جز ویکی سازی |
جز ویکی سازی |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== پیشینه و تغییر نام استان مازندران == | == پیشینه و تغییر نام استان مازندران == | ||
تحقیقات انجامگرفته در غارهای گمیشان، هوتو و کمربند این استان، گواهِ تمدن ۷۵ هزار ساله در این منطقه است. این استان، یکی از پایگاههای باستانشناسی در آسیا و خاورمیانه است. مازندرانِ کنونی، بخشی از منطقهای گستردهتر است که در متون تاریخی به آن، با نام «فراشوراگر» و «پتیسخوارگر» اشاره شده است. این منطقه از سرزمین ایران تا سده هفتم هجری، طبرستان نامیده میشد و در قرن هفتم، مصادف با حملهٔ مغول به ایران، اسم طبرستان به مازندران تغییر کرد. یاقوت، اولین تاریخدانی است که به این تغییر نام اشاره کرده است، هرچند، خود او نیز از تاریخ دقیق این تغییر نام بیخبر است.<ref>لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، 1337ش، ص394؛{{سخ}} | تحقیقات انجامگرفته در غارهای گمیشان، هوتو و کمربند این استان، گواهِ تمدن ۷۵ هزار ساله در این منطقه است. این استان، یکی از پایگاههای باستانشناسی در آسیا و خاورمیانه است. مازندرانِ کنونی، بخشی از منطقهای گستردهتر است که در متون تاریخی به آن، با نام «فراشوراگر» و «پتیسخوارگر» اشاره شده است. این منطقه از سرزمین ایران تا سده هفتم هجری، طبرستان نامیده میشد و در قرن هفتم، مصادف با حملهٔ مغول به ایران، اسم طبرستان به مازندران تغییر کرد. یاقوت، اولین تاریخدانی است که به این تغییر نام اشاره کرده است، هرچند، خود او نیز از تاریخ دقیق این تغییر نام بیخبر است.<ref>لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، 1337ش، ص394؛{{سخ}} | ||
[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مازندران-2 دهخدا، لغتنامه دهخدا، ذیل واژه مازندارن.]</ref> در زمان کریمخان زند نیز، این منطقه با نام «دارالبرکت مازندران» معروف بوده است.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص65 و 78 و 98.</ref> استانهای | [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مازندران-2 دهخدا، لغتنامه دهخدا، ذیل واژه مازندارن.]</ref> در زمان کریمخان زند نیز، این منطقه با نام «دارالبرکت مازندران» معروف بوده است.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص65 و 78 و 98.</ref> استانهای [[استان گلستان|گلستان]]، سمنان و [[تهران]] که بخشهایی از مازندران بزرگ در گذشته بودند بهترتیب در سالهای ۱۳۷۶ش، ۱۳۵۵ش و ۱۳۴۹ش از آن، جدا شدند. | ||
== جغرافیا و جمعیت مازندران == | == جغرافیا و جمعیت مازندران == | ||
مساحت این استان در حدود ۲۳۷۵۶ کیلومتر مربع است که حدود ۱٫۴۶ درصد از کل خاک ایران را دربردارد. مازندران، از جانب شمال، همجوار با دریای خزر و کشورهای روسیه، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان است. از مشرق به استان | مساحت این استان در حدود ۲۳۷۵۶ کیلومتر مربع است که حدود ۱٫۴۶ درصد از کل خاک ایران را دربردارد. مازندران، از جانب شمال، همجوار با دریای خزر و کشورهای روسیه، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان است. از مشرق به [[استان گلستان]]، از جنوب به استانها سمنان و [[تهران]] و البرز و از مغرب به استان [[گیلان]] محدود است. براساس آخرین تقسیمات کشوری، مازندران دارای ۲۲ شهرستان به نامهای آمل، بابل، بابلسر، بهشهر، تنکابن، جویبار، [[چالوس]]، رامسر، ساری، سوادکوه، قائمشهر، گلوگاه، محمودآباد، میاندرود، نکا، نور، نوشهر، فریدونکنار، سوادکوه شمالی، عباسآباد، سیمرغ و کلاردشت و ۵۷ شهر، ۵۷ بخش، ۱۳۲ دهستان و ۳۶۴۵ آبادی است.<ref>[https://www.sabteahval.ir/mz/اطلاعات-عمومی-استان «موقعیت جغرافیایی استان مازندران»، سایت اداره کل ثبت احوال استان مازندران، تاریخ بازدید: 24 مهر 1400ش.]</ref> | ||
استان مازندران با توجه به وسعت خود، بهلحاظ جمعیتی از جمله استانهای پرتراکم است. براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ش، جمعیت این استان، ۳٬۲۸۳٬۵۷۷ نفر است که ۵۰٫۳۷ درصد آن را مردان و ۴۹٫۶۳ درصد آن را زنان تشکیل میدهند. ۴۳ درصد از کل جمعیت مازندران، روستانشین است. | استان مازندران با توجه به وسعت خود، بهلحاظ جمعیتی از جمله استانهای پرتراکم است. براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ش، جمعیت این استان، ۳٬۲۸۳٬۵۷۷ نفر است که ۵۰٫۳۷ درصد آن را مردان و ۴۹٫۶۳ درصد آن را زنان تشکیل میدهند. ۴۳ درصد از کل جمعیت مازندران، روستانشین است. | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
== طوایف مازندران == | == طوایف مازندران == | ||
متناسب با نام تبرستان، اقوام ساکن این نواحی را با نام قوم «تپوری» یا «تبری» میشناختند که به زبان تبری (زبان مازندرانی) سخن میگویند. | متناسب با نام تبرستان، اقوام ساکن این نواحی را با نام قوم «تپوری» یا «تبری» میشناختند که به زبان تبری (زبان مازندرانی) سخن میگویند. | ||
امروزه، در این منطقه، گروههایی از عشایر نیز زندگی میکنند. مانند «ایل عبدالملکی» که اصالتی قشقایی دارند و از زمان قاجاریان به مازندران مهاجرت کردهاند. ایل «عمرانلو» در شهر گلوگاه، به زبانهای ترکی، مازندرانی و فارسی سخن میگویند. طوایف «گلباد» نیز در بهشهر و بندرگز سکنی گزیدهاند. چهار طایفهٔ معروف مازندرانی به نامهای مشاغی، لاریجانی، نوایی و نوری نیز در اطراف آمل زندگی میکنند. «ایل خواجهوند» نیز با اصالت کُردستانی، در دوران قاجار به چالوس تبعید شدند و در حوالی کجور سکنی گزیدند. همچنین طوایف «گریلی» و «نکا» که اصالتی کُرد دارند در اطراف رود نیکا اقامت دارند.<ref>کیهان، جغرافیای سیاسی، 1310ش، ص281-284؛ کیهان، جغرافیای طبیعی، 1310ش، ص18 و 61-71.</ref> | امروزه، در این منطقه، گروههایی از عشایر نیز زندگی میکنند. مانند «ایل عبدالملکی» که اصالتی قشقایی دارند و از زمان قاجاریان به مازندران مهاجرت کردهاند. ایل «عمرانلو» در شهر گلوگاه، به زبانهای ترکی، مازندرانی و فارسی سخن میگویند. طوایف «گلباد» نیز در بهشهر و بندرگز سکنی گزیدهاند. چهار طایفهٔ معروف مازندرانی به نامهای مشاغی، لاریجانی، نوایی و نوری نیز در اطراف آمل زندگی میکنند. «ایل خواجهوند» نیز با اصالت کُردستانی، در دوران قاجار به [[چالوس]] تبعید شدند و در حوالی کجور سکنی گزیدند. همچنین طوایف «گریلی» و «نکا» که اصالتی کُرد دارند در اطراف رود نیکا اقامت دارند.<ref>کیهان، جغرافیای سیاسی، 1310ش، ص281-284؛ کیهان، جغرافیای طبیعی، 1310ش، ص18 و 61-71.</ref> | ||
== کشاورزی مازندران == | == کشاورزی مازندران == | ||