پیشنویس:شهوت: تفاوت میان نسخهها
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
شهوت به هرگونه میل و گرایش درونی به لذتهای مادی و دنیوی گفته میشود و در مواردی بهطور خاص به تمایل جنسی اطلاق میگردد. شهوت نقطه مقابل عفت است. عفت نیز دارای مفهوم عام و خاص است. مفهوم عام آن، خویشتنداری در برابر هر گونه تمایل افراطی نفسانی است و مفهوم خاص آن، خویشتنداری در برابر تمایلات بیبند و بار جنسی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6719/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C مکارم شیرازی، «شهوتپرستی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref><ref | شهوت به هرگونه میل و گرایش درونی به لذتهای مادی و دنیوی گفته میشود و در مواردی بهطور خاص به تمایل جنسی اطلاق میگردد. شهوت نقطه مقابل عفت است. عفت نیز دارای مفهوم عام و خاص است. مفهوم عام آن، خویشتنداری در برابر هر گونه تمایل افراطی نفسانی است و مفهوم خاص آن، خویشتنداری در برابر تمایلات بیبند و بار جنسی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6719/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C مکارم شیرازی، «شهوتپرستی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> ریشه واژه اشتها نیز همین ماده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/24/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%9B-%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AA%E2%80%8F-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 مصباح یزدی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.]</ref> | ||
'''در فلسفه''': نیروی شهوت با نگاه فلسفی در کنار عقل، غضب و وَهم از نیروهای عامل اصلی برای روح انسان بهشمار میرود و کارکرد آن گرایش به لذتهای مادی، از جمله روابط جنسی، خوردن، آشامیدن و پوشیدن است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/243258/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B3-%D9%88-%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE «ماهیت نفس و قوای آن (پرسش و پاسخ)»، سایت کیهان.]</ref> برای نمونه افلاطون نفس را به سه بخشِ قوای عاقله، غضبیه و شهویه تقسیم میکند. او غفت را فضیلتِ نیروهای شهوانی میداند که با لطیف و معتدل کردنِ میلها، موجب آرامش نفس و استقرار عقل میگردد.<ref>فارابی، الجمع بین رأیی الحکیمین، ۱۴۰۵ق، ص۱۴.</ref> | |||
'''در روانشناسی''': شهوت در نگاه روانشناسانه به میلی گفته میشود که شدت آن از مرز اعتدال گذشته و با غلبه کامل بر سایر امیال، توجه فرد را به صورت انحصاری به سوی خویش فرا میخواند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/18/94#_ftnref2 هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ج۱۸، ص۹۴.]</ref> البته گفته شده در بیشتر موارد، وقتی کلمه شهوت، مطلق و بدون پیشوند یا پسوندی به کار میرود، مفهوم شهوت جنسی از آن برداشت میشود. برخی از لغتدانان نیز اصطلاح شهوت را میل جنسی معنا کردهاند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/348157/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B0%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB محمدی، «شهوات و مذمت آن از دیدگاه قرآن و احادیث»، سایت تبیان]</ref> | |||
'''در روانشناسی''': شهوت در نگاه روانشناسانه به میلی گفته میشود که شدت آن از مرز اعتدال گذشته و با غلبه کامل بر سایر امیال، توجه فرد را به صورت انحصاری به سوی خویش فرا میخواند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/18/94#_ftnref2 هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ج۱۸، ص۹۴.] | |||
=== انواع شهوت === | === انواع شهوت === | ||
شهوت به پیروی از انواع لذتهای دنیوی دارای انواعی است که برخی از آنها در ادبیات عمومی معروف است: | شهوت به پیروی از انواع لذتهای دنیوی دارای انواعی است که برخی از آنها در ادبیات عمومی معروف است: | ||
* شهوت جنسی: غریزهای که کارکرد اصلی آن بقا و استمرار نسل است.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%B2%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A/137226 «فلسفه وجود غریزه جنسی»، پرسمان دانشگاهیان.]</ref> روانشناسان آن را در دسته نیازهای ثانویه قرار میدهند؛ با این حال، عدم مدیریت یا سرکوب آن میتواند به بیماری، اختلالات روانی و بروز ناهنجاریهای رفتاری و اجتماعی منجر شود؛ ازجمله: [[وسواس]]، [[افسردگی]]، [[انحراف جنسی]] چون [[خودارضایی]] و [[همجنسگرایی]]،<ref>فقیهی، تربیت جنسی، ۱۳۸۷ش، ص۳۸ ـ ۳۹.</ref> [[برهنگی]] و خودنمایی در سطح جامعه، آزارگری و آزارخواهی جنسی، [[چشمچرانی]]، [[روسپیگری]]، بچهبازی و تشابه به جنس مخالف.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Attachment/ArticleFile/22960.pdf مروتی و دیگران، «علل و عوامل انحرافات جنسی از دیدگاه قرآن و روایات»، ص۹۶ ـ ۹۷.]</ref> | |||
* | * شهوت مالاندوزی: تمایل افراطی به انباشت سرمایه و دارایی، فارغ از مشروعیت یا عدم مشروعیت روشهای کسب آن. | ||
* قدرتطلبی و مقامپرستی: میل شدید به کسب موقعیت و تسلط بر دیگران، که ممکن است فرد را به استفاده از هر ابزاری برای رسیدن به جایگاه یا حفظ آن سوق دهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/102488/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA%D8%9B_%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7_%D8%A8%D9%87_%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C_%D8%B0%D9%84%D8%AA محدثی، «بردگی شهوت؛ سقوط به وادی ذلت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
* شهوت شهرت: علاقه مفرط به دیدهشدن و جلب توجه عمومی. این پدیده امروزه در رسانههای اجتماعی از طریق رفتارهای نمایشی، نقض [[حریم خصوصی]] و [[تجملگرایی]] بهطور گستردهای بروز مییابد.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/208192/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C میرزابیگی، «شهوت شهرت در شبکههای اجتماعی»، سایت کیهان.]</ref> | |||
* پرخوری و شکمبارگی: تمایل کنترلنشده به مصرف غذا، که در متون اخلاقی و تفسیری همواره بر لزوم مهار آن تأکید شده است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/348157/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B0%D9%85%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB محمدی، «شهوات و مذمت آن از دیدگاه قرآن و احادیث»، سایت تبیان]؛ [http://pajoohe.ir/%D9%BE%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%DB%8C-Gluttony__a-34176.aspx صفرزاده، «پرخوری»، دانشنامه پژوهه.]</ref> | |||
در این میان [[آمیزش جنسی]] را بزرگترین لذت جسمانی برای انسان قلمداد کردهاند.<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/3/106 طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعیلیان، ج۳، ص۱۰۶.]</ref> | |||
شهوت و | == شهوت در نگاه قرآنی و اخلاقی == | ||
[[قرآن]] در آیات متعددی مستقیم و غیرمستقیم به موضوع شهوت پرداخته و در رسیدن به حد عفت و مهار آن راهنمایی کرده است. برای نمونه پس از یادآوری گروهى از پيامبران الهى و صفات برجسته و والاى آنان، به فرزندان ناشايستهاى اشاره میکند که روى كار آمدند، نماز را ضايع كردند و از انواع شهوتها پيروى نمودند. سپس به آنان وعید مجازات میدهد.<ref>[https://lib.eshia.ir/27561/2/281 مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۸۱ ـ ۲۸۵.]</ref> كلمه «شهوات» در سه جای قرآن به كار رفته است كه در همه موارد بار منفی دارد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/24/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%9B-%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AA%E2%80%8F-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 مصباح یزدی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله مصباح یزدی.]</ref> قرآن از انواع گرایشهای شهوانی در میان مردم یاد میکند، مواردی چون دلباختگی به زنان، تمایل شدید به داشتن فرزند پسر، ثروتاندوزی، دلبستگی به اسب، دام یا زراعت. از دیدگاه [[سید محمدحسین طباطبایی]] عشق به مقام و جاهطلبی از امور وهمی و خیالیاند و در آیات به امور واقعی اشاره شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/3/105 طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، | [[قرآن]] در آیات متعددی مستقیم و غیرمستقیم به موضوع شهوت پرداخته و در رسیدن به حد عفت و مهار آن راهنمایی کرده است. برای نمونه پس از یادآوری گروهى از پيامبران الهى و صفات برجسته و والاى آنان، به فرزندان ناشايستهاى اشاره میکند که روى كار آمدند، نماز را ضايع كردند و از انواع شهوتها پيروى نمودند. سپس به آنان وعید مجازات میدهد.<ref>[https://lib.eshia.ir/27561/2/281 مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۸۱ ـ ۲۸۵.]</ref> كلمه «شهوات» در سه جای قرآن به كار رفته است كه در همه موارد بار منفی دارد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/24/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%9B-%D9%84%D8%B0%D9%91%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%AA%E2%80%8F-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 مصباح یزدی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله مصباح یزدی.]</ref> قرآن از انواع گرایشهای شهوانی در میان مردم یاد میکند، مواردی چون دلباختگی به زنان، تمایل شدید به داشتن فرزند پسر، ثروتاندوزی، دلبستگی به اسب، دام یا زراعت. از دیدگاه [[سید محمدحسین طباطبایی]] عشق به مقام و جاهطلبی از امور وهمی و خیالیاند و در آیات به امور واقعی اشاره شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/3/105 طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، بیتا ج۳، ص۱۰۵ ـ ۱۰۶.] </ref> | ||
[[پیامبران]] هرگز به دنبال نابودی کامل شهوت نبودهاند. بلکه هدف اصلی این بوده است که این قوه را مهار کنند تا با معیار عقل و قانون الهی وظیفه خود را انجام دهد و از زیادهروی و سرکشی که منجر به فساد میشود، جلوگیری نمایند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11148/1/16/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۱۶ ـ ۱۷.]</ref> از دیدگاه اخلاقی وقتی انسان اسیر شهوت میشود، آزادی و عزت خود را از دست داده و برده امیال نفسانی و دنیاطلبان میشود؛ تنها راه نجات، تهذیب نفس از طریق علم سودمند و تمرین مستمر برای مخالفت با خواستههای نفس است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11148/1/255/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۲۵۵.]</ref> ملا احمد نراقی معتقد است افراط در شهوت جنسی، عقل و دین را مغلوب کرده و با تمرکز بر لذتهای پست، فرد را به سوی تباهی و هلاکت در دنیا و آخرت سوق میدهد. بنابراین باید از تحریک آن پرهیز کرد، زیرا این شهوت همچون حاکم ظالم، تمام قوا را نابود کرده و عمر را کوتاه میسازد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/315 نراقی، معراج السعاده، | [[پیامبران]] هرگز به دنبال نابودی کامل شهوت نبودهاند. بلکه هدف اصلی این بوده است که این قوه را مهار کنند تا با معیار عقل و قانون الهی وظیفه خود را انجام دهد و از زیادهروی و سرکشی که منجر به فساد میشود، جلوگیری نمایند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11148/1/16/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۱۶ ـ ۱۷.]</ref> از دیدگاه اخلاقی وقتی انسان اسیر شهوت میشود، آزادی و عزت خود را از دست داده و برده امیال نفسانی و دنیاطلبان میشود؛ تنها راه نجات، تهذیب نفس از طریق علم سودمند و تمرین مستمر برای مخالفت با خواستههای نفس است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11148/1/255/%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%AA خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۲۵۵.]</ref> ملا احمد نراقی معتقد است افراط در شهوت جنسی، عقل و دین را مغلوب کرده و با تمرکز بر لذتهای پست، فرد را به سوی تباهی و هلاکت در دنیا و آخرت سوق میدهد. بنابراین باید از تحریک آن پرهیز کرد، زیرا این شهوت همچون حاکم ظالم، تمام قوا را نابود کرده و عمر را کوتاه میسازد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10341/1/315 نراقی، معراج السعاده، بیتا، ص۳۱۵ ـ ۳۱۶.]</ref> | ||
== نظریه فروید == | == نظریه فروید == | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۹۰: | ||
* طالبی، ابوالقاسم، «پاک ترین سینمای دنیا»، سایت عصر خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۳۹۱ش. | * طالبی، ابوالقاسم، «پاک ترین سینمای دنیا»، سایت عصر خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۳۹۱ش. | ||
* طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعیلیان، بیتا. | * طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعیلیان، بیتا. | ||
* فارابی، محمد، الجمع بین رأیی الحکیمین، تهران، مکتبة الزهراء، ۱۴۰۵ق. | |||
* فقیهی، علینقی، تربیت جنسی، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۷ش. | * فقیهی، علینقی، تربیت جنسی، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۷ش. | ||
* «فلسفه وجود غریزه جنسی»، پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش. | * «فلسفه وجود غریزه جنسی»، پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش. | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۰
شهوت: گرایش به لذتهای مادی، بهویژه لذت جنسی.[دیدگاه ۱]
غریزه جنسی، شهوت مالی، مقامپرستی و شهوت شهرت در ردیف مهمترین انواع شهوت است و آمیزش جنسی بهعنوان بزرگترین شهوت و لذت جسمی شناخته میشود. از دیدگاه زیگموند فروید اختلالات روانی ریشه در سرکوب شهوتطلبی دارد و هدف از زندگی باید در راستای ارضای غرایز باشد. شهوتگرایی باعث شد تا صنعت فحشا در سال ۲۰۱۲م به یکی از پردرآمدترین صنایع جهان تبدیل گردد. اما در نگاه اسلامی کشش و غریزهٔ جنسی موهبتی الهی است که سبب بقای بشر میشود. پیامبران به دنبال نابودی کامل شهوت نبودهاند و در فرهنگ اسلامی نمیتوان و نباید اين خواستها را سركوب كرد، بلكه بايد در مسیری صحيح و هدفی سازنده همچون تشکیل خانواده و تداوم نسل بشر استفاده گردد. عقلستیزی، فروپاشی خانواده و کاهش آمار ازدواج، تهدید سلامت روان، آلودگی به گناه و رسوایی از پیامدهای گسترش شهوترانی در جامعه به شمار میآید.
مفهومشناسی
شهوت به هرگونه میل و گرایش درونی به لذتهای مادی و دنیوی گفته میشود و در مواردی بهطور خاص به تمایل جنسی اطلاق میگردد. شهوت نقطه مقابل عفت است. عفت نیز دارای مفهوم عام و خاص است. مفهوم عام آن، خویشتنداری در برابر هر گونه تمایل افراطی نفسانی است و مفهوم خاص آن، خویشتنداری در برابر تمایلات بیبند و بار جنسی است.[۱] ریشه واژه اشتها نیز همین ماده است.[۲]
در فلسفه: نیروی شهوت با نگاه فلسفی در کنار عقل، غضب و وَهم از نیروهای عامل اصلی برای روح انسان بهشمار میرود و کارکرد آن گرایش به لذتهای مادی، از جمله روابط جنسی، خوردن، آشامیدن و پوشیدن است.[۳] برای نمونه افلاطون نفس را به سه بخشِ قوای عاقله، غضبیه و شهویه تقسیم میکند. او غفت را فضیلتِ نیروهای شهوانی میداند که با لطیف و معتدل کردنِ میلها، موجب آرامش نفس و استقرار عقل میگردد.[۴]
در روانشناسی: شهوت در نگاه روانشناسانه به میلی گفته میشود که شدت آن از مرز اعتدال گذشته و با غلبه کامل بر سایر امیال، توجه فرد را به صورت انحصاری به سوی خویش فرا میخواند.[۵] البته گفته شده در بیشتر موارد، وقتی کلمه شهوت، مطلق و بدون پیشوند یا پسوندی به کار میرود، مفهوم شهوت جنسی از آن برداشت میشود. برخی از لغتدانان نیز اصطلاح شهوت را میل جنسی معنا کردهاند.[۶]
انواع شهوت
شهوت به پیروی از انواع لذتهای دنیوی دارای انواعی است که برخی از آنها در ادبیات عمومی معروف است:
- شهوت جنسی: غریزهای که کارکرد اصلی آن بقا و استمرار نسل است.[۷] روانشناسان آن را در دسته نیازهای ثانویه قرار میدهند؛ با این حال، عدم مدیریت یا سرکوب آن میتواند به بیماری، اختلالات روانی و بروز ناهنجاریهای رفتاری و اجتماعی منجر شود؛ ازجمله: وسواس، افسردگی، انحراف جنسی چون خودارضایی و همجنسگرایی،[۸] برهنگی و خودنمایی در سطح جامعه، آزارگری و آزارخواهی جنسی، چشمچرانی، روسپیگری، بچهبازی و تشابه به جنس مخالف.[۹]
- شهوت مالاندوزی: تمایل افراطی به انباشت سرمایه و دارایی، فارغ از مشروعیت یا عدم مشروعیت روشهای کسب آن.
- قدرتطلبی و مقامپرستی: میل شدید به کسب موقعیت و تسلط بر دیگران، که ممکن است فرد را به استفاده از هر ابزاری برای رسیدن به جایگاه یا حفظ آن سوق دهد.[۱۰]
- شهوت شهرت: علاقه مفرط به دیدهشدن و جلب توجه عمومی. این پدیده امروزه در رسانههای اجتماعی از طریق رفتارهای نمایشی، نقض حریم خصوصی و تجملگرایی بهطور گستردهای بروز مییابد.[۱۱]
- پرخوری و شکمبارگی: تمایل کنترلنشده به مصرف غذا، که در متون اخلاقی و تفسیری همواره بر لزوم مهار آن تأکید شده است.[۱۲]
در این میان آمیزش جنسی را بزرگترین لذت جسمانی برای انسان قلمداد کردهاند.[۱۳]
شهوت در نگاه قرآنی و اخلاقی
قرآن در آیات متعددی مستقیم و غیرمستقیم به موضوع شهوت پرداخته و در رسیدن به حد عفت و مهار آن راهنمایی کرده است. برای نمونه پس از یادآوری گروهى از پيامبران الهى و صفات برجسته و والاى آنان، به فرزندان ناشايستهاى اشاره میکند که روى كار آمدند، نماز را ضايع كردند و از انواع شهوتها پيروى نمودند. سپس به آنان وعید مجازات میدهد.[۱۴] كلمه «شهوات» در سه جای قرآن به كار رفته است كه در همه موارد بار منفی دارد.[۱۵] قرآن از انواع گرایشهای شهوانی در میان مردم یاد میکند، مواردی چون دلباختگی به زنان، تمایل شدید به داشتن فرزند پسر، ثروتاندوزی، دلبستگی به اسب، دام یا زراعت. از دیدگاه سید محمدحسین طباطبایی عشق به مقام و جاهطلبی از امور وهمی و خیالیاند و در آیات به امور واقعی اشاره شده است.[۱۶]
پیامبران هرگز به دنبال نابودی کامل شهوت نبودهاند. بلکه هدف اصلی این بوده است که این قوه را مهار کنند تا با معیار عقل و قانون الهی وظیفه خود را انجام دهد و از زیادهروی و سرکشی که منجر به فساد میشود، جلوگیری نمایند.[۱۷] از دیدگاه اخلاقی وقتی انسان اسیر شهوت میشود، آزادی و عزت خود را از دست داده و برده امیال نفسانی و دنیاطلبان میشود؛ تنها راه نجات، تهذیب نفس از طریق علم سودمند و تمرین مستمر برای مخالفت با خواستههای نفس است.[۱۸] ملا احمد نراقی معتقد است افراط در شهوت جنسی، عقل و دین را مغلوب کرده و با تمرکز بر لذتهای پست، فرد را به سوی تباهی و هلاکت در دنیا و آخرت سوق میدهد. بنابراین باید از تحریک آن پرهیز کرد، زیرا این شهوت همچون حاکم ظالم، تمام قوا را نابود کرده و عمر را کوتاه میسازد.[۱۹]
نظریه فروید
در نگاه زیگموند فُروید، روانکاو اتریشی انسان اساساً محصول مجموعهای از غرایز و بهویژه غریزهٔ جنسی محسوب میشود. رفتار او تابعی از نیروهای ناخودآگاه و این کششها است. هدف زندگی در ارضای غرایز و کاهش تنشهای درونی خلاصه میشود و ریشه مشکلات و اختلالات روانی در سرکوب غرایز و تعارضات درونی نهفته است.[دیدگاه ۲] در مقابل، اندیشه اسلامی بهویژه در تبیین مرتضی مطهری بر مبنای فطرت الهی استوار است. رفتار انسان نه صرفاً تحت سلطهٔ غرایز، بلکه در تعامل با قوای ممتاز انسانی همچون فطرت، عقل، اراده و اختیار سنجیده میشود. هدف نهایی حیات، نه در فروکاستن تنشهای غریزی، بلکه در دستیابی به کمال معنوی و قرب به خداوند تعریف میشود. مسیر رشد و تعالی انسان هم از طریق تزکیه نفس به سمت اهداف اخلاقی هدایت میگردد.[۲۰][دیدگاه ۳]
نفوذ شهوتگرایی به کشورهای اسلامی[دیدگاه ۴]
سبک زندگی مدرن غربی بر مدار اصالت لذت انسان گریزان از سنت و دین استوار شده و آزادی شهوترانی و فساد اخلاقی در جامعهٔ غربی به اوج خود رسیده است.[۲۱] گفته شده نفوذ نشانههای این مسئله در برخی کشورهای اسلامی نیز مشاهده میشود، جایی که پایبندی به شعائر اسلامی کمرنگ شده و فساد شهوانی آشکار شده است. برای نمونه، حضور زنان نیمهبرهنه، آلودگی جوانان به فساد، و گسترش فیلمهای مبتذل از جمله نشانههای این پدیده است.[۲۲] با وجود غیرقانونیبودن فحشا در مالزی، روزنامۀ آلمانی دیولت در سال ۱۳۹۴ش گزارش داد که این کشور با عبور از تایلند و فیلیپین، به اصلیترین مقصد فحشای ارزان در جهان بدل شده است.[۲۳]
در کشور مصر (۱۹۵۷–۱۹۵۸م) مطالعهای بر روی ۱۰۵۵ زن روسپی انجام گرفت و نشان داد ۷۹.۴٪ آنان بیسواد و ۸۶.۲٪ تحت تأثیر دیگران وارد این کار شدند. پژوهش دیگری نیز فروپاشی خانوادههای پرجمعیت با میانگین ۷ نفر را از عوامل اصلی گسترش روسپیگری دانست.[۲۴] در نوامبر ۲۰۲۰ امارات با اصلاح قوانین اسلامی، آزادیهایی چون مصرف مشروبات الکلی، ازدواج سفید، صدور شناسنامه برای فرزندان نامشروع و جرمانگاری قتلهای ناموسی را تصویب کرد. در ژانویه ۲۰۲۱ نیز دبی میزبان کنفرانس بینالمللی همجنسگرایان شد. افزون بر اینکه همزمان با شتابگرفتن عادیسازی روابط با اسرائیل، این کشور مسیر دسترسی به گردشگری جنسی و تفریحات غیراخلاقی صهیونیستها را هموار کرد.[۲۵]
شهوت شهرت در ایران
در ایران برخی سیاستمداران برای کسب شهرت به اظهارنظرهای جنجالی و غیرتخصصی روی میآورند، در حالیکه سلبریتیها با شکستن هنجارهای اخلاقی، نمایش تجملات و انتشار حریم خصوصی، در کانون توجه قرار میگیرند. این رفتارهای افراطی، در نهایت شهوتِ شهرت را به جای تخصص یا خدمت، به محرک اصلی کنشهای آنان در جامعه تبدیل میکند.[۲۶]
هنر و جذابیت جنسی در ایران[دیدگاه ۵]
تمایلات جنسی در بخشی از هنر ایرانیان چون سینما و شعر بازتاب داشته است:
در سینما
مرد سنتی ایرانی در فیلم «حاجیآقا آکتور سینما» و سه سال پیش از تصویب قانون کشف حجاب به تماشای رقص دختر نیمهعریان مینشیند. ادامهٔ این فیلمها در دوران پهلوی اول با تصویب قانون کشف حجاب در ۱۳۱۴ش به عرضه و نمایش بدن در عرصهی عمومی و تحریک شهوت رسمیت میبخشد.[۲۷] به گفتهٔ تحلیلگران فساد و اباحهگری جنسی در دوران پهلوی از عناصر و خانوادههای حکومتی به هنر و سینما راه یافت. در دهههای ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ش در ایران فیلمهای سینمایی موسوم به فیلمفارسی رواج داشت. در این فیلمها عناصر جنسی بیشتر در قالب رقص و آواز و صحنههای عاشقانه نمایش داده میشد. اما در دهه ۱۳۵۰ش بیپروایی در نمایش برهنگی و سکس گسترش یافت. در آغاز نمایش فیلمهای سکسی از ایتالیا و دیگر کشورهای اروپایی بر پرده سینماهای ایران، تماشاگران را شگفتزده کرد. سپس با تقلید سینمای ایران از همتای اروپایی، نمایش کابارهها، روسپیگری، رقاصی و آوازهخوانی شهوانی به اوج خود رسید.[۲۸] در عین حال سینمای ایران پس از انقلاب اسلامی را پاکترین سینمای جهان در پرداختن به جذابیتهای شهوانی شمردهاند.[۲۹]
در شعر
فخرالدین اسعد گرگانی در قرن پنجم در منظومهٔ ویس و رامین داستانی عاشقانه را به تصویر میکشد که جانمایهٔ آن را محبت دوطرفه و جذبهٔ جنسی و مبارزه با همهٔ موانع دینی و خانوادگی در راه رسیدن به معشوق تشکیل میدهد. این جریان تا قرن پنجم هجری ادامه داشت، ولی تصویر عشق در شعر پس از آن رنگ الهی و آسمانی به خود گرفت.[۳۰] سعدی در رسالههای مضحکات، خبیثات و مجالس با هزلنویسی به روابط جنسی و اعضای جنسی پرداخته است. این گونهٔ ادبی و شوخیها با انگیزههای متفاوت در آثار شاعرانی مانند سنایی، انوری، سوزنی سمرقندی و مثنوی معنوی مولوی نیز وجود دارد.[۳۱]
پیامدهای گسترش شهوتگرایی[دیدگاه ۶]
گسترش بیحد و مرز شهوتگرایی در جامعه دارای آثار و پیامدهایی است که در زیر میآید:
- عقلستیزی: با آزادی شهوتگرایی و زیادهروی در آن بر پایه روایتی از امام علی پردهای بر عقل افکنده شده و فضیلت دوراندیشی و تشخیص حق و باطل از بین میرود.[۳۲]
- فروپاشی خانواده: فروپاشی خانواده را مهمترین بحران اجتماعی جهان امروز خواندهاند. سبب اصلی و درصد بالایی از این موضوع را به خیانت همسران نسبت میدهند.[۳۳]
- کاهش آمار ازدواج: آزادی جنسی جوانان و شکلگیری دوستیهای آزاد و روابط نامشروع به جایگزینی برای تشکیل خانواده تبدیل شده و آمار تشکیل خانواده را کاهش می دهد.[۳۴]
- آلودگی به گناه: شهوتپرستی افراد را با ارتکاب انواع گناهان آلوده میکند.[۳۵]
- رسوایی: در اجتماع و فرهنگ اسلامی آلودهشدن دامن هر شخص به موضوع غریزه جنسی نامشروع او را رسوا و بیاعتبار ساخته و مقام و جایگاه اجتماعیاش را تهدید میکند. این موضوع در ادبیات فارسی نیز چنان بازتاب یافته که رابطهٔ مستقیم عشق و رسوایی معروف و زبانزد است.[۳۶]
- تهدید سلامت روان: تحریک پیاپی هوس جنسى مردان و زنان، حمله به آرامش ذهن و آسايش جسم آنان قلمداد میشود. ادامهٔ این وضعیت در هر بخش جامعه، حسرتها، اندوه درونی و بیماریهایی را در پی خواهد داشت.[۳۷]
- اسارت: جامعه و انسان شهوتپرست اسیر خواستههای نفسانی میشود و بازگشت از آن بسیار دشوار است. شهوت در خدمت او نیست و او در اختیار شهوتش است. اندیشمندان در چنین جامعهای همواره آرزوی آزاداندیشی و آزادی از چنگال هوای نفس را در سر میپرورانند.[۳۸]
احکام[دیدگاه ۷]
فقیهان با نوشتن و تدوین احکام خانواده مانند احکام انواع نگاه، احکام پوشش در برابر دیگران، احکام ارتباط، معاشرت و اختلاط زن و مرد کوشیدهاند با ترسیم چارچوب شرعی ارضای شهوت، مقلّدان خود را به رعایت آنها هدایت کنند. وجوب پوشاندن اندام جنسی،[۳۹] حرمت نگاه شهوتآلود به نامحرم، وجوب پوشش بدن زن از نامحرم جز در صورت و دستها تا مچ، حرمت لمس بدن فرد نامحرم و تشویق و بیان چارچوب مشروع ازدواج نمونههایی از این احکام محسوب میشود.[۴۰] همچنین آنان هر گونه بهرهٔ جنسی و شهوانی خارج از رابطه زوجیت و ازدواج یا ارتباط با کنیزان همچون زنا و لواط را حرام شمردهاند.[۴۱]
اسلام برای مهارِ شهوت ثروت، قوانین مشخصی دارد. برای مثال، با ممنوعیتِ ربا، احتکار و غصب، از جمع کردنِ بیهدفِ مال جلوگیری میکند. علاوه بر این، دولت با نظارت بر بازار و اجرای عدالت در توزیع ثروت، سعی میکند اقتصاد را به نفعِ جامعه اداره کند و جلوی زیادهخواهیِ افراد را بگیرد.[۴۲]
لباس شهرت، پوششی است که با هدف انگشتنما شدن و برخلاف شأن فرد انتخاب میشود. اگر پوشیدن این لباس موجب سبک شدن شخصیت و هتک حرمت فرد در برابر مردم شود، از نظر احکام اسلامی ممنوع میباشد. افزون بر این، پوشیدن لباسهای مشابه جنس مخالف (مردان با لباس زنان و یا برعکس) نیز بر پایه نظر مشهور در میان فقیهان، حرام است.[۴۳]
درمان زیادهروی در شهوت[دیدگاه ۸]
پژوهشگران در فرهنگ اسلامی برای درمان و کنترل غریزه جنسی روشهایی مانند یاد خدا و تقویت ایمان،[۴۴] شناخت آثار و آسیبهای این پدیده،[۴۵] ازدواج و پاسخ مناسب به نیاز جنسی[۴۶] و برنامهریزی برای تمام اوقات[۴۷] را پیشنهاد دادهاند. در عین حال برای مهارِ زیادهروی در شهوات مختلف، بهترین راهکار، یادآوریِ ناپایداری دنیا و شناختِ آسیبهایی است که این گرایشها به ایمان و دینداری وارد میکنند.[۴۸]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، «شهوتپرستی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ مصباح یزدی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ «ماهیت نفس و قوای آن (پرسش و پاسخ)»، سایت کیهان.
- ↑ فارابی، الجمع بین رأیی الحکیمین، ۱۴۰۵ق، ص۱۴.
- ↑ هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ج۱۸، ص۹۴.
- ↑ محمدی، «شهوات و مذمت آن از دیدگاه قرآن و احادیث»، سایت تبیان
- ↑ «فلسفه وجود غریزه جنسی»، پرسمان دانشگاهیان.
- ↑ فقیهی، تربیت جنسی، ۱۳۸۷ش، ص۳۸ ـ ۳۹.
- ↑ مروتی و دیگران، «علل و عوامل انحرافات جنسی از دیدگاه قرآن و روایات»، ص۹۶ ـ ۹۷.
- ↑ محدثی، «بردگی شهوت؛ سقوط به وادی ذلت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ میرزابیگی، «شهوت شهرت در شبکههای اجتماعی»، سایت کیهان.
- ↑ محمدی، «شهوات و مذمت آن از دیدگاه قرآن و احادیث»، سایت تبیان؛ صفرزاده، «پرخوری»، دانشنامه پژوهه.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعیلیان، ج۳، ص۱۰۶.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۸۱ ـ ۲۸۵.
- ↑ مصباح یزدی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، بیتا ج۳، ص۱۰۵ ـ ۱۰۶.
- ↑ خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۱۶ ـ ۱۷.
- ↑ خمینی، شرح چهل حدیث، ۱۳۸۰ش، ص۲۵۵.
- ↑ نراقی، معراج السعاده، بیتا، ص۳۱۵ ـ ۳۱۶.
- ↑ شاهآبادی، «بررسی اثرات تمدنی نظریه روانکاوی فروید و نقد آن بر اساس نظریه فطرت شهید مطهری»، ص۱۰۹ ـ ۱۱۰.
- ↑ «نمادهای سبک زندگی غربی در تقابل با سبک زندگی اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ جزایری، دروس اخلاق اسلامی، ۱۳۸۸ش، بخش۲، ص۴۸.
- ↑ «یک کشور مسلمان پیشگام تجارت فحشا!»، شبکهٔ العالم.
- ↑ «بررسی آماری فحشا و تجارت جنسی در مصر؛ آمیزهای از محرومیتهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی»، سایت شعوبا.
- ↑ «امارات چگونه تبدیل به بزرگترین مرکز فحشا در جهان شد؟»، سایت مشرقنیوز.
- ↑ «معضلی به نام شهرتطلبی»، سایت راسخون.
- ↑ لکیسهلوانی، «برهنگی سینما و سینمای برهنه»، سایت هفتهنامه شما.
- ↑ صفاری، «سیری در تاریخچه استحاله فرهنگی|وقتی نماد روشنفکری در ایران فیلم آبگوشتی ساخت»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ طالبی، «پاک ترین سینمای دنیا»، سایت عصر خبر.
- ↑ محجوب، «نظر اجمالی به سیر عشق در شعر فارسی»، ص۲۹۵، ۲۹۷ و ۳۰۰.
- ↑ امینی، «تأملاتی درباره هزلیات سعدی»، سایت تبیان.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۹۴.
- ↑ احمدینسب، «نقش انحرافات جنسی در فروپاشی خـانواده»، سایت کیهان.
- ↑ سادات محبی، «آسیبشناسی اجتماعی زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۹۲.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۹۵.
- ↑ گروه نویسندگان، جوان، هیجان و خویشتنداری، مؤسسه دار الحدیث، ص۱۳۳ ـ ۱۳۴.
- ↑ گروه نویسندگان، جوان، هیجان و خویشتنداری، مؤسسه دار الحدیث، ص۱۳۷.
- ↑ سند، سند العروة الوثقی، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۳۴.
- ↑ مکارم شیرازی، احکام خانواده، ۱۳۸۹ش، ص۵۱۲.؛ بنیهاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۴۸۵، ۴۸۸، ۸۱۵ و ۹۵۲.
- ↑ سند، سند العروة الوثقی، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۷۳.
- ↑ موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۶۴۳.
- ↑ موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۵ش، ج۷، ص۳۲۵.
- ↑ اکبری، بیماریهای اخلاقی و درمانهای قرآنی، ۱۳۹۰ش، ص۱۶۴ ـ ۱۶۵.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۳۰۰.
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۳۰۲.
- ↑ اکبری، بیماریهای اخلاقی و درمانهای قرآنی، ۱۳۹۰ش، ص۱۶۹.
- ↑ احمدی، «راهکارهای پیشگیری و درمان جاهطلبی از دیدگاه اسلام»، پرتال جامع علوم انسانی.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ برخی منابع تکمیلی برای شما ارسال شد؛ حتما ملاحظه شود و چنانچه مطلبی در آنها وجود دارد که به نظر شما مفید است به مقاله افزوده شود. نکته مهم: برخی منابع مثل ویکی پدیا و دانشنامه امام خمینی صرفا برای ملاحظه ساختار و مطالب ارسال شده است. در صورتی که قصد استفاده از آنها را دارید لطفا به منابع مندرج در آنها مراجعه کنید و به آنها ارجاع دهید. با تشکر
- ↑ آثار فروید در دسترس است و به اثار اصلی ارجاع دهید.
- ↑ دیدگاه اسلامی رو در یک بخش مستقل بیارید. این بحث استاد مطهری را باید در ادامه شهوت در نگاه قرآنی و اخلاقی بیاورید. البته عنوان بهتر همان شهوت در دیدگاه اسلام است.
- ↑ این قسمت مقاله چه ارتباطی با مقاله شهوت دارد؟ شهوت گرایی مدخل جداگانه است. مطالب هم ربطی به شهوت گرایی ندارد. یک آسیب اجتماعی را بیان میکند. سوال آیا شهوت گرایی در روابط زوجین معنا ندارد؟
- ↑ این قسمت چه اتباطی با شهوت دارد؟
- ↑ شهوت گرایی غیر از شهوت است. چنانکه مصرف غیر از مصرف گرایی است. شهوت غریزی و شهوت گرایی اختیاری و فرهنگی است. ضمن اینکه موارد کاملا مربوط به شهوت گرایی جسنی است.
- ↑ بحث احکام تا جایی که امکان دارد متناظر با انواع شهوت تکمیل شود یعنی شهوت مال یا طعام چه حکمی در فقه یا اخلاق دارد و....
- ↑ بحث درمان تا جایی که امکان دارد متناظر با انواع شهوت تکمیل شود یعنی زیاده روی در شهوت مال یا طعام چه حکمی در فقه یا اخلاق دارد و....
منابع
- احمدی، عیدمحمد، «راهکارهای پیشگیری و درمان جاهطلبی از دیدگاه اسلام»، در مجله: معرفت، شماره ۹۲، ۱۳۸۴ش، به نقل از: پرتال جامع علوم انسانی.
- احمدینسب، مرتضی، «نقش انحرافات جنسی در فروپاشی خـانواده»، سایت کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲ اسفند ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش.
- اکبری، محمود، بیماریهای اخلاقی و درمانهای قرآنی، قم، فتیان، ۱۳۹۰ش.
- «امارات چگونه تبدیل به بزرگترین مرکز فحشا در جهان شد؟»، سایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۰ش.
- امینی، اسماعیل، «تأملاتی درباره هزلیات سعدی»، سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
- بنیهاشمی خمینی، محمدحسن، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بیتا.
- جزایری، محمدعلی، دروس اخلاق اسلامی، قم، حوزه علمیه قم، ۱۳۸۸ش.
- خمینی، سید روحالله، شرح چهل حدیث، قم، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى، چاپ بیست وچهارم، ۱۳۸۰ش.
- سادات محبی، فاطمه، «آسیبشناسی اجتماعی زنان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش.
- سند، سید محمد، سند العروة الوثقی، قم، باقیات، ۱۴۲۹ق.
- شاهآبادی، محمدحسین، «بررسی اثرات تمدنی نظریه روانکاوی فروید و نقد آن بر اساس نظریه فطرت شهید مطهری»، در نشریه مطالعات میان رشتهای تمدنی انقلاب اسلامی، شماره ۱۵، پاییز ۱۴۰۴ش.
- صفاری، سهیل، «سیری در تاریخچه استحاله فرهنگی|وقتی نماد روشنفکری در ایران فیلم آبگوشتی ساخت»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۵ شهریور ۱۳۹۷ش.
- صفرزاده، اصغر، «پرخوری»، دانشنامه پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
- طالبی، ابوالقاسم، «پاک ترین سینمای دنیا»، سایت عصر خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۳۹۱ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات اسماعیلیان، بیتا.
- فارابی، محمد، الجمع بین رأیی الحکیمین، تهران، مکتبة الزهراء، ۱۴۰۵ق.
- فقیهی، علینقی، تربیت جنسی، قم، دار الحدیث، ۱۳۸۷ش.
- «فلسفه وجود غریزه جنسی»، پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش.
- گروه نویسندگان، جوان، هیجان و خویشتنداری، قم، مؤسسه دار الحدیث، چاپ اول، بیتا.
- لکیسهلوانی، مجید، «برهنگی سینما و سینمای برهنه»، سایت هفتهنامه شما، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۳۹۱ش.
- موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۸۵ش.
- «ماهیت نفس و قوای آن (پرسش و پاسخ)»، سایت کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ق.
- محجوب، محمدجعفر، «نظر اجمالی به سیر عشق در شعر فارسی»، در مجلهٔ صدف، شماره ۴، دی ۱۳۳۶ش.
- محدثی، جواد، «بردگی شهوت؛ سقوط به وادی ذلت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
- محمدی، محمدعلی، «شهوات و مذمت آن از دیدگاه قرآن و احادیث»، سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۲۹ دی ۱۴۰۴ش.
- مروتی، سهراب و دیگران، «علل و عوامل انحرافات جنسی از دیدگاه قرآن و روایات»، در پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۳ش.
- مصباح یزدی، محمدتقی، «جلسه پنجم؛ لذّات و شهوات از نگاه قرآن»، پایگاه اطلاعرسانی آثار آیتالله مصباح یزدی. تاریخ درج مطلب: ۶ دى ۱۳۸۵ش.
- «معضلی به نام شهرتطلبی»، سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، احکام خانواده، قم، مدرسهٔ امام علی بن ابیطالب(ع)، چاپ دوم، ۱۳۸۹ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، ج۲، قم، مدرسهٔ امام علی بن ابیطالب(ع)، ۱۳۷۷ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، «شهوتپرستی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه. تاریخ درج مطلب: ۴ مرداد ۱۳۸۵ش، تاریخ بازدید: ۲۰ دی ۱۴۰۴ش.
- میرزابیگی، حامد، «شهوت شهرت در شبکههای اجتماعی»، سایت کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ دی ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۸ دی ۱۴۰۴ش.
- نراقی، احمد، معراج السعاده، قم، مؤسسه انتشارات هجرت، بیتا.
- هاشمی رفسنجانی، علی اکبر، فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، بیتا.
- «یک کشور مسلمان پیشگام تجارت فحشا!»، شبکهٔ العالم، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ش.