چشم‌چرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 '''{{درشت|چشم‌چرانی}}'''؛ نگاه شهوت‌آلود به دیگران.
-چشم‌چرانی، از آن دسته اختلال‌های روانشناختی است که پیام‌ها و آسیب‌های فردی و اجتماعیِ گوناگون دارد. چشم‌چرانی در افراد به‌طور معمول، برآمده از عوامل شخصی مانند ضعف یا نداشتن خودکنترلی یا درست ارضا نشدن نیاز جنسی و همچنین عوامل اجتماعی مانند پوشش نامناسب زنان یا مردان در جامعه است.
+چشم‌چرانی یا نظربازی، از آن دسته اختلال‌های روانشناختی است که پیام‌ها و آسیب‌های فردی و اجتماعی گوناگونی دارد. این پدیده به نگاه خیره و شهوت‌آلود به نامحرم با انگیزهٔ لذت‌طلبی جنسی اطلاق می‌شود که در قرآن کریم به هر دو جنس مؤمن سفارش به پرهیز از آن شده است. چشم‌چرانی ریشه در عوامل فردی و فرهنگی-اجتماعی داشته و پیامدهایی چون تضعیف خانواده، افزایش طلاق، اضطراب و افسردگی را به دنبال دارد. در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام، مهم‌ترین عامل برای عفت و پاکدامنی معرفی شده و برای درمان آن، راهکارهایی ارائه شده است. در فرهنگ ایرانی نیز این رفتار، مذموم شمرده شده است.
 == مفهوم‌شناسی ==
-چشم‌چرانی به‌ معنای نظربازی،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C دهخدا، لغت‌نامه، ذیل وازه چشم‌چرانی .]</ref> در اصطلاح به نگاه خیره و شهوت‌آلودی گفته می‌شود که با انگیزهٔ لذّت‌طلبی جنسی صورت می‌گیرد. نگاه‌هایی که به‌واسطهٔ ارتباط حضوری و کلامی در جامعه و بدون تحریک شهوت و قصد لذت صورت می‌گیرد در دستهٔ چشم‌چرانی قرار نمی‌گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104875/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%A8_%D9%88_%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C علم‌خواه، «عواقب و آسیب‌شناسی چشم‌چرانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> چشم‌چرانی اختصاصی به مردان ندارد و زنان نیز در معرض خطر چشم‌چرانی هستند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109935/چشم‌چرانی-هرز‌گی-اجتماعی «چشم‌چرانی؛ هرزگی اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> قرآن کریم به هر دو دستهٔ زنان و مردان مؤمن سفارش می‌کند که از چشم‌دوختن به نامحرمان، پرهیز کنند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30-31.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref> چشم‌چرانی که از آن با واژگان خیره‌چشمی، هرزه‌نگاهی و نظربازی نیز یاد می‌شود،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چشم-چرانی?q=چشم%20چرانی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشم‌چرانی.]</ref> به گونه‌ای از نگاه‌کردن یا چشم‌دوختن گفته می‌شود که با لذت جنسی همراه است و هوای نفس را تحریک می‌کند. آنچه معمولاً از واژۀ چشم‌چرانی به ذهن متبادر می‌شود، نگاه آلوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C__9_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D8%B1%D8%B2%D9%87_%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> سازمان بهداشت جهانی، شاخص‌های این اختلال را بدین شرح تعریف کرده است؛
+چشم‌چرانی که از آن با واژگان خیره‌چشمی، هرزه‌نگاهی و نظربازی نیز یاد می‌شود،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چشم-چرانی?q=چشم%20چرانی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشم‌چرانی.]</ref> به گونه‌ای از نگاه‌کردن یا چشم‌دوختن گفته می‌شود که با لذت جنسی همراه است و هوای نفس را تحریک می‌کند. آنچه معمولاً از واژهٔ چشم‌چرانی به ذهن متبادر می‌شود، نگاه آلوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> نگاه‌هایی که به‌واسطهٔ ارتباط حضوری و کلامی در جامعه و بدون تحریک شهوت و قصد لذت صورت می‌گیرد در دستهٔ چشم‌چرانی قرار نمی‌گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104875/عواقب_و_آسیب_شناسی_چشم_چرانی علم‌خواه، «عواقب و آسیب‌شناسی چشم‌چرانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> سازمان بهداشت جهانی، شاخص‌های این اختلال را بدین شرح تعریف کرده است؛
 # فرد، گرایش دائمی و مکرر برای تماشای بدن یا رابطه جنسی دیگران دارد که معمولاً با تحریک جنسی همراه است.
-# فرد، مدام دچار امیال یا تخیلات جنسی عمیق می‌شود که اعمال غیرعادی و رنجش فراوان به دنبال دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/wedlock/learn/symptoms8-dysfunction-treatment.html «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه‌ درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
+# فرد، مدام دچار امیال یا تخیلات جنسی عمیق می‌شود که اعمال غیرعادی و رنجش فراوان به دنبال دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/wedlock/learn/symptoms8-dysfunction-treatment.html «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
 == رویکردها ==
 === رویکرد جنسیتی ===
-تحقیقات صورت گرفته در انگلستان، حاکی از این است که مردها به‌طور میانگین، ۴۳ دقیقه در روز، مشغول خیره‌شدن به ۱۰ زن مختلف هستند. زن‌ها نیز ۲۰ دقیقه در روز را صرف نگاه‌کردن به ۶ مرد مختلف می‌کنند. نتایج یک نظرسنجی در غرب، نشان داد که سوپرمارکت‌ها، مشروب‌فروشی‌ها و کلوپ‌های شبانه، مهم‌ترین فضاهای رخداد چشم‌چرانی است. جذابیت‌هایی که موجب خیره شدن زنان و مردان می‌شود نیز متفاوت است؛ ۴۰درصد زنان به چشمان مردان و تقریباً همین میزان از مردان به تمام بدن زنان توجه بیشتری دارند. چشم‌چرانی، رنجش خاطر همسران را نیز در پی دارد؛ چشم‌چرانی همسر میان بیش از ۳۰درصد از افراد مورد مطالعه، موجب مشاجره می‌شود و ۱۰درصد از این جدال‌ها به طلاق منجر شده است.<ref>[https://www.parsine.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-117/66069-%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%B5%D8%B1%D9%81 «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref>
+تحقیقات صورت گرفته در انگلستان، حاکی از این است که مردها به‌طور میانگین، ۴۳ دقیقه در روز، مشغول خیره‌شدن به ۱۰ زن مختلف هستند. زن‌ها نیز ۲۰ دقیقه در روز را صرف نگاه‌کردن به ۶ مرد مختلف می‌کنند. نتایج یک نظرسنجی در غرب، نشان داد که سوپرمارکت‌ها، مشروب‌فروشی‌ها و کلوپ‌های شبانه، مهم‌ترین فضاهای رخداد چشم‌چرانی است. جذابیت‌هایی که موجب خیره شدن زنان و مردان می‌شود نیز متفاوت است؛ ۴۰درصد زنان به چشمان مردان و تقریباً همین میزان از مردان به تمام بدن زنان توجه بیشتری دارند. چشم‌چرانی، رنجش خاطر همسران را نیز در پی دارد؛ چشم‌چرانی همسر در بیش از ۳۰درصد از افراد مورد مطالعه، موجب مشاجره می‌شود و ۱۰درصد از این جدال‌ها به [[طلاق]] منجر شده است.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref> یافته‌های برخی تحقیقات حاکی از آن است که تنها ۱۹درصد مردان و ۹درصد زنان، از این‌که کسی به آنها خیره شود، احساس خوشایندی دارند. ۱۶درصد از دختران از این عمل ناراضی هستند و ۲۰درصد در برابر نگاه دیگران احساس خجالت می‌کنند.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref>
 === رویکرد روان‌شناسی ===
-دوپامین، هورمون مؤثر بر سیستم عصبی است که کنترل احساسات و سیستم غدد درون‌ریز را بر عهده دارد و میزان ترشح آن با افسردگی و اختلالات روانی ارتباط دارد. چشم‌چرانی موجب افزایش ترشح دوپامین و به‌دلیل لذت ناشی از آن، فرد به تکرار آن عمل علاقمند می‌شود و بدین ترتیب چشم‌چرانی به عادت تبدیل شده و بر روان انسان تأثیرات سوء برجای می‌گذارد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref>
+دوپامین، هورمون مؤثر بر سیستم عصبی است که کنترل احساسات و سیستم غدد درون‌ریز را بر عهده دارد و میزان ترشح آن با افسردگی و اختلالات روانی ارتباط دارد. چشم‌چرانی موجب افزایش ترشح دوپامین و به‌دلیل لذت ناشی از آن، فرد به تکرار آن عمل علاقمند می‌شود و بدین ترتیب چشم‌چرانی به عادت تبدیل شده و بر روان انسان تأثیرات مختلفی ازجمله [[افسردگی]] برجای می‌گذارد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref>
-=== رویکرد جامعه‌شناختی ===
-در عرصۀ تعاملات اجتماعی، افراد اغلب تلاش می‌کنند با پرهیز از نگاه مستقیم به یکدیگر به دیگری بفهمانند که برای حریم شخصی او ارزش قائل هستند و رفتارهای شخصی او را زیر نظر نمی‌گیرند. این عمل که توسط گافمن بی‌توجهی مدنی نامیده شد، در تحلیل نگاه افراد به یکدیگر کاربرد فراوانی دارد. چشم‌چرانی، نقض این قرارداد اجتماعی است و رنجش خاطر افراد را در پی دارد. یافته‌های برخی تحقیقات حاکی از آن است که تنها ۱۹درصد مردان و ۹درصد زنان، از این‌که کسی به آنها خیره شود، احساس خوشایندی دارند. ۱۶درصد از دختران از این عمل ناراضی هستند و ۲۰درصد در برابر نگاه دیگران احساس خجالت می‌کنند.<ref>[https://www.parsine.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-117/66069-%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%B5%D8%B1%D9%81 «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref>
 === رویکرد دینی ===
-در آموزه‌های اسلام به‌ویژه روایات اهل‌بیت، برای حفظ عفت عمومی و تحکیم بنیان خانواده، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%AD%D9%81%D8%B8_%DA%86%D8%B4%D9%85_%D8%AF%D8%B1_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> براساس این روایات، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود. از این جهت محرک‌های محیطی و کنترل حواس، در ساختار شناختی و پردازش اطلاعات در حوزۀ مسائل جنسی نقش به‌سزایی دارد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>[[پرونده:چشم-چرانی.jpg|بندانگشتی|تصویر یک بسیجی که در زمان زیارت خانم‌ها از شهدای گمنام چشم پوشی کرده]]
+در آموزه‌های اسلام، برای حفظ [[عفت]] عمومی و [[تحکیم خانواده]]، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/اهمیت_حفظ_چشم_در_زندگی_خانوادگی «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> در این رویکرد، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>[[پرونده:چشم-چرانی.jpg|بندانگشتی|تصویر یک بسیجی که در زمان زیارت خانم‌ها از شهدای گمنام چشم پوشی کرده]]
-در آیه‌ای از قرآن کریم، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> شأن نزول این آیه، داستان جوانی از انصار است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعۀ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینۀ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر پیامبر اکرم رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به نامحرم پرهیز و در مسائل جنسی تقوا پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیۀ مستقلی از سوره نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref>
+در آیه‌ای از قرآن کریم، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> داستان آیه مربوط به جوانی از انصار است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعهٔ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینهٔ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به نامحرم پرهیز و در مسائل جنسی تقوا پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیهٔ دیگریاز سوره نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref>
-==== چشم‌چرانی از منظر فقه اسلامی ====
+از منظر فقیهان، هرگونه نگاه شهوت‌آلود به نامحرم، خواه حضوری باشد یا از طریق فیلم (زنده یا غیرزنده) و عکس، حرام است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27847 خامنه‌ای، رساله آموزشی 2، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین نگاه‌کردن مرد به بدن و موی زن نامحرم، حتی بدون قصد شهوت، حرام است.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/search/812554/ آیت‌الله سیستانی، توضیح المسائل، مسئله 2451.]</ref> نگاه زن به بدن مرد نامحرم نیز حرام است. نگاه کردن به صورت و دست‌های زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذّت نباشد و مایه فساد و گناه نشود، اشکال ندارد.<ref>مکارم شیرازی، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، 1389ش، ص21.</ref>
-از منظر فقها، هرگونه نگاه به نامحرم، خواه حضوری باشد یا از طریق فیلم (زنده یا غیرزنده) و عکس، حرام است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27847 خامنه‌ای، رساله آموزشی 2، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین نگاه‌کردن مرد به بدن و موی زن نامحرم، حتی بدون قصد شهوت، حرام است.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/search/812554/ آیت‌الله سیستانی، توضیح المسائل، مسئله 2451.]</ref> نگاه زن به بدن مرد نامحرم نیز حرام است. نگاه کردن به صورت و دست‌های زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذّت نباشد و مایه فساد و گناه نشود، اشکال ندارد.<ref>مکارم شیرازی، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، 1389ش، ص21.</ref>
 == پیامدهای چشم‌چرانی ==
 === پیامدهای اخلاقی ===
-چشم‌چران دلی پرآشوب دارد و از آرامش بی‌بهره است، او عطشی دائمی دارد و دائم برای برطرف کردن آن به هر حقارتی تن می‌دهد، زیرا میان دیده و دل رابطه وجود دارد، هرچه دیده می‌بیند، در دل ثبت می‌شود و همواره در خاطر باقی می‌ماند، نگاه‌های آلوده دل را تاریک و آشفته می‌سازد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C__9_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D8%B1%D8%B2%D9%87_%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> باباطاهر در این خصوص چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در برخی روایات، چشم‌چرانی با تعبیر تیری از تیرهای شیطان، توصیف شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> این روایات، آن را از عوامل غفلت،<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> ایجاد زمینه بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
-{{شعر جدید  | متن =
-  ز دست دیده و دل هر دو فریاد \\ که هر چه دیده بیند دل کند یاد
-  بسازم خنجری نیشش ز پولاد \\ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد
-  }}
-ترک این گناه به‌عنوان معامله با خدا، می‌تواند حال انسان را تغییر داده و نورانیت را برای روح وی به ارمغان بیاورد. وقتی انسان از چشمان خود محافظت کند، درجات زیادی را می‌پیماید و به تبع آن، موهبات بسیاری را از آن خود می‌کند.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> نگاه آلوده، بذر شهوت را در دل می‌کارد که آغاز فتنه‌های بزرگ‌تر مانند بی‌بندوباری و غفلت است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C__9_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D8%B1%D8%B2%D9%87_%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+=== پیامدهای جسمی و روانی ===
+برخی منابع طب سنتی نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
-چشم‌چرانی در روایات به‌عنوان تیری از تیرهای شیطان یاد شده<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> که موجب غفلت<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> و ایجاد زمینهٔ بی‌عفّتی و روابط نامشروع<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> و شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> می‌شود که در نتیجه مایهٔ غم و اندوه بوده،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref> آه و حسرت را به‌ دنبال دارد.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/74/286/مَنْ_أَطْلَقَ_طَرْفَهُ_کَثُرَ_أَسَفُهُ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج74، ص286.]</ref> از نظر جسمی نیز بعضی اطبای سنتی گفته‌اند که چشم‌چرانی موجب تحریک و ترشح غدد جنسی می‌شود و چون ارضای حقیقی صورت نمی‌گیرد، زمینهٔ ایجاد غدد سرطانی در بدن افزایش می‌یابد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی ابتلا به بیماری‌ها و آزردگی‌های روانی است. تحریک کامجویی و لذت‌طلبی از یک‌سو و محدودیت‌های طبیعی، فرهنگی و اجتماعی که مانع لذت‌بردن فرد چشم‌چران می‌شود از سوی دیگر، موجب احساس محرومیت، فشار درونی و [[افسردگی]] در فرد می‌شود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> امام علی یکی از آثار چشم‌پوشی و پرهیز از چشم‌چرانی را راحتی و آرامش قلب افراد بیان کرده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> انسان چشم‌چران، دچار هرزگی و هواپرستی می‌شود و با غفلت، سرمایه عمر خویش را تباه می‌کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C__9_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D8%B1%D8%B2%D9%87_%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> بین غض‌نظر و پاک‌دامنی، ارتباطی متقابل برقرار است؛ زیرا چشم‌پاکی، دوری فرد از انحرافات جنسی را به‌ دنبال دارد. حفظ عفت، ثمره طبیعی کنترل چشم‌چرانی است و غض‌نظر گام بعدی برای تقویت اراده، هوشیاری در کنترل و تسلط بر امیال است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
 === پیامدهای اجتماعی ===
-چشم‌چرانی در بیان امام صادق، از تیرهای زهرآگین شیطان است؛ چه بسا یک نگاه حرام<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج20، ص191.</ref> یا رها کردن چشم، حسرت دائمی به‌ دنبال دارد.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> یکی از علل این حسرت، صرف وقت و انرژی برای امور دست‌نایافتنی و تلخ کردن زندگی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C__9_%DA%86%D8%B4%D9%85_%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%88_%D9%87%D8%B1%D8%B2%D9%87_%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین چشم‌چرانی، تخیلات شهوت‌آلود را برای افراد تبدیل به عادت می‌کند و با زمینه‌سازی روابط نامشروع، بنیان خانواده را تضعیف می‌کند و آرامش را از شخص بگیرد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> چشم‌چرانی علاوه‌بر بی‌اعتباری فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> موجب ناامن‌شدن جامعه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> به‌ویژه برای حضور بانوان می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> در روایات نیز نسبت به کسی که نفس خود را خوار کند هشدار داده شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/75/365/فلا_تامن_شره مجلسی، بحار الأنوار، 1403ق، ج75، ص365.]</ref> از سوی دیگر شیوع چشم‌چرانی در جامعه موجب می‌شود به‌جای توجه به ارزش‌های متعالی و کمالات انسانی، به افراد به‌عنوان ابزاری برای کامروایی و تمایلات حیوانی توجه شود.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین کاهش ازدواج و افزایش طلاق از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی در یک جامعه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref>
+برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-امروزه نگاه سودجویانه و لذت‌طلبانه به زنان در فرهنگ و تمدن غرب،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8630760/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%88%DB%8C%D «رویکرد غرب نسبت به زنان فقط مبتنی بر سودجویی و لذت‌جویی است»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> موجب شده است که صنعت تولید فیلم در این راستا تجاری‌سازی شود<ref>[https://www.shahrehejab.com/چرا-مردم-در-غرب-به-زنان-برهنه-نگاه-نمی‌/ «چرا مردم در غرب به زنان برهنه نگاه نمی‌کنند؟!»، وب‌سایت شهر حجاب.]</ref> و پسران و دختران را تشویق می‌کنند که خود را شبیه الگوهای زیبایی تعریف‌شده، همانندسازی کرده و در معرض نمایش قرار دهند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86 هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> چشم‌چرانی زمینهٔ فروپاشی [[خانواده]] را فراهم می‌کند.<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> فرد چشم‌چران، دیگران را با همسر خود مقایسه می‌کند که موجب بداخلاقی به همسر و در مراحل شدیدتر منجر به [[طلاق]] می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%B8%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-=== پیامدهای روانی ===
-بنا به اعتقاد سیدقطب، مراقبت چشم از سوی مردان، نظم روانی را به‌ همراه خواهد داشت. در واقع این مراقبت تلاش برای غلبه بر میل به دیدن زیبایی‌ها و جذابیت‌های چهره و بدن است. این چشم‌پوشی اولین پنجره وسوسه را که چشم باشد، می‌بندد و تلاش عملی برای جلوگیری از رسیدن تیر مسموم است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
 == عوامل مؤثر بر چشم‌چرانی ==
-عوامل متعددی در بروز پدیدهٔ چشم‌چرانی نقش دارند که به دو دستهٔ کلی فردی و فرهنگی-اجتماعی قابل تقسیم هستند:
+در منابع اسلامی و برخی پژوهش‌های مرتبط، عوامل مؤثر در بروز چشم‌چرانی به دو دسته فردی و فرهنگی ـ اجتماعی تقسیم شده‌اند. از جمله عوامل فردی، به وسوسه‌های نفسانی، برداشت‌های نادرست درباره پاک بودن برخی نگاه‌ها،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوع‌طلبی و نارضایتی از روابط زناشویی اشاره شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز مواردی مانند نمایش جلوه‌های جنسی در سینما، تلویزیون و سایر رسانه‌ها،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> نوع پوشش و آرایش در فضای عمومی، اختلاط زن و مرد در برخی محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> کاهش حریم خصوصی در معماری معاصر،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> افزایش سن ازدواج و استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)|مانکن]] در تبلیغات و رسانه‌ها از عوامل زمینه‌ساز این پدیده معرفی شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>
-* '''عوامل فردی:''' مانند وسوسه‌های نفسانی و هوس‌های درونی، تصورات غلط دربارهٔ چشم‌چرانی مانند توهم پاک بودن نگاه<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> و تنوع‌طلبی و ارضاء نشدن در رابطهٔ زناشویی.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
-* '''عوامل فرهنگی و اجتماعی:''' مانند تبرج و جلوه‌گری در فیلم‌های سینما، تلویزیون و رسانه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86 هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> حضور بدحجاب و پرجاذبهٔ زنان در جامعه، اختلاط زن و مرد در محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> بی‌توجهی به حریم خصوصی در معماری جدید،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> بالا رفتن سن ازدواج و استفده از زنان به‌عنوان مانکن یا مدل در تبلیغات و رسانه‌ها.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>
-در قرآن کریم به زنان توصیه شده است<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> که زینت خود را جز برای محارم آشکار نکنند، روسری خود را بر روی سینه بیندازند تا گردن و سینه با آن پوشیده شود و هنگام راه رفتن پاهای خود را به زمین نکوبند تا زینت پنهان آنها آشکار نشود.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> البته تنها حکمت حجاب، تحریک نشدن مردان نیست، بلکه امنیت اجتماعی، کاهش زمینه‌های تنوع‌طلبی جنسی، تحکیم خانواده و حفظ کرامت و شخصیت زن نیز ازجمله علل وجوب حجاب است.<ref>[https://makarem.ir/maaref/fa/tag/index/112734/چشم-چرانی مکارم شیرازی، «چشم‌چرانی»،  وب‌سایت آئین رحمت.]</ref>
 == کنترل نگاه و درمان چشم‌چرانی ==
 === اهمیت و فواید کنترل نگاه ===
+ترک چشم‌چرانی و کنترل نگاه از عوامل رشد معنوی، تقویت خودسازی و دستیابی به فضایل اخلاقی معرفی شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در روایتی از [[امام علی]]، چشم‌پوشی از نگاه حرام از عوامل آرامش قلب دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> سید قطب، مفسر قرآن، کنترل نگاه را عاملی برای حفظ نظم روانی و مهار تمایلات جنسی می‌داند. به‌اعتقاد او، چشم‌پوشی از نگاه‌های شهوانی، نخستین گام در جلوگیری از شکل‌گیری وسوسه و کنترل انگیزه‌های نفسانی است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
 در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشم‌چرانی، مهم‌ترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشم‌پوشی، آسان‌تر از کنترل آن پس‌از تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزون‌بر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانی‌شدن آن، زمینه‌ساز کمال انسان می‌شود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام می‌پوشانند، عنایت‌های ویژه‌ای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابن‌سیرین در پی چشم‌پوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزه‌های دینی ضمن توجه به لذت‌های حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذت‌ها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشم‌پوشی از برخی لذت‌ها به‌ویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را به‌گونه‌ای تربیت می‌کنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاه‌ها جهت می‌دهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
 === روش‌های درمان و پیشگیری از چشم‌چرانی ===
 کارشناسان و علمای اخلاق برای درمان چشم‌چرانی، روش‌های گوناگونی ارائه داده‌اند:
+* '''تقویت امید و اراده''': تلقین مثبت، مقاومت و تلاش مستمر در ترک این رفتار.<ref>[https://drdtavana.ir/درمان-چشم-چرانی/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref>
-* '''تقویت امید و اراده''': تلقین مثبت، مقاومت و تلاش مستمر در ترک این رفتار.<ref>[https://drdtavana.ir/%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%86-%da%86%d8%b4%d9%85-%da%86%d8%b1%d8%a7%d9%86%db%8c/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref>
 * '''عادی‌نشدن گناه''': ناراحت شدن از چشم‌چرانی نشانهٔ آن است که این رفتار هنوز عادی نشده و نخستین گام درمان، زشت شمردن آن است.
 * '''فریب نفس''': هنگامی که شرایط چشم‌چرانی پیش می‌آید، به نفس گفته شود که فقط «این یک بار» ترک کن؛ زیرا ترک یک‌بار آسان‌تر است و احتمال موفقیت را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref>
-* '''تفکر در عواقب''': اندیشیدن به نتایج دنیوی و اخروی چشم‌چرانی و نیز فواید ترک آن، انگیزهٔ درمان را تقویت می‌کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85 «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
+* '''تفکر در عواقب''': اندیشیدن به نتایج دنیوی و اخروی چشم‌چرانی و نیز فواید ترک آن، انگیزهٔ درمان را تقویت می‌کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/راه-کنترل-چشم-و-نگاه-نکردن-به-نامحرم «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-* '''پایبندی به نماز''': قرآن کریم نماز را بازدارنده از فحشا و گناه معرفی کرده<ref>سوره عنکبوت، آیه 45.</ref> و پایبندی به آن در ترک چشم‌چرانی مؤثر است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%80-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%B5-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B4%D9%85%E2%80%8C%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86 «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref>
+* '''پایبندی به نماز''': قرآن کریم نماز را بازدارنده از فحشا و گناه معرفی کرده<ref>سوره عنکبوت، آیه 45.</ref> و پایبندی به آن در ترک چشم‌چرانی مؤثر است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/برخورد-غیر-منتظرۀ-رسول-خداص-با-جوان-چشم‌چران «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref>
 * '''جلب عنایت الهی''': خود را در محضر خدا دانستن و ترک گناه به خاطر او، زمینه‌ساز عنایت ویژهٔ الهی است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
 * '''مداومت و تمرین''': فرد باید تمرین مستمر داشته باشد<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> و در صورت شکست، ناامید نشده و دوباره شروع کند.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
@@ خط ۷۵: / خط ۵۶: @@
 * '''مراجعه به علمای اخلاق''': کمک گرفتن از مشاوران مذهبی از بهترین روش‌های درمان است. از توصیه‌های علمای اخلاق، خواندن یازده بار سورهٔ توحید پس‌از نماز صبح گزارش شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>
-[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان مانکن، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
+[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
+[[پرونده:چشم‌چرانی (1).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
+[[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]
+== زشت‌انگاری چشم‌چرانی در فرهنگ ایرانیان ==
+آموزه‌های فرهنگی ایرانیان با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی داده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه توجه دادن به غیرت افراد، با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> حافظ در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+{{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}}
+در برخی آثار ادبی، از جمله اشعار باباطاهر، نگاه اخلاقی به چشم‌چرانی، بازتاب یافته است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>
-== چشم‌پوشی در ایران ==
+{{شعر جدید | متن = ز دست دیده و دل هر دو فریاد \\ که هر چه دیده بیند دل کند یاد
-[[پرونده:چشم‌چرانی (1
+بسازم خنجری نیشش ز پولاد \\ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد}}
-* ).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
-* [[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]ایرانیان براساس فرهنگ غنی خود، نامحرمان را به حریم خود راه نمی‌داده‌اند. خانه در معماری ایرانی حتی در دوران قبل‌از اسلام به‌گونه‌ای بوده که حریم خصوصی در امنیت بوده و فضاهای خانه به یک‌باره و با یک نگاه قابل مشاهده نبود<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹9.]</ref> و حتی درکوب‌های منزل را نیز برای تشخیص مرد و زن جداگانه قرار می‌دادند تا حریم خانواده از چشم نامحرمان محفوظ بماند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/568211/راز-درکوب-در-گذشته-چه-بود-عکس «راز درکوب در گذشته چه بود؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> در بیرون از خانه نیز زنان ایرانی از دوران قدیم خود را در منظر نامحرمان با [[چادر]]، روسری، لباس‌های بلند و حتی روبند می‌پوشانیدند.<ref>[https://sadafbanoo.com/حجاب-در-ایران-باستان-چگونه-بوده-است/ کمیلی، «تاریخچه حجاب در ایران چیست؟ بررسی جامع پوشش زنان ایرانی»، وب‌سایت خانه حجاب صدف.]</ref> آموزه‌های فرهنگی ایرانیان نیز سرشار از توصیه‌هایی است که با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی می‌دادند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه به‌جوش‌آوردن غیرت افراد با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> حافظ نیز در اشعار خود دربارۀ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
-* {{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}}
 == پانویس ==
@@ خط ۸۷: / خط ۷۳: @@
 == منابع ==
+{{آغاز منابع}}
 * قرآن کریم.
 * اخوی، رضا، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۱ش.
 * اکبری، محمدرضا، چشم و نگاه، تهران، بین‌الملل، ۱۳۹۵ش.
-* «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 27 مهر 1396ش.
+* «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مهر ۱۳۹۶ش.
 * ابن‌شعبه، حسن، تحف العقول، قم، جامعه المدرسین فی الحوزه العلمیه بقم، ۱۳۶۳ش.
-* «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه‌ درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 17 تیر 1405ش.
+* «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش.
 * باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۹ تیر ۱۴۰۳ش.
 * «برخورد غیر منتظرهٔ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ دی ۱۳۹۵ش.
@@ خط ۱۰۰: / خط ۸۷: @@
 * «چرا مردم در غرب به زنان برهنه نگاه نمی‌کنند؟!»، وب‌سایت شهر حجاب، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۹۷ش.
 * «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ش.
-* «چشم‌چرانی؛ هرزگی اجتماعی»،وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۸ مرداد ۱۳۹۶ش.
+* «چشم‌چرانی؛ هرزگی اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۸ مرداد ۱۳۹۶ش.
 * حافظ، غزلیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۳ش.
 * «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ انتشار: ۱ بهمن ۱۳۹۳ش.
@@ خط ۱۱۰: / خط ۹۷: @@
 * دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۷ تیر ۱۴۰۳ش.
 * «راز درکوب در گذشته چه بود؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲ آبان ۱۳۹۶ش.
-* «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 23 اردیبهشت 1388ش.
+* «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۸۸ش.
 * «رویکرد غرب نسبت به زنان فقط مبتنی بر سودجویی و لذت‌جویی است»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۴۰۲ش.
 * زنگی‌آبادی، وحید، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، فصلنامه علمی تخصصی اسلام پژوهان، ش۱۰، تابستان ۱۴۰۲ش.
@@ خط ۱۲۴: / خط ۱۱۱: @@
 * مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، لبنان، دار احیاء التراث، چ۳، ۱۴۰۳ق.
 * محمدی ری‌شهری، محمد، حکمت‌نامه جوان، قم، دارالحدیث، چ۸، ۱۳۸۹ش.
-* مصباح‌ یزدی، محمدتقی، رستگاران، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چ۵، ۱۴۰۲ش.
+* مصباح یزدی، محمدتقی، رستگاران، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چ۵، ۱۴۰۲ش.
 * مکارم شیرازی، ناصر، «چشم‌چرانی»، وب‌سایت آئین رحمت، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۳ش.
 * مکارم شیرازی، ناصر، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، قم، امام علی بن ابیطالب، ۱۳۸۹ش.
@@ خط ۱۳۳: / خط ۱۲۰: @@
 * میرباقری، سیدمحسن، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور، آموزش یکپارچه معارف اسلامی، تاریخ بازدید: ۵ تیر ۱۴۰۳ش.
 * میرزامحمد، علی، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آبان ۱۳۹۸ش.
-* میری، زهره‌ سادات، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، همایش بین‌المللی حکمرانی اخلاق و معنویت، آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی با الگوگیری از زندگی حضرت زهرا، دورهٔ ۲، ۱۴۰۰ش.
+* میری، زهره سادات، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، همایش بین‌المللی حکمرانی اخلاق و معنویت، آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی با الگوگیری از زندگی حضرت زهرا، دورهٔ ۲، ۱۴۰۰ش.
 * نراقی، احمد، تذکره الاحباب، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۳ش.
 * «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۳۹۱ش.
-* «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»، وب‌سایت پارسینه، تاریخ درج مطلب: 3 شهریور 1390ش.
+* «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»، وب‌سایت پارسینه، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۳۹۰ش.
 * هنرپور، ایمان، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، گزارش، سال هجدهم، شمارهٔ ۲۱۳، ۱۳۸۸ش.
 * یعقوبی، ابوالقاسم، «چشم چرانی و هرزچشمی»، نشریه پاسداران اسلام، شماره ۳۱۹، ۱۳۹۷ش.
 {{پایان منابع}}