیر ساخته شد:
دورهٔ حکومت شاهرخ میرزا، فرزند تیمور را دورۀ سازندگی تیموریان دانسته‌اند.<ref>. دانشگاه کمبریج، تاریخ ایران در دورهٔ تیموریان، 1378ش، ص323.</ref> در این دوره، بناهای زیر ساخته شد: