|
|
| (۵۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | '''<big>دیت</big>'''؛ ملاقات توافقشده دو نفر برای آشنایی متقابل با هدف ازدواج یا رابطه عاشقانه. |
|
| |
|
| دیت (قرار عاشقانه)؛ | | دیت بهعنوان یک اصطلاح نوپدید در [[روابط اجتماعی]] ایرانیان به دیدارهای توافقشده دو نفر با هدف شناخت یکدیگر در فضایی عمومی یا نیمهعمومی گفته میشود که ممکن است کوتاه یا بلندمدت باشد و الزاماً به [[ازدواج]] منجر نمیشود. این پدیده که ریشه در تحولات فرهنگی کشورهای غربی دارد، در شکلهای مختلفی مانند دیت غیررسمی، بلندمدت، بلایند دیت (قرار کورکورانه)، اسپید دیتینگ و دیت آنلاین ظهور میکند. [[دیت]] که بر انتخاب فردی و تجربه شخصی تأکید دارد، در مقابل الگوی سنتی آشنایی خانوادهمحور قرار میگیرد. با گسترش فناوری، [[دیت آنلاین]] به عنوان بستری برای شناخت اولیه رایج شده است، اما پژوهشها نشان میدهد این فضا میتواند به ایجاد توهم صمیمیت و وابستگیهای عاطفی عمیق بدون شناخت واقعی منجر شود و روابط حضوری را تحت تأثیر قرار دهد. |
|
| |
|
| == '''مفهومشناسی دیت''' == | | == مفهومشناسی دیت == |
| دیت یا قرار گذاشتن (Dating) اصطلاحی با ریشه انگلیسی است که در لغت به معنای «تاریخ» بوده و در اصطلاح به معنای قرار ملاقات با شخصی جهت شناخت متقابل است [۱]. این پدیده در واقع مرحلهای از فرآیند جفتیابی محسوب میشود که طی آن، دو نفر با هدف ارزیابی و محک زدن یکدیگر برای ورود به یک رابطه عاطفی یا ازدواج، بر انجام رفتارهای اجتماعی معینی در مکانهای عمومی توافق میکنند [۲]. دیت به عنوان یک رابطه صمیمانه، معمولاً به عنوان مرحله پیش از نامزدی یا ازدواج شناخته میشود؛ هرچند پروتکلها و اصطلاحات آن در کشورهای مختلف بر اساس فرهنگ و باورهای دینی تفاوت دارد [۳].
| | دیت، اصطلاحی برگرفته از Dating در زبان انگلیسی است که در لغت بهمعنای تاریخ است، اما در اصطلاح امروزی به مجموعهای از دیدارهای توافقشده میان دو نفر با هدف شناخت متقابل گفته میشود. این دیدارها معمولاً در فضاهای عمومی یا نیمهعمومی انجام میگیرد و میتواند از یک ملاقات کوتاه تا فرآیندی چندماهه یا چندساله ادامه یابد و الزاماً به تعهد حقوقی یا ازدواج منتهی نمیشود.<ref>[https://www.rokna.net/بخش-گوناگون-22/767580-دیت-چیست «دیت چیست؟»، وبسایت رکنا.]</ref> |
|
| |
|
| == '''انواع قرار ملاقات و سبکهای مدرن آشنایی''' == | | == تاریخچه و سیر تحول دیت == |
| قرار ملاقاتهای عاشقانه انواع مختلفی دارند که هر یک کارکرد خاصی را دنبال میکنند. '''قرار معمولی''' (Casual Dating) بر سرگرمی و لذت بردن از همراهی دیگری بدون تعهد جدی متمرکز است [۴]. در مقابل، '''آشنایی طولانیمدت''' با هدف ایجاد رابطهای پایدار و سطح عمیقتری از تعهد عاطفی انجام میشود که ممکن است به ازدواج ختم گردد [۵]. سبکهای خاصی مانند '''بلایند دیت''' (قرار کورکورانه) نیز رواج دارد که در آن دو نفر بدون شناخت قبلی و با هماهنگی یک واسطه (مانند دوستان یا اپلیکیشنها) برای نخستین بار ملاقات میکنند [۶]. گونههای دیگر شامل '''قرار ملاقات سریع''' (Speed Dating) برای دیدار با چندین شریک بالقوه در زمان کوتاه و '''قرار موقعیتی''' (رابطه تعریفنشده) است که در آن مرزهای رابطه هنوز مشخص نشده است [۷]، [۸].
| | پدیدهٔ دیت بهشکل امروزی آن، ریشه در تحولات فرهنگی قرن بیستم میلادی در جوامع غربی دارد که ناشی از [[شهرنشینی]]، افزایش تحصیلات، استقلال اقتصادی نسبی جوانان و تضعیف نقش واسطههای سنتی ازدواج است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/362875/fa#pointx فولادیان و دیگران، «تحلیل مقایسه ای معیارهای همسرگزینی در میان گروههای مختلف اجتماعی در جامعه معاصر ایران»، ۱۳۹۷ش، ص۹۲–۹۷.]</ref> |
|
| |
|
| == '''تفاوت دیت مستقل با آشنایی ضابطهمند زیر نظر والدین''' == | | == انواع دیت == |
| میان دیتهای مستقل که بر پایه آشنایی فردی شکل میگیرند و آشناییهای ضابطهمند زیر نظر خانواده، تفاوتهای ساختاری وجود دارد [۹]. در روال سنتی، آشنایی از طریق مراسم خواستگاری آغاز میشود که طی آن والدین لایههای سطحی شخصیت طرفین را در جلساتی محدود (معمولاً ۳ یا ۴ جلسه) ارزیابی میکنند [۱۰]. آشناییهای پیش از خواستگاری که به صورت فردی انجام میشوند، اغلب رابطهای بدون تعهد، سطحی و مبتنی بر هیجانات فانتزی هستند که با عنوان «عشق مجازی» شناخته میشوند [۱۱]. در مقابل، نظارت والدین در آشناییهای ضابطهمند به عنوان یک '''عامل حفاظتی''' عمل میکند تا رابطه از مسیر اصلی خارج نشود؛ این رویکرد به زوجین اجازه میدهد پیش از ایجاد وابستگیهای عاطفی کاذب، در مورد تفاهم یا تضادهای بنیادین خود به صورت واقعبینانه تصمیمگیری کنند [۱۲]، [۱۳].
| | قرار ملاقاتها بسته به هدف، میزان تعهد و بستر شکلگیری، به انواع مختلفی تقسیم میشوند: |
| | * '''دیت غیررسمی:''' مبتنی بر تعامل اجتماعی و عاطفی بدون تعهد بلندمدت مشخص. |
| | * '''آشنایی بلندمدت:''' با هدف ایجاد رابطه پایدارتر و احتمال [[ازدواج]]. |
| | * '''بلایند دیت (قرار کورکورانه):''' ملاقات دو نفر بدون شناخت قبلی، معمولاً با معرفی واسطهٔ انسانی یا الگوریتمی. |
| | * '''اسپید دیتینگ (قرار ملاقات سریع):''' مجموعهای از ملاقاتهای کوتاهمدت برای ارزیابی اولیه چند گزینهٔ بالقوه. |
| | * '''دیت آنلاین:''' آشنایی که از طریق [[شبکههای اجتماعی]] یا اپلیکیشنها آغاز شده و ممکن است به ملاقات حضوری منجر شود.<ref>[https://www.mosahab.com/web/articles/view/1339/انواع-قرار-عاشقانه.html «انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها»، وبسایت مصاحب.]</ref> |
|
| |
|
| == '''گونهشناسی و چالشهای دیت در جامعه ایران''' == | | == دیدگاهها دربارهٔ دیت == |
| تحولات اجتماعی دهههای اخیر در ایران، الگوهای روابط پیش از ازدواج را تحت تأثیر قرار داده است. یکی از عوامل اصلی، افزایش فاصله بین «بلوغ جنسی» و «بلوغ اقتصادی» به بیش از ده سال است که منجر به شکلگیری الگوهای رفتاری نوین شده است [۱۴]. روابط پیش از ازدواج در ایران در سه گفتمان اصلی طبقهبندی میشوند: '''گفتمان پیشامدرن''' (روابط ابزاری و غیرعاشقانه)، '''گفتمان مدرن''' (عشق رمانتیک و تکهمسری) و '''گفتمان پسامدرن''' (عشق سیال) [۱۵]. همچنین، ظهور اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده است که تمایل افراد به «تعویض رابطه» جایگزین رویکرد «ترمیم» شود؛ به طوری که پایان دادن یا فراموشی روابط در فضای مجازی نسبت به دنیای واقعی آسانتر به نظر میرسد [۱۶]، [۱۷]. با این حال، تعارض بین گرایشهای غریزی و ملاحظات فرهنگی-اخلاقی همچنان دیت را به یک چالش جدی برای جوانان و خانوادهها تبدیل کرده است [۱۸].
| | در بحث آشنایی پیش از ازدواج، معمولاً میان دیت مستقل و آشناییهای ضابطهمند تمایز گذاشته میشود؛ بهگونهای که در الگوی سنتی، [[خانواده]] نقش ناظر و تنظیمگر دارد و هدف اصلی، ازدواج رسمی است. در مقابل، دیت مستقل بیشتر بر انتخاب فردی، تجربهٔ شخصی و آزادی کنش تأکید دارد. این رویکرد به افراد اجازه میدهد پیش از ایجاد وابستگیهای عاطفی کاذب، در مورد تفاهم یا تضادهای بنیادین خود بهصورت واقعبینانه تصمیمگیری کنند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/248194/حد-و-مرز-آشنایی-پیش-از-ازدواج «حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج»، وبسایت عصر ایران.]</ref> در همین چارچوب، برخی دیدگاهها بر آناند که تعیین قواعد مشخص میتواند آشناییها را به فضایی امنتر هدایت کند و امکان انتخاب آگاهانه را افزایش دهد. از این منظر، ایجاد بسترهای رسمی و بومی برای تعامل اجتماعی سالم بهعنوان رویکردی مؤثرتر از تحمیل الگوهای واحد یا تبلیغ صرف ازدواج مطرح میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403121308673/بگیر-و-ببند-بلایند-دیت-ها-فرهنگ-آشنایی-در-روابط-را-اصلاح-می-کند «بگیر ببند «بلاینددیت»ها، فرهنگ آشنایی و خواستگاری را اصلاح میکند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
|
| |
|
| == '''تحول فناوری در ارزیابی سازگاری عاطفی''' == | | == دیت آنلاین == |
| در پارادایمهای نوین فناوری، از هوش مصنوعی برای ارزیابی سازگاری در قرار ملاقاتها استفاده میشود. در این رویکرد، به جای مقایسه پروفایلهای ایستا، ابتدا '''تعاملات شبیهسازی شده''' و سپس میزان موفقیت رابطه سنجیده میشود [۱۹]. طبق '''فرضیه پاداشهای پراکنده'''، پایداری یک رابطه نه بر اساس تعاملات روزمره، بلکه از طریق پاسخ افراد به تعداد اندکی از «لحظات بحرانی» (مانند حل تعارض یا بحث درباره ارزشها) مشخص میگردد [۲۰]. مدلهای زبانی بزرگ (LLMs) با ایفای نقش به عنوان عاملهایی بر اساس شخصیت (Persona) افراد، میتوانند واکنشهای احتمالی آنها را در این موقعیتهای تعیینکننده پیشبینی کنند و دقت تطبیق در دیتهای مدرن را افزایش دهند [۲۱].
| | با گسترش فناوریهای ارتباطی، دیت از یک تجربه صرفاً حضوری به پدیدهای ترکیبی از تعاملات آنلاین و آفلاین تبدیل شده است. در دیت آنلاین، افراد مراحل شناخت اولیه را در [[فضای مجازی]] سپری میکنند؛ اما این نوع رابطه با محدودیتهای قابل توجهی مواجه است. این امر باعث میشود افراد بیشتر بر اساس تصویر ذهنی خود از طرف مقابل قضاوت کنند و در نتیجه دچار توهم صمیمیت شوند. همچنین پژوهشگران دریافتهاند که [[روابط مجازی]] حتی بدون ملاقات حضوری میتوانند به وابستگیهای عاطفی عمیق منجر شوند که در صورت عدم مدیریت صحیح، میتوانند بنیانهای روابط واقعی را تضعیف کنند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7208585/روانشناسی-روابط-عاطفی-در-دنیای-مجازی «روانشناسی روابط عاطفی در دنیای مجازی»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> |
|
| |
|
| '''پانویس'''
| | == پانویس == |
| | {{پانویس}} |
|
| |
|
| [۱] رکنا، دیت چیست؟ بررسی مفهوم قرار ملاقات، ۲۸ تیر ۱۴۰۱، ص ۱ [۲] رکنا، دیت چیست؟ بررسی مفهوم قرار ملاقات، ۲۸ تیر ۱۴۰۱، ص ۱ [۳] رکنا، دیت چیست؟ بررسی مفهوم قرار ملاقات، ۲۸ تیر ۱۴۰۱، ص ۱ [۴] وبسایت مصاحب، انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها، ۱۴۰۲، ص ۱ [۵] وبسایت مصاحب، انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها، ۱۴۰۲، ص ۱ [۶] کلینیک دکتر اسماعیل تبار، بلایند دیت چیست؟ بررسی مزایا و معایب، ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴، ص ۱ [۷] وبسایت مصاحب، انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها، ۱۴۰۲، ص ۲ [۸] وبسایت مصاحب، انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها، ۱۴۰۲، ص ۳ [۹] عصر ایران، حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج، ۶ دی ۱۳۹۱، ص ۱ [۱۰] عصر ایران، حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج، ۶ دی ۱۳۹۱، ص ۱ [۱۱] عصر ایران، حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج، ۶ دی ۱۳۹۱، ص ۲ [۱۲] عصر ایران، حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج، ۶ دی ۱۳۹۱، ص ۵ [۱۳] عصر ایران، حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج، ۶ دی ۱۳۹۱، ص ۴ [۱۴] آزاد ارمکی و دیگران، سنخشناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران، ۱۳۹۰، ص ۳ [۱۵] آزاد ارمکی و دیگران، سنخشناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران، ۱۳۹۰، ص ۲ [۱۶] گنجی و دیگران، تحولات معنایی عشق و رویههای کنش عاشقانه، ۱۴۰۰، ص ۱ [۱۷] گنجی و دیگران، تحولات معنایی عشق و رویههای کنش عاشقانه، ۱۴۰۰، ص ۳ [۱۸] ارتضائی، بهناز، بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج، ۱۳۹۷، ص ۳۵ [۱۹] Shang, H. et al, Love First, Know Later: Persona-Based Romantic Compatibility, 2025, p 1 [۲۰] Shang, H. et al, Love First, Know Later: Persona-Based Romantic Compatibility, 2025, p 2 [۲۱] Shang, H. et al, Love First, Know Later: Persona-Based Romantic Compatibility, 2025, p 2
| | == منابع == |
| | | * «انواع قرار عاشقانه و کارکرد آنها»، وبسایت مصاحب، تاریخ بازدید: ۱ دی ۱۴۰۴ش. |
| '''منابع'''
| | * «بگیر ببند «بلایند دیت» ها فرهنگ آشنایی در روابط را اصلاح میکند؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اسفند ۱۴۰۳ش. |
| | | * «حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج»، ''وبسایت خبریتحلیلی عصر ایران''، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۳۹۱ش. |
| • آزاد ارمکی، تقی؛ طالبی، سحر؛ ایثاری، مریم و شریفی ساعی، محمدحسین. «سنخشناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران». ''پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی''، سال دوم، شماره دوم، ۱۳۹۰.
| | * «دیت چیست؟ بررسی مفهوم قرار ملاقات»، ''وبسایت خبری رکنا''، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۱ش. |
| | | * «روانشناسی روابط عاطفی در دنیای مجازی»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ دی ۱۳۹۸ش. |
| • ارتضائی، بهناز. «بررسی روابط پسران و دختران پیش از ازدواج به عنوان یک چالش فرهنگی». ''فصلنامه علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی''، دوره ۱، شماره ۲، ۱۳۹۷.
| | * فولادیان، مجید و دیگران، «تحلیل مقایسهای معیارهای همسرگزینی در میان گروههای مختلف اجتماعی در جامعه معاصر ایران»، دوفصلنامه پژوهشهای جامعهشناسی معاصر، شماره ۱۳، پاییز و زمستان ۱۳۹۷ش. |
| | |
| • «بلایند دیت چیست؟ بررسی مزایا و معایب». ''مقالات روانشناسی ازدواج، کلینیک دکتر اسماعیل تبار''، ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴.
| |
| | |
| • «حد و مرز آشنایی پیش از ازدواج». ''خبرگزاری عصر ایران''، کد خبر ۲۴۸۱۹۴، ۶ دی ۱۳۹۱.
| |
| | |
| • «دیت چیست؟ بررسی مفهوم قرار ملاقات». ''پایگاه خبری رکنا''، ۲۸ تیر ۱۴۰۱.
| |
| | |
| • «راهنمای ویکینویسی؛ نگارش مقاله در دانشنامه برخط». ۱۴۰۴.
| |
| | |
| • گنجی، محمد؛ موسوی، سیدکمالالدین و واحدیان، مرتضی. «تحولات معنایی عشق و رویههای کنش عاشقانه در بستر تجربه ارتباطی آنلاین». ''پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی ایران''، سال دهم، شماره ۳، مهر ۱۴۰۰.
| |
| | |
| • «هشت نوع قرار عاشقانه و کارکرد آنها». ''وبسایت مشاوره خانواده مصاحب''، ۱۴۰۲.
| |
| | |
| • Shang, HaoYang et al. "Love First, Know Later: Persona-Based Romantic Compatibility Through LLM Text World Engines". ''arXiv preprint'', 39th Conference on Neural Information Processing Systems (NeurIPS 2025).
| |
