پرش به محتوا

پیش‌نویس:آخرالزمان: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<nowiki>'''آخرالزمان'''</nowiki> یا دوران پایانی تاریخ جهان، یکی از مفاهیم محوری و بنیادین در فرجام‌شناسی ادیان بزرگ الهی و مکاتب فکری جهان است که به آخرین بخش از حیات مادی بشر پیش از برپایی قیامت و رستاخیز اشاره دارد. این مفهوم، نمادی از گذار بشریت از دوران تاریکی، انحطاط اخلاقی و آشفتگی‌های عظیم مادی و معنوی به سوی عصر نجات، تحقق عدالت مطلق و برپایی حاکمیت الهی بر روی زمین است. باور به فرجام تاریخ و ظهور یک مصلح نهایی، ریسمان پیوند میان اندیشه‌های فرجام‌شناختی در سراسر جهان است که امید به پیروزی نهایی خیر بر شر را در دل پیروان ادیان زنده نگه می‌دارد.
'''آخرالزمان'''؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.<ref group="دیدگاه">نمودهای اجتماعی و فرهنگی آخرالزمان چیست؟


<nowiki>== مفهوم‌شناسی و تفکیک مفاهیم ==</nowiki>
این اعتقاد چه اثری در سبک زندگی یا رفتارها دارد؟


«آخرالزمان» در فرجام‌شناسی ادیان بزرگ جهان، مفهومی محوری و ناظر بر پایان دوران کنونی جهان، زوال تدریجی اخلاق و نظم مادی، و عبور از یک بحران عظیم برای ورود به عصر جدیدی از نجات و حکومت الهی است. در بسیاری از متون و برداشتهای عمومی، میان مفاهیم «آخرالزمان»، «دوران پیش از ظهور» و «عصر ظهور» خلط و آمیختگی‌هایی صورت گرفته است. آخرالزمان مفهومی گسترده و نسبی است که هم دوران پرالتهاب پیش از ظهور و هم دوران طلایی پس از آن را در دل خود جای داده است.<nowiki>{{پک/بن|وب۱|ف=معنا و مفهوم آخرالزمان|ک=وبسایت امام دوازدهم}}</nowiki> دوران پیش از ظهور، عصری پر از فتنه‌ها، هتک حرمت‌ها, رواج انحرافات و گسترش ناامنی است که اوج سیاهی آن در زمان نزدیک به ظهور نمایان می‌شود. در مقابل، عصر ظهور دورانی است که در تقابل کامل با دوره پیشین قرار دارد؛ حاکمیت عدل بر جهان مستقر شده، هیچ ستمگری بر جامعه‌ای حکومت نکرده و زمینه گناه، به خصوص گناهان اجتماعی از بین می‌رود.<nowiki>{{پک/بن|وب۲۰|ف=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</nowiki> همچنین در برخی متون روایی، نشانه‌های ظهور با نشانه‌های قیامت آمیخته شده است، در حالی که آخرالزمان ناظر به پایان حیات مادی است و نشانه‌های قیامت، نشانه‌های فروپاشی جهان برای برپایی رستاخیز است.
بحث فتنه ها و حوادث جاری که به آخرالزمان نسبت داده میشود.  


<nowiki>== آخرالزمان از منظر قرآن کریم ==</nowiki>
بحث سختی ها و بلایایی که به این دوران نسبت داده میشود و گاهی تطبیق داده شده است.


قرآن به صراحت از اصطلاح آخرالزمان استفاده نکرده است، اما آیاتی در آن وجود دارد که بر حکومت توحید، خلافت صالحان بر زمین و پیروزی نهایی حق بر باطل در آینده جوامع انسانی دلالت میکند.<nowiki>{{پک/بن|وب۲|ف=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|ک=دائره المعارف طهور}}</nowiki> قرآن برای ترسیم روشنتر این دوران، به شبیهسازی آن با حکومتهای توحیدی گذشته، نظیر حکومتهای قدرتمند داوود و سلیمان پرداخته است. بر اساس این تطبیقهای قرآنی، تمدن آخرالزمان دارای چند ویژگی کلیدی است: نخست، تشکیل حکومت توحیدی فراگیر که در آن خداوند بدون هیچ شریکی پرستش می‌شود و قلمرو آن سراسر شرق و غرب عالم را فرا می‌گیرد.<nowiki>{{پک/بن|وب۳|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم}}</nowiki> دوم، گسترش قسط و ستیز با ظلم که در آن، ثروت عادلانه توزیع شده و ریشه‌های بخل و تکاثر برچیده می‌شود. سوم، قضاوت بر اساس علم الهی و بدون نیاز به شاهد و بینه که یادآور شیوه داوری داوود و سلیمان است. در نهایت، وجود امکانات خارق‌العاده، رفاه فراگیر و بهره‌مندی همگانی از نعمتهای الهی که با شکوفایی بی‌نظیر علمی و اقتصادی همراه خواهد شد.<nowiki>{{پک/بن|نشریه۱|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی}}</nowiki>
فیلم و داستان و کتاب درباره آخر الزمان زیاد تولید شده حتما در یک بخش به این نمودها پرداخته بشه.


<nowiki>== نشانه‌ها و بحران‌های آخرالزمان ==</nowiki>
</ref><ref group="دیدگاه">اشکال اصلی این مقاله ضعف در منابع است. درباره آخر الزمان منابع علمی فراوانی وجود دارد اما عمده مطالب این مقاله از سایتهاست آن هم نه سایت های علمی بلکه سایت های خبری


بر اساس تفاوتی که میان آخرالزمان، دوران پیش از ظهور و عصر ظهور وجود دارد، در منابع اسلامی نیز میان نشانه‌های این سه دوره تمایزی نسبی وجود دارد. در روایات اسلامی مجموعه‌ای از نشانه‌های عمومی برای دورهٔ آخرالزمان بیان شده است که بیشتر ناظر به وضعیت اجتماعی، اخلاقی و طبیعی جهان است. در این دوره، جهان با آشفتگی‌های گسترده و بحران‌های گوناگون روبه‌رو می‌شود که از جمله ویژگی‌های آن می‌توان به گسترش خشونت و خونریزی، ناامنی‌های گسترده، و سخت شدن زندگی و دین‌داری مردم اشاره کرد؛ به طوری که شرایط دینداری بسیار سخت و همانند نگه داشتن گلوله آتش در دست توصیف شده است.<nowiki>{{پک/بن|وب۶|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه}}</nowiki> همچنین در برخی روایات از دو نوع مرگ گسترده یاد شده است: «مرگ سرخ» که به کشته شدن در جنگ‌ها اشاره دارد و «مرگ سفید» که به بیماری‌های فراگیر نسبت داده شده است؛ شرایطی که با قحطی، گرانی، کاهش محصولات کشاورزی و بحران‌های معیشتی گسترده همراه است.<nowiki>{{پک/بن|وب۴|ف=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</nowiki> وقوع بلایای طبیعی، آشوب‌های اجتماعی و زلزله‌های شدید در این دوره به عنوان بخشی از شرایط جهان در آستانهٔ ظهور و آزمونی برای جامعهٔ انسانی قلمداد شده است تا انسان‌ها غربال شده و سره از ناسره جدا شود.<nowiki>{{پک/بن|وب۷|ف=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و عترت}}</nowiki> از سوی دیگر، روایات بر این باورند که جامعه با بلایای فراوانی روبه‌رو می‌شود که مردم به واسطه رفتارهای خود آن‌ها را خریداری می‌کنند و این بحران‌ها عمیق‌تر می‌گردد.<nowiki>{{پک/بن|وب۵|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</nowiki>
علاوه بر مقالات بسیار زیادی که در این زمینه داریم، مقاله آخرالزمان در دائرة المعارف بزرگ اسلامی یک منبع قابل اطمینان است و شما میتوانید از منابعش بهره خوبی ببرید.  


<nowiki>== علائم و عصر ظهور ==</nowiki>
https://lib.eshia.ir/12293/3/424/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86


در کنار نشانه‌های عمومی آخرالزمان، در منابع حدیثی شیعه از مجموعه‌ای از حوادث مشخص با عنوان «علائم ظهور» یاد شده است که وقوع آن‌ها به دو دستهٔ حتمی و غیرحتمی تقسیم می‌شود. از مهم‌ترین علائم حتمی مهدوی می‌توان به خروج سفیانی، خروج یمانی، ندای آسمانی، کشته شدن نفس زکیه در مکه و فرو رفتن لشکر سفیانی در سرزمین بیداء اشاره کرد.<nowiki>{{پک/بن|وب۸|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسمی حوزه}}</nowiki> در مقابل، علائم غیرحتمی که وقوع آن‌ها قطعی نیست شامل گسترش فساد اخلاقی، بی‌عدالتی حاکمان و بروز حوادث طبیعی است. پس از تحقق علائم ظهور و آغاز قیام، مرحلهٔ تازه‌ای در تاریخ جهان تحت عنوان «عصر ظهور» یا «حکومت مهدوی» شکل می‌گیرد.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۰|ف=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|ک=وبسایت اسلام کوئست}}</nowiki> در این دوره عدالت در سراسر جهان گسترش می‌یابد، نظام جهانی مبتنی بر قسط مستقر می‌شود، ستم و فقر به کلی نابود شده و رفاه همگانی برقرار می‌گردد.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۱|ف=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج) نوشته نجم الدین طبسی|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</nowiki> همچنین در روایات از وفور نعمت، امنیت عمومی بی‌سابقه، پیشرفت گستردهٔ تمدن انسانی و شکوفایی علمی شگفت‌انگیز سخن گفته شده است که جامعهٔ بشری را وارد مرحله‌ای نوین از رفاه می‌سازد.<nowiki>{{پک/بن|نشریه۲|ف=ویژگیهای عصر ظهور|ک=موعود}}</nowiki>
همچنین دانشنامه کلام اسلامی:


<nowiki>== اندیشه رجعت ==</nowiki>
https://lib.eshia.ir/23021/1/2


یکی از مفاهیم و رویدادهای مهم در روایات شیعه که در عصر ظهور و پیش از قیامت رخ می‌دهد، پدیده «رجعت» است که بر اساس آن برخی از مؤمنان خالص و نیز شماری از کافران و ستمگران پیش از قیامت به دنیا بازمی‌گردند. بر اساس روایات، آغاز رجعت ائمه در دوران حکومت مهدی (عج) خواهد بود و نخستین کسی که رجعت می‌کند امام حسین (ع) است که پس از او امام علی (ع) و سپس پیامبر اسلام (ص) به دنیا بازمی‌گردند تا حکومت عدل را پیش ببرند. همچنین برخی از ستمگران و مخالفان اهل بیت نیز در این دوره بازمی‌گردند تا مؤمنان از آنان انتقام بگیرند؛ هرچند دربارهٔ کیفیت و جزئیات دقیق آن نقل‌های متفاوتی وجود دارد، اما حکومت امام حسین (ع) پس از رجعت آن‌قدر طولانی توصیف شده است که از شدت پیری، موی ابروهایش بر چشمانش آویخته می‌شود.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۲|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرمان دانشگاهیان}}</nowiki>
فرهنگ قرآن:


<nowiki>== آخرالزمان در سایر ادیان جهان ==</nowiki>
https://lib.eshia.ir/10061/1/128</ref>  


فرجام‌شناسی و انتظار برای موعود منحصر به اسلام نبوده و در تمامی ادیان بزرگ جهان بازتاب‌های ویژه‌ای یافته است:
باور به آخرالزمان و منجی موعود، از پویاترین اندیشه‌ها در تاریخ ادیان و تمدن‌های بشری است. در این میان، مهدویت در اسلام با واکاوی فتنه‌های اجتماعی، بحران‌های معیشتی و ترسیم ویژگی‌های تمدن آرمانی در عصر ظهور شناخته می‌شود. موازی با اندیشه اسلامی، جلوه‌های این باور در آیین زرتشت با محوریت سوشیانت، در مسیحیت با بازگشت دوباره عیسی مسیح و در آیین هندو با ظهور آواتار کلکی بازتاب یافته است؛ مفاهیمی که در دوران معاصر، به ابزاری برای بهره‌برداری‌های سیاسی، رسانه‌ای و سینمایی در جهان غرب تبدیل شده‌اند.


* <nowiki>'''</nowiki>مسیحیت<nowiki>'''</nowiki>: در آیین مسیحیت، از دورانی سخن گفته می‌شود که در آن بازگشت حضرت عیسی روی خواهد داد و این موضوع بیش از سیصد بار در کتاب مقدس ذکر شده است. معتقدان بر این باورند که با رجعت او، برنامه نجات تکمیل شده، جهان روی سعادت را خواهد دید و جنگ و خونریزی از جهان رخت برمی‌نبندد؛ هرچند پیش از این بازگشت، جهان پر از مجرم و ظلم شده و نشانه‌هایی نظیر قحطی، زمین‌لرزه، تیره و تار شدن خورشید و ماه، و خروج دجال به وقوع می‌پیوندد.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۳|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</nowiki>
== آخرالزمان در اسلام<ref group="دیدگاه">قبل از اینکه وارد دیدگاه ها بشین یک تعریف جامع از اصطلاح آخرالزمان لازمه.  
* <nowiki>'''</nowiki>یهودیت<nowiki>'''</nowiki>: در متون عبری و برخی برداشت‌های معاصر یهودیان، تصوراتی درباره دوران پایانی تاریخ مطرح است که با بحران‌ها، جنگ‌های بزرگ (مانند نبرد با عمالیق) و تحولات گسترده همراه است.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۴|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=وبسایت تابناک}}</nowiki> بخشی از متون تورات (مانند باب ۲۸ کتاب تثنیه، حزقیال و ارمیا) به تنبیه قوم یهود، هجوم اقوامی نیرومند و فروپاشی ساختارهای دفاعی اشاره دارند؛ این وقایع در تفسیرهای معاصر با جنگ بزرگ «آرماگدون» و بازگشت یهودیان به سرزمین مقدس و بازسازی معبد پیوند خورده است. از سوی دیگر، در تفکر فرجام‌شناسی اسلامی، نبرد نهایی در آخرالزمان به عنوان تحقق وعده الهی برای سرنوشت صهیونیست‌ها و پیروزی مستضعفان تحلیل می‌شود.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۵|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</nowiki>
* <nowiki>'''</nowiki>آیین زرتشت<nowiki>'''</nowiki>: در آیین زرتشت، زمان هستی دوره‌ای دوازده‌هزارساله و بستر نبردی کیهانی میان اهورامزدا و اهریمن است. در ۳۰۰۰ سال پایانی، سه موعود رهایی‌بخش (سوشیانت) به نام‌های «هوشیدر»، «هوشیدرماه» و در نهایت «اَستوَت اِرِتَ» ظهور می‌کنند تا با شکست قطعی اهریمن، رستاخیز و معاد جسمانی (تن‌پسین) و نوسازی جهان (فرشگرد) در پرتو قانون ابدی آفرینش (اَشَه) شکل گیرد.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۶|ف=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران}}</nowiki> با این حال، تبیین دقیق جزئیات این رویدادها به دلیل وجود برخی آشفتگی‌ها و اختلاف متون در منابع کهن زرتشتی با پیچیدگی‌هایی روبروست.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۷|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</nowiki>
* <nowiki>'''</nowiki>آیین هندو<nowiki>'''</nowiki>: در آیین هندو، آخرالزمان با فرارسیدن دوره‌ای به نام «کَلی‌یوگه» (آخرین مرحله از چرخه‌های زمانی و دوران اوج فساد اخلاقی و ستم) پیوند دارد. در این دوره، منجی موعود هندوها یعنی «کَلکی» (دهمین و مهم‌ترین تجلی ویشنو) ظهور خواهد کرد تا با شرور مبارزه کرده و با بازگرداندن فضیلت و عدالت، جهان را برای ورود به دورانی نو آماده سازد.<nowiki>{{پک/بن|نشریه۳|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}</nowiki>


<nowiki>== ترویج اندیشه‌های آخرالزمانی در غرب ==</nowiki>
</ref><ref group="دیدگاه">در منابع اسلامی به اوصاف قوم آخرالزمان هم اشاراتی شده است.


موضوع آخرالزمان و منجی‌باوری در دهه‌های اخیر جایگاهی گسترده در رسانه‌ها، اتاق‌های فکر و محصولات فرهنگی غرب یافته است. جریان‌هایی مانند اوانجلیست‌ها با تکیه بر برداشت‌های خاص خود از کتاب مقدس، تحولات سیاسی منطقه خاورمیانه و فلسطین را در چارچوب پیشگویی‌های آخرالزمانی و نبرد نهایی «آرماگدون» تحلیل و ترویج می‌کنند.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۹|ف=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|ک=وبسایت جهان امروز}}</nowiki> در کنار این جریان‌های فکری، صنعت سرگرمی هالیوود نیز با تولید فیلم‌های گوناگون به ترویج سناریوهای متعدد برای پایان جهان (نظیر جنگ‌های هسته‌ای، فجایع کیهانی، یا بحران تقویم ۲۰۱۲ مایا) می‌پردازد که نقش مؤثری در شکل‌دهی به باورهای عمومی نسبت به وقایع پایانی تاریخ ایفا می‌کند.<nowiki>{{پک/بن|وب۱۸|ف=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|ک=خبرگزاری فارس}}</nowiki>
https://lib.eshia.ir/10259/33/35/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86</ref> ==
در اندیشه اسلامی، به‌ویژه بر اساس منابع شیعه، آخرالزمان به دورانی اشاره دارد که با تحولات عظیم و نشانه‌های الهی همراه است و به ظهور حضرت مهدی و وقایع<ref group="دیدگاه">در یک اصطلاح دیگر از دوره نبوت پیامبر تا قیامت رو میگن آخر الزمان. به این اصطلاح هم اشاره شود


<nowiki>== پانویس ==</nowiki>
همچنین لازم است تا تفاوت آن با نشانه های ظهور تذکر داده شود</ref> پس از آن منتهی می‌گردد<ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=تابناک}}</ref>.<ref group="دیدگاه">در تمام متن: نقطه و علائم نگارشی قبل از پانویس باید درج شود</ref> روایات اسلامی اوضاع این دوران را در حوزه‌های گوناگون ترسیم کرده‌اند.


<nowiki>== منابع ==</nowiki>
=== ویژگی‌های اجتماعی، اخلاقی و بروز فتنه‌ها ===
بر پایه روایات، یکی از مشخصه‌های اصلی آخرالزمان، آشفتگی‌های فکری، اخلاقی و فتنه‌های غبارآلود است؛ فتنه‌هایی که در آن‌ها حق و باطل با یکدیگر رو در رو می‌شوند تا یاران حقیقی هر جبهه مشخص و غربال شوند<ref>{{پک/بن|حوزه_حوادث|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری حوزه}}</ref>. در این روزگار سخت، حفظ دینداری برای مردم با دشواری‌های فراوان همراه است و جامعه دچار انحراف اخلاقی و مادی‌گرایی شدید می‌شود<ref>{{پک/بن|موسسه_نور|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|ک=موسسه قرآن و نهج البلاغه}}</ref>. همچنین بر اساس پیش‌گویی‌های اسلامی، پدیده‌های طبیعی و اجتماعی گوناگون همچون زلزله‌های پی‌درپی، شیوع بیماری‌های فراگیر و جنگ‌های گسترده پیش از ظهور رخ خواهد داد. یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز وعده‌داده‌شده در این دوران، مسخ یا دگرگونی جسمانی گروهی از بدکاران است که به عنوان بلایی آخرالزمانی توصیف شده است<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.


* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱}}|عنوان=معنا و مفهوم آخرالزمان|وبگاه=وبسایت امام دوازدهم|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://emam12.com/akhir}}</nowiki>
=== اوضاع اقتصادی و معیشتی ===
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۲}}|عنوان=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|وبگاه=دائره المعارف طهور|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=http://tahoor.com/quran-end-of-days}}</nowiki>
در آستانه ظهور، جهان با بحران‌های اقتصادی عمیق روبه‌رو خواهد شد. روایات معصومان به معرفی و بررسی گوشه‌ای از اوضاع معیشتی پرداخته‌اند که نشان می‌دهد جهان در این آستانه گرفتار ناآرمی و سختی فراوان خواهد بود؛ اوضاعی که در قالب قحطی، خشکسالی، گرسنگی مفرط و تنگدستی شدید جوامع بشری پیش‌بینی شده است<ref>{{پک/بن|ایرنا_قحطی|ف=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۱}}|نویسنده=خوشدونی، مهدی|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی|تاریخ=بهار و تابستان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱ اردیبهشت ۱۴۰۵|نشانی=http://bou.ac.ir/khoshdouni}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۳}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم|تاریخ بازبینی=۱ اردیبهشت ۱۴۰۵|نشانی=http://bou.ac.ir/khoshdouni}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۴}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/news/akhir-famine}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۵}}|عنوان=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/news/akhir-disasters}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۶}}|عنوان=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://2noor.ir/believers-hardship}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۷}}|عنوان=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و عترت|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://quran-etrat.ir/amazing-signs}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۸}}|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسمی حوزه|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzahnews.com/recent-events}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۲}}|نویسنده=مهدیپور، علی اکبر|عنوان=ویژگیهای عصر ظهور|وبگاه=موعود|تاریخ=۱۳۸۲|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://mouood.org/ ظهور}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۰}}|عنوان=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|وبگاه=وبسایت اسلام کوئست|تاریخ بازبینی=۲۲ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://islamquest.net/mahdi-justice-world}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۱}}|عنوان=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج) نوشته نجم الدین طبسی|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۵ اسفند ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/tabasi-mahdi-government}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۲}}|عنوان=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|وبگاه=وبسایت پرسمان دانشگاهیان|تاریخ=۳۰ فروردین ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://porseman.com/rajat-imams}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۳}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://shabestan.ir/christ-return}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۴}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=وبسایت تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://tabnak.ir/apocalypse-war}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۵}}|عنوان=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۲ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://rasanews.ir/zionists-fate}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۶}}|عنوان=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران|تاریخ=۲ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/zoroastrian-saviors}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۷}}|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۹ تیر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/textual-chaos}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۳}}|نویسنده=قرایی, فیاض و سعید کریمپور|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|وبگاه=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه|تاریخ=۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://kalam.ir/hindu-apocalypse}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۸}}|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱ تیر ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/western-apocalypse}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۹}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=وبسایت جهان امروز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://jahane-emroz.ir/west-and-apocalypse}}</nowiki>
* <nowiki>{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۲۰}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۸ آذر ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/mahdiviat-and-us}}</nowiki>


----
=== تمدن و حکومت عصر ظهور ===
حکومت توحیدی آخرالزمان که پس از ظهور منجی شکل می‌گیرد، پایان دنیا نیست، بلکه برپا کننده تمدنی جهانی، کامل و فراگیر برای سعادت حقیقی بشر است<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۴}}</ref>. بر اساس روایات عصر ظهور، این حکومت توحیدی از نظر گستردگی ثروت، پهناوری قلمرو در سطح کل جهان، و تسلط بر قدرت‌های شگفت‌انگیز طبیعی نظیر تسخیر باد و جنیان، شباهت‌های بی‌نظیری با تمدن‌های باستانی حضرت داوود و سلیمان دارد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۱}}</ref>.<ref group="دیدگاه">این منبع صفحه 11 ندارد
 
صفحات درج شده برای این منبع در تمام مقاله اشکال دارد لطفا برطرف شود</ref> در این تمدن نوین، رفاهی فراگیر و بی‌سابقه حاکم گشته و ثروت‌ها به صورت کاملاً عادلانه توزیع می‌شود؛ به گونه‌ای که تمامی ساکنان زمین و آسمان‌ها از آن خشنود خواهند بود<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۹}}</ref>. همچنین شیوه دادرسی و قضاوت منجی بر اساس علم الهی بوده و مانند حضرت داوود، بدون نیاز به شاهد و بینه اقدام به صدور حکم و احقاق حق می‌نماید.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>
 
== وقایع آخرالزمان<ref group="دیدگاه">خود ظهور امام مهدی از علائم آخرالزمان نیست؟ همینطور رجعت
 
https://lib.eshia.ir/13431/90/48</ref> ==
بر اساس منابع کلامی و حدیثی، وقوع مجموعه‌ای از رویدادهای عظیم، بحران‌های طبیعی، اجتماعی و پدیده‌های ماوراءالطبیعی پیش‌بینی شده است که به عنوان علائم و وقایع دوران پایانی شناخته می‌شوند. این حوادث شگفت‌انگیز که در آستانه ظهور منجی موعود رخ می‌دهند، همگی مشخصاً در آخرالزمان اتفاق می‌افتند:
 
* '''نشانه‌های حتمی پنج‌گانه:''' طبق احادیث معتبر، پنج واقعه به عنوان علائم قطعی پیش از ظهور مطرح است؛ نخست «خروج سفیانی» که فردی طغیان‌گر است و دست به کشتار وسیع می‌زند؛ دوم «قیام یمانی» که جنبشی هدایت‌گر از یمن برای یاری حق است؛ سوم «صیحه آسمانی»؛ چهارم «قتل نفس زکیه» که کشته شدن فردی بی‌گناه در مسجدالحرام است؛ و پنجم «خسف بیداء» که فرو رفتن لشکر سفیانی در زمین بیابانی میان مدینه و مکه است. این وقایع پنج‌گانه بر اساس تقدیر حتمی الهی، به طور قطع در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=تابناک}}</ref><ref>{{پک/بن|مهر_تابان|ف=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|ک=موسسه مهر تابان مهدوی}}</ref>.
* '''صیحه و ندای آسمانی:''' این واقعه نزدیک‌ترین نشانه به ظهور منجی است. در این رخداد، جبرئیل از آسمان ندایی سر می‌دهد و مردم را به نام و حقانیت مهدی می‌خواند. در مقابل، ابلیس نیز فریادی از زمین سر می‌دهد تا در میان مردم تردید و انحراف ایجاد کند. این صیحه و طنین غیبی در آسمان و زمین، از عجایب ماوراءالطبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک/بن|فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>.
* '''ابرجنگ‌ها و خونریزی‌های گسترده:''' پیش از ظهور، نبردهای ویرانگر منطقه‌ای و بین‌المللی رخ می‌دهد که ماهیت عقیدتی و ایدئولوژیک دارند. در روایات از وقوع نبردی سهمگین در منطقه «قرقیسیا» میان قدرت‌های بزرگ از جمله آمریکا، اروپا، روسیه و خاورمیانه خبر داده شده است که به نابودی بخش بزرگی از ستمگران می‌انجامد. این جنگ‌های خانمان‌سوز بزرگ از بارزترین حوادث نظامی و سیاسی هستند که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref><ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=تابناک}}</ref>.
* '''مرگ سرخ و مرگ سفید:''' بر اساس پیش‌گویی‌ها، مرگ سرخ حاصل جنگ‌ها و آشوب‌های عالم‌گیر است و مرگ سفید کنایه‌ای از شیوع بیماری‌های واگیردار، فراگیر و مرگباری چون طاعون است که دو سوم جمعیت جهان را از بین می‌برد. این تلفات سنگین و مرگ‌ومیرهای گسترده بشری، بر پایه احادیث، پیش از برپایی حکومت عدل و در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.
* '''زلزله‌های مهیب و پدیده‌های کیهانی:''' وقوع زمین‌لرزه‌های پیاپی و به‌ویژه زلزله بزرگی در شام با بیش از صدهزار کشته، فرو رفتن شهرهای بغداد و بصره در زمین، پدیدار شدن آتشی بزرگ در آسمان، سرخی غیرعادی افق، خروج کف دستی آشکار از آسمان، و خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی‌های غیرعادی در ماه رمضان از علائم کیهانی و طبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref><ref>{{پک/بن|فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>.
* '''مسخ گروهی از بدکاران:''' تبدیل شدن جسمانی برخی از تبهکاران و اشرار به موجودات دیگر، از بلاهای خارق‌العاده‌ای است که دامن بدکاران را می‌گیرد. بر اساس تفاسیر آیات قرآن کریم و روایات معتبر، این مسخ و دگرگونی جسمانی بدکاران پیش از قیام قائم و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.
* '''هلاکت ابلیس:''' از وقایع شگفت‌انگیز پس از ظهور، به زانو درآمدن ابلیس در برابر قائم است؛ منجی پیشانی او را گرفته و او را به هلاکت می‌رساند تا بشر برای همیشه از وسوسه‌های او نجات یابد. این غلبه نهایی بر شیطان و برچیده شدن وسوسه‌های او، پس از قیام موعود و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ص=۱۹}}</ref>.<ref group="دیدگاه">منبع ناقص</ref>
 
== آخرالزمان در سایر ادیان آسمانی ==
=== آیین زرتشت و سه موعود ===
در آیین مزدیسنا یا دین زرتشتی، موضوع آخرالزمان با مفهوم نجات و رهایی پیوند دارد. در متون کهن زرتشتی مانند اوستا و بندهش، از سه موعود آخرالزمانی یاد شده است که همگی با عنوان عام سوشیانت یا سوشیانس به معنی سودرسان یا رهایی‌بخش شناخته می‌شوند<ref>{{پک/بن|ایرنا_زرتشت|ف=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>. سومین و آخرینِ این موعودها، وظیفه نهایی پاکسازی جهان از شرارت و دروغ (دُروج) و اعطای جاودانگی به گیتی را بر عهده دارد.
 
=== رجعت مسیح در کتاب مقدس ===
در میان ادیان آسمانی، ایده آخرالزمان دارای نقاط مشترک بسیاری است. در سنت مسیحی، پایان جهان با بازگشت دوباره حضرت عیسی پیوند دارد. موضوع رجعت مسیح در بخش‌های مختلف کتاب مقدس با اهمیت بالا مطرح شده است؛ به گونه‌ای که این واقعه بیش از ۳۰۰ بار در متون کتاب مقدس مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این بازگشت به عنوان سرآغاز برچیده شدن بساط ستم و برقراری عدل الهی شناخته می‌شود.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>
 
=== آخرالزمان در یهودیت ===
 
ظهور منجی در آیین یهود با بحران‌ها و رویدادهای عظیمی در پهنه گیتی همراه است:
* '''جنگ‌ها و ناآرامی‌های سیاسی:''' زمان ظهور ماشیح با جنگ‌های سخت میان دولت‌ها مشخص می‌شود؛ به گونه‌ای که در باورهای یهودی، وقوع جنگ و ستیز میان حکومت‌های جهان، آستانه قدوم و ظهور ماشیح تلقی می‌گردد<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
* '''سختی‌ها و فساد فراگیر:''' پیش از ظهور ماشیح، سختی‌های معیشتی و مشکلات زندگی به حدی طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود که آشفتگی و انحطاط اخلاقی جهان را به بالاترین حد خود می‌رساند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
* '''نبرد گوگ و ماگوگ:''' این جنگ‌ها و کشمکش‌های بزرگ میان دولت‌ها و قدرت‌های جهان، تحت عنوان جنگ‌های «گوگ و ماگوگ» (یأجوج و مأجوج) شناخته می‌شود<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
در دین یهود، به کرات به مفاهیمی همچون «روزهای آخر» یا «روز خداوند» (یوم یهوه) اشاره شده است؛ این روز زمانی است که سیر تاریخ جهان به نقطه غایت و کمال خود می‌رسد<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این آینده درخشان، حول محور شخصیت ماشیح (منجی موعود یهود) تمرکز دارد که از جانب خداوند مأمور آغاز این دوران جدید و پر از شگفتی است و متون تلمود نیز بارها به وی و مأموریتش پرداخته‌اند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|f=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.<ref group="دیدگاه">منبع ناقص</ref>
 
=== فرجام قوم یهود در پیش‌گویی‌های کتاب مقدس ===
 
بخش‌هایی از کتاب مقدس به عقوبت‌ها و سرنوشت زوال‌آور برخی جریان‌های یهود در آخرالزمان به دلیل ارتکاب گناه و جنایات هولناک اشاره کرده‌اند:
* '''کتاب تثنیه (باب ۲۸):''' در آخرین کتاب تورات آمده است که اگر بنی‌اسرائیل کلام الهی را نشنوند، دچار لعنت، سرگردانی و مغلوب شدن در برابر دشمنان خواهند شد و قومی از دوردست‌ها که مثل عقاب فرود می‌آیند و زبان آن‌ها را نمی‌فهمند، بر آن‌ها هجوم آورده و دیوارهای بلند و محکم شهرهایشان را فرو خواهند ریخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب حزقیال (باب ۳۸):''' در پیش‌گویی‌های حزقیال نبی تصریح شده است که قوم پارس در آخرالزمان آنان را نابود خواهد ساخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب ارمیا (باب ۵ و ۶):''' این متون نیز از نابودی آنان به دست قومی نیرومند، قدیمی و کماندار خبر می‌دهند که جنگجویانی قوی داشته و زبانشان برای یهودیان ناآشناست<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
== آخرالزمان در دین هندو ==
در باورهای هندو، زمان به دورهای متعددی تقسیم می‌شود که آخرین آن‌ها دوره انحطاط اخلاقی و غلبه تاریکی بر نیکی است و با نام یوگه کالی یا همان دوران آخرالزمان شناخته می‌شود<ref>{{پک|قرائی|۱۳۹۷|ک=موعود آخرالزمان در دین هندو|ص=۲۷}}</ref>.
 
=== کلکی، منجی آیین هندو ===
بر اساس متون حماسی هندو مانند مهابارته و پورانه‌ها، در پایان دوره کالی، دهمین تجسد یا آواتار ویشنو به نام کلکی (Kalki) ظهور خواهد کرد<ref>{{پک|قرائی|۱۳۹۷|ک=موعود آخرالزمان در دین هندو|ص=۳۰}}</ref>. او بر اسب سفیدی سوار شده، شمشیر به دست می‌گیرد و با نابود کردن بدکاران و پاکسازی زمین از ظلم، بشریت را به عصر طلایی جدیدی وارد می‌کند. برخی از پژوهشگران معاصر کوشش کرده‌اند ویژگی‌های کلکی را بر حضرت محمد، پیامبر اسلام، تطبیق دهند؛ هرچند این فرضیه به دلیل تأخر متون کلکی‌پورانه و تفاوت‌های ریشه‌ای زبانی با نقدهای جدی روبه‌رو شده است<ref>{{پک|قرائی|۱۳۹۷|ک=موعود آخرالزمان در دین هندو|ص=۴۲}}</ref>.
 
== دیدگاه‌های غربی و معاصر ==
مباحث آخرالزمانی در دوران معاصر، علاوه بر جنبه‌های دینی، ابعاد رسانه‌ای و سیاسی گسترده‌ای یافته‌اند. در محافل غربی، به‌ویژه در میان پیروان کلیسای اوانجلیست (مسیحیت صهیونیستی)، نظریه‌پردازی‌های متعددی درباره نبرد نهایی آرماگدون و پایان جهان صورت می‌گیرد<ref>{{پک/بن|جهان_نیوز|ف=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|ک=جهان نیوز}}</ref>. این جریان‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های پرقدرت خود، همواره تلاش می‌کنند تفاسیر خاصی از حوادث خاورمیانه را به عنوان نشانه‌های قدسی پایان تاریخ ارائه دهند<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>. این رویکرد در دهه‌های اخیر به سینمای هالیوود نیز راه یافته و فیلم‌های متعددی با محوریت نابودی جهان و پیش‌گویی‌های خرافی تولید شده‌اند<ref>{{پک/بن|جهان_نیوز|ف=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|ک=جهان نیوز}}</ref>.
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
 
== منابع ==
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_قحطی}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/84534988}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_بلاها}}|عنوان=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/84543211}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_زرتشت}}|عنوان=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۱ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/84585870}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس_آشفتگی}}|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۸ تیر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/FarsNews/1437353040000921960}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|تابناک_جنگ}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1354422}}
 
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=خوشدونی|نام=مهدی|عنوان=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|سال=۱۴۰۰|ناشر=پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق|ژورنال=پژوهش‌های نوین اسلامی|دوره=۱|شماره=۱|صفحه=۵۷–۸۱|شناسه={{شناسه یادکرد|خوشدونی۱۴۰۰}}}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شبستان_مسیح}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=http://shabestan.news/x3tBM}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|موسسه_نور}}|عنوان=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه=موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ=۸ مرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://2noor.com/article14152/}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان_نیوز}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=جهان نیوز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.jahannews.com/detailed/261856}}
 
{{یادکرد ژورنال|شناسه={{شناسه یادکرد|قرائی۱۳۹۷}}|نام خانوادگی=قرائی|نام=فیاض|نام خانوادگی۲=کریم‌پور|نام۲=سعید|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|ژورنال=تحقیقات کلامی|ناشر=انجمن کلام اسلامی حوزه|سال=۱۳۹۷|دوره=۶|شماره=۲۱|صفحه=۲۷–۴۸}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_net}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|وبگاه=حوزه نت|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/fa/Article/View/63306}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مهر_تابان}}|عنوان=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|وبگاه=موسسه مهر تابان مهدوی|تاریخ=۱۹ آذر ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://mehretaban.ir/}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_حوادث}}|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری حوزه|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.hawzahnews.com/news/1054801}}
 
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا_نبرد}}|عنوان=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۲ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/767112}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۵

آخرالزمان؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.[دیدگاه ۱][دیدگاه ۲]

باور به آخرالزمان و منجی موعود، از پویاترین اندیشه‌ها در تاریخ ادیان و تمدن‌های بشری است. در این میان، مهدویت در اسلام با واکاوی فتنه‌های اجتماعی، بحران‌های معیشتی و ترسیم ویژگی‌های تمدن آرمانی در عصر ظهور شناخته می‌شود. موازی با اندیشه اسلامی، جلوه‌های این باور در آیین زرتشت با محوریت سوشیانت، در مسیحیت با بازگشت دوباره عیسی مسیح و در آیین هندو با ظهور آواتار کلکی بازتاب یافته است؛ مفاهیمی که در دوران معاصر، به ابزاری برای بهره‌برداری‌های سیاسی، رسانه‌ای و سینمایی در جهان غرب تبدیل شده‌اند.

آخرالزمان در اسلام[دیدگاه ۳][دیدگاه ۴]

در اندیشه اسلامی، به‌ویژه بر اساس منابع شیعه، آخرالزمان به دورانی اشاره دارد که با تحولات عظیم و نشانه‌های الهی همراه است و به ظهور حضرت مهدی و وقایع[دیدگاه ۵] پس از آن منتهی می‌گردد[۱].[دیدگاه ۶] روایات اسلامی اوضاع این دوران را در حوزه‌های گوناگون ترسیم کرده‌اند.

ویژگی‌های اجتماعی، اخلاقی و بروز فتنه‌ها

بر پایه روایات، یکی از مشخصه‌های اصلی آخرالزمان، آشفتگی‌های فکری، اخلاقی و فتنه‌های غبارآلود است؛ فتنه‌هایی که در آن‌ها حق و باطل با یکدیگر رو در رو می‌شوند تا یاران حقیقی هر جبهه مشخص و غربال شوند[۲]. در این روزگار سخت، حفظ دینداری برای مردم با دشواری‌های فراوان همراه است و جامعه دچار انحراف اخلاقی و مادی‌گرایی شدید می‌شود[۳]. همچنین بر اساس پیش‌گویی‌های اسلامی، پدیده‌های طبیعی و اجتماعی گوناگون همچون زلزله‌های پی‌درپی، شیوع بیماری‌های فراگیر و جنگ‌های گسترده پیش از ظهور رخ خواهد داد. یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز وعده‌داده‌شده در این دوران، مسخ یا دگرگونی جسمانی گروهی از بدکاران است که به عنوان بلایی آخرالزمانی توصیف شده است[۴].

اوضاع اقتصادی و معیشتی

در آستانه ظهور، جهان با بحران‌های اقتصادی عمیق روبه‌رو خواهد شد. روایات معصومان به معرفی و بررسی گوشه‌ای از اوضاع معیشتی پرداخته‌اند که نشان می‌دهد جهان در این آستانه گرفتار ناآرمی و سختی فراوان خواهد بود؛ اوضاعی که در قالب قحطی، خشکسالی، گرسنگی مفرط و تنگدستی شدید جوامع بشری پیش‌بینی شده است[۵].

تمدن و حکومت عصر ظهور

حکومت توحیدی آخرالزمان که پس از ظهور منجی شکل می‌گیرد، پایان دنیا نیست، بلکه برپا کننده تمدنی جهانی، کامل و فراگیر برای سعادت حقیقی بشر است[۶]. بر اساس روایات عصر ظهور، این حکومت توحیدی از نظر گستردگی ثروت، پهناوری قلمرو در سطح کل جهان، و تسلط بر قدرت‌های شگفت‌انگیز طبیعی نظیر تسخیر باد و جنیان، شباهت‌های بی‌نظیری با تمدن‌های باستانی حضرت داوود و سلیمان دارد[۷].[دیدگاه ۷] در این تمدن نوین، رفاهی فراگیر و بی‌سابقه حاکم گشته و ثروت‌ها به صورت کاملاً عادلانه توزیع می‌شود؛ به گونه‌ای که تمامی ساکنان زمین و آسمان‌ها از آن خشنود خواهند بود[۸]. همچنین شیوه دادرسی و قضاوت منجی بر اساس علم الهی بوده و مانند حضرت داوود، بدون نیاز به شاهد و بینه اقدام به صدور حکم و احقاق حق می‌نماید.[دیدگاه ۸]

وقایع آخرالزمان[دیدگاه ۹]

بر اساس منابع کلامی و حدیثی، وقوع مجموعه‌ای از رویدادهای عظیم، بحران‌های طبیعی، اجتماعی و پدیده‌های ماوراءالطبیعی پیش‌بینی شده است که به عنوان علائم و وقایع دوران پایانی شناخته می‌شوند. این حوادث شگفت‌انگیز که در آستانه ظهور منجی موعود رخ می‌دهند، همگی مشخصاً در آخرالزمان اتفاق می‌افتند:

  • نشانه‌های حتمی پنج‌گانه: طبق احادیث معتبر، پنج واقعه به عنوان علائم قطعی پیش از ظهور مطرح است؛ نخست «خروج سفیانی» که فردی طغیان‌گر است و دست به کشتار وسیع می‌زند؛ دوم «قیام یمانی» که جنبشی هدایت‌گر از یمن برای یاری حق است؛ سوم «صیحه آسمانی»؛ چهارم «قتل نفس زکیه» که کشته شدن فردی بی‌گناه در مسجدالحرام است؛ و پنجم «خسف بیداء» که فرو رفتن لشکر سفیانی در زمین بیابانی میان مدینه و مکه است. این وقایع پنج‌گانه بر اساس تقدیر حتمی الهی، به طور قطع در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۹][۱۰].
  • صیحه و ندای آسمانی: این واقعه نزدیک‌ترین نشانه به ظهور منجی است. در این رخداد، جبرئیل از آسمان ندایی سر می‌دهد و مردم را به نام و حقانیت مهدی می‌خواند. در مقابل، ابلیس نیز فریادی از زمین سر می‌دهد تا در میان مردم تردید و انحراف ایجاد کند. این صیحه و طنین غیبی در آسمان و زمین، از عجایب ماوراءالطبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۱].
  • ابرجنگ‌ها و خونریزی‌های گسترده: پیش از ظهور، نبردهای ویرانگر منطقه‌ای و بین‌المللی رخ می‌دهد که ماهیت عقیدتی و ایدئولوژیک دارند. در روایات از وقوع نبردی سهمگین در منطقه «قرقیسیا» میان قدرت‌های بزرگ از جمله آمریکا، اروپا، روسیه و خاورمیانه خبر داده شده است که به نابودی بخش بزرگی از ستمگران می‌انجامد. این جنگ‌های خانمان‌سوز بزرگ از بارزترین حوادث نظامی و سیاسی هستند که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۲][۱۳].
  • مرگ سرخ و مرگ سفید: بر اساس پیش‌گویی‌ها، مرگ سرخ حاصل جنگ‌ها و آشوب‌های عالم‌گیر است و مرگ سفید کنایه‌ای از شیوع بیماری‌های واگیردار، فراگیر و مرگباری چون طاعون است که دو سوم جمعیت جهان را از بین می‌برد. این تلفات سنگین و مرگ‌ومیرهای گسترده بشری، بر پایه احادیث، پیش از برپایی حکومت عدل و در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۴].
  • زلزله‌های مهیب و پدیده‌های کیهانی: وقوع زمین‌لرزه‌های پیاپی و به‌ویژه زلزله بزرگی در شام با بیش از صدهزار کشته، فرو رفتن شهرهای بغداد و بصره در زمین، پدیدار شدن آتشی بزرگ در آسمان، سرخی غیرعادی افق، خروج کف دستی آشکار از آسمان، و خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی‌های غیرعادی در ماه رمضان از علائم کیهانی و طبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۵][۱۶].
  • مسخ گروهی از بدکاران: تبدیل شدن جسمانی برخی از تبهکاران و اشرار به موجودات دیگر، از بلاهای خارق‌العاده‌ای است که دامن بدکاران را می‌گیرد. بر اساس تفاسیر آیات قرآن کریم و روایات معتبر، این مسخ و دگرگونی جسمانی بدکاران پیش از قیام قائم و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۷].
  • هلاکت ابلیس: از وقایع شگفت‌انگیز پس از ظهور، به زانو درآمدن ابلیس در برابر قائم است؛ منجی پیشانی او را گرفته و او را به هلاکت می‌رساند تا بشر برای همیشه از وسوسه‌های او نجات یابد. این غلبه نهایی بر شیطان و برچیده شدن وسوسه‌های او، پس از قیام موعود و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۸].[دیدگاه ۱۰]

آخرالزمان در سایر ادیان آسمانی

آیین زرتشت و سه موعود

در آیین مزدیسنا یا دین زرتشتی، موضوع آخرالزمان با مفهوم نجات و رهایی پیوند دارد. در متون کهن زرتشتی مانند اوستا و بندهش، از سه موعود آخرالزمانی یاد شده است که همگی با عنوان عام سوشیانت یا سوشیانس به معنی سودرسان یا رهایی‌بخش شناخته می‌شوند[۱۹]. سومین و آخرینِ این موعودها، وظیفه نهایی پاکسازی جهان از شرارت و دروغ (دُروج) و اعطای جاودانگی به گیتی را بر عهده دارد.

رجعت مسیح در کتاب مقدس

در میان ادیان آسمانی، ایده آخرالزمان دارای نقاط مشترک بسیاری است. در سنت مسیحی، پایان جهان با بازگشت دوباره حضرت عیسی پیوند دارد. موضوع رجعت مسیح در بخش‌های مختلف کتاب مقدس با اهمیت بالا مطرح شده است؛ به گونه‌ای که این واقعه بیش از ۳۰۰ بار در متون کتاب مقدس مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است[۲۰]. این بازگشت به عنوان سرآغاز برچیده شدن بساط ستم و برقراری عدل الهی شناخته می‌شود.[دیدگاه ۱۱]

آخرالزمان در یهودیت

ظهور منجی در آیین یهود با بحران‌ها و رویدادهای عظیمی در پهنه گیتی همراه است:

  • جنگ‌ها و ناآرامی‌های سیاسی: زمان ظهور ماشیح با جنگ‌های سخت میان دولت‌ها مشخص می‌شود؛ به گونه‌ای که در باورهای یهودی، وقوع جنگ و ستیز میان حکومت‌های جهان، آستانه قدوم و ظهور ماشیح تلقی می‌گردد[۲۱].
  • سختی‌ها و فساد فراگیر: پیش از ظهور ماشیح، سختی‌های معیشتی و مشکلات زندگی به حدی طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود که آشفتگی و انحطاط اخلاقی جهان را به بالاترین حد خود می‌رساند[۲۲].
  • نبرد گوگ و ماگوگ: این جنگ‌ها و کشمکش‌های بزرگ میان دولت‌ها و قدرت‌های جهان، تحت عنوان جنگ‌های «گوگ و ماگوگ» (یأجوج و مأجوج) شناخته می‌شود[۲۳].

در دین یهود، به کرات به مفاهیمی همچون «روزهای آخر» یا «روز خداوند» (یوم یهوه) اشاره شده است؛ این روز زمانی است که سیر تاریخ جهان به نقطه غایت و کمال خود می‌رسد[۲۴]. این آینده درخشان، حول محور شخصیت ماشیح (منجی موعود یهود) تمرکز دارد که از جانب خداوند مأمور آغاز این دوران جدید و پر از شگفتی است و متون تلمود نیز بارها به وی و مأموریتش پرداخته‌اند[۲۵].[دیدگاه ۱۲]

فرجام قوم یهود در پیش‌گویی‌های کتاب مقدس

بخش‌هایی از کتاب مقدس به عقوبت‌ها و سرنوشت زوال‌آور برخی جریان‌های یهود در آخرالزمان به دلیل ارتکاب گناه و جنایات هولناک اشاره کرده‌اند:

  • کتاب تثنیه (باب ۲۸): در آخرین کتاب تورات آمده است که اگر بنی‌اسرائیل کلام الهی را نشنوند، دچار لعنت، سرگردانی و مغلوب شدن در برابر دشمنان خواهند شد و قومی از دوردست‌ها که مثل عقاب فرود می‌آیند و زبان آن‌ها را نمی‌فهمند، بر آن‌ها هجوم آورده و دیوارهای بلند و محکم شهرهایشان را فرو خواهند ریخت[۲۶].
  • کتاب حزقیال (باب ۳۸): در پیش‌گویی‌های حزقیال نبی تصریح شده است که قوم پارس در آخرالزمان آنان را نابود خواهد ساخت[۲۷].
  • کتاب ارمیا (باب ۵ و ۶): این متون نیز از نابودی آنان به دست قومی نیرومند، قدیمی و کماندار خبر می‌دهند که جنگجویانی قوی داشته و زبانشان برای یهودیان ناآشناست[۲۸].

آخرالزمان در دین هندو

در باورهای هندو، زمان به دورهای متعددی تقسیم می‌شود که آخرین آن‌ها دوره انحطاط اخلاقی و غلبه تاریکی بر نیکی است و با نام یوگه کالی یا همان دوران آخرالزمان شناخته می‌شود[۲۹].

کلکی، منجی آیین هندو

بر اساس متون حماسی هندو مانند مهابارته و پورانه‌ها، در پایان دوره کالی، دهمین تجسد یا آواتار ویشنو به نام کلکی (Kalki) ظهور خواهد کرد[۳۰]. او بر اسب سفیدی سوار شده، شمشیر به دست می‌گیرد و با نابود کردن بدکاران و پاکسازی زمین از ظلم، بشریت را به عصر طلایی جدیدی وارد می‌کند. برخی از پژوهشگران معاصر کوشش کرده‌اند ویژگی‌های کلکی را بر حضرت محمد، پیامبر اسلام، تطبیق دهند؛ هرچند این فرضیه به دلیل تأخر متون کلکی‌پورانه و تفاوت‌های ریشه‌ای زبانی با نقدهای جدی روبه‌رو شده است[۳۱].

دیدگاه‌های غربی و معاصر

مباحث آخرالزمانی در دوران معاصر، علاوه بر جنبه‌های دینی، ابعاد رسانه‌ای و سیاسی گسترده‌ای یافته‌اند. در محافل غربی، به‌ویژه در میان پیروان کلیسای اوانجلیست (مسیحیت صهیونیستی)، نظریه‌پردازی‌های متعددی درباره نبرد نهایی آرماگدون و پایان جهان صورت می‌گیرد[۳۲]. این جریان‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های پرقدرت خود، همواره تلاش می‌کنند تفاسیر خاصی از حوادث خاورمیانه را به عنوان نشانه‌های قدسی پایان تاریخ ارائه دهند[۳۳]. این رویکرد در دهه‌های اخیر به سینمای هالیوود نیز راه یافته و فیلم‌های متعددی با محوریت نابودی جهان و پیش‌گویی‌های خرافی تولید شده‌اند[۳۴].

پانویس

  1. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  2. ↑ «نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان»، خبرگزاری حوزه.
  3. ↑ «زندگی سخت مومنان در آخرالزمان»، موسسه قرآن و نهج البلاغه.
  4. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  5. ↑ «آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی»، خبرگزاری ایرنا.
  6. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۴.
  7. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۱.
  8. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۹.
  9. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  10. ↑ «نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان»، موسسه مهر تابان مهدوی.
  11. ↑ «آشفتگی و اختلاف متون»، خبرگزاری فارس.
  12. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  13. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  14. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  15. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  16. ↑ «آشفتگی و اختلاف متون»، خبرگزاری فارس.
  17. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  18. ↑ خوشدونی، ۱۹.
  19. ↑ «آخرالزمان و سه موعود زرتشتی»، خبرگزاری ایرنا.
  20. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  21. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  22. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  23. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  24. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  25. ↑ خبرگزاری شبستان.
  26. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  27. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  28. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  29. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۲۷.
  30. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۳۰.
  31. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۴۲.
  32. ↑ «غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟»، جهان نیوز.
  33. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  34. ↑ «غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟»، جهان نیوز.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. ↑ نمودهای اجتماعی و فرهنگی آخرالزمان چیست؟ این اعتقاد چه اثری در سبک زندگی یا رفتارها دارد؟ بحث فتنه ها و حوادث جاری که به آخرالزمان نسبت داده میشود. بحث سختی ها و بلایایی که به این دوران نسبت داده میشود و گاهی تطبیق داده شده است. فیلم و داستان و کتاب درباره آخر الزمان زیاد تولید شده حتما در یک بخش به این نمودها پرداخته بشه.
  2. ↑ اشکال اصلی این مقاله ضعف در منابع است. درباره آخر الزمان منابع علمی فراوانی وجود دارد اما عمده مطالب این مقاله از سایتهاست آن هم نه سایت های علمی بلکه سایت های خبری علاوه بر مقالات بسیار زیادی که در این زمینه داریم، مقاله آخرالزمان در دائرة المعارف بزرگ اسلامی یک منبع قابل اطمینان است و شما میتوانید از منابعش بهره خوبی ببرید. https://lib.eshia.ir/12293/3/424/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 همچنین دانشنامه کلام اسلامی: https://lib.eshia.ir/23021/1/2 فرهنگ قرآن: https://lib.eshia.ir/10061/1/128
  3. ↑ قبل از اینکه وارد دیدگاه ها بشین یک تعریف جامع از اصطلاح آخرالزمان لازمه.
  4. ↑ در منابع اسلامی به اوصاف قوم آخرالزمان هم اشاراتی شده است. https://lib.eshia.ir/10259/33/35/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86
  5. ↑ در یک اصطلاح دیگر از دوره نبوت پیامبر تا قیامت رو میگن آخر الزمان. به این اصطلاح هم اشاره شود همچنین لازم است تا تفاوت آن با نشانه های ظهور تذکر داده شود
  6. ↑ در تمام متن: نقطه و علائم نگارشی قبل از پانویس باید درج شود
  7. ↑ این منبع صفحه 11 ندارد صفحات درج شده برای این منبع در تمام مقاله اشکال دارد لطفا برطرف شود
  8. ↑ منبع؟
  9. ↑ خود ظهور امام مهدی از علائم آخرالزمان نیست؟ همینطور رجعت https://lib.eshia.ir/13431/90/48
  10. ↑ منبع ناقص
  11. ↑ منبع؟
  12. ↑ منبع ناقص

منابع

«آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی». خبرگزاری ایرنا. ۲۳ آبان ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید». خبرگزاری ایرنا. ۲۸ آبان ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آخرالزمان و سه موعود زرتشتی». خبرگزاری ایرنا. ۱ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آشفتگی و اختلاف متون». خبرگزاری فارس. ۲۸ تیر ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است». تابناک. ۹ بهمن ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

خوشدونی، مهدی (۱۴۰۰). «ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم». پژوهش‌های نوین اسلامی. پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق. ۱ (۱): ۵۷–۸۱.

«ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس». خبرگزاری شبستان. ۵ مهر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«زندگی سخت مومنان در آخرالزمان». موسسه قرآن و نهج البلاغه. ۸ مرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟». جهان نیوز. ۳ دی ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

قرائی، فیاض؛ کریم‌پور، سعید (۱۳۹۷). «موعود آخرالزمان در دین هندو». تحقیقات کلامی. انجمن کلام اسلامی حوزه. ۶ (۲۱): ۲۷–۴۸.

«مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما». حوزه نت. ۸ آبان ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان». موسسه مهر تابان مهدوی. ۱۹ آذر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان». خبرگزاری حوزه. ۲۸ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان». خبرگزاری رسا. ۲۲ مهر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:آخرالزمان&oldid=61499»