پرش به محتوا

پیش‌نویس:آخرالزمان: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''آخرالزمان'''؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.  
'''آخرالزمان'''؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.<ref group="دیدگاه">نمودهای اجتماعی و فرهنگی آخرالزمان چیست؟
 
این اعتقاد چه اثری در سبک زندگی یا رفتارها دارد؟
 
بحث فتنه ها و حوادث جاری که به آخرالزمان نسبت داده میشود.
 
بحث سختی ها و بلایایی که به این دوران نسبت داده میشود و گاهی تطبیق داده شده است.
 
فیلم و داستان و کتاب درباره آخر الزمان زیاد تولید شده حتما در یک بخش به این نمودها پرداخته بشه.
 
</ref><ref group="دیدگاه">اشکال اصلی این مقاله ضعف در منابع است. درباره آخر الزمان منابع علمی فراوانی وجود دارد اما عمده مطالب این مقاله از سایتهاست آن هم نه سایت های علمی بلکه سایت های خبری
 
علاوه بر مقالات بسیار زیادی که در این زمینه داریم، مقاله آخرالزمان در دائرة المعارف بزرگ اسلامی یک منبع قابل اطمینان است و شما میتوانید از منابعش بهره خوبی ببرید.
 
https://lib.eshia.ir/12293/3/424/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86
 
همچنین دانشنامه کلام اسلامی:
 
https://lib.eshia.ir/23021/1/2
 
فرهنگ قرآن:
 
https://lib.eshia.ir/10061/1/128</ref>


باور به آخرالزمان و منجی موعود، از پویاترین اندیشه‌ها در تاریخ ادیان و تمدن‌های بشری است. در این میان، مهدویت در اسلام با واکاوی فتنه‌های اجتماعی، بحران‌های معیشتی و ترسیم ویژگی‌های تمدن آرمانی در عصر ظهور شناخته می‌شود. موازی با اندیشه اسلامی، جلوه‌های این باور در آیین زرتشت با محوریت سوشیانت، در مسیحیت با بازگشت دوباره عیسی مسیح و در آیین هندو با ظهور آواتار کلکی بازتاب یافته است؛ مفاهیمی که در دوران معاصر، به ابزاری برای بهره‌برداری‌های سیاسی، رسانه‌ای و سینمایی در جهان غرب تبدیل شده‌اند.
باور به آخرالزمان و منجی موعود، از پویاترین اندیشه‌ها در تاریخ ادیان و تمدن‌های بشری است. در این میان، مهدویت در اسلام با واکاوی فتنه‌های اجتماعی، بحران‌های معیشتی و ترسیم ویژگی‌های تمدن آرمانی در عصر ظهور شناخته می‌شود. موازی با اندیشه اسلامی، جلوه‌های این باور در آیین زرتشت با محوریت سوشیانت، در مسیحیت با بازگشت دوباره عیسی مسیح و در آیین هندو با ظهور آواتار کلکی بازتاب یافته است؛ مفاهیمی که در دوران معاصر، به ابزاری برای بهره‌برداری‌های سیاسی، رسانه‌ای و سینمایی در جهان غرب تبدیل شده‌اند.


== آخرالزمان در اسلام ==
== آخرالزمان در اسلام<ref group="دیدگاه">قبل از اینکه وارد دیدگاه ها بشین یک تعریف جامع از اصطلاح آخرالزمان لازمه.
در اندیشه اسلامی، به‌ویژه بر اساس منابع شیعه، آخرالزمان به دورانی اشاره دارد که با تحولات عظیم و نشانه‌های الهی همراه است و به ظهور حضرت مهدی و وقایع پس از آن منتهی می‌گردد<ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=تابناک}}</ref>. روایات اسلامی اوضاع این دوران را در حوزه‌های گوناگون ترسیم کرده‌اند.
 
</ref><ref group="دیدگاه">در منابع اسلامی به اوصاف قوم آخرالزمان هم اشاراتی شده است.
 
https://lib.eshia.ir/10259/33/35/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86</ref> ==
در اندیشه اسلامی، به‌ویژه بر اساس منابع شیعه، آخرالزمان به دورانی اشاره دارد که با تحولات عظیم و نشانه‌های الهی همراه است و به ظهور حضرت مهدی و وقایع<ref group="دیدگاه">در یک اصطلاح دیگر از دوره نبوت پیامبر تا قیامت رو میگن آخر الزمان. به این اصطلاح هم اشاره شود
 
همچنین لازم است تا تفاوت آن با نشانه های ظهور تذکر داده شود</ref> پس از آن منتهی می‌گردد<ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=تابناک}}</ref>.<ref group="دیدگاه">در تمام متن: نقطه و علائم نگارشی قبل از پانویس باید درج شود</ref> روایات اسلامی اوضاع این دوران را در حوزه‌های گوناگون ترسیم کرده‌اند.


=== ویژگی‌های اجتماعی، اخلاقی و بروز فتنه‌ها ===
=== ویژگی‌های اجتماعی، اخلاقی و بروز فتنه‌ها ===
خط ۱۳: خط ۴۱:


=== تمدن و حکومت عصر ظهور ===
=== تمدن و حکومت عصر ظهور ===
حکومت توحیدی آخرالزمان که پس از ظهور منجی شکل می‌گیرد، پایان دنیا نیست، بلکه برپا کننده تمدنی جهانی، کامل و فراگیر برای سعادت حقیقی بشر است<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۴}}</ref>. بر اساس روایات عصر ظهور، این حکومت توحیدی از نظر گستردگی ثروت، پهناوری قلمرو در سطح کل جهان، و تسلط بر قدرت‌های شگفت‌انگیز طبیعی (نظیر تسخیر باد و جنیان)، شباهت‌های بی‌نظیری با تمدن‌های باستانی حضرت داوود و سلیمان دارد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۱}}</ref>. در این تمدن نوین، رفاهی فراگیر و بی‌سابقه حاکم گشته و ثروت‌ها به صورت کاملاً عادلانه توزیع می‌شود؛ به گونه‌ای که تمامی ساکنان زمین و آسمان‌ها از آن خشنود خواهند بود<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۹}}</ref>. همچنین شیوه دادرسی و قضاوت منجی بر اساس علم الهی بوده و مانند حضرت داوود، بدون نیاز به شاهد و بینه اقدام به صدور حکم و احقاق حق می‌نماید.
حکومت توحیدی آخرالزمان که پس از ظهور منجی شکل می‌گیرد، پایان دنیا نیست، بلکه برپا کننده تمدنی جهانی، کامل و فراگیر برای سعادت حقیقی بشر است<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۴}}</ref>. بر اساس روایات عصر ظهور، این حکومت توحیدی از نظر گستردگی ثروت، پهناوری قلمرو در سطح کل جهان، و تسلط بر قدرت‌های شگفت‌انگیز طبیعی نظیر تسخیر باد و جنیان، شباهت‌های بی‌نظیری با تمدن‌های باستانی حضرت داوود و سلیمان دارد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۱}}</ref>.<ref group="دیدگاه">این منبع صفحه 11 ندارد
 
صفحات درج شده برای این منبع در تمام مقاله اشکال دارد لطفا برطرف شود</ref> در این تمدن نوین، رفاهی فراگیر و بی‌سابقه حاکم گشته و ثروت‌ها به صورت کاملاً عادلانه توزیع می‌شود؛ به گونه‌ای که تمامی ساکنان زمین و آسمان‌ها از آن خشنود خواهند بود<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ک=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ص=۱۹}}</ref>. همچنین شیوه دادرسی و قضاوت منجی بر اساس علم الهی بوده و مانند حضرت داوود، بدون نیاز به شاهد و بینه اقدام به صدور حکم و احقاق حق می‌نماید.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>
 
== وقایع آخرالزمان<ref group="دیدگاه">خود ظهور امام مهدی از علائم آخرالزمان نیست؟ همینطور رجعت


== وقایع آخرالزمان ==
https://lib.eshia.ir/13431/90/48</ref> ==
بر اساس منابع کلامی و حدیثی، وقوع مجموعه‌ای از رویدادهای عظیم، بحران‌های طبیعی، اجتماعی و پدیده‌های ماوراءالطبیعی پیش‌بینی شده است که به عنوان علائم و وقایع دوران پایانی شناخته می‌شوند. این حوادث شگفت‌انگیز که در آستانه ظهور منجی موعود رخ می‌دهند، همگی مشخصاً در آخرالزمان اتفاق می‌افتند:
بر اساس منابع کلامی و حدیثی، وقوع مجموعه‌ای از رویدادهای عظیم، بحران‌های طبیعی، اجتماعی و پدیده‌های ماوراءالطبیعی پیش‌بینی شده است که به عنوان علائم و وقایع دوران پایانی شناخته می‌شوند. این حوادث شگفت‌انگیز که در آستانه ظهور منجی موعود رخ می‌دهند، همگی مشخصاً در آخرالزمان اتفاق می‌افتند:


خط ۲۴: خط ۵۶:
* '''زلزله‌های مهیب و پدیده‌های کیهانی:''' وقوع زمین‌لرزه‌های پیاپی و به‌ویژه زلزله بزرگی در شام با بیش از صدهزار کشته، فرو رفتن شهرهای بغداد و بصره در زمین، پدیدار شدن آتشی بزرگ در آسمان، سرخی غیرعادی افق، خروج کف دستی آشکار از آسمان، و خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی‌های غیرعادی در ماه رمضان از علائم کیهانی و طبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref><ref>{{پک/بن|فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>.
* '''زلزله‌های مهیب و پدیده‌های کیهانی:''' وقوع زمین‌لرزه‌های پیاپی و به‌ویژه زلزله بزرگی در شام با بیش از صدهزار کشته، فرو رفتن شهرهای بغداد و بصره در زمین، پدیدار شدن آتشی بزرگ در آسمان، سرخی غیرعادی افق، خروج کف دستی آشکار از آسمان، و خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی‌های غیرعادی در ماه رمضان از علائم کیهانی و طبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref><ref>{{پک/بن|فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>.
* '''مسخ گروهی از بدکاران:''' تبدیل شدن جسمانی برخی از تبهکاران و اشرار به موجودات دیگر، از بلاهای خارق‌العاده‌ای است که دامن بدکاران را می‌گیرد. بر اساس تفاسیر آیات قرآن کریم و روایات معتبر، این مسخ و دگرگونی جسمانی بدکاران پیش از قیام قائم و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.
* '''مسخ گروهی از بدکاران:''' تبدیل شدن جسمانی برخی از تبهکاران و اشرار به موجودات دیگر، از بلاهای خارق‌العاده‌ای است که دامن بدکاران را می‌گیرد. بر اساس تفاسیر آیات قرآن کریم و روایات معتبر، این مسخ و دگرگونی جسمانی بدکاران پیش از قیام قائم و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری ایرنا}}</ref>.
* '''هلاکت ابلیس:''' از وقایع شگفت‌انگیز پس از ظهور، به زانو درآمدن ابلیس در برابر قائم است؛ منجی پیشانی او را گرفته و او را به هلاکت می‌رساند تا بشر برای همیشه از وسوسه‌های او نجات یابد. این غلبه نهایی بر شیطان و برچیده شدن وسوسه‌های او، پس از قیام موعود و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ص=۱۹}}</ref>.
* '''هلاکت ابلیس:''' از وقایع شگفت‌انگیز پس از ظهور، به زانو درآمدن ابلیس در برابر قائم است؛ منجی پیشانی او را گرفته و او را به هلاکت می‌رساند تا بشر برای همیشه از وسوسه‌های او نجات یابد. این غلبه نهایی بر شیطان و برچیده شدن وسوسه‌های او، پس از قیام موعود و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد<ref>{{پک|خوشدونی|۱۴۰۰|ص=۱۹}}</ref>.<ref group="دیدگاه">منبع ناقص</ref>


== آخرالزمان در سایر ادیان آسمانی ==
== آخرالزمان در سایر ادیان آسمانی ==
خط ۳۱: خط ۶۳:


=== رجعت مسیح در کتاب مقدس ===
=== رجعت مسیح در کتاب مقدس ===
در میان ادیان آسمانی، ایده آخرالزمان دارای نقاط مشترک بسیاری است. در سنت مسیحی، پایان جهان با بازگشت دوباره حضرت عیسی پیوند دارد. موضوع رجعت مسیح در بخش‌های مختلف کتاب مقدس با اهمیت بالا مطرح شده است؛ به گونه‌ای که این واقعه بیش از ۳۰۰ بار در متون کتاب مقدس مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این بازگشت به عنوان سرآغاز برچیده شدن بساط ستم و برقراری عدل الهی شناخته می‌شود.
در میان ادیان آسمانی، ایده آخرالزمان دارای نقاط مشترک بسیاری است. در سنت مسیحی، پایان جهان با بازگشت دوباره حضرت عیسی پیوند دارد. موضوع رجعت مسیح در بخش‌های مختلف کتاب مقدس با اهمیت بالا مطرح شده است؛ به گونه‌ای که این واقعه بیش از ۳۰۰ بار در متون کتاب مقدس مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این بازگشت به عنوان سرآغاز برچیده شدن بساط ستم و برقراری عدل الهی شناخته می‌شود.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>


=== آخرالزمان در یهودیت ===
=== آخرالزمان در یهودیت ===
خط ۳۹: خط ۷۱:
* '''سختی‌ها و فساد فراگیر:''' پیش از ظهور ماشیح، سختی‌های معیشتی و مشکلات زندگی به حدی طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود که آشفتگی و انحطاط اخلاقی جهان را به بالاترین حد خود می‌رساند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
* '''سختی‌ها و فساد فراگیر:''' پیش از ظهور ماشیح، سختی‌های معیشتی و مشکلات زندگی به حدی طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود که آشفتگی و انحطاط اخلاقی جهان را به بالاترین حد خود می‌رساند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
* '''نبرد گوگ و ماگوگ:''' این جنگ‌ها و کشمکش‌های بزرگ میان دولت‌ها و قدرت‌های جهان، تحت عنوان جنگ‌های «گوگ و ماگوگ» (یأجوج و مأجوج) شناخته می‌شود<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
* '''نبرد گوگ و ماگوگ:''' این جنگ‌ها و کشمکش‌های بزرگ میان دولت‌ها و قدرت‌های جهان، تحت عنوان جنگ‌های «گوگ و ماگوگ» (یأجوج و مأجوج) شناخته می‌شود<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
در دین یهود، به کرات به مفاهیمی همچون «روزهای آخر» یا «روز خداوند» (یوم یهوه) اشاره شده است؛ این روز زمانی است که سیر تاریخ جهان به نقطه غایت و کمال خود می‌رسد<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این آینده درخشان، حول محور شخصیت '''ماشیح''' (منجی موعود یهود) تمرکز دارد که از جانب خداوند مأمور آغاز این دوران جدید و پر از شگفتی است و متون تلمود نیز بارها به وی و مأموریتش پرداخته‌اند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|f=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.
در دین یهود، به کرات به مفاهیمی همچون «روزهای آخر» یا «روز خداوند» (یوم یهوه) اشاره شده است؛ این روز زمانی است که سیر تاریخ جهان به نقطه غایت و کمال خود می‌رسد<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>. این آینده درخشان، حول محور شخصیت ماشیح (منجی موعود یهود) تمرکز دارد که از جانب خداوند مأمور آغاز این دوران جدید و پر از شگفتی است و متون تلمود نیز بارها به وی و مأموریتش پرداخته‌اند<ref>{{پک/بن|شبستان_مسیح|f=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>.<ref group="دیدگاه">منبع ناقص</ref>


=== فرجام قوم یهود در پیش‌گویی‌های کتاب مقدس ===
=== فرجام قوم یهود در پیش‌گویی‌های کتاب مقدس ===


بخش‌هایی از کتاب مقدس به عقوبت‌ها و سرنوشت زوال‌آور برخی جریان‌های یهود در آخرالزمان به دلیل ارتکاب گناه و جنایات هولناک اشاره کرده‌اند:
بخش‌هایی از کتاب مقدس به عقوبت‌ها و سرنوشت زوال‌آور برخی جریان‌های یهود در آخرالزمان به دلیل ارتکاب گناه و جنایات هولناک اشاره کرده‌اند:
* '''کتاب تثنیه (باب ۲۸):''' در آخرین کتاب تورات آمده است که اگر بنی‌اسرائیل کلام الهی را نشنوند، دچار لعنت، سرگردانی و مغلوب شدن در برابر دشمنان خواهند شد و قومی از دوردست‌ها که مثل عقاب فرود می‌آیند و زبان آن‌ها (فارسی) را نمی‌فهمند، بر آن‌ها هجوم آورده و دیوارهای بلند و محکم شهرهایشان را فرو خواهند ریخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب تثنیه (باب ۲۸):''' در آخرین کتاب تورات آمده است که اگر بنی‌اسرائیل کلام الهی را نشنوند، دچار لعنت، سرگردانی و مغلوب شدن در برابر دشمنان خواهند شد و قومی از دوردست‌ها که مثل عقاب فرود می‌آیند و زبان آن‌ها را نمی‌فهمند، بر آن‌ها هجوم آورده و دیوارهای بلند و محکم شهرهایشان را فرو خواهند ریخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب حزقیال (باب ۳۸):''' در پیش‌گویی‌های حزقیال نبی تصریح شده است که قوم پارس در آخرالزمان آنان را نابود خواهد ساخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب حزقیال (باب ۳۸):''' در پیش‌گویی‌های حزقیال نبی تصریح شده است که قوم پارس در آخرالزمان آنان را نابود خواهد ساخت<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب ارمیا (باب ۵ و ۶):''' این متون نیز از نابودی آنان به دست قومی نیرومند، قدیمی و کماندار خبر می‌دهند که جنگجویانی قوی داشته و زبانشان برای یهودیان ناآشناست<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
* '''کتاب ارمیا (باب ۵ و ۶):''' این متون نیز از نابودی آنان به دست قومی نیرومند، قدیمی و کماندار خبر می‌دهند که جنگجویانی قوی داشته و زبانشان برای یهودیان ناآشناست<ref>{{پک/بن|رسا_نبرد|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>.
خط ۵۸: خط ۹۰:
== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
== منابع ==
== منابع ==
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=خوشدونی|نام=مهدی|عنوان=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|سال=۱۴۰۰|ناشر=پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق|ژورنال=پژوهش‌های نوین اسلامی|دوره=۱|شماره=۱|صفحه=۵۷–۸۱|شناسه={{شناسه یادکرد|خوشدونی۱۴۰۰}}}}
{{یادکرد ژورنال|شناسه={{شناسه یادکرد|قرائی۱۳۹۷}}|نام خانوادگی=قرائی|نام=فیاض|نام خانوادگی۲=کریم‌پور|نام۲=سعید|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|ژورنال=تحقیقات کلامی|ناشر=انجمن کلام اسلامی حوزه|سال=۱۳۹۷|دوره=۶|شماره=۲۱|صفحه=۲۷–۴۸}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_قحطی}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/84534988}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_قحطی}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری ایرنا|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.irna.ir/news/84534988}}


خط ۷۲: خط ۱۰۲:


{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|تابناک_جنگ}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1354422}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|تابناک_جنگ}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1354422}}
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=خوشدونی|نام=مهدی|عنوان=ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|سال=۱۴۰۰|ناشر=پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق|ژورنال=پژوهش‌های نوین اسلامی|دوره=۱|شماره=۱|صفحه=۵۷–۸۱|شناسه={{شناسه یادکرد|خوشدونی۱۴۰۰}}}}


{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شبستان_مسیح}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=http://shabestan.news/x3tBM}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|شبستان_مسیح}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=http://shabestan.news/x3tBM}}
خط ۷۸: خط ۱۱۰:


{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان_نیوز}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=جهان نیوز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.jahannews.com/detailed/261856}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان_نیوز}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=جهان نیوز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.jahannews.com/detailed/261856}}
{{یادکرد ژورنال|شناسه={{شناسه یادکرد|قرائی۱۳۹۷}}|نام خانوادگی=قرائی|نام=فیاض|نام خانوادگی۲=کریم‌پور|نام۲=سعید|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|ژورنال=تحقیقات کلامی|ناشر=انجمن کلام اسلامی حوزه|سال=۱۳۹۷|دوره=۶|شماره=۲۱|صفحه=۲۷–۴۸}}


{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_net}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|وبگاه=حوزه نت|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/fa/Article/View/63306}}
{{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_net}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|وبگاه=حوزه نت|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/fa/Article/View/63306}}

نسخهٔ کنونی تا ۲۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۵

آخرالزمان؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.[دیدگاه ۱][دیدگاه ۲]

باور به آخرالزمان و منجی موعود، از پویاترین اندیشه‌ها در تاریخ ادیان و تمدن‌های بشری است. در این میان، مهدویت در اسلام با واکاوی فتنه‌های اجتماعی، بحران‌های معیشتی و ترسیم ویژگی‌های تمدن آرمانی در عصر ظهور شناخته می‌شود. موازی با اندیشه اسلامی، جلوه‌های این باور در آیین زرتشت با محوریت سوشیانت، در مسیحیت با بازگشت دوباره عیسی مسیح و در آیین هندو با ظهور آواتار کلکی بازتاب یافته است؛ مفاهیمی که در دوران معاصر، به ابزاری برای بهره‌برداری‌های سیاسی، رسانه‌ای و سینمایی در جهان غرب تبدیل شده‌اند.

آخرالزمان در اسلام[دیدگاه ۳][دیدگاه ۴]

در اندیشه اسلامی، به‌ویژه بر اساس منابع شیعه، آخرالزمان به دورانی اشاره دارد که با تحولات عظیم و نشانه‌های الهی همراه است و به ظهور حضرت مهدی و وقایع[دیدگاه ۵] پس از آن منتهی می‌گردد[۱].[دیدگاه ۶] روایات اسلامی اوضاع این دوران را در حوزه‌های گوناگون ترسیم کرده‌اند.

ویژگی‌های اجتماعی، اخلاقی و بروز فتنه‌ها

بر پایه روایات، یکی از مشخصه‌های اصلی آخرالزمان، آشفتگی‌های فکری، اخلاقی و فتنه‌های غبارآلود است؛ فتنه‌هایی که در آن‌ها حق و باطل با یکدیگر رو در رو می‌شوند تا یاران حقیقی هر جبهه مشخص و غربال شوند[۲]. در این روزگار سخت، حفظ دینداری برای مردم با دشواری‌های فراوان همراه است و جامعه دچار انحراف اخلاقی و مادی‌گرایی شدید می‌شود[۳]. همچنین بر اساس پیش‌گویی‌های اسلامی، پدیده‌های طبیعی و اجتماعی گوناگون همچون زلزله‌های پی‌درپی، شیوع بیماری‌های فراگیر و جنگ‌های گسترده پیش از ظهور رخ خواهد داد. یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز وعده‌داده‌شده در این دوران، مسخ یا دگرگونی جسمانی گروهی از بدکاران است که به عنوان بلایی آخرالزمانی توصیف شده است[۴].

اوضاع اقتصادی و معیشتی

در آستانه ظهور، جهان با بحران‌های اقتصادی عمیق روبه‌رو خواهد شد. روایات معصومان به معرفی و بررسی گوشه‌ای از اوضاع معیشتی پرداخته‌اند که نشان می‌دهد جهان در این آستانه گرفتار ناآرمی و سختی فراوان خواهد بود؛ اوضاعی که در قالب قحطی، خشکسالی، گرسنگی مفرط و تنگدستی شدید جوامع بشری پیش‌بینی شده است[۵].

تمدن و حکومت عصر ظهور

حکومت توحیدی آخرالزمان که پس از ظهور منجی شکل می‌گیرد، پایان دنیا نیست، بلکه برپا کننده تمدنی جهانی، کامل و فراگیر برای سعادت حقیقی بشر است[۶]. بر اساس روایات عصر ظهور، این حکومت توحیدی از نظر گستردگی ثروت، پهناوری قلمرو در سطح کل جهان، و تسلط بر قدرت‌های شگفت‌انگیز طبیعی نظیر تسخیر باد و جنیان، شباهت‌های بی‌نظیری با تمدن‌های باستانی حضرت داوود و سلیمان دارد[۷].[دیدگاه ۷] در این تمدن نوین، رفاهی فراگیر و بی‌سابقه حاکم گشته و ثروت‌ها به صورت کاملاً عادلانه توزیع می‌شود؛ به گونه‌ای که تمامی ساکنان زمین و آسمان‌ها از آن خشنود خواهند بود[۸]. همچنین شیوه دادرسی و قضاوت منجی بر اساس علم الهی بوده و مانند حضرت داوود، بدون نیاز به شاهد و بینه اقدام به صدور حکم و احقاق حق می‌نماید.[دیدگاه ۸]

وقایع آخرالزمان[دیدگاه ۹]

بر اساس منابع کلامی و حدیثی، وقوع مجموعه‌ای از رویدادهای عظیم، بحران‌های طبیعی، اجتماعی و پدیده‌های ماوراءالطبیعی پیش‌بینی شده است که به عنوان علائم و وقایع دوران پایانی شناخته می‌شوند. این حوادث شگفت‌انگیز که در آستانه ظهور منجی موعود رخ می‌دهند، همگی مشخصاً در آخرالزمان اتفاق می‌افتند:

  • نشانه‌های حتمی پنج‌گانه: طبق احادیث معتبر، پنج واقعه به عنوان علائم قطعی پیش از ظهور مطرح است؛ نخست «خروج سفیانی» که فردی طغیان‌گر است و دست به کشتار وسیع می‌زند؛ دوم «قیام یمانی» که جنبشی هدایت‌گر از یمن برای یاری حق است؛ سوم «صیحه آسمانی»؛ چهارم «قتل نفس زکیه» که کشته شدن فردی بی‌گناه در مسجدالحرام است؛ و پنجم «خسف بیداء» که فرو رفتن لشکر سفیانی در زمین بیابانی میان مدینه و مکه است. این وقایع پنج‌گانه بر اساس تقدیر حتمی الهی، به طور قطع در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۹][۱۰].
  • صیحه و ندای آسمانی: این واقعه نزدیک‌ترین نشانه به ظهور منجی است. در این رخداد، جبرئیل از آسمان ندایی سر می‌دهد و مردم را به نام و حقانیت مهدی می‌خواند. در مقابل، ابلیس نیز فریادی از زمین سر می‌دهد تا در میان مردم تردید و انحراف ایجاد کند. این صیحه و طنین غیبی در آسمان و زمین، از عجایب ماوراءالطبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۱].
  • ابرجنگ‌ها و خونریزی‌های گسترده: پیش از ظهور، نبردهای ویرانگر منطقه‌ای و بین‌المللی رخ می‌دهد که ماهیت عقیدتی و ایدئولوژیک دارند. در روایات از وقوع نبردی سهمگین در منطقه «قرقیسیا» میان قدرت‌های بزرگ از جمله آمریکا، اروپا، روسیه و خاورمیانه خبر داده شده است که به نابودی بخش بزرگی از ستمگران می‌انجامد. این جنگ‌های خانمان‌سوز بزرگ از بارزترین حوادث نظامی و سیاسی هستند که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۲][۱۳].
  • مرگ سرخ و مرگ سفید: بر اساس پیش‌گویی‌ها، مرگ سرخ حاصل جنگ‌ها و آشوب‌های عالم‌گیر است و مرگ سفید کنایه‌ای از شیوع بیماری‌های واگیردار، فراگیر و مرگباری چون طاعون است که دو سوم جمعیت جهان را از بین می‌برد. این تلفات سنگین و مرگ‌ومیرهای گسترده بشری، بر پایه احادیث، پیش از برپایی حکومت عدل و در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۴].
  • زلزله‌های مهیب و پدیده‌های کیهانی: وقوع زمین‌لرزه‌های پیاپی و به‌ویژه زلزله بزرگی در شام با بیش از صدهزار کشته، فرو رفتن شهرهای بغداد و بصره در زمین، پدیدار شدن آتشی بزرگ در آسمان، سرخی غیرعادی افق، خروج کف دستی آشکار از آسمان، و خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی‌های غیرعادی در ماه رمضان از علائم کیهانی و طبیعی است که در آخرالزمان اتفاق می‌افتند[۱۵][۱۶].
  • مسخ گروهی از بدکاران: تبدیل شدن جسمانی برخی از تبهکاران و اشرار به موجودات دیگر، از بلاهای خارق‌العاده‌ای است که دامن بدکاران را می‌گیرد. بر اساس تفاسیر آیات قرآن کریم و روایات معتبر، این مسخ و دگرگونی جسمانی بدکاران پیش از قیام قائم و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۷].
  • هلاکت ابلیس: از وقایع شگفت‌انگیز پس از ظهور، به زانو درآمدن ابلیس در برابر قائم است؛ منجی پیشانی او را گرفته و او را به هلاکت می‌رساند تا بشر برای همیشه از وسوسه‌های او نجات یابد. این غلبه نهایی بر شیطان و برچیده شدن وسوسه‌های او، پس از قیام موعود و در آخرالزمان اتفاق می‌افتد[۱۸].[دیدگاه ۱۰]

آخرالزمان در سایر ادیان آسمانی

آیین زرتشت و سه موعود

در آیین مزدیسنا یا دین زرتشتی، موضوع آخرالزمان با مفهوم نجات و رهایی پیوند دارد. در متون کهن زرتشتی مانند اوستا و بندهش، از سه موعود آخرالزمانی یاد شده است که همگی با عنوان عام سوشیانت یا سوشیانس به معنی سودرسان یا رهایی‌بخش شناخته می‌شوند[۱۹]. سومین و آخرینِ این موعودها، وظیفه نهایی پاکسازی جهان از شرارت و دروغ (دُروج) و اعطای جاودانگی به گیتی را بر عهده دارد.

رجعت مسیح در کتاب مقدس

در میان ادیان آسمانی، ایده آخرالزمان دارای نقاط مشترک بسیاری است. در سنت مسیحی، پایان جهان با بازگشت دوباره حضرت عیسی پیوند دارد. موضوع رجعت مسیح در بخش‌های مختلف کتاب مقدس با اهمیت بالا مطرح شده است؛ به گونه‌ای که این واقعه بیش از ۳۰۰ بار در متون کتاب مقدس مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است[۲۰]. این بازگشت به عنوان سرآغاز برچیده شدن بساط ستم و برقراری عدل الهی شناخته می‌شود.[دیدگاه ۱۱]

آخرالزمان در یهودیت

ظهور منجی در آیین یهود با بحران‌ها و رویدادهای عظیمی در پهنه گیتی همراه است:

  • جنگ‌ها و ناآرامی‌های سیاسی: زمان ظهور ماشیح با جنگ‌های سخت میان دولت‌ها مشخص می‌شود؛ به گونه‌ای که در باورهای یهودی، وقوع جنگ و ستیز میان حکومت‌های جهان، آستانه قدوم و ظهور ماشیح تلقی می‌گردد[۲۱].
  • سختی‌ها و فساد فراگیر: پیش از ظهور ماشیح، سختی‌های معیشتی و مشکلات زندگی به حدی طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود که آشفتگی و انحطاط اخلاقی جهان را به بالاترین حد خود می‌رساند[۲۲].
  • نبرد گوگ و ماگوگ: این جنگ‌ها و کشمکش‌های بزرگ میان دولت‌ها و قدرت‌های جهان، تحت عنوان جنگ‌های «گوگ و ماگوگ» (یأجوج و مأجوج) شناخته می‌شود[۲۳].

در دین یهود، به کرات به مفاهیمی همچون «روزهای آخر» یا «روز خداوند» (یوم یهوه) اشاره شده است؛ این روز زمانی است که سیر تاریخ جهان به نقطه غایت و کمال خود می‌رسد[۲۴]. این آینده درخشان، حول محور شخصیت ماشیح (منجی موعود یهود) تمرکز دارد که از جانب خداوند مأمور آغاز این دوران جدید و پر از شگفتی است و متون تلمود نیز بارها به وی و مأموریتش پرداخته‌اند[۲۵].[دیدگاه ۱۲]

فرجام قوم یهود در پیش‌گویی‌های کتاب مقدس

بخش‌هایی از کتاب مقدس به عقوبت‌ها و سرنوشت زوال‌آور برخی جریان‌های یهود در آخرالزمان به دلیل ارتکاب گناه و جنایات هولناک اشاره کرده‌اند:

  • کتاب تثنیه (باب ۲۸): در آخرین کتاب تورات آمده است که اگر بنی‌اسرائیل کلام الهی را نشنوند، دچار لعنت، سرگردانی و مغلوب شدن در برابر دشمنان خواهند شد و قومی از دوردست‌ها که مثل عقاب فرود می‌آیند و زبان آن‌ها را نمی‌فهمند، بر آن‌ها هجوم آورده و دیوارهای بلند و محکم شهرهایشان را فرو خواهند ریخت[۲۶].
  • کتاب حزقیال (باب ۳۸): در پیش‌گویی‌های حزقیال نبی تصریح شده است که قوم پارس در آخرالزمان آنان را نابود خواهد ساخت[۲۷].
  • کتاب ارمیا (باب ۵ و ۶): این متون نیز از نابودی آنان به دست قومی نیرومند، قدیمی و کماندار خبر می‌دهند که جنگجویانی قوی داشته و زبانشان برای یهودیان ناآشناست[۲۸].

آخرالزمان در دین هندو

در باورهای هندو، زمان به دورهای متعددی تقسیم می‌شود که آخرین آن‌ها دوره انحطاط اخلاقی و غلبه تاریکی بر نیکی است و با نام یوگه کالی یا همان دوران آخرالزمان شناخته می‌شود[۲۹].

کلکی، منجی آیین هندو

بر اساس متون حماسی هندو مانند مهابارته و پورانه‌ها، در پایان دوره کالی، دهمین تجسد یا آواتار ویشنو به نام کلکی (Kalki) ظهور خواهد کرد[۳۰]. او بر اسب سفیدی سوار شده، شمشیر به دست می‌گیرد و با نابود کردن بدکاران و پاکسازی زمین از ظلم، بشریت را به عصر طلایی جدیدی وارد می‌کند. برخی از پژوهشگران معاصر کوشش کرده‌اند ویژگی‌های کلکی را بر حضرت محمد، پیامبر اسلام، تطبیق دهند؛ هرچند این فرضیه به دلیل تأخر متون کلکی‌پورانه و تفاوت‌های ریشه‌ای زبانی با نقدهای جدی روبه‌رو شده است[۳۱].

دیدگاه‌های غربی و معاصر

مباحث آخرالزمانی در دوران معاصر، علاوه بر جنبه‌های دینی، ابعاد رسانه‌ای و سیاسی گسترده‌ای یافته‌اند. در محافل غربی، به‌ویژه در میان پیروان کلیسای اوانجلیست (مسیحیت صهیونیستی)، نظریه‌پردازی‌های متعددی درباره نبرد نهایی آرماگدون و پایان جهان صورت می‌گیرد[۳۲]. این جریان‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های پرقدرت خود، همواره تلاش می‌کنند تفاسیر خاصی از حوادث خاورمیانه را به عنوان نشانه‌های قدسی پایان تاریخ ارائه دهند[۳۳]. این رویکرد در دهه‌های اخیر به سینمای هالیوود نیز راه یافته و فیلم‌های متعددی با محوریت نابودی جهان و پیش‌گویی‌های خرافی تولید شده‌اند[۳۴].

پانویس

  1. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  2. ↑ «نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان»، خبرگزاری حوزه.
  3. ↑ «زندگی سخت مومنان در آخرالزمان»، موسسه قرآن و نهج البلاغه.
  4. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  5. ↑ «آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی»، خبرگزاری ایرنا.
  6. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۴.
  7. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۱.
  8. ↑ خوشدونی، ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم، ۱۹.
  9. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  10. ↑ «نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان»، موسسه مهر تابان مهدوی.
  11. ↑ «آشفتگی و اختلاف متون»، خبرگزاری فارس.
  12. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  13. ↑ «این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است»، تابناک.
  14. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  15. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  16. ↑ «آشفتگی و اختلاف متون»، خبرگزاری فارس.
  17. ↑ «آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید»، خبرگزاری ایرنا.
  18. ↑ خوشدونی، ۱۹.
  19. ↑ «آخرالزمان و سه موعود زرتشتی»، خبرگزاری ایرنا.
  20. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  21. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  22. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  23. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  24. ↑ «ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس»، خبرگزاری شبستان.
  25. ↑ خبرگزاری شبستان.
  26. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  27. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  28. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  29. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۲۷.
  30. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۳۰.
  31. ↑ قرائی، موعود آخرالزمان در دین هندو، ۴۲.
  32. ↑ «غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟»، جهان نیوز.
  33. ↑ «وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان»، خبرگزاری رسا.
  34. ↑ «غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟»، جهان نیوز.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. ↑ نمودهای اجتماعی و فرهنگی آخرالزمان چیست؟ این اعتقاد چه اثری در سبک زندگی یا رفتارها دارد؟ بحث فتنه ها و حوادث جاری که به آخرالزمان نسبت داده میشود. بحث سختی ها و بلایایی که به این دوران نسبت داده میشود و گاهی تطبیق داده شده است. فیلم و داستان و کتاب درباره آخر الزمان زیاد تولید شده حتما در یک بخش به این نمودها پرداخته بشه.
  2. ↑ اشکال اصلی این مقاله ضعف در منابع است. درباره آخر الزمان منابع علمی فراوانی وجود دارد اما عمده مطالب این مقاله از سایتهاست آن هم نه سایت های علمی بلکه سایت های خبری علاوه بر مقالات بسیار زیادی که در این زمینه داریم، مقاله آخرالزمان در دائرة المعارف بزرگ اسلامی یک منبع قابل اطمینان است و شما میتوانید از منابعش بهره خوبی ببرید. https://lib.eshia.ir/12293/3/424/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 همچنین دانشنامه کلام اسلامی: https://lib.eshia.ir/23021/1/2 فرهنگ قرآن: https://lib.eshia.ir/10061/1/128
  3. ↑ قبل از اینکه وارد دیدگاه ها بشین یک تعریف جامع از اصطلاح آخرالزمان لازمه.
  4. ↑ در منابع اسلامی به اوصاف قوم آخرالزمان هم اشاراتی شده است. https://lib.eshia.ir/10259/33/35/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86
  5. ↑ در یک اصطلاح دیگر از دوره نبوت پیامبر تا قیامت رو میگن آخر الزمان. به این اصطلاح هم اشاره شود همچنین لازم است تا تفاوت آن با نشانه های ظهور تذکر داده شود
  6. ↑ در تمام متن: نقطه و علائم نگارشی قبل از پانویس باید درج شود
  7. ↑ این منبع صفحه 11 ندارد صفحات درج شده برای این منبع در تمام مقاله اشکال دارد لطفا برطرف شود
  8. ↑ منبع؟
  9. ↑ خود ظهور امام مهدی از علائم آخرالزمان نیست؟ همینطور رجعت https://lib.eshia.ir/13431/90/48
  10. ↑ منبع ناقص
  11. ↑ منبع؟
  12. ↑ منبع ناقص

منابع

«آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی». خبرگزاری ایرنا. ۲۳ آبان ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید». خبرگزاری ایرنا. ۲۸ آبان ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آخرالزمان و سه موعود زرتشتی». خبرگزاری ایرنا. ۱ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«آشفتگی و اختلاف متون». خبرگزاری فارس. ۲۸ تیر ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است». تابناک. ۹ بهمن ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

خوشدونی، مهدی (۱۴۰۰). «ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم». پژوهش‌های نوین اسلامی. پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق. ۱ (۱): ۵۷–۸۱.

«ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس». خبرگزاری شبستان. ۵ مهر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«زندگی سخت مومنان در آخرالزمان». موسسه قرآن و نهج البلاغه. ۸ مرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟». جهان نیوز. ۳ دی ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

قرائی، فیاض؛ کریم‌پور، سعید (۱۳۹۷). «موعود آخرالزمان در دین هندو». تحقیقات کلامی. انجمن کلام اسلامی حوزه. ۶ (۲۱): ۲۷–۴۸.

«مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما». حوزه نت. ۸ آبان ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان». موسسه مهر تابان مهدوی. ۱۹ آذر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان». خبرگزاری حوزه. ۲۸ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

«وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان». خبرگزاری رسا. ۲۲ مهر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:آخرالزمان&oldid=61499»