حماس: تفاوت میان نسخه‌ها

{{جعبه اطلاعات مفهوم

| فایل پادکست      =حماس.ogg   

| حجم فایلپادکست    =۹/۲۰   

{{درشت|'''حماس؛'''}} جنبش اسلامی، سیاسی و نظامی متعلق به مقاومت فلسطینی برای آزادی سرزمین‌های اشغالی فلسطین.

==معرفی حماس==

===تأسیس رسمی هم‌زمان با انتفاضهٔ اول===

حماس هم‌زمان با آغاز انتفاضه، در ۹ دسامبر ۱۹۸۷م به وجود آمد؛ در آن زمان در منزل [[شیخ احمد یاسین]] نشستی برگزار شد و شش تن از دیگر رهبران اخوان‌المسلمین در نوار غزه نیز در این جلسه شرکت کردند. هدف از این نشست بررسی حادثه‌ای بود که در ۸ دسامبر ۱۹۸۷م بر اثر برخورد خودرویی اسرائیلی با چند خودروی فلسطینی اتفاق افتاد و در آن جنایت شماری از کارگران فلسطینی کشته شدند.

===پیروزی انقلاب اسلامی ایران===

با پیروزی [[انقلاب اسلامی]] ایران و رویکرد راهبردی آن در حمایت از مظلومان جهان، فلسطین از جایگاه ویژه‌ای در سیاست خارجی ایران برخوردار شد و مورد حمایت معنوی قرار گرفت.<ref>صدقی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از آغاز تا 1368ش، 1386ش، ص132.</ref> طی این حمایت‌ها و مبادلات بین ایران و گروه‌های مبارز فلسطینی، زمینهٔ شکل‌گیری‌گروه‌های مقاومت اسلامی فراهم شد که از جملهٔ آنها جنبش حماس بود. کنشگران این جنبش اسلامی خود نیز معترف‌اند که از انقلاب اسلامی الگو گرفته و انتفاضه را در کشور فلسطین سازمان‌دهی کرده‌اند.

==رهبران حماس==

مهم‌ترین رهبران حماس [[اسماعیل هنیه]]، موسی ابومرزوق، محمود الزهار، عزیز دوبک و شیخ حسن یوسف هستند که مبنای کنش‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آنها، سبک زندگی اسلامی است. رهبری اولیهٔ این جنبش، از هفت نفر عضو مؤسس به ریاست شیخ احمد یاسین تشکیل شد و سپس به تأسیس شاخه‌ها و کمیته‌های سیاسی، امنیتی، نظامی و رسانه‌ای اقدام کرد. پس از مدتی رهبری حماس به علت بازداشت‌های مکرر اعضای مؤسس تغییر یافت.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=7893 مالکی، «حماس جنبش»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>

===آرم و پرچم===

در آرم حماس عکسی از «گنبد مسجد الصخره» وجود دارد که نقشة کوچکی از سرزمین فلسطین بر بالای آن است و پرچم‌های قوسی‌شکل فلسطین، گنبد را دربرگرفته‌اند. بر [[پرچم]] سمت راست، عبارت «لا اله الا الله» و بر پرچم سمت چپ عبارت «[[حضرت محمد|محمد رسول‌الله]]» نوشته شده است. در قسمت زیرین گنبد عکس دو شمشیر به‌شکل ضرب‌در حک شده و چارچوب زیرین قبه را تشکیل می‌دهند. کلمهٔ فلسطین در بخش زیرین تقاطع دو شمشیر قرار دارد و عبارت حرکه المقاومه الاسلامیه نیز در قسمت پایین آرم و بر روی نواری نوشته شده است.

==پایگاه اجتماعی و پیروزی در انتخابات==

جنبش حماس به‌دلیل ماهیت اسلامی، روحیهٔ مقاومت و منطق ایستادگی در برابر اشغالگری و نقض همه‌جانبه و مداوم همهٔ حقوق بنیادین مردم فلسطین توسط اسرائیل، از محبوبیت سیاسی و اجتماعی در میان مردم فلسطین و کشورهای اسلامی و عربی برخودار شده و پایگاه اجتماعی بالایی را کسب کرده است. برای مثال پرچم‌های سبزرنگ جنبش حماس در هر کوچه و خیابان [[نوار غزه]] به چشم می‌خورد که بر سر در ساختمان‌ها و اماکن مختلف نصب شده است. به نظر کارشناسان حضور این‌گونه نشانه‌ها از حماس در اماکن مختلف شهر نشان‌دهندهٔ میزان محبوبیت بالای این جنبش در میان تودهٔ مردم است.<ref>خلیلی، «دلیل محبوبیت حماس»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا.</ref>

===جهاد اسلامی===

جنبش حماس و جنبش جهاد اسلامی، علاوه برداشتن دیدگاه‌های اسلامی مشترک، در هدف‌های راهبردی، یعنی آزادسازی همه سرزمین‌های اشغالی، برقراری دولت مستقل فلسطینی، مخالفت با روش‌های مسالمت‌آمیز حل‌وفصل مسئله فلسطین و تداوم جهاد، رویکرد واحد دارند. جهاد اسلامی سابقهٔ طولانی‌تری نسبت به حماس دارد. این دو گروه مقاومت در ۱۹۹۳م مذاکرات جدی‌تری را برای اتحاد و همکاری‌های بیشتر باهم آغاز کردند.<ref>ابوعید و دیگران، دراسة فی الفکر السیاسی لحرکة المقاومة الاسلامیة: حماس (۱۹۸۷–۱۹۹۶م)، ۱۹۹۹م، ص274ـ277.</ref>

===جمهوری اسلامی ایران===

کارشناسان نیز حمایت‌های معنوی ایران از حماس را در راستای عملیاتی کردن اصول انقلاب اسلامی می‌دانند<ref>قاسمی، «ژئوپلیتیک محور مقاومت و امنیت ملی جمهوری اسالمی ایران براساس گفتمان انقلاب اسلامی»، 1317ش، ص21.</ref> که ایستادگی در برابر ظلم، اشغالگری، دینستیزی و سلطهٔ استکبار و متحدان آنها بخشی از این اصول بوده و هدف آن حفظ حقوق مردم، دفع ستم، رفع اشغال، جلوگیری از سلطه و حفظ دارایی‌ها مطابق آموزه‌های دین است.<ref>قاسمی، «ژئوپلیتیک محور مقاومت و امنیت ملی جمهوری اسالمی ایران براساس گفتمان انقلاب اسلامی»، 1317ش، ص11.</ref>

===نظامی===

جنبش حماس از زمان تأسیس تا کنون، ۳۶ سال است که در کنار مبارزات سیاسی و فرهنگی در برابر رژیم صهیونیستی، به مبارزات نظامی خود ادامه داده است؛ سامان‌دهی انتفاضه‌های اول (۱۹۹۳–۱۹۸۷م) و دوم (۲۰۰۵–۲۰۰۰م) فلسطین از جملهٔ این موفقیت‌ها بود که در نتیجه آن نیروهای اسرائیلی ۳۸ سال پس از تصرف غزه به‌طور یکجانبه از غزه خارج شدند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14020729000640/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D9%88-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8% «رویارویی‌های حماس و رژیم صهیونیستی از سال 1987م تاکنون»، خبرگزاری فارس.]</ref>

===توان موشکی===

جنبش مقاومت اسلامی فلسطین برنامه موشکی خود را از سال ۲۰۰۱ با ساخت موشک قسام ۱ آغاز کرد که کلاهک انفجاری کوچک و بردی کمتر از ۳ کیلومتر داشت. بسیاری از مسئولان عربی و فلسطینی در آن زمان موشک‌های حماس را به تمسخر گرفته و آن را بیهوده توصیف کردند، اما این جریان خیلی زود توانمندی موشکی خود را به صورت خارق‌العاده‌ای گسترش داد تا اینکه موفق به هدف قرار دادن شهرهای مختلف رژیم صهیونیستی در جریان درگیری‌های مختلف شد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/07/18/2968949/وقتی-مقاومت-فلسطین-معادلات-نظامی-دنیا-Ø «وقتی مقاومت فلسطین معادلات نظامی دنیا را به چالش کشید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> برای مثال در عملیات طوفان الاقصی، در کمتر از نیم‌ساعت حدود ۵ هزار موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=54194 «طوفان الاقصی؛ خشم و غرور فلسطین در نقطه برگشت‌ناپذیر»، وب‌سایت دیگران.]</ref>