بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| (۱۸۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|مادر}}'''؛ زنی که فرزندی را به دنیا آورده یا نقش مادری را بر عهده دارد. | |||
مادر | |||
مادر به زنی گفته میشود که فرزندی را به دنیا آورده است. مفهوم مادر تنها به پیوند زیستی محدود نیست و گونههایی مانند [[مادر رضاعی]]، مادر جانشین، [[نامادری]] و مادر معنوی را نیز دربر میگیرد. جایگاه مادر در فرهنگها، ادیان، اسطورهها و ادبیات فارسی بازتاب گستردهای یافته و در بسیاری از جوامع، از مهمترین ارکان خانواده و تربیت نسل شناخته شده است. بزرگداشت مادر در قالب روز مادر، در کشورهای مختلف با پیشینهها و زمانبندیهای متفاوت برگزار میشود. | |||
مادر | |||
=== | == تعریف == | ||
مادر در [[زبان فارسی|فارسی]] به زنی گفته میشود که فرزندی به دنیا آورده باشد.<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ مادر، 1377ش، ج13، ص19928.</ref> این واژه در منابع لغوی به معانی والده، مام و زنِ فرزنددار آمده است.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> در زبان فارسی، مادر علاوهبر معنای زیستی، در معانی استعاری مانند اصل، منشأ، زمین<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژهٔ مادر، 1388ش، ج3، ص3681.</ref> و میهن نیز بهکار میرود.<ref>[https://www.irna.ir/news/82863111/وطن-همان-مادر-است «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در گویشها و زبانهای ایران فرهنگی نیز واژههایی مانند مامان در فارسی گفتاری، آنا در ترکی،<ref>[https://abadis.ir/fatofa/مادر-ترکی/ «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس.]</ref> دا در لری،<ref>[https://abadis.ir/bepors/question/8893/ «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس.]</ref> مار یا مائار در گیلکی<ref>[https://baxsad.blog.ir/post/110 «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی.]</ref> و آبه در هزارگی برای اشاره به مادر رواج دارد.<ref>[https://www.watanadab.com/hazaragi-content/20240213172239 خاوری، «هزاگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت ادبیات وطن ادب.]</ref> در فرهنگ فارسی، اصطلاحاتی مانند [[مادرخوانده]]، مادر رضاعی، [[نامادری]] و [[مادربزرگ]] نیز در ارتباط با مفهوم مادر رایجاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/598288/خوشه-مرکبِ-مفهومِ-مادر-در-قرآن-کریم-مطالعه-ای-شناختی امینی، «خوشۀ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، 1403ش، ص34.]</ref> | |||
در اصطلاح، مادر به زنی گفته میشود که [[بارداری]]، [[زایمان]] و مراقبتهای دوران کودکی فرزند<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 60 و دهه 90»، 1400ش، ص38.]</ref> ازجمله [[شیردهی مادر|شیردهی]] را بر عهده دارد.<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1402ش، ص237.</ref> در فقه اسلامی، مادر زنی است که فرزند از رحم او متولد شده باشد و بههمین سبب صاحب منزلت [[مادری]] است.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب، 1395ش، ص549.</ref> در جامعهشناسی نیز میان [[مادری]] بهعنوان نقش اجتماعی و مادر بهعنوان جایگاه زیستی تمایز گذاشته میشود.<ref>مالیار، «تقسیم کار جنسیتی»، 1394ش، ص132.</ref><ref>قاسمپور، «مقایسه تطبیقی نقشهای جنسیتی در رویکرداسلامی و جامعهشناختی»، 1397ش، ص77.</ref> پژوهشگران میان مادر بودن و مادر شدن تمایز قائل شدهاند؛ مادر بودن را ظرفیتی زیستی و مادر شدن را فرایندی مبتنی بر آگاهی و انتخاب دانستهاند.<ref>[https://journal.asi.org.ir/article_37491_a2c7d084cee77af51e427133bf7a200c.pdf وثوقی و فرشادی، «معنای مادر شده در دارالخلافهی ناصری، عصر قاجار از منظر جامعهشناسی با رویکرد تفسیری»، 1397ش، ص98.]</ref> | |||
== | == انواع مادر == | ||
در پژوهشهای حقوقی، فقهی و اجتماعی، مادر بر اساس معیارهای زیستی و حقوقی به گونههای مختلف بهکار رفته است: | |||
* | * '''مادر زیستی:''' زنی است که کودک را از طریق [[بارداری]] و [[زایمان]] به دنیا میآورد.<ref>حسینی، «تفاوتهای بیولوژیک زن و مرد (بدن، روان و هوش)»، 1379ش.</ref> مطالعات ژنتیکی نشان میدهد هر انسان دارای ۲۳ جفت کروموزوم است که جفت بیستوسوم تعیینکننده [[جنسیت]] است. برخی پژوهشگران با استناد به نقش کروموزوم X در فرایند تولیدمثل، [[زن]] را جنس پایه و [[مرد]] را جنس فرعی نامیدهاند.<ref>[https://raj.smc.ac.ir/article_3121_097e26b2ffb0339458b55da17425a71f.pdf محمدی، «تحلیل تفاوتهای جنسیتی زن و مرد در علوم تجربی و آموزههای دینی»، 1392ش، ص73.]</ref> | ||
* [[ | * '''مادر جانشین:''' زنی است که در فرایند باروری کمکی، [[جنین]] متعلق به زوج دیگری را در رحم خود حمل کرده و پس از تولد، نوزاد را به آنان تحویل میدهد. پژوهشها نشان میدهد این فرایند، با وجود نبود پیوند ژنتیکی، میتواند موجب شکلگیری وابستگی عاطفی میان زن باردار و نوزاد شود.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_1505_05c3389be7f9e090cbc43858cc552f78.pdf ملک احمدی و دیگران، «پدیدارشناسی تجربیات مادران جایگزین در زمینة اجارة رحم»، 1392ش،ص106-155.]</ref> برخی فقیهان، زن حامل را مادر شرعی دانستهاند؛ در مقابل، گروهی دیگر زن صاحب تخمک را مادر حقیقی<ref>[https://ilr.isu.ac.ir/article_1459_1abb1e1ea5f481b589da52303b091cbb.pdf رجالی و دیگران، «بررسی فقهی ـ حقوقی قرابت مادر جانشین با طفل متولد از رحم جایگزین»، 1391ش، ص31-30.]</ref> و مادر جانشین را شبیه مادر رضاعی تلقی کردهاند.<ref>[https://ilr.isu.ac.ir/article_1459_1abb1e1ea5f481b589da52303b091cbb.pdf رجالی و دیگران، «بررسی فقهی ـ حقوقی قرابت مادر جانشین با طفل متولد از رحم جایگزین»، 1391ش، ص36.]</ref> | ||
* '''مادر رضاعی:''' زنی است که با تحقق شرایط، میان او و کودک رابطه [[خویشاوندی رضاعی]] برقرار میشود. این رابطه از نظر جایز نبودن [[ازدواج]]، همانند قرابت نَسَبی است، اما موجب ارثبردن نمیشود.<ref>[https://ilr.isu.ac.ir/article_1459_1abb1e1ea5f481b589da52303b091cbb.pdf رجالی و دیگران، «بررسی فقهی ـ حقوقی قرابت مادر جانشین با طفل متولد از رحم جایگزین»، 1391ش، ص35.]</ref> در منابع اسلامی، تکریم [[حلیمه سعدیه]]، مادر رضاعی [[حضرت محمد]]، بهعنوان نمونهای از احترام به مادر رضاعی گزارش شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Book/View/45322/34282/احترام-و-نیکی-پیامبر(ص)-به-والدین-رضاعی «احترام و نیکی پیامبر(ص) به والدین رضاعی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، 1389ش.]</ref> | |||
* | * '''نامادری:''' زنی است که با پدر کودک ازدواج کرده و در تربیت او نقش دارد. اگرچه تصویر نامادری در بسیاری از فرهنگها غالباً منفی است،<ref>ق[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_10557_7c8aa9ae1ab630196ed047f0ed2ee15c.pdf ادرزاده و محمدی، «استگمای نامادری و شکاف میان هویت بالقوه و بالفعل: پدیدارشناسی تجربه زیسته نامادران شهر سنندج»، 1404ش، ص148.]</ref> اما در منابع اسلامی بر احترام به وی تأکید شده و روایاتی در این باره نقل شده است.<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/content/ÙÙسÙÙ-ÙÙ
-سÙرÙ-ÙشدÙ-اÙ
اÙ
-سجاد-عÙÛÙ-اÙسÙاÙ
-با-Ù «فلسفه هم سفره نشدن امام سجاد علیه السلام با مادرشان» وبسایت مرکزملی پاسخگویی به سئوالات دینی، 1400ش.]</ref> | ||
* در | * '''مادر معنوی:''' بهمعنای مرجع و ملجأ مردم بودن است.<ref>[https://pubs.jz.ac.ir/article_198401_a2f6ec46b0fc4640ec96fcafbcadcd19.pdf طیبی و علیپور، «بازخوانی جایگاه و نقش مادر و فرهنگ مادری در تمدن نوین اسلامی متمرکز بر کدواژههای «نسائنا» و «أمالمؤمنین» در قرآن»، 1402ش، ص186-184.]</ref> در [[قرآن]]، همسران پیامبر اسلام با عنوان [[امالمؤمنین|امهات المؤمنین]] معرفی شدهاند که بیانگر جایگاه معنوی آنان در جامعه اسلامی است.<ref>[https://pubs.jz.ac.ir/article_198401_a2f6ec46b0fc4640ec96fcafbcadcd19.pdf طیبی و علیپور، «بازخوانی جایگاه و نقش مادر و فرهنگ مادری در تمدن نوین اسلامی متمرکز بر کدواژههای «نسائنا» و «أمالمؤمنین» در قرآن»، 1402ش، ص186-184.]</ref> برخی پژوهشگران نیز لقب [[ام ابیها|امابیها]] برای [[حضرت فاطمه]] را افزون بر معنای خانوادگی، ناظر به جایگاه معنوی وی برای امت اسلامی دانستهاند.<ref>[https://erfan.ir/farsi/59116.html انصاریان، «مادرِ حقیقیِ امّت!»، پایگاه اطلاعرسانی حسین انصاریان، 1405ش.]</ref> | ||
* | |||
==پانویس== | == جایگاه مادر در فرهنگها و ادیان == | ||
پژوهشهای تاریخی نشان میدهد مادر در بسیاری از تمدنهای باستانی از جایگاه اجتماعی و فرهنگی برجستهای برخوردار بوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3674/6071/64084/جایگاه-مادر-در-اندیشه-دینی احسانی، «جایگاه مادر در اندیشه دینی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه]</ref> در ایران باستان، گزارشهایی از رواج نظام [[مادرسالاری|مادرشاهی]] در دورههایی از تاریخ وجود دارد که نَسَب افراد از طریق مادر تعیین میشده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/108781 «عصر مادر شاهی»، وبسایت راسخون.]</ref> در مصر باستان، انتساب به مادر و ثبت تصویر او در آرامگاهها نشانه احترام به جایگاه مادر بود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/160657/fa#downloadbottom جواهری، «جایگاه زن در تمدن فراعنه با تأکید بر نتایج باستانشناسانة دورة امپراطوی جدید (1000-1500ق.م)»، 1390ش، ص100.]</ref> در آتن<ref>[https://www.porseman.com/article/جايگاه-زن-در-يونان-باستان/176998 «جایگاه زن در یونان باستان»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref><ref>[https://sahebkhabar.ir/news/60213926/مادر-بودن-در-یونان-باستان-چگونه-بود «مادر بودن در یونان باستان چگونه بود؟» وبسایت صاحب خبران.]</ref> و عربستان پیش از اسلام زنان قبل از مادر شدن مورد توجه نبودند، اما منزلت اجتماعی زنان پس از مادر شدن افزایش مییافت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160823140659-10066-74.pdf پیرمرادیان و دیگران، «مقایسه وضعیت زن در دورهجاهلیت و بعد از اسلام»، 1394ش، ص72-75..]</ref> در چین باستان نیز احترام به مادر در متون افسانهای بازتاب یافته است.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/china/11450/اخلاق-چینی/ «اخلاق چینی»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> | |||
در ادیان مختلف نیز احترام به مادر مورد تأکید قرار گرفته است. در آیین بودایی، نیکی به مادر از مهمترین وظایف فرزند شمرده میشود.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/earq/Article/1113332/FullText جعفری و دادفر، «زن، خانواده و ازدواج در آیین بودا»، ص78.]</ref> در هندوئیسم، جایگاه مادر از معلم و حتی پدر برتر دانسته شده است.<ref>[https://adyannews.com/22076/جایگاه-زن-در-هندوئیسم-و-اسلام/ «جایگاه زن در هندوئیسم و اسلام»، وبسایت ادیاننیوز.]</ref> در آیین کنفوسیوس، احترام به والدین از اصول بنیادین اخلاقی است.<ref>[https://www.porseman.com/article/تعاليم-كنفوسيوس/119436 «تعالیم کنفوسیوس»، وبسایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref> در [[آیین زرتشت|آیین زرتشتی]] نیز آیینهایی برای بزرگداشت زنان و مادران وجود داشته است.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_66704.html قائممقام فراهانی، «موقعیت زنان در دین زرتشتی بر اساس کتب فقهی و حقوقی»، 1392ش، ص112.]</ref><ref>[https://www.tarafdari.com/node/2442423 یداللهپور، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وبسایت ویستا.]</ref> در [[یهودیت]]، انتساب فرد به آیین یهود از طریق مادر انجام میشود.<ref>[https://journals.iau.ir/article_522962.html عزیزی خادم و حسینی، «بررسی نقش زن در یهودیت»، 1393ش، ص74.]</ref> در [[مسیحیت]]، جایگاه [[حضرت مریم|مریم]] و بازنمایی گستردۀ او در هنر دینی، از مظاهر منزلت مادر بهشمار میرود.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n142584/زن_در_ادیان_ابراهیمی_اسلام_یهودیت_مسیحیت_ توکلی، «زن در ادیان ابراهیمی(اسلام، یهودیت، مسیحیت)»، پرتال امام خمینی.]</ref> در [[اسلام]]، مادران دارای مقام رفیع و مستحق پاداشهای عظیم معنوی دانسته میشوند،<ref name=":0">[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=254016 نوری، «نقش مادری در آموزههای قرآنی»، 1393ش، ص7.]</ref> نیکی به مادر در کنار پرستش خداوند مورد تأکید قرآن قرار گرفته<ref name=":12">سوره نساء، آیه 36.</ref> و روایات، حق مادر را به سبب رنجهای [[بارداری]]، [[زایمان]] و [[شیردهی]] برتر از حق پدر دانستهاند.<ref>ابراهیمیپور و دیگران، راهبردهای تحکیم خانواده، 1395ش، ص141.</ref><ref>نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج15، ص180.</ref> | |||
== بازنمایی مادر در اسطورههای ملل == | |||
مادر در اسطورههای ملل به دو صورت بازنمایی شده است: | |||
'''ایزدبانوان:''' در برخی پژوهشها، پرستش ایزدبانوان با ساختارهای [[مادرسالاری]] در جوامع کهن مرتبط دانسته شده است.<ref>ع[https://www.ensani.ir/file/download/article/1651485591-9842-53-1.pdf زیزیفر و دیگران، «بررسی مقایسهای نقش زنان در نزاعهای درونخانوادگی اسطورههای ایرانی و یونانی و رومی )برپایة شاهنامة فردوسی و متون اساطیری یونان و روم(»، 1401ش، ص4.]</ref> در تمدنهای باستانی، ایزدبانوانی چون ایزیس در مصر،<ref>[https://www.sid.ir/paper/160657/fa#downloadbottom جواهری، «جایگاه زن در تمدن فراعنه با تأکید بر نتایج باستانشناسانة دورة امپراطوی جدید (1000-1500ق.م)»، 1390ش، ص104-102.]</ref> هرا و دمتر در یونان<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1397592 «لیست کاملی از خدایان و الهههای یونانی»، وبسایت راسخون.]</ref> و [[آناهیتا]] در [[ایران]]، نماد باروری، زایش و حمایت از [[زندگی]] بهشمار میرفتند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140616144014-9945-12.pdf زمانی، «پوشش زن در ایران باستان»، 1391ش، ص59.]</ref> در برخی سنتهای چین باستان نیز زمین بهصورت مادر، منشأ باروری و تداوم حیات تلقی میشد.<ref>[https://tahoor.com/fa/article/view/113701 «عقاید و باورهای ابتدایی چینیان باستان»، وبسایت طهور.]</ref> | |||
'''مادران اسطورهای:''' در اساطیر یونانی، افزون بر مادران فداکار، نمونههایی از مادران بیرحم دیده میشود که برای انتقام از همسران خود، فرزندانشان را کشتهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1651485591-9842-53-1.pdf عزیزیفر و دیگران، «بررسی مقایسهای نقش زنان در نزاعهای درونخانوادگی اسطورههای ایرانی و یونانی و رومی )برپایة شاهنامة فردوسی و متون اساطیری یونان و روم(»، 1401ش، ص18.]</ref> در مقابل، مادران در اساطیر ایرانی غالباً با صفاتی چون خردمندی، فداکاری و صلحجویی توصیف شدهاند و در روایتهایی مانند داستانهای [[سیاوش]]، [[اسفندیار]] و [[گشتاسب]]، در کاهش یا جلوگیری از منازعات خانوادگی نقش دارند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1651485591-9842-53-1.pdf عزیزیفر و دیگران، «بررسی مقایسهای نقش زنان در نزاعهای درونخانوادگی اسطورههای ایرانی و یونانی و رومی )برپایة شاهنامة فردوسی و متون اساطیری یونان و روم(»، 1401ش، ص19.]</ref> در این نظام، [[زیبایی]]، زایندگی و [[خانهداری]] از ویژگیهای اصلی زن شمرده میشوند.<ref>[https://search.isc.ac/dl/search/searchPadTA.aspx?q=(f:0,t:\u0032\u0039\u0032\u0033\u0037\u0031,c:5)&f=&dts=8&searchType=indexed&branches=&branchSelectAll=&digitalStatus=2&digitalTypes=1,2,3,4,5,6,7&sortfield=0&sorttype=ASC&RowPerPage=10&header=false معتکف، «آناهیتا (ناهید) در اساطیر ایران»، فصلنامه پیمان، 1385ش.]</ref> مادران در اساطیر ایرانی، اغلب با ویژگیهای مثبت، اسطورهسازی شدهاند،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1399466 آموزگار، «آیتهای مهربانی در اساطیر ایران»، وبسایت راسخون.]</ref> اما گاه زنان بدسرشت چون [[سودابه]] نیز به تصویر کشیده شدهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1651485591-9842-53-1.pdf عزیزیفر و دیگران، «بررسی مقایسهای نقش زنان در نزاعهای درونخانوادگی اسطورههای ایرانی و یونانی و رومی )برپایة شاهنامة فردوسی و متون اساطیری یونان و روم(»، 1401ش، ص19.]</ref> | |||
== بازنمایی مادر در شعر فارسی == | |||
مادر از مضامین پایدار شعر فارسی است و غالباً با مفاهیمی چون مهر، [[ایثار]]، [[صبر]] و فداکاری پیوند دارد. [[سنایی]] و [[عطار نیشابوری|عطار]]، مادر را نماد محبت اصیل و [[دایه]] را نماد محبت عاریتی در بیان مفاهیم عرفانی دانستهاند. [[پروین اعتصامی]] به نقش مادر در خانواده و [[نقش تربیتی مادر|تربیت نسل آینده]] پرداخته است.<ref>[https://hawzah.net/fa/goharenab/View/80201/زیباترین-شعرها-برای-مادر «زیباترین شعرها برای مادر»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، 1401ش.]</ref> [[فروغ فرخزاد]] در برخی سرودههای خود، فقدان مادر و پیامدهای عاطفی آن را بازتاب داده است.<ref>[http://paikaftab.com/?p=56520 «مادر، واژهای به وسعت هستی»، وبسایت خبرگزاری پیک آفتاب، 1405ش.]</ref> | |||
== روز مادر == | |||
{{اصلی|روز مادر}} | |||
روز مادر مناسبتی برای بزرگداشت مادران و نقش آنان در خانواده و جامعه است که در بیشتر کشورهای جهان برگزار میشود؛ هرچند تاریخ آن در کشورها یکسان نیست. شکل امروزی این مناسبت از اوایل سده بیستم میلادی در [[ایالات متحده]] رواج یافت و امروزه در بسیاری از کشورها در دومین یکشنبه ماه مه برگزار میشود. برخی کشورها آن را بر اساس سنتهای دینی، فرهنگی یا ملی در تاریخهای دیگری گرامی میدارند. در [[ایران]]، پیش از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب ۱۳۵۷ش]]، [[۲۵ آذر]] روز مادر بود و پس از آن، سالروز ولادت [[حضرت فاطمه]] بهعنوان روز زن و روز مادر تعیین شده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/629569/رÙز-Ù
ادر-Û±Û´Û°Û±-Ú©Û-است-تارÛØ®-رÙز-زÙ-Ù-ÙÙادت-ØØ¶Ø±Ø «روز مادر ۱۴۰۱ کی است + تاریخ روز زن، و ولادت حضرت فاطمه زهرا»، خبرگزاری ایمنا.]</ref><ref>[https://namnak.com/mother-world-day.p80099 «روز جهانی مادر و زن»، وبسایت نمناک.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم | |||
* ابراهیمیپور، قاسم و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش. | * ابراهیمیپور، قاسم و دیگران، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۵ش. | ||
* «احترام و نیکی پیامبر (ص) به والدین رضاعی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۴ تیر ۱۳۸۹ش. | |||
* احسانی، محمد، «جایگاه مادر در اندیشه دینی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۹ فروردین ۱۴۰۲ش. | * احسانی، محمد، «جایگاه مادر در اندیشه دینی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۹ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
* «اخلاق چینی»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ درج مطلب: ۹ آبان ۱۳۹۷ش. | * «اخلاق چینی»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ درج مطلب: ۹ آبان ۱۳۹۷ش. | ||
* «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۳۹۸ش. | * «اعضای خانواده و افراد دارای نسبت خانوادگی در زبان گیلکی»، وبسایت آموزش زبان گیلکی، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۳۹۸ش. | ||
* آموزگار، ژاله، «آیتهای مهربانی در اساطیر ایران»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۷ش. | |||
* امینی، فریده، «خوشهٔ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، نشریهٔ مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، شمارهٔ ۳۰، تابستان ۱۴۰۳ش. | * امینی، فریده، «خوشهٔ مرکب مفهوم مادر در قرآن کریم: مطالعهای شناختی»، نشریهٔ مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، شمارهٔ ۳۰، تابستان ۱۴۰۳ش. | ||
* انصاریان، حسین، «مادرِ حقیقیِ امّت!»، پایگاه اطلاعرسانی حسین انصاریان، تاریخ بازدید مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۵ش. | |||
* «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | * «پدر و مادر به گویش لری چی میشه؟»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* پیرمرادیان، مصطفی، اصلاحی، متینالسادات و اصلاحی، مهشیدالسادات، «مقایسه وضعیت زن در دوره جاهلیت و بعد از اسلام»، فصلنامه تاریخ نو، شمارهیازدهم، تابستان ۱۳۹۴ش. | * پیرمرادیان، مصطفی، اصلاحی، متینالسادات و اصلاحی، مهشیدالسادات، «مقایسه وضعیت زن در دوره جاهلیت و بعد از اسلام»، فصلنامه تاریخ نو، شمارهیازدهم، تابستان ۱۳۹۴ش. | ||
| خط ۴۲: | خط ۵۸: | ||
* جعفری، حسینعلی و دادفر، سحر، «زن، خانواده و ازدواج در آیین بودا»، فصلنامه تحقیقات مدیریت آموزشی، سال چهارم، شماره ۴، تابستان ۱۳۹۲ش. | * جعفری، حسینعلی و دادفر، سحر، «زن، خانواده و ازدواج در آیین بودا»، فصلنامه تحقیقات مدیریت آموزشی، سال چهارم، شماره ۴، تابستان ۱۳۹۲ش. | ||
* جواهری، بهاره، «جایگاه زن در تمدن فراعنه با تأکید بر نتایج باستانشناسانه دوره امپراطوی جدید (۱۰۰۰–۱۵۰۰ق. م)»، زن در فرهنگ و هنر، دوره ۳، شماره ۲، زمستان ۱۳۹۰ش. | * جواهری، بهاره، «جایگاه زن در تمدن فراعنه با تأکید بر نتایج باستانشناسانه دوره امپراطوی جدید (۱۰۰۰–۱۵۰۰ق. م)»، زن در فرهنگ و هنر، دوره ۳، شماره ۲، زمستان ۱۳۹۰ش. | ||
* حسینی، سید غلامحسین، «تفاوتهای بیولوژیک زن و مرد (بدن، روان و هوش)»، در کتاب نقد، شماره ۱۷، ۱۳۷۹ش. | |||
* خاوری، محمدجواد، «هزارگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت وطن ادب، تاریخ بازدید: ۲۵ مردادماه ۱۴۰۴ش. | * خاوری، محمدجواد، «هزارگی؛ گویش/ لهجه»، وبسایت وطن ادب، تاریخ بازدید: ۲۵ مردادماه ۱۴۰۴ش. | ||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش. | * دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش. | ||
* رجالی، محسن و دیگران، «بررسی فقهی ـ حقوقی قرابت مادر جانشین با طفل متولد از رحم جایگزین»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دوره ۱۳، شماره پیاپی ۳۶، پاییز ۱۳۹۱ش. | |||
* «روز جهانی مادر و زن»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: ۲۹ تیر ۱۴۰۲ش. | |||
* «روز مادر ۱۴۰۱ کی است + تاریخ روز زن، و ولادت حضرت فاطمه زهرا»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ دی ۱۴۰۱ش. | |||
* زمانی، مهدی، «پوشش زن در ایران باستان»، خردنامه، شماره ۸، بهار ۱۳۹۱ش. | |||
* «زیباترین شعرها برای مادر»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب:۲۷ مرداد ۱۴۰۱ش. | |||
* طباطبایی، محمدحسین، زن در قرآن، قم، واژهپردازاندیشه، چ۱، ۱۴۰۲ش. | |||
* طیبی، ناهید و علیپور، فاطمه، «بازخوانی جایگاه و نقش مادر و فرهنگ مادری در تمدن نوین اسلامی متمرکز بر کدواژههای «نسائنا» و «أمالمؤمنین» در قرآن»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، سال دهم، شماره نوزدهم، پاییز و زمستان ۱۴۰۲ش. | |||
* عزیزی خادم، معصومه و حسینی، علییار، «بررسی نقش زن در یهودیت»، در فصلنامه علمیپژوهشی زن و فرهنگ، سال پنجم، شماره ۲۲، زمستان ۱۳۹۳ش. | * عزیزی خادم، معصومه و حسینی، علییار، «بررسی نقش زن در یهودیت»، در فصلنامه علمیپژوهشی زن و فرهنگ، سال پنجم، شماره ۲۲، زمستان ۱۳۹۳ش. | ||
* عزیزیفر، امیرعباس و دیگران، «بررسی مقایسهای نقش زنان در نزاعهای درونخانوادگی اسطورههای ایرانی و یونانی و رومی (برپایة شاهنامة فردوسی و متون اساطیری یونان و روم)»، متنشناسی ادب فارسی، سال چهاردهم، شمارة۱، بهار ۱۴۰۱ش. | |||
* «عصر مادر شاهی»، وبسایت راسخون، تاریخ دریافت مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۳ش. | * «عصر مادر شاهی»، وبسایت راسخون، تاریخ دریافت مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۳ش. | ||
* «عقاید و باورهای ابتدایی چینیان باستان»، وبسایت طهور، تاریخ بازدید مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. | |||
* «فلسفه هم سفره نشدن امام سجاد علیه السلام با مادرشان» وبسایت مرکزملی پاسخگویی به سئوالات دینی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۰ش. | |||
* قادرزاده، امید و محمدی، دنیا، «استگمای نامادری و شکاف میان هویت بالقوه و بالفعل: پدیدارشناسی تجربه زیسته نامادران شهر سنندج»، پژوهشنامه زنان، سال ۱۶، شماره ۲، تابستان ۱۴۰۴ش. | |||
* قاسمپور، فاطمه، «مقایسه تطبیقی نقشهای جنسیتی در رویکرد اسلامی و جامعهشناختی، در پژوهشهای اجتماعی اسلامی»، سال ۲۴، شمار ۱۱۸، پاییز و زمستان ۱۳۹۷ش. | |||
* قائممقام فراهانی، ناهیدالسادات، «موقعیت زنان در دین زرتشتی بر اساس کتب فقهی و حقوقی»، در دو فصلنامه هفت آسمان، دوره پانزدهم، شماره شصت، اسفند ۱۳۹۲ش. | * قائممقام فراهانی، ناهیدالسادات، «موقعیت زنان در دین زرتشتی بر اساس کتب فقهی و حقوقی»، در دو فصلنامه هفت آسمان، دوره پانزدهم، شماره شصت، اسفند ۱۳۹۲ش. | ||
* «لیست کاملی از خدایان و الهههای یونانی»، وبسایت راسخون، تاریخ بازدید مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۴ش. | |||
* «مادر بودن در یونان باستان چگونه بود؟» وبسایت صاحب خبران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ | |||
* «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | * «مادر ترکی»، وبسایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ش. | ||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی؛ تهران: امیرکبیر، | * «مادر، واژهای به وسعت هستی»، وبسایت خبرگزاری پیک آفتاب، تاریخ بازدید مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۵ش. | ||
* مالیار، ناصر، «تقسیم کار جنسیتی»، در فصلنامه پوهنتون خصوصی غالب، کابل، شماره ۲، ۱۳۹۴ش. | |||
* محمدی، مسلم، «تحلیل تفاوتهای جنسیتی زن و مرد در علوم تجربی و آموزههای دینی»، در دوفصلنامه انسانپژوهی دینی، سال دهم، شماره ۲۹، بهار و تابستان ۱۳۹۲ش. | |||
* معتکف، فریده، «آناهیتا (ناهید) در اساطیر ایران»، فصلنامه پیمان، شماره ۳۸، سال ۱۳۸۵ش. | |||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی؛ تهران: امیرکبیر، چ۲۱، ۱۳۸۳ش. | |||
* ملک احمدی، حلیمه و دیگران، «پدیدارشناسی تجربیات مادران جایگزین در زمینة اجارة رحم»، مطالعات زن و خانواده، دوره ۱، شماره ۲، مهر ۱۳۹۲ش. صفحه ۱۳۵–۱۵۳ | |||
* موسویان اصل، مریم، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه ۶۰ و دهه ۹۰»، فصلنامه علمی ـ تخصصی فرهنگ پژوهش، شماره ۴۶، تابستان ۱۴۰۰ش. | |||
* نوری، اعظم، «نقش مادری در آموزههای قرآنی»، نشریهٔ پژوهشنامهٔ اسلامی زنان و خانواده، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۳ش. | |||
* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسة آلالبیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۸ق. | |||
* وثوقی، منصور و فرشادی، فرزانه، «معنای مادر شده در دارالخلافهٔ ناصری، عصر قاجار از منظر جامعهشناسی با رویکرد تفسیری»، نامه انسانشناسی، سال پانزدهم، شماره۲۷، پاییز و زمستان۱۳۹۷ش. | |||
* «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اسفند ۱۳۹۶ش. | * «وطن همان مادر است!»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اسفند ۱۳۹۶ش. | ||
* یداللهپور، معصومه، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۳ش. | * یداللهپور، معصومه، «موقعیت زن در دیدگاه زرتشتیان»، در وبسایت ویستا، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۳ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
