بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>''' | <big>'''عمان؛'''</big> سومین کشور بزرگ شبهجزیره عربستان و مشرف بر تنگه هرمز. | ||
عمان در جنوبغرب آسیا و جنوبشرقی شبهجزیره عربستان قرار دارد و بر تنگه هرمز مشرف است. این کشور که قدیمیترین دولت مستقل عربی به شمار میرود، در طول تاریخ خود گذاری از حاکمیت آشوریها، بابلیها و ایرانیها را پشت سر گذاشته است. اگرچه پرتغالیها و عثمانیها در مقاطعی مسقط را اشغال کردند، اما بر تمامی قلمرو کشور تسلط نیافتند. از قرن هجدهم میلادی، عمان با گسترش قدرت دریایی خود به شرق آفریقا و سپس ظهور سلسلۀ آلسعید، به یک قدرت تجاری بدل شد. پس از دورهای از تحتالحمایگی بریتانیا، با بازیابی استقلال و آغاز دوران سلطنت قابوس در سال ۱۹۷۰م، روند نوسازی این کشور شتاب گرفت. نظام سیاسی عمان بر پایه سلطنت موروثی و مطلقه استوار است که در آن سلطان، محور اصلی قوا و انتصابات قضایی محسوب میشود و شوراها نقشی مشورتی ایفا میکنند. سیاست خارجی عمان نیز با تکیه بر راهبرد بیطرفی و میانجیگری، ضمن حفظ روابط متوازن با ایران و همسایگان، همکاریهای دفاعی خود را با آمریکا و بریتانیا نیز تداوم بخشیده است. از سوی دیگر، اقتصاد کشور علیرغم وابستگی به نفت، با بهرهگیری از موقعیت استراتژیک تنگه هرمز و ظرفیتهای گردشگری، شیلات و لجستیک، بهسوی تنوعبخشی حرکت میکند. | |||
== جغرافیا == | == جغرافیا == | ||
عمان در بخش جنوبغربی قارۀ آسیا و در ربع جنوبشرقی شبهجزیره عربستان واقع شده است. سواحل آن به طول ۳۱۶۵ کیلومتر از [[تنگه هرمز]] در شمال تا مرزهای یمن امتداد دارد و بر سه [[دریای عرب]]، [[دریای عمان]] و [[خلیج فارس]] مشرف است. این کشور از سمت غرب با [[امارات متحده عربی]] و [[عربستان سعودی]]، از جنوب با جمهوری یمن، از شمال با تنگه هرمز و از شرق با دریای عرب هممرز است. این موقعیت، امکان ارتباط با جهان خارج و ایجاد کانالهای ارتباطی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را برای عمان فراهم کرده است. عمان سومین کشور بزرگ شبهجزیره عربستان است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> مساحت آن ۳۰۹,۵۰۰ کیلومترمربع و پایتخت آن مسقط است.<ref>{{پک/بن|2|ک=bbc|ف=Oman country profile|زبان=en}}</ref><ref group="دیدگاه">کمی تکرار دارد</ref> | |||
عمان میان عرضهای جغرافیایی ۱۶ درجه و ۳۹ دقیقه تا ۲۶ درجه و ۳۰ دقیقه شمالی و طولهای جغرافیایی ۵۲ درجه و ۰۰ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی واقع شده است. عمان دارای چندین جزیره در دریای عمان و تنگه هرمز مانند جزیرۀ سلامه و بناتها و نیز جزایری در دریای عرب از جمله جزیره مصیره و جزایر الحلانیات است.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> | |||
== نامگذاری<ref group="دیدگاه">به نظرتات کمی خسته کننده نشده است؟ نمیشه فشرده و کوتاه تر گزارشش کرد؟ </ref> == | |||
تا اوایل قرن نوزدهم این نام بر سراسر نواحی شرقی شبه جزیره عربستان در حد فاصل ربع الخالی و دریای عمان اطلاق میشد. این سرزمین بعدها بهتدریج به دو بخش عمان متصالح تقسیم شد؛ شبه جزیره مسندم و شیخنشینهای هفتگانه امارات متحده و سرزمین اصلی عمان.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تاکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=144}}</ref> | |||
در خصوص ریشهشناسی نام عمان، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. برخی این نام را به قبیله قحطانی که به نام عمان شناخته میشد، نسبت میدهند. برخی دیگر، آن را با مفاهیم سکونت و ماندگاری مرتبط میدانند. ابن العربی<ref group="دیدگاه">منظور همان ابن عربی است؟ یا شاید ابن اعرابی. من از متن منبع دومی را برداشت کردم</ref> بیان میدارد که واژه عُمن به کسانی اطلاق میشود که در مکانی ماندگار میشوند و واژۀ عمان از همین ریشه مشتق شده است. الزُجاجی معتقد است که سلطنت عمان به نام عمان، فرزند حضرت ابراهیم، نامگذاری شده است. ابن کلبی نیز این نام را برگرفته از عمان بن سبأ بن یعطان بن ابراهیم خلیل، کسی که گفته میشود شهر عمان را بنا نهاده است، میداند. | |||
پلینی، از نخستین مورخان رومی، در نوشتههای خود به شهری به نام «اومانا» اشاره کرده است. این نام در آثار بطلمیوس نیز دیده میشود. گروهمن بر این باور است که منظور از اومانا در آثار هر دو مورخ، شهر صحار بوده است که در دوران باستان، مهمترین مرکز اقتصادی منطقه محسوب میشد. | |||
سلطنت عمان در طول تاریخ با نامهای دیگری نیز شناخته شده است. سومریها و تمدنهای بینالنهرینی از آن با نام «مَجان» یاد میکردند. ایرانیان آن را «مَزون» مینامیدند. این نامگذاری بازتابدهندۀ شکوفایی اولیه و توسعۀ کشاورزی در این منطقه است که امکان استقرار یک تمدن مسکونی و پررونق را فراهم آورده بود. | |||
در منابع عربی، نام عمان بهعنوان یک منطقه مستقل ظاهر شده است. الاستخری و ابن حوقل هر دو آن را سرزمینی متشکل از مناطق خودمختاری توصیف کردهاند که توسط مردم خودشان اداره میشدند.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> | |||
== تاریخچه<ref group="دیدگاه">بخش تاریخچه نیاز داره منابع بیشتری براش دیده بشه و حتی اگر مطلب دیگری ندارد ولی اتقان و استحکام بیشتری پیدا کنه</ref> == | |||
عمان قدیمیترین دولت مستقل در جهان عرب است و قدمت آن به ۱۰۰ هزار سال پیش بازمیگردد.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref><ref group="دیدگاه">از این متن کمی این شائبه به وجود می آید که از 100 هزار سال پیش دولت مستقل داشته ولی منظور شما فکر نمیکنم این باشد. عمان قدمت 100 هزار ساله دارد ولی دولت مستقلش از چه زمانی بوده؟ در ادامه متن گفته شده که تا قرن 7 میلادی تحت حاکمیت هایی از جمله ایران بوده</ref> بخشهای گستردهای از قلمروی عمان در دوران امپراتوریهای [[هخامنشیان|هخامنشی]] و [[ساسانیان|ساسانی]]، تحت حاکمیت یا نفوذ سیاسی ایران قرار داشتند. این پیوستگی سیاسی و تجاری با ورود اسلام، با فراز و نشیبهای تاریخی مواجه شد.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تاکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=144}}</ref> تا زمان ظهور اسلام در قرن هفتم میلادی، عمان تحت حکومت آشوریها، بابلیها و ایرانیان بود.<ref group="دیدگاه">کمی مطالب تکرار دارد | |||
پی باعث شد اون موقع مستقل بشه؟ اگر مطلبی وجود داره لطفا اضافه کنید.</ref> با گسترش اسلام در قرن هفتم، مردم عمان به این دین ایمان آوردند.<ref group="دیدگاه">مربوط به دین است به آنجا منتقل شود.</ref> | |||
پرتغال بهدلیل موقعیت استراتژیک عمان در مسیرهای تجاری شرق، بین سالهای ۱۵۰۷ تا ۱۶۵۰م بر منطقه اطراف مسقط تسلط داشت. امپراتوری عثمانی نیز بین سالهای ۱۵۸۱م تا ۱۸۸۸م مسقط را اشغال کرد؛ اما پرتغالیها و عثمانیها، کنترل تمام عمان را در دست نداشتند. تا اواسط قرن هفدهم، قبایل عمانی تحت رهبری امام وقت، پرتغالیها را از مسقط بیرون راندند. | |||
در اواخر قرن هفدهم، امام عمان، سیف بن سلطان، فرآیند توسعهطلبی در امتداد ساحل شرقی آفریقا را آغاز کرد. در سال ۱۷۴۹م، سلسله «آلسعید» منجر به جدایی این سرزمین از ایران شد.<ref group="دیدگاه">یعنی قبلش کلا در حاکمیت ایران بوده؟ اینکه با جملات قبلی چندان همخوان نیست. قبلا گفته شد تا قرن 7 در حاکمیت ایران و بقیه بوده و با ورود اسلام فراز و نشیب داشته. اما گویا تا همین حوالی 1700 میلادی تحت حاکمیت ایران بود</ref> در سال ۱۷۸۳م، امپراتوری عمان تا «گوادر» در پاکستان امروزی گسترش یافت و عمان به یک قدرت تجاری منطقهای قدرتمند<ref group="دیدگاه">عبارت تکرار دارد</ref> مبتنی بر تجارت دریایی تبدیل شد. | |||
== | در سال ۱۷۹۸م، عمان و بریتانیا یک معاهدۀ دوستی امضا کردند. بر اساس این معاهده، بریتانیا حکومت سلطان را تضمین کرد. با این حال، یک بحران جانشینی در سال ۱۸۵۶م باعث شد که امپراتوری عمان به «سلطنت عمان و مسقط» و «سلطنت زنگبار» تقسیم شود. در سال ۱۸۹۱م، عمان و مسقط به تحتالحمایه بریتانیا تبدیل شدند. در بیشتر این دوران، سلطان کنترل سواحل اطراف مسقط را در دست داشت و امام بر مناطق داخلی حکومت میکرد.<ref group="دیدگاه">منظور از سلطان و امام چه کسانی هستند؟</ref> در نهایت، تحت معاهده دوستی، تجارت و کشتیرانی در سال ۱۹۵۱م، عمان استقلال خود را از بریتانیا بازیافت.<ref group="دیدگاه">سلطنت زنگبار کماکان جداست یا در همان مسقط ادغام شده؟</ref> | ||
== | سلطان قابوس در ۱۹۷۰م بر تخت نشست. از آن زمان تاکنون، عمان بهعنوان یک کشور مرفه و مدرن ظهور کرده است. در سال ۱۹۹۶م، سلطان قابوس نظامنامه اساسی دولت را معرفی کرد که اولین قانون اساسی مکتوب عمان است و حقوق افراد را در چارچوب قوانین قرآنی و عرفی تضمین میکند<ref group="دیدگاه">عبارات با ادبیات ویکی فاصله دارد</ref>. در این زمان نام کشور از «سلطنت مسقط و عمان» به «عمان» تغییر یافت.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> | ||
== طبیعت و اقلیم == | == طبیعت و اقلیم == | ||
بخش اعظم قلمرو حاکمیت مرکزی عمان را ارتفاعات و مناطق کوهستانی تشکیل میدهند.<ref>{{پک|الصایدی|۱۴۱۴|ک=المورخ العربی|ف=بلاد عمان (فصل من کتاب للرحالة الألمانی کارستن نیبور)|کد=ar|ص=۸۲}}</ref> عمان از نظر جغرافیایی یکی از متنوعترین کشورهای<ref group="دیدگاه">داوری و خارج از ادبیات ویکی</ref> عربی است. اشکال<ref group="دیدگاه">تعبیر اشکال درسته؟</ref> طبیعی آن عبارتند از: | |||
* سواحل شنی، صخرههای مرتفع و دشتهای حاصلخیزی که توسط رشتهکوههای طویل محصور شده و درهها و چشمههای آب فراوانی را دربر میگیرند. | |||
* صحراهای شنی وسیع. | |||
* استان ظفار در جنوب این کشور از فصل موسمی برخوردار است که بهدلیل آب و هوای بارانی، به مدت تقریباً ۳ ماه در هر سال (ژوئن تا سپتامبر)، گردشگرانی را از داخل و خارج از کشور به سوی خود جذب میکند.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> | |||
آبوهوای عمان نیز متنوع است؛ در مرکز گرم و خشک و در مناطق ساحلی گرم و مرطوب است.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref><ref group="دیدگاه">منبع کجاست؟ در فهرست منابع ندیدم و در گوگل هم نتونستم با این اسم پیدا کنم</ref> | |||
== جمعیت == | == جمعیت == | ||
جمعیت عمان در سال ۲۰۲۵م حدود ۵.۴ میلیون نفر تخمین زده شد که نزدیک به ۶۰درصد آنها عمانی و مابقی مهاجرانی از هندیها، پاکستانیها، بنگالیها، اعراب و آفریقاییها هستند. افراد زیر ۳۰ سال بیش از نیمی از جمعیت را تشکیل میدهند.<ref>{{پک/بن|۶|ک=المدار للمعلومات|ف=كل ما تريد معرفته عن سلطنة عُمان التاريخ، الاقتصاد، السياحة، ونمط الحياة|زبان=ar}}</ref> | |||
اکثر جمعیت در مناطق شهری ساکن هستند؛ اگرچه تعدادی همچنان در مناطق روستایی زندگی میکنند.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> منطقه ساحلی باطنه حدود یکچهارم جمعیت عمان را در خود جای داده است که دلیل آن وجود فرصتهای مناسب برای صیادی و کشاورزی است.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> | |||
== زبان و دین رسمی == | == زبان و دین رسمی == | ||
اسلام دین رسمی و منبع قانونگذاری دولتی است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> حدود ۴۵ تا ۵۰درصد از شهروندان اباضی، ۴۵ تا ۵۰درصد سنی و کمتر از ۵درصد شیعه<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> و اقلیتهایی هم مسیحی و هندو هستند. زبان عربی زبان رسمی کشور عمان است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> | |||
== استانها == | |||
سلطنت عمان به یازده بخش اداری موسوم به استان تقسیم شده است. مسقط همزمان هم شهر پایتخت و هم یکی از این یازده استان است. یازده استان عبارتند از: الداخلیه، الظاهره، الباطنه شمالی، الباطنه جنوبی، البریمی، الوسطی، شرقیه شمالی، شرقیه جنوبی، ظفار، مسقط و مسندم. استانها نیز به ۶۰ منطقه موسوم به ولایت تقسیم میشوند.<ref>{{پک|Wigley|2020|ک=nyulawglobal|ف=The Legal System and Research in the Sultanate of Oman|کد=en}}</ref> | |||
== نظام سیاسی و ساختار حکومتی == | == نظام سیاسی و ساختار حکومتی == | ||
== روابط و سیاست خارجی == | === نظام سیاسی سنتی === | ||
از لحاظ ساختار سیاسی در دورههای گذشته، سرزمین عمان به مناطق کوچکتری با حاکمان محلی متعدد و نظامی نسبتاً غیرمتمرکز تقسیم میشده است. عالیترین و قدرتمندترین مقام سیاسی در این ساختار با عنوان «امام عمان» شناخته میشد که قدرت مرکزی را در دست داشت. در کنار این مقام، امرای محلی دیگری نیز حضور داشتند که کنترل مناطق و قبایل مختلف را بر عهده داشتند و با لقب شیخ خطاب میشدند. از جمله مهمترین مناطقی که تحت حاکمیت شیوخ محلی اداره میشدند، میتوان به نواحی دژاو، جبرین، غافر، رنک، گبی، ظاهره، مقنیات و سِر اشاره کرد.<ref>{{پک|الصایدی|۱۴۱۴|ک=المورخ العربی|ف=بلاد عمان (فصل من کتاب للرحالة الألمانی کارستن نیبور)|کد=ar|ص=۸۲}}</ref> | |||
=== '''ساختار سیاسی و تحولات حکومتی در عمان''' === | |||
عمان یک پادشاهی موروثی است. سلطان قابوس بن سعید آل سعید از سال ۱۹۷۰م تا سال ۲۰۲۰م بر سلطنت عمان حکمرانی کرد و پس از او، پسرعموی وی، سلطان هیثم بن طارق به تخت سلطنت نشست.<ref>{{پک|Wigley|2020|ک=nyulawglobal|ف=The Legal System and Research in the Sultanate of Oman|کد=en}}</ref> سلطنت عمان تا سال ۱۹۷۰م فاقد قانون اساسی، قوه مقننه و حق رأی بود. در سال ۱۹۷۰م، سلطان قابوس کابینهای از وزرا را منصوب کرد که مسئولیت بخشها و وظایف مختلف دولتی را بر عهده داشتند. <ref>{{پک/بن|24|ک=omanembassy|ف=Government of Oman|زبان=en}}</ref> | |||
در سال ۱۹۸۱م، شورای مشورتی دولت تأسیس شد. در سال ۱۹۹۶م، نخستین قانون اساسی عمان صادر شد که حقوق اولیه شهروندان را بهصورت مکتوب تعیین کرد و نهادی موسوم به مجلس عمان را بنیان نهاد. در ۲۰۰۲م، سلطان عمان حق رأی را به تمامی شهروندان بالای ۲۱ سال، به استثنای اعضای نیروهای نظامی و امنیتی، تعمیم داد. پیش از این، رایدهندگان در عمان از میان رهبران قبایل، روشنفکران و تجار انتخاب میشدند.<ref>{{پک/بن|24|ک=omanembassy|ف=Government of Oman|زبان=en}}</ref> | |||
این کشور فاقد هرگونه سیستم نظارتی و توازن قوا است؛ بدین معنی که سلطان بر هر دو قوه مجریه و مقننه تسلط کامل دارد. هر دو مجلس صرفاً وظایف مشورتی و تأییدی دارند. سلطان همزمان سمتهای نخستوزیر، وزیر دفاع و فرمانده کل نیروهای مسلح را بر عهده دارد. از سال ۱۹۷۰م، تمامی قوانین کشور از طریق فرمانهای سلطنتی صادر شدهاند، از جمله قانون اساسی جدید در سال ۲۰۲۱م. سلطان تمامی انتصابات دادگاههای عمان را انجام میدهد و ریاست شورای عالی قضایی را نیز بر عهده دارد.<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | |||
== روابط و سیاست خارجی<ref group="دیدگاه">شاید بشه روابطش با سوریه و فلسطین رو هم گزارش کرد البته فلسطین رو اجمالا در ضمن اسرائیل آوردین ولی اگر مطلب بیشتری دارد میتوانید مستقل بیاورید</ref> == | |||
=== دکترین دفاعی === | |||
نیروهای مسلح عمان بهدلیل اشراف جغرافیایی این کشور بر کرانۀ جنوبی تنگه هرمز از طریق شبهجزیره مسندم، نقشی کلیدی در امنیت انرژی و ناوبری جهانی ایفا میکنند. دکترین دفاع ملی عمان بر پایۀ بیطرفی با شعار «دوست همه و دشمن هیچکس» استوار است. این رویکرد به مسقط اجازه میدهد ضمن حفظ توافقنامههای دفاعی دیرینه با بریتانیا و ایالات متحده و اعطای حق دسترسی به پایگاههای خود نظیر بندر دقم، روابط متوازنی نیز با همسایگان منطقهای و ایران داشته باشد. عمان علیرغم عضویت در شورای همکاری [[خلیج فارس]]، از مداخله نظامی مستقیم در تنشهای منطقهای خودداری کرده و همواره نقش میانجی را ترجیح داده است.<ref>{{پک/بن|12|ک=globalmilitary|ف=Oman Military Forces|زبان=en}}</ref> | |||
=== '''روابط با ایران''' <ref group="دیدگاه">ایران رو ببرید آخر بهتر نیست؟</ref> === | |||
روابط میان ایران و عمان بر بستری از اعتماد متقابل، دوستی و پیوندهای تاریخی، قومی و فرهنگی استوار است. اگرچه سوابق تعامل و همکاری میان دو کشور به قرون گذشته بازمیگردد؛ اما رسمیت یافتن مناسبات دیپلماتیک این دو کشور از ۱۳۵۰ش آغاز شد. با وقوع انقلاب اسلامی، مسیر همکاریهای دوجانبه، منطقهای و بینالمللی این دو کشور، علاوه بر هموارتر شدن، شتاب گرفت. در طول دهههای متمادی، اعتماد بهعنوان رکن اصلی در مناسبات دو کشور، بستری برای گسترش همکاریها در مواجهه با تحولات منطقهای فراهم کرد. روابط ایران و عمان، با وجود تنشهای مستمر در منطقه، بهعنوان الگویی کارآمد از همسایگی پایدار شناخته شده است.<ref>{{پک/بن|17|ک=سفارت جمهوری اسلامی ایران مسقط|ف=روابط سیاسی ایران و عمان}}</ref><ref group="دیدگاه">شاید بشه این قسمت رو کمی خلاصه کرد | |||
روابط ایران و عمان بر پایه پیوندهای تاریخی و فرهنگی و اعتماد متقابل استوار است. روابط دیپلماتیک دو کشور از سال ۱۳۵۰ش آغاز شد و پس از انقلاب اسلامی ایران گسترش یافت. دو کشور در دهههای بعد، همکاریهای دوجانبه و منطقهای خود را توسعه دادند و روابطشان بهعنوان نمونهای از مناسبات پایدار همسایگی در منطقه شناخته شده است.</ref> این کشور در دهه ۱۹۸۰م، نقشی کلیدی در فراهمسازی بستر مذاکرات برای پایان جنگ ایران و عراق ایفا کرد. در دهههای بعد نیز مسقط کانالهای ارتباطی میان تهران و دولت باراک اوباما را برقرار ساخت که منجر به دستیابی به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵م شد. در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶م، عمان میزبانی دو دور [[مذاکرات ایران و آمریکا|مذاکرات هستهای میان تهران و واشنگتن]] را بر عهده داشت. با این حال، روند این گفتوگوها در هر دو دور بر اثر حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ژوئن ۲۰۲۵م و فوریه ۲۰۲۶م متوقف و بینتیجه ماند.<ref>{{پک/بن|18|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=عمان کدام سوی موضوع «تنگه هرمز» میایستد؛ ایران یا آمریکا؟}}</ref> در حوزه همکاریهای ایران و عمان پیرامون تنگه هرمز، مسقط در پی برقراری آتشبس و انعقاد [[تفاهمنامه اسلامآباد|تفاهمنامه میان ایران و ایالات متحده]]، ضمن اعلام مخالفت صریح با اعمال عوارض دریایی، بر ضرورت تضمین اصل آزادی دریانوردی در این آبراه تأکید ورزید.<ref>{{پک/بن|20|ک=خبرگزاری مهر|ف=عمان و تنگه هرمز؛ از نشست مشترک با ایران تا موضعگیری البوسعیدی}}</ref> | |||
=== '''روابط با آمریکا''' === | |||
روابط دیپلماتیک عمان با ایالات متحده به سال ۱۸۳۳م بازمیگردد که اولین روابط آمریکا با یک کشور عربی بود. رابطۀ راهبردی با واشنگتن دههها پیش آغاز شد. عمان با استقرار تجهیزات نظامی آمریکا موافقت کرد و در سال ۲۰۱۹م توافقنامهای امضا شد که به ناوهای آمریکایی دسترسی رسمی به بنادر دوکم و صلاله میداد. سالانه حدود ۸۰ تماس بندری نیروی دریایی آمریکا در عمان صورت میگیرد و نیروهای دو کشور در رزمایشهای مشترک شرکت میکنند. وزیر امور خارجه عمان، از سیاست آمریکا در قبال ایران انتقاد کرده و استدلال کرده بود که آمریکا کنترل سیاست خارجی خود را از دست داده است.<ref>{{پک/بن|16|ک=arabcenterdc|ف=Oman and the Iran War: Neutrality Under Strain|زبان=en}}</ref> پس از [[جنگ رمضان|حملۀ آمریکا و اسرائیل به ایران]]، [[دونالد ترامپ]]، رئیسجمهور آمریکا، همواره از پیامرسانی و اظهارنظرهای مقامات عمانی در مورد این جنگ، اظهار نارضایتی کرده و سیاستهای عمان در قبال تنگه هرمز و همکاری با ایران در این زمینه را به چالش کشیده و عمان را به حملۀ نظامی تهدید کرد.<ref>{{پک/بن|19|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=همکاری ایران و عمان در هرمز؛ عامل اصلی خشم و تهدید رئیسجمهور آمریکا}}</ref> | |||
=== '''روابط با اسرائیل''' === | |||
تماسهای علنی بین اسراییل و عمان پس از کنفرانس مادرید در سال ۱۹۹۱م آغاز شد؛ اما همکاریهای غیررسمی از دهه ۱۹۷۰م وجود داشت؛ از جمله کمک نظامی اسراییل به عمان در سرکوب شورش ظفار و همکاری در فناوری کشاورزی. در سالهای ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵م، ملاقاتهای رسمی و تأسیس دفاتر نمایندگی تجاری بین دو کشور صورت گرفت و مرکز تحقیقاتی شیرینسازی خاورمیانه در عمان با مشارکت اسراییل راهاندازی شد. با شروع انتفاضه [[مسجدالاقصی]] در سال ۲۰۰۰م، عمان دفتر نمایندگی تجاری اسراییل را بست؛ اما همکاری علمی ادامه یافت. سفر [[بنیامین نتانیاهو]] به عمان در اکتبر ۲۰۱۸م، بازتابی از تلاش مسقط برای تداوم سیاست خارجی و نقش میانجیگرانه خود میان رقیبهای منطقهای، از جمله ایران و اسرائیل، جهت تضمین امنیت ملی خودش بود. این اقدام از سوی ایران با انتقاد روبهرو شد. مقامات عمانی با ارسال پیامهای دیپلماتیک به رهبران فلسطین، بر تداوم حمایت خود از تشکیل دولت مستقل فلسطینی تأکید کردند تا از سوءتفاهم دربارۀ تغییر مواضع خود جلوگیری کنند.<ref>{{پک/بن|21|ک=مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه|ف=نگاهی به تاثیرات منطقهای روابط پنهان و آشکار عمان با رژیم اسراییل}}</ref> در سال ۱۴۰۲ش وزیر امور خارجه عمان، برقراری روابط کامل با اسرائیل را منوط به تشکیل کشور مستقل [[فلسطین]] و بهرسمیت شناختن آن توسط رژیم صهیونیستی دانست.<ref>{{پک/بن|22|ک=خبرزاری تابناک|ف=پیششرط عمان برای عادیسازی روابط با رژیم اسرائیل}}</ref> | |||
== نیروهای مسلح == | == نیروهای مسلح == | ||
عمان حدود ۶درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به بودجۀ دفاعی اختصاص میدهد. صنایع دفاعی داخلی این کشور با تمرکز بر تولید مهمات سبک فعال است؛ با این حال، ارتش عمان کماکان به واردات تسلیحات پیشرفته از بریتانیا، آمریکا و ترکیه<ref group="دیدگاه">روابط خارجی خاص و ممتازی با انگلیس و ترکیه ندارد؟ خصوصا انگلیس/ | |||
اگر دارد در قسمت قبلی گزارش شود</ref> وابسته است.<ref>{{پک/بن|12|ک=globalmilitary|ف=Oman Military Forces|زبان=en}}</ref> | |||
=== ساختار و تجهیزات نیروهای مسلح === | |||
نیروهای مسلح عمان با حدود ۴۵,۰۰۰ نیروی فعال تحت فرماندهی شخص سلطان اداره شده و به چهار شاخه اصلی تقسیم میشوند: | |||
== | * '''نیروی زمینی:''' با ۲۵,۰۰۰ پرسنل، بزرگترین شاخۀ زرهی و پیادهنظام عمان است که از تانکهای چلنجر ۲ و ام۶۰ استفاده میکند. | ||
* '''نیروی هوایی:''' مجهز به جنگندههای چندمنظوره اف-۱۶ و یوروفایتر تایفون برای دفاع هوایی و پشتیبانی زمینی است. | |||
* '''نیروی دریایی:''' متولی اصلی تأمین امنیت تنگه هرمز در محدوده عمان، با استفاده از ناوچههای کلاس خریف، قاهر و شناورهای گشتی و فاقد یگان زیردریایی است. | |||
* '''گارد سلطنتی و نیروهای ویژه:''' یگانهای تخصصی متمرکز بر حفاظت از تأسیسات سلطنتی و مبارزه با تروریسم هستند. | |||
* '''پلیس سلطنتی:''' در قالب نیروهای شبهنظامی گارد ساحلی و هوایی در امنیت مرزها مشارکت دارد.<ref>{{پک/بن|12|ک=globalmilitary|ف=Oman Military Forces|زبان=en}}</ref> | |||
== فرهنگ == | == فرهنگ<ref group="دیدگاه">از آداب و رسوم خاص مردم عمان چیزی نیافتید؟</ref><ref group="دیدگاه">همچنین درباره زنان و وضعیت انها؟</ref> == | ||
=== '''مبانی تاریخی و هویت فرهنگی''' === | === '''مبانی تاریخی و هویت فرهنگی''' === | ||
فرهنگ عمان ریشه در سنتهای اسلامی و بادیهنشینی دارد | [[فرهنگ]] عمان ریشه در سنتهای اسلامی و بادیهنشینی دارد. این پیشینه منجر به شکلگیری جامعهای با حفظ هویت فرهنگی و در عین حال مهماننواز و گشادهرو شده است. پذیرایی از مهمانان با [[قهوه]] و [[خرما]]، آیینی اجتماعی و نشانهای از احترام است. هنجارهای عمومی در عمان محافظهکارانه است و رعایت متانت و [[حیا]] در پوشش و رفتار، هم برای شهروندان و هم برای تمامی بازدیدکنندگان و ساکنان کشور الزامی است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> | ||
=== '''ساختار اجتماعی و''' '''خانواده''' === | === '''ساختار اجتماعی و''' '''خانواده''' <ref group="دیدگاه">اگر رسومات خاصی در بحث ازدواج یا طلاق هست اشاره شود. یا اگر درباره فرزند و فرزند آوری فرهنگ یا رسمی یا دیدگاه و اهمیتی قائلند اضافه بشه</ref> === | ||
واحد خانواده سنگبنای جامعه عمان محسوب میشود و شبکههای خویشاوندی گسترده، نقش مرکزی را در زندگی اجتماعی و اقتصادی ایفا میکنند. وابستگیهای قبیلهای نیز وزن اجتماعی قابلتوجهی دارند و بر همه چیز، از آداب و رسوم ازدواج گرفته تا تصمیمگیریهای محلی و اجتماعی تأثیر میگذارند. به بزرگان و ریشسفیدان احترام گذاشته میشود و مشورت با اعضای ارشد خانواده و جامعه، | واحد [[خانواده]] سنگبنای جامعه عمان محسوب میشود و شبکههای خویشاوندی گسترده، نقش مرکزی را در زندگی اجتماعی و اقتصادی ایفا میکنند. وابستگیهای قبیلهای نیز وزن اجتماعی قابلتوجهی دارند و بر همه چیز، از آداب و رسوم [[ازدواج]] گرفته تا تصمیمگیریهای محلی و اجتماعی تأثیر میگذارند. به بزرگان و ریشسفیدان احترام گذاشته میشود و مشورت با اعضای ارشد خانواده و جامعه، جنبۀ مهمی از زندگی عمانیها است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> | ||
=== '''دین و باورها''' === | === '''دین و باورها''' === | ||
اسلام در تمامی ارکان فرهنگ عمان نفوذ دارد. | اسلام در تمامی ارکان فرهنگ عمان نفوذ دارد. شالودۀ مذهبی جامعه، تعیینکننده ریتم زندگی روزانه، از جمله اوقات [[نماز]]، عادات غذایی و ضوابط پوشش است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> در نوامبر ۲۰۲۳م و در پی آغاز جنگ اسرائیل علیه غزه<ref group="دیدگاه">غزه یا فلسطین؟</ref>، مفتی اعظم عمان تحریم تجاری فروشگاهها و برندهای وابسته به ایالات متحده و متحدانش را «وظیفهای برای امت» دانست. باورهای مذهبی همچنین تاثیر شدیدی بر قانون مجازات ۲۰۱۸م دارند که طبق آن توهین به مقدسات، ارتداد و اعمالی که توهین به اسلام تلقی میشوند، مجازات زندان بین سه تا ده سال دارند. به همین ترتیب، افرادی که انجمنی را تأسیس یا سازماندهی کنند که با اسلام مخالفت داشته باشد یا اقدام آنها بهعنوان آسیب رساندن به پایههای دین اسلام یا تبلیغ برای دینی دیگر تعبیر شود، به سه تا هفت سال زندان محکوم میشوند.<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | ||
=== '''پوشش''' === | === '''پوشش''' === | ||
لباسهای سنتی | لباسهای سنتی در عمان مایۀ افتخار فرهنگی است. مردان اغلب از دشداشه بههمراه کُمه (کلاه گلدوزیشده) یا عمامه استفاده میکنند. پوشش متعارف زنان در مکانهای عمومی شامل [[عبا]] و روسری است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref><ref group="دیدگاه">در بند قبلی گفته شد پوشش آنها متأثر از دین است یعنی حجاب اسلامی بین آنها رواج دارد. اگر بشود در این قسمت یکی دو خط مطلب درباره حجاب بیاورید و همینطور مجازات بی حجابی اگر دارند افزوده شود. حتی المقدور اگر منابع راه داد کلمه حجاب در متن استفاده شود.</ref> | ||
=== '''صنایع دستی''' === | === '''صنایع دستی''' === | ||
صنایع دستی بومی شامل سفالگری، بافندگی و نقرهکاری است. «خنجر» بهعنوان دشنه تشریفاتی، نماد ملی کشور محسوب شده و در نشان ملی عمان نیز به کار رفته است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> | |||
== نظام آموزشی == | == نظام آموزشی<ref group="دیدگاه">از آموزش عالی یا تحصیل زنان اطلاعاتی موجود نیست؟</ref> == | ||
آموزش در عمان در گذشته در [[مکتبخانه|مکتبخانهها]] و حلقههای درس [[مسجد|مساجد]] انجام میشد و در آن [[قرآن]] تلاوت و اصول دین اسلام، زبان عربی و حساب مقدماتی تدریس میشد. مدارس قرآنی و حلقههای درسی تا سال ۱۹۷۰م تنها راه آموزش در عمان بودند که با وجود تفاوت سطح از منطقهای به منطقه دیگر، در اکثر روستاها رواج داشتند. گذار از آموزش سنتی به آموزش رسمی بهمعنای نوین آن از سال ۱۹۳۰م آغاز شد. در این دوره، مدارس محدودی تحت نظارت و برنامهریزی دولتی تأسیس شدند که برنامههای درسی با محتوای مشخص و موضوعات متنوع را ارائه میدادند. مردم عمان پیش از سال ۱۹۷۰م به جز عدهای بسیار اندک از آموزش محروم بودند.<ref>{{پک/بن|10|ک=وزارة التعلیم|ف=نظام التعليم في سلطنة عمان | |||
البوابة التعليمية قلب التعليم النابض|زبان=ar}}</ref> | |||
امروزه آموزش پایه در عمان به دو دوره تقسیم میشود: | |||
'''دوره اول:''' این مقطع شامل پایههای ۱ تا ۴ است و دانشآموزان دختر و پسر در کلاسهای مشترک تحصیل میکنند و کادر شاغل در این مدارس صرفاً از بانوان هستند. | |||
'''دوره دوم:''' این مقطع شامل پایههای ۵ تا ۱۰ است. دانشآموزان دختر و پسر در این مقطع در مدارس مجزا تحصیل میکنند و کادر شاغل در آنها متناسب با جنسیت دانشآموزان است.<ref>{{پک/بن|9|ک=educouncil|ف=نبذة عن التعليم المدرسي في سلطنة عمان|زبان=ar}}</ref> | |||
مدت زمان آموزش پایه ده سال تحصیلی است و دانشآموزانی که آن را با موفقیت به پایان برسانند، به مرحله «پس از پایه» که شامل دو سال تحصیلی یازدهم و دوازدهم است، منتقل میشوند.<ref>{{پک/بن|8|ک=وزارة التعلیم|ف=نظام التعليم | |||
البوابة التعليمية قلب التعليم النابض|زبان=ar}}</ref> | |||
بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۴م، تعداد مدارس دولتی از سه مدرسه به ۱۲۶۹ مدرسه افزایش یافت. بخش آموزش خصوصی نیز گسترش یافته و بیش از ۱۱۰۰ مدرسه را شامل میشود.<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | |||
== رسانه == | == رسانه == | ||
بر اساس گزارشهای نهادهای بینالمللی، سانسور در فضای رسانهای عمان گستردگی فراوانی دارد و نهادهای خبری اغلب به خودسانسوری روی میآورند. پرداختن به موضوعات ممنوعه و عبور از خطوط قرمز دولتی، پیامدهای تنبیهی متعددی برای رسانهها در پی دارد. | بر اساس گزارشهای نهادهای بینالمللی، سانسور در فضای رسانهای عمان گستردگی فراوانی دارد و نهادهای خبری اغلب به خودسانسوری روی میآورند. پرداختن به موضوعات ممنوعه و عبور از خطوط قرمز دولتی، پیامدهای تنبیهی متعددی برای رسانهها در پی دارد. همچنین مقامات دولتی عمان از اختیارات قانونی وسیعی برای تعطیلی پایگاههای خبری، مسدودسازی وبسایتها، ابطال مجوز فعالیت و پیگرد قضایی روزنامهنگاران به اتهام تخلفات محتوایی، برخوردارند.<ref>{{پک/بن|1|ک=bbc|ف=Oman media guide|زبان=en}}</ref> | ||
=== | === رسانههای جمعی === | ||
فضای رسانهای عمان شامل مجموعهای از رسانههای دولتی و خصوصی در بخشهای مکتوب، دیداری و شنیداری است که مهمترین آنها عبارتند از: | فضای رسانهای عمان شامل مجموعهای از رسانههای دولتی و خصوصی در بخشهای مکتوب، دیداری و شنیداری است که مهمترین آنها عبارتند از: | ||
* '''مطبوعات چاپی:''' روزنامههای متعددی به زبانهای عربی و انگلیسی در عمان منتشر | * '''مطبوعات چاپی:''' روزنامههای متعددی به زبانهای عربی و انگلیسی در عمان منتشر میشوند؛ از جمله مطبوعات عربیزبان میتوان به روزنامه دولتی عمان دیلی و نشریات غیردولتی نظیر الوطن، الشبیبه و روزنامه اقتصادی-تجاری الرؤیا اشاره کرد. در بخش انگلیسیزبان نیز روزنامه دولتی عمان دیلی آبزرور و روزنامههای تایمز آو عمان و مسقط دیلی فعالیت دارند. | ||
* '''تلویزیون:''' تلویزیون در عمان تحت کنترل دولت است و شامل چهار شبکه میشود. با این حال، یک شبکه تلویزیونی خصوصی به نام | * '''تلویزیون:''' تلویزیون در عمان تحت کنترل دولت است و شامل چهار شبکه میشود. با این حال، یک شبکه تلویزیونی خصوصی به نام مجان نیز در مسقط فعالیت دارد. | ||
* '''رادیو:''' انحصار پخش رادیویی در عمان در سال | * '''رادیو:''' انحصار پخش رادیویی در عمان در سال ۲۰۰۷م با تأسیس نخستین ایستگاه رادیویی خصوصی شکسته شد. امروزه شبکههای رادیویی خصوصی متعددی نظیر هلا افام و الوصال (با محوریت پخش موسیقی عربی) و های افام (به زبان انگلیسی) در این کشور فعال هستند. علاوه بر این، سرویس جهانی بیبیسی نیز برنامههای خود را به دو زبان عربی و انگلیسی در این کشور پخش میکند. | ||
* '''خبرگزاری:''' اخبار رسمی دولتی از طریق نهاد | * '''خبرگزاری:''' اخبار رسمی دولتی از طریق نهاد خبرگزاری عمان منتشر میشود که علاوه بر زبان عربی، خدمات خبری خود را در قالب صفحات انگلیسیزبان نیز ارائه میدهد.<ref>{{پک/بن|1|ک=bbc|ف=Oman media guide|زبان=en}}</ref> | ||
== نظام اقتصادی == | == نظام اقتصادی<ref group="دیدگاه">مشاغل مردم عموما چه مواردی است؟ اشتغال زنان در چه وضعیتی است؟</ref> == | ||
اقتصاد عمان به بخشهای مختلفی وابسته است که مهمترین آنها تجارت، نفت، کشاورزی، گردشگری و شیلات است. نفت در سال ۱۹۶۴م با مقادیر تجاری کشف و بهسرعت بر اقتصاد کشور مسلط شد؛ بهطوری که دوپنجم تولید ناخالص داخلی و سهچهارم درآمد دولت را تشکیل میدهد.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> با این حال، دولت عمان سیاستهای تنوعبخشی به اقتصاد، صنعتیسازی و خصوصیسازی را دنبال میکند تا سهم بخش غیرنفتی در تولید ناخالص داخلی را افزایش دهد.<ref>{{پک/بن|۴|ک=وزارة الخارجیة العمانیة|ف=الاقتصاد|زبان=ar}}</ref> | |||
=== شاخصهای اقتصادی عمان === | |||
امروزه سهم شیلات در تولید ناخالص داخلی عمان ۲.۳درصد بوده و ۶.۱درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است. تولیدات کشاورزی اغلب شامل خرما، لیمو و موز است. در سال ۲۰۲۲/۲۰۲۳م، تولید گندم با جهشی معادل ۲۲۹درصد، مواجه شد. بخش صنعت ۵۴.۳درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و ۴۰.۲درصد از نیروی کار را در استخدام دارد. عمان به منابع نفت و گاز وابسته است که بهطور میانگین بین ۷۰ تا ۸۵درصد درآمدهای دولت را تأمین میکند. بخش خدمات ۴۶.۴درصد از تولید ناخالص و ۵۳.۷درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است. حجم تجارت خارجی تقریباً معادل ۱۰۱درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل میدهد. در سال ۲۰۲۳م، صادرات نفت ۵۷.۶درصد از کل صادرات را شامل میشد؛ در حالی که گاز طبیعی مایع سهمی ۱۱.۶درصدی را ثبت کرد. سایر صادرات شامل سنگهای آهن ۲.۹درصد و کودهای شیمیایی ۲درصد بود. در سال ۲۰۲۳م، امارات متحده عربی اصلیترین شریک تجاری در بخش صادرات، ۶.۴درصد از کل صادرات بود و پس از آن عربستان سعودی ۵درصد، هند ۳.۸درصد، آفریقای جنوبی ۲.۴درصد، ایالات متحده ۲.۳درصد و مصر ۱.۷درصد قرار داشتند. گردشگری یکی از بخشهایی است که در حال توسعه است؛ تعداد گردشگران در یازده ماه نخست سال ۲۰۲۴م بیش از ۳.۵ میلیون نفر بوده است. فعالیتهای بانکی در این منطقه اغلب توسط شش بانک داخلی و دو بانک اسلامی کنترل میشود. همچنین 9 بانک خارجی در عمان فعالیت دارند.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> | |||
=== '''نقش تنگه هرمز در اقتصاد''' === | |||
عمان بهدلیل اشراف بر تنگه هرمز، از موقعیت جغرافیایی ویژهای برخوردار است؛ زیرا این مسیر محل عبور دوسوم صادرات جهانی نفت است. قرارگیری عمان بر سر راههای تجاری اصلی میان شرق و غرب، دسترسی این کشور را به بازارهای مهم در خاورمیانه، هند، جنوب شرق آسیا، آفریقا و اروپا تسهیل میکند و نقش مهمی در توسعۀ تجارت خارجی آن ایفا میکند.<ref>{{پک/بن|۴|ک=وزارة الخارجیة العمانیة|ف=الاقتصاد|زبان=ar}}</ref><ref group="دیدگاه">کمی به همراهی عمان با آمریکا در جریان مسیر جایگزین عبور و مرور در تنگه هرمز هم اشاره کنید. که منجر به تنش ایران و عمان هم تا حدی شد</ref> | |||
=== '''سرمایهگذاری خارجی''' === | |||
دولت عمان از درآمدهای حاصل از نفت و گاز برای توسعه زیرساختها و منابع انسانی استفاده کرده و سرمایهگذاری مستقیم خارجی را تشویق میکند. سرمایهگذاری در زیرساختها بههمراه دسترسی آسان به بازارهای داخلی و بینالمللی، عمان را به مقصدی برای کسبوکارهای جدید تبدیل کرده است.<ref>{{پک/بن|۴|ک=وزارة الخارجیة العمانیة|ف=الاقتصاد|زبان=ar}}</ref> | |||
== سلامت و درمان == | == سلامت و درمان == | ||
نظام سلامت در عمان پس از سال ۱۹۷۰م با روی کار آمدن سلطان قابوس دگرگون شد؛ بهطوری که تعداد بیمارستانهای این کشور از تنها ۲ مرکز در سال ۱۹۷۰م، اکنون به بیش از ۷۰ بیمارستان با ظرفیت بالغ بر ۷۶۰۰ تخت افزایش یافته است. نظام سلامت عمان خدمات مراقبتهای بهداشتی اولیه را برای شهروندان عمانی بهصورت رایگان و برای مهاجران با حمایتهای یارانهای ارائه میدهد. توسعه این بخش بهگونهای بوده است که حدود ۹۵درصد از جمعیت کشور در فاصلۀ کمتر از ۵ مایلی به یک مرکز درمانی دسترسی دارند. میانگین مخارج سالانه بخش سلامت در عمان حدود ۱.۶ میلیارد ریال عمان است که از تشویق سرمایهگذاری بخش خصوصی، بومیسازی خرید کالاها و خدمات پزشکی و توسعه صنعت گردشگری سلامت تأمین میشود.<ref>{{پک/بن|7|ک=المستشفى العربي|ف=القطاع الإستشفائي في عمان نموذج للتخطيط الإستراتيجي في مجال الصحة|زبان=ar}}</ref> | |||
هرچند سیستم بهداشت و درمان عمان همچنان قادر به ارائه خدمات مراقبتهای همگانی در سطحی پایه است، اما بهدلیل نابرابریهای جغرافیایی و تمرکز بیش از حد مراکز درمانی پیشرفته در مسقط، با چالشهایی مواجه است. علاوه بر این، کمبود سرمایهگذاریهای ساختاری در بخش عمومی، بهویژه در حوزه تحقیق و توسعه پاسخگویی سیستم را در برابر رشد جمعیت با دشواری روبهرو کرده است. این شکاف در کیفیت خدمات، پیامدهای اجتماعی نیز بههمراه داشته؛ بهطوری که طبقه متوسط عمان برای درمان به کشورهای تایلند، هند یا ایران روی میآورد و متمولین کشور نیز بهدنبال خدمات پزشکی در اروپا هستند.<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | |||
== ورزش == | == ورزش == | ||
ورزشهایی مانند قایقهای سنتی، اسبدوانی و شتردوانی، بخشی از میراث عمان هستند. در سالهای اخیر عمان میزبان رویدادهای حرفهای و بینالمللی متنوعی<ref>{{پک/بن|23|ک=oxfordbusinessgroup|ف=Professional and casual sports are thriving in Oman|زبان=en}}</ref> نظیر مسابقات جهانی پیادهروی تیمی ۲۰۲۲م، مسابقات جهانی قایقرانی بادبانی ۲۰۲۲م، جامجهانی هاکی پنجنفره ۲۰۲۴م، تورهای بینالمللی دوچرخهسواری، مسابقات جهانی دو موانع اسپارتان، مسابقات جهانی موتورسواری و مسابقات شطرنج آماتورهای آسیا بوده است. | |||
قهرمانی باشگاه فوتبال السیب در مسابقات ایافسی کاپ ۲۰۲۲م بزرگترین دستاورد باشگاهی تاریخ فوتبال عمان در قاره آسیا است. تیم فوتبال بزرگسالان عمان دو بار قهرمان جام خلیج فارس در سالهای ۲۰۰۹م و ۲۰۱۷/۲۰۱۸م و دو بار نایبقهرمان در سالهای ۲۰۰۳م و ۲۰۰۷م و تیم ملی فوتبال ساحلی این کشور نیز موفق به کسب مدال طلای بازیهای آسیایی ساحلی شده است. همچنین تیم ملی فوتبال نوجوانان عمان سه بار در سالهای ۱۹۹۵م، ۱۹۹۷م و ۲۰۰۱م به جامجهانی صعود کرده و قهرمانی مسابقات خلیج فارس در بحرین در سال ۲۰۰۱م را در کارنامه دارد. در سایر رشتهها، ورزشکاران عمانی در بازیهای همبستگی کشورهای اسلامی موفق به کسب مدال طلا در پرش ارتفاع، نقره در وزنهبرداری، برنز در دوی امدادی تیمی و برنز در دوی ۱۰۰ متر شدند و کاروان ورزشی این کشور نیز توانست ۳۲ مدال رنگارنگ در سومین دورۀ بازیهای ورزشی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در کویت را به دست آورد.<ref>{{پک|سلیم|2022|ک=الاتحاد|ف=الرياضة العُمانية.. إنجازات تاريخية ومستقبل واعد|کد=ar}}</ref> | |||
{{ | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
{{پانویس پیشنویس}} | |||
== منابع == | |||
== | * {{یادکرد وب|عنوان=الاقتصاد|نشانی=https://www.fm.gov.om/ar/about-oman/state/economy/|تاریخ=۱۹ دسامبر ۲۰۲۵|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۴}}|کد زبان=ar|وبگاه=وزارة الخارجیة العمانیة}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=پیششرط عمان برای عادیسازی روابط با رژیم اسرائیل|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1179686/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D8%B4%D8%B1%D8%B7%E2%80%8C-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84|تاریخ=29 خرداد 1402|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|22}}|وبگاه=خبرگزاری تابناک}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=الرياضة العُمانية.. إنجازات تاريخية ومستقبل واعد|نشانی=https://www.aletihad.ae/news/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D9%8A/4331789/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9---%D8%A5%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A%D8%A9-%D9%88%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF|تاریخ=19 نوامبر 2022|تاریخ بازبینی=24 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|11}}|کد زبان=ar|وبگاه=الاتحاد}} | |||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=دامنپاک جامی|نام۱=مرتضی|تاریخ=1392|عنوان=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تاکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1885606/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B8%D9%81%D8%A7%D8%B1|ژورنال=تاریخ روابط خارجی|شماره=57|صفحات=143-188}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=روابط سیاسی ایران و عمان|نشانی=https://oman.mfa.gov.ir/portal/generalcategoryservices/4843|تاریخ=25 تیر 1405|تاریخ بازبینی=25 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|17}}|وبگاه=سفارت جمهوری اسلامی ایران مسقط}} | |||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=الصایدی|نام۱=أحمد قاید|تاریخ=۱۴۱۴|عنوان=بلاد عمان (فصل من کتاب للرحالة الألمانی کارستن نیبور)|پیوند=https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/436332/%d8%a8%d9%84%d8%a7%d8%af-%d8%b9%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%81%d8%b5%d9%84-%d9%85%d9%86-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%84%d9%84%d8%b1%d8%ad%d8%a7%d9%84%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d9%86-%d9%86%db%8c%d8%a8%d9%88%d8%b1|ژورنال=المورخ العربی|دوره=|شماره=۴۷|صفحات=۸۱-۸۸}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=عمان کدام سوی موضوع «تنگه هرمز» میایستد؛ ایران یا آمریکا؟|نشانی=https://www.isna.ir/news/1405031206889/%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7|تاریخ=12 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|18}}|وبگاه=خبرگزاری ایسنا}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=عمان و تنگه هرمز؛ از نشست مشترک با ایران تا موضعگیری البوسعیدی|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/6874600/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=8 تیر 1405|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|20}}|وبگاه=خبرگزاری مهر}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=القطاع الإستشفائي في عمان نموذج للتخطيط الإستراتيجي في مجال الصحة|نشانی=https://www.thearabhospital.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B7%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86/|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|7}}|کد زبان=ar|وبگاه=المستشفی العربی}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=كل ما تريد معرفته عن سلطنة عُمان التاريخ، الاقتصاد، السياحة، ونمط الحياة|نشانی=https://www.techmadar.com/2025/06/Sultanate%20of%20Oman.html|تاریخ=۲۲ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۶}}|کد زبان=ar|وبگاه=المدار للمعلومات}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=نبذة عن التعليم المدرسي في سلطنة عمان|نشانی=https://www.educouncil.gov.om/page.php?scrollto=start&id=15|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|9}}|کد زبان=ar|وبگاه=educouncil}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=نبذة عن عُمان|نشانی=https://economy.gov.om/Page.aspx?I=10|تاریخ=۲۲ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۵}}|کد زبان=ar|وبگاه=وزارة الاقتصاد}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=نظام التعليم البوابة التعليمية قلب التعليم النابض|نشانی=https://home.moe.gov.om/module.php?m=pages-showpage&CatID=14&ID=16|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|8}}|کد زبان=ar|وبگاه=وزارة التعلیم}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به تاثیرات منطقهای روابط پنهان و آشکار عمان با رژیم اسراییل|نشانی=https://www.cmess.ir/Page/View/2020-06-20/4561|تاریخ=31 خرداد 1399|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|21}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=نظام التعليم في سلطنة عمان البوابة التعليمية قلب التعليم النابض|نشانی=https://home.moe.gov.om/pages/6/show/12|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|10}}|کد زبان=ar|وبگاه=وزارة التعلیم}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=همکاری ایران و عمان در هرمز؛ عامل اصلی خشم و تهدید رئیسجمهور آمریکا|نشانی=https://www.irna.ir/news/86167665/%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|تاریخ=9 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|19}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman media guide|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654265|تاریخ=1 مارس 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|1}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman country profile|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654150|تاریخ=7 سپتامبر 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|2}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman: country profile|نشانی=https://www.countryreports.org/country/Oman|تاریخ=12 ژوئیه ۲۰۲۶|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|3}}|کد زبان=en|وبگاه=countryreports}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman Military Forces|نشانی=https://www.globalmilitary.net/countries/omn/|تاریخ=15 جولای 2026|تاریخ بازبینی=15 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|12}}|کد زبان=en|وبگاه=globalmilitary}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman Country Report 2026|نشانی=https://bti-project.org/en/reports/country-report/OMN|تاریخ=15 جولای 2026|تاریخ بازبینی=15 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|13}}|کد زبان=en|وبگاه=bti-project}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=A History of Oman|نشانی=https://www.rafmuseum.org.uk/research/online-exhibitions/an-enduring-relationship-a-history/a-history-of-oman/|تاریخ=16 جولای 2026|تاریخ بازبینی=16 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|14}}|کد زبان=en|وبگاه=rafmuseum}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=History and Geography|نشانی=https://www.omaninfo.om/en/pages/161/show/572|تاریخ=16 جولای 2026|تاریخ بازبینی=16 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|15}}|کد زبان=en|وبگاه=omaninfo}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman and the Iran War: Neutrality Under Strain|نشانی=https://arabcenterdc.org/resource/oman-and-the-iran-war-neutrality-under-strain/|تاریخ=28 می 2026|تاریخ بازبینی=16 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|16}}|کد زبان=en|وبگاه=arabcenterdc}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Professional and casual sports are thriving in Oman|نشانی=https://oxfordbusinessgroup.com/reports/oman/2015-report/economy/professional-and-casual-sports-are-thriving-in-oman|تاریخ=18 جولای 2026|تاریخ بازبینی=18 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|23}}|کد زبان=en|وبگاه=oxfordbusinessgroup}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=The Legal System and Research in the Sultanate of Oman|نشانی=https://www.nyulawglobal.org/globalex/oman1.html|تاریخ=2020|تاریخ بازبینی=18 جولای 2026|شناسه=|کد زبان=en|وبگاه=nyulawglobal}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=Government of Oman|نشانی=http://www.omanembassy.org/about-oman/government-system/|تاریخ=18 جولای 2026|تاریخ بازبینی=18 جولای 2026|شناسه={{شناسه یادکرد|24}}|کد زبان=en|وبگاه=omanembassy}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|نشانی=https://international.groupecreditagricole.com/en/international-support/oman/economic-overview|تاریخ=۱۹ جولای ۲۰۰۶|تاریخ بازبینی=۱۹ جولای ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|۲۵}}|کد زبان=en|وبگاه=international}} | |||
