ایران پدیا

پیش‌نویس:آخرالزمان22: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۹ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:


'''آخرالزمان'''؛
'''آخرالزمان'''؛ دوران پایانی جهان و تاریخ بشر، پیش از برپایی قیامت.
 


آخرالزمان اصطلاحی مشترک در فرهنگ ادیان و مذاهب مختلف جهان است که به دوران پایانی گیتی و رویدادهای منتهی به خاتمه یافتن حیات دنیوی اشاره دارد. این مفهوم به واکاوی فرجام جهان، تحولات اجتماعی، اخلاقی، و طبیعی در آستانه برچیده شدن بساط زندگی مادی، ظهور منجی‌های رهایی‌بخش، و در نهایت، برپایی قیامت یا آغاز عصر طلایی جدید بشر می‌پردازد. نوشتار پیش رو ابتدا به واکاوی اصطلاح‌شناسی آخرالزمان و تفکیک معانی آن در منابع اسلامی پرداخته و سپس تفاوت آن با نشانه‌های ظهور را تبیین می‌کند. در ادامه، اوصاف جامعه و قوم آخرالزمان، سبک زندگی مؤمنان، بروز فتنه‌ها و بلایای گوناگون و چالش‌های ناشی از تطبیق شتاب‌زده رویدادهای جاری گزارش می‌شود. همچنین نمودهای فرهنگی و رسانه‌ای این باور، به‌ویژه در محصولات هالیوودی و رسانه‌های غربی، در کنار فرجام‌شناسی ادیان ابراهیمی و شرقی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
آخرالزمان اصطلاحی مشترک در فرهنگ ادیان و مذاهب مختلف جهان است که به دوران پایانی گیتی و رویدادهای منتهی به خاتمه یافتن حیات دنیوی اشاره دارد. این مفهوم به واکاوی فرجام جهان، تحولات اجتماعی، اخلاقی، و طبیعی در آستانه برچیده شدن بساط زندگی مادی، ظهور منجی‌های رهایی‌بخش، و در نهایت، برپایی قیامت یا آغاز عصر طلایی جدید بشر می‌پردازد. نوشتار پیش رو ابتدا به واکاوی اصطلاح‌شناسی آخرالزمان و تفکیک معانی آن در منابع اسلامی پرداخته و سپس تفاوت آن با نشانه‌های ظهور را تبیین می‌کند. در ادامه، اوصاف جامعه و قوم آخرالزمان، سبک زندگی مؤمنان، بروز فتنه‌ها و بلایای گوناگون و چالش‌های ناشی از تطبیق شتاب‌زده رویدادهای جاری گزارش می‌شود. همچنین نمودهای فرهنگی و رسانه‌ای این باور، به‌ویژه در محصولات هالیوودی و رسانه‌های غربی، در کنار فرجام‌شناسی ادیان ابراهیمی و شرقی مورد بررسی قرار می‌گیرد.


== اصطلاح‌شناسی و تعاریف آخرالزمان ==
== اصطلاح‌شناسی و تعاریف آخرالزمان ==
در مباحث مربوط به فرجام جهان، آمدن موعود، و پایان دنیا، واژه یونانی «اسکاتولوژی» (Eschatology) به معنی آخرت‌شناسی یا شناخت آخرالزمان به کار می‌رود که از کلمه «اسکاتوس» به معنای «آخر» یا «بعد» گرفته شده است. اصطلاح آخرالزمان مفهومی نسبی و تشکیکی (طیف‌گونه) است؛ برای نمونه، دوران فعلی که بیش از هزار و چهارصد سال از هجرت پیامبر اسلام می‌گذرد، نسبت به عصر بعثت، آخرالزمان به شمار می‌رود و دوره‌های آینده نیز نسبت به زمان حال، آخرالزمان خواهند بود. بنابراین آخرالزمان یک دوره زمانی کاملاً محدود و مشخص نیست.<ref>{{پک/بن|مهر_تابان|ک=نشانه‌های شگفت‌انگیز آخرالزمان}}</ref>
در مباحث مربوط به فرجام جهان، آمدن موعود، و پایان دنیا، واژه یونانی «اسکاتولوژی» (Eschatology) به معنی آخرت‌شناسی یا شناخت آخرالزمان به کار می‌رود که از کلمه «اسکاتوس» به معنای «آخر» یا «بعد» گرفته شده است. اصطلاح آخرالزمان مفهومی نسبی و تشکیکی (طیف‌گونه) است؛ برای نمونه، دوران فعلی که بیش از هزار و چهارصد سال از هجرت پیامبر اسلام می‌گذرد، نسبت به عصر بعثت، آخرالزمان به شمار می‌رود و دوره‌های آینده نیز نسبت به زمان حال، آخرالزمان خواهند بود. بنابراین آخرالزمان یک دوره زمانی کاملاً محدود و مشخص نیست.<ref>{{پک/بن|آخرالزمان1|ک=موسسه قرآن و عترت مهر تابان مهدوی|ف=نشانه های شگفت انگیز آخرالزمان}}</ref>


در معارف و منابع اسلامی، اصطلاح آخرالزمان در دو معنای کلی به کار رفته است: نخست، بازه زمانی طولانی که با بعثت پیامبر اسلام آغاز می‌شود و با شروع رستاخیز بزرگ به پایان می‌رسد که به همین دلیل، پیامبر اسلام را پیامبر آخرالزمان نیز می‌نامند. دوم، بازه زمانی ویژه‌ای که با ولادت واپسین جانشین پیامبر اسلام، حضرت مهدی آغاز شده، دوران غیبت و ظهور را در بر می‌گیرد و با شروع قیامت خاتمه می‌یابد.<ref>{{پک/بن|حوزه_نت_مهدویت|ک=مهدویت و آخرالزمان؛ ما و شما}}</ref>
در معارف و منابع اسلامی، اصطلاح آخرالزمان در دو معنای کلی به کار رفته است: نخست، بازه زمانی طولانی که با بعثت پیامبر اسلام آغاز می‌شود و با شروع رستاخیز بزرگ به پایان می‌رسد که به همین دلیل، پیامبر اسلام را پیامبر آخرالزمان نیز می‌نامند. دوم، بازه زمانی ویژه‌ای که با ولادت واپسین جانشین پیامبر اسلام، حضرت مهدی آغاز شده، دوران غیبت و ظهور را در بر می‌گیرد و با شروع قیامت خاتمه می‌یابد.<ref>{{پک|سلیمیان|هاشمی|1390|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما}}</ref>


=== تفاوت آخرالزمان با نشانه‌های ظهور ===
=== تفاوت آخرالزمان با نشانه‌های ظهور ===
میان مفهوم آخرالزمان و نشانه‌های ظهور (یا اشراط الساعه در اصطلاح اهل سنت) تفاوت وجود دارد. آخرالزمان گستره‌ای تشکیکی و طولانی از زمان رسالت پیامبر اسلام تا پیش از ظهور را شامل می‌شود که در روایات عمدتاً با ویژگی‌های منفی همچون آشوب، فتنه، تشویش، اضطراب، حق‌کشی و تبعیض توصیف شده است. در مقابل، عصر ظهور دوران گسترش فرهنگ، تمدن، وفور نعمت، پیشرفت، آرامش و نزول باران‌های رحمت است.<ref>{{پک/بن|موعود_عصر_ظهور|ک=ویژگی‌های عصر ظهور}}</ref> نشانه‌های ظهور یا اشراط الساعه حوادثی خاص و پیش‌گویی‌هایی مشخص (مانند صیحه آسمانی، خروج سفیانی یا قیام یمانی) هستند که در اواخر دوران نخستِ آخرالزمان و در آستانه ورود به عصر ظهور اتفاق می‌افتند و هدف از ذکر آن‌ها، آماده‌سازی مؤمنان و هشدار نسبت به نزدیکی واقعه ظهور است.<ref>{{پک/بن|حوزه_نت_مهدویت|ک=مهدویت و آخرالزمان؛ ما و شما}}</ref><ref>{{پک/بن|تابناک_جنگ|ک=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است}}</ref>
میان مفهوم آخرالزمان و نشانه‌های ظهور (یا اشراط الساعه در اصطلاح اهل سنت) تفاوت وجود دارد. آخرالزمان گستره‌ای تشکیکی و طولانی از زمان رسالت پیامبر اسلام تا پیش از ظهور را شامل می‌شود که در روایات عمدتاً با ویژگی‌های منفی همچون آشوب، فتنه، تشویش، اضطراب، حق‌کشی و تبعیض توصیف شده است. در مقابل، عصر ظهور دوران گسترش فرهنگ، تمدن، وفور نعمت، پیشرفت، آرامش و نزول باران‌های رحمت است.<ref>{{پک|مهدی پور|1382|ک=موعود|ف=ویژگیهای عصر ظهور}}</ref> نشانه‌های ظهور یا اشراط الساعه حوادثی خاص و پیش‌گویی‌هایی مشخص (مانند صیحه آسمانی، خروج سفیانی یا قیام یمانی) هستند که در اواخر دوران نخستِ آخرالزمان و در آستانه ورود به عصر ظهور اتفاق می‌افتند و هدف از ذکر آن‌ها، آماده‌سازی مؤمنان و هشدار نسبت به نزدیکی واقعه ظهور است.<ref>{{پک|سلیمیان|هاشمی|۱۳۹۰|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما}}</ref> <ref>{{پک/بن|آخرالزمان۲|ک=خبرگزاری تابناک|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است}}</ref>


== اوصاف قوم و سبک زندگی در آخرالزمان ==
== اوصاف قوم و سبک زندگی در آخرالزمان ==
بر اساس روایات اسلامی، مردم آخرالزمان به ویژگی‌های اخلاقی و رفتارهای اجتماعی خاصی متصف می‌شوند که سبک زندگی آنان را دگرگون می‌سازد. از ویژگی‌های منفی رایج در این دوران می‌توان به رواج دروغ در سخن، غیبت به عنوان نقل مجالس، کسب درآمدهای حرام، کاهش وفا به عهد، بی‌رحمی بزرگان نسبت به کوچکان و از میان رفتن حیای جوانان اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|مهر_تابان|ک=نشانه‌های شگفت‌انگیز آخرالزمان}}</ref> در این روزگار، دنیاپرستی غلبه یافته و همت مردم در شکم و شهوت خلاصه می‌شود؛ آنان برای طلا و نقره رکوع و سجود به‌جای می‌آورند، همواره در حیرت و مستی به سر می‌برند و دارایی‌های خود را ملاک مذهب و دینداری قرار می‌دهند.<ref>{{پک/بن|حوزه_نت_مهدویت|ک=مهدویت و آخرالزمان؛ ما و شما}}</ref> همچنین رباخواری چنان گسترش می‌یابد که حتی اگر کسی مستقیماً آن را نخورد، غبار ربا به وی خواهد رسید.<ref>{{پک/بن|ایرنا_قحطی|ک=آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی}}</ref>
بر اساس روایات اسلامی، مردم آخرالزمان به ویژگی‌های اخلاقی و رفتارهای اجتماعی خاصی متصف می‌شوند که سبک زندگی آنان را دگرگون می‌سازد. از ویژگی‌های منفی رایج در این دوران می‌توان به رواج دروغ در سخن، غیبت به عنوان نقل مجالس، کسب درآمدهای حرام، کاهش وفا به عهد، بی‌رحمی بزرگان نسبت به کوچکان و از میان رفتن حیای جوانان اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|آخرالزمان۱|ک=موسسه قرآن و عترت مهر تابان مهدوی|ف=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان}}</ref> در این روزگار، دنیاپرستی غلبه یافته و همت مردم در شکم و شهوت خلاصه می‌شود؛ آنان برای طلا و نقره رکوع و سجود به‌جای می‌آورند، همواره در حیرت و مستی به سر می‌برند و دارایی‌های خود را ملاک مذهب و دینداری قرار می‌دهند.<ref>{{پک|سلیمیان|هاشمی|۱۳۹۰|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما}}</ref> همچنین رباخواری چنان گسترش می‌یابد که حتی اگر کسی مستقیماً آن را نخورد، غبار ربا به وی خواهد رسید.<ref>{{پک|دولتشاهی|۱۴۰۰|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی}}</ref>


با این حال، منابع اسلامی قوم آخرالزمان را دارای دو جنبه کاملاً متفاوت ترسیم کرده‌اند؛ در مقابل اکثریت فریب‌خورده، اقلیتی از مؤمنان حضور دارند که پیامبر اسلام آنان را شگفت‌آورترین مردم در ایمان و بزرگ‌ترین آنان در یقین نامیده است، چرا که با وجود عدم ملاقات با پیامبر و پنهان بودن امام، تنها به نوشته‌های روی کاغذ (خط سیاه بر صفحه سپید قرآن و روایات) ایمان راسخ دارند.<ref>{{پک/بن|حوزه_نت_مهدویت|ک=مهدویت و آخرالزمان؛ ما و شما}}</ref><ref>{{پک/بن|حوزه_حوادث|ک=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر}}</ref>
با این حال، منابع اسلامی قوم آخرالزمان را دارای دو جنبه کاملاً متفاوت ترسیم کرده‌اند؛ در مقابل اکثریت فریب‌خورده، اقلیتی از مؤمنان حضور دارند که پیامبر اسلام آنان را شگفت‌آورترین مردم در ایمان و بزرگ‌ترین آنان در یقین نامیده است، چرا که با وجود عدم ملاقات با پیامبر و پنهان بودن امام، تنها به نوشته‌های روی کاغذ (خط سیاه بر صفحه سپید قرآن و روایات) ایمان راسخ دارند. <ref>{{پک|سلیمیان|هاشمی|۱۳۹۰|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|ف=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما}}</ref> <ref>{{پک|شهبازیان|۱۴۰۱|ک=خبرگزاری رسمی حوزه|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان}}</ref>


== سختی‌ها، بلایا و فتنه‌ها ==
== سختی‌ها، بلایا و فتنه‌ها ==
زندگی برای مؤمنان راستین در آخرالزمان بسیار دشوار توصیف شده است؛ به گونه‌ای که حفظ دینداری در این دوران به نگه داشتن گلوله آتش در دست تشبیه شده و مؤمن از گوسفند زبون‌تر و از مردار خوارتر و زبون‌تر شمرده می‌شود.<ref>{{پک/بن|حوزه_حوادث|ک=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر}}</ref><ref>{{پک/بن|موسسه_نور|ک=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان}}</ref> در این عصر، یک ضربت شمشیر برای مؤمن از به دست آوردن یک درهم حلال آسان‌تر است.<ref>{{پک/بن|موسسه_نور|ک=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان}}</ref> بر اساس روایات، این سختی‌ها و بلایا حاصل افزایش گناهان و نافرمانی‌های مردمان است که آزمایش‌های الهی را به دنبال دارد.<ref>{{پک/بن|ایرنا_قحطی|ک=آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی}}</ref>
زندگی برای مؤمنان راستین در آخرالزمان بسیار دشوار توصیف شده است؛ به گونه‌ای که حفظ دینداری در این دوران به نگه داشتن گلوله آتش در دست تشبیه شده و مؤمن از گوسفند زبون‌تر و از مردار خوارتر و زبون‌تر شمرده می‌شود.<ref>{{پک|شهبازیان|۱۴۰۱|ک=خبرگزاری رسمی حوزه|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان}}</ref> <ref>{{پک/بن|آخرالزمان۳|ک=موسسه قرآن و نهج البلاغه|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان}}</ref> در این عصر، یک ضربت شمشیر برای مؤمن از به دست آوردن یک درهم حلال آسان‌تر است.<ref>{{پک/بن|آخرالزمان۳|ک=موسسه قرآن و نهج البلاغه|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان}}</ref> بر اساس روایات، این سختی‌ها و بلایا حاصل افزایش گناهان و نافرمانی‌های مردمان است که آزمایش‌های الهی را به دنبال دارد.<ref>{{پک|دولتشاهی|۱۴۰۰|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی}}</ref>


یکی از بلایای پیش‌بینی‌شده معیشتی، قحطی و خشکسالی شدید موسوم به «جوع اغبر» (گرسنگی سخت) است که از شدت آن چهره مردمان مانند خاک، تیره و تار می‌شود.<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ک=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید}}</ref> همچنین شیوع مرگ‌های ناگهانی، بیماری‌های واگیردار مرگبار (مرگ سفید)، جنگ‌های گسترده ویرانگر (مرگ سرخ)، زلزله‌های مهیب، و پدیده‌های شگفت‌انگیزی همچون مسخ یا تغییر جسمانی گروهی از بدکاران به عنوان عقوبت‌های آخرالزمانی مطرح شده است. فتنه در این دوران به عنوان حوادث ناگوار فرهنگی و عقیدتی تعریف می‌شود که در آن حق و باطل در هم می‌آمیزند.<ref>{{پک/بن|حوزه_حوادث|ک=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر}}</ref> این فتنه‌ها ابزار ابلیس برای خریدن زمان و به انحراف کشاندن بشر است، اما در عین حال، به عنوان سنتی الهی برای غربال و متمایز شدن پاکان از بدکاران پیش از ظهور منجی عمل می‌کند.
یکی از بلایای پیش‌بینی‌شده معیشتی، قحطی و خشکسالی شدید موسوم به «جوع اغبر» (گرسنگی سخت) است که از شدت آن چهره مردمان مانند خاک، تیره و تار می‌شود.<ref>{{پک/بن|ایرنا_بلاها|ک=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید}}</ref> همچنین شیوع مرگ‌های ناگهانی، بیماری‌های واگیردار مرگبار (مرگ سفید)، جنگ‌های گسترده ویرانگر (مرگ سرخ)، زلزله‌های مهیب، و پدیده‌های شگفت‌انگیزی همچون مسخ یا تغییر جسمانی گروهی از بدکاران به عنوان عقوبت‌های آخرالزمانی مطرح شده است. فتنه در این دوران به عنوان حوادث ناگوار فرهنگی و عقیدتی تعریف می‌شود که در آن حق و باطل در هم می‌آمیزند.<ref>{{پک/بن|حوزه_حوادث|ک=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر}}</ref> این فتنه‌ها ابزار ابلیس برای خریدن زمان و به انحراف کشاندن بشر است، اما در عین حال، به عنوان سنتی الهی برای غربال و متمایز شدن پاکان از بدکاران پیش از ظهور منجی عمل می‌کند.
خط ۸۰: خط ۷۹:
== منابع ==
== منابع ==


* {{یادکرد وب|عنوان = آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه = خبرگزاری ایرنا|تاریخ = ۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.irna.ir/news/84534988|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_قحطی}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان=آخرالزمان در روایت‌های اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|نشانی=https://www.irna.ir/news/84534988/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DB%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%AD%D8%B7%DB%8C-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|نام خانوادگی۱=دولتشاهی|نام۱=امیرحسین}}
* {{یادکرد وب|عنوان = آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه = خبرگزاری ایرنا|تاریخ = ۲۸ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.irna.ir/news/84543211|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_بلاها}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه = خبرگزاری ایرنا|تاریخ = ۲۸ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.irna.ir/news/84543211|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_بلاها}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه = خبرگزاری ایرنا|تاریخ = ۱ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.irna.ir/news/84585870|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_زرتشت}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه = خبرگزاری ایرنا|تاریخ = ۱ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.irna.ir/news/84585870|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرنا_زرتشت}} }}  
* {{یادکرد وب|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۸ تیر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/FarsNews/1437353040000921960|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس_آشفتگی}}}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۸ تیر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/FarsNews/1437353040000921960|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس_آشفتگی}}}}
* {{یادکرد وب|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1354422|شناسه={{شناسه یادکرد|تابناک_جنگ}}}}
* {{یادکرد وب|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1354422/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|آخرالزمان۲}}|وبگاه=خبرگزاری تابناک}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی = خوشدونی|نام = مهدی|عنوان = ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ژورنال = پژوهش‌های نوین اسلامی|ناشر = پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق|سال = ۱۴۰۰|دوره = ۱|شماره = ۱|صفحه = ۵۷–۸۱|نشانی = https://ensani.ir/file/download/article/1670301358-10628-1-3.pdf}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی = خوشدونی|نام = مهدی|عنوان = ویژگی‌های تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ژورنال = پژوهش‌های نوین اسلامی|ناشر = پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق|سال = ۱۴۰۰|دوره = ۱|شماره = ۱|صفحه = ۵۷–۸۱|نشانی = https://ensani.ir/file/download/article/1670301358-10628-1-3.pdf}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانه‌های غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱۹ خرداد ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/Culture/1371890880009564084|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس_رسانه_غرب}}}}
* {{یادکرد وب|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانه‌های غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱۹ خرداد ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/Culture/1371890880009564084|شناسه={{شناسه یادکرد|فارس_رسانه_غرب}}}}
* {{یادکرد وب|عنوان = ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|وبگاه = خبرگزاری شبستان|تاریخ = ۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = http://shabestan.news/x3tBM|شناسه={{شناسه یادکرد|شبستان_مسیح}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = ذکر رجعت مسیح بیش از ۳۰۰ بار در کتاب مقدس|وبگاه = خبرگزاری شبستان|تاریخ = ۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = http://shabestan.news/x3tBM|شناسه={{شناسه یادکرد|شبستان_مسیح}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه = موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ = ۸ مرداد ۱۳۹۸|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://2noor.com/article14152/|شناسه={{شناسه یادکرد|موسسه_نور}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه = موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ = ۲۵ دی ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی = ۲۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://2noor.com/article14152/|شناسه={{شناسه یادکرد|آخرالزمان۳}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه = جهان نیوز|تاریخ = ۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.jahannews.com/detailed/261856|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان_نیوز_غرب}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه = جهان نیوز|تاریخ = ۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.jahannews.com/detailed/261856|شناسه={{شناسه یادکرد|جهان_نیوز_غرب}} }}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی = قرائی|نام = فیاض|نام خانوادگی۲ = کریم‌پور|نام۲ = سعید|عنوان = موعود آخرالزمان در دین هندو|ژورنال = تحقیقات کلامی|ناشر = انجمن کلام اسلامی حوزه|سال = ۱۳۹۷|دوره = ۶|شماره = ۲۱|صفحه = ۲۷–۴۸|نشانی = https://www.tkalam.ir/article_39080_81e27154d63971cc85b7c14401e5e926.pdf}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی = قرائی|نام = فیاض|نام خانوادگی۲ = کریم‌پور|نام۲ = سعید|عنوان = موعود آخرالزمان در دین هندو|ژورنال = تحقیقات کلامی|ناشر = انجمن کلام اسلامی حوزه|سال = ۱۳۹۷|دوره = ۶|شماره = ۲۱|صفحه = ۲۷–۴۸|نشانی = https://www.tkalam.ir/article_39080_81e27154d63971cc85b7c14401e5e926.pdf}}
* {{یادکرد وب|عنوان = قرآن و پایان تاریخ|وبگاه = پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی|تاریخ = ۱۳۸۶|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی =https://ensani.ir/fa/article/62606/%D9%82%D8%b1%D8%a2%D9%86-%D9%88-%D9%be%D8%a7%db%8c%D8%a7%d9%86-%D8%aa%D8%a7%D8%b1%db%8c%D8%ae |شناسه={{شناسه یادکرد|قرآن_پایان_تاریخ}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = قرآن و پایان تاریخ|وبگاه = پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی|تاریخ = ۱۳۸۶|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی =https://ensani.ir/fa/article/62606/%D9%82%D8%b1%D8%a2%D9%86-%D9%88-%D9%be%D8%a7%db%8c%D8%a7%d9%86-%D8%aa%D8%a7%D8%b1%db%8c%D8%ae |شناسه={{شناسه یادکرد|قرآن_پایان_تاریخ}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = مهدویت و آخرالزمان؛ ما و شما|وبگاه = حوزه نت|تاریخ = ۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://hawzah.net/fa/Article/View/63306|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_net_مهدویت}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|نشانی=https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4923/41973/%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D9%88_%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_;_%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%B4%D9%85%D8%A7|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|وبگاه=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه|نام خانوادگی۱=سلیمیان|نام۱=خدامراد|نام۲=مرضیه|نام خانوادگی۲=هاشمی}}
* {{یادکرد وب|عنوان = نشانه‌های شگفت‌انگیز آخرالزمان|وبگاه = موسسه مهر تابان مهدوی|تاریخ = ۱۹ آذر ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://mehretaban.ir/|شناسه={{شناسه یادکرد|مهر_تابان}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = نشانه‌های شگفت‌انگیز آخرالزمان|وبگاه = موسسه قرآن و عترت مهر تابان مهدوی|تاریخ بازبینی = ۲۲ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://mehretaban.ir/%d9%86%d8%b4%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b4%da%af%d9%81%d8%aa-%d8%a7%d9%86%da%af%db%8c%d8%b2-%d8%a2%d8%ae%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86/|شناسه={{شناسه یادکرد|آخرالزمان1}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه = خبرگزاری حوزه|تاریخ = ۲۸ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://www.hawzahnews.com/news/1054801|شناسه={{شناسه یادکرد|حوزه_حوادث}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|نشانی=https://www.hawzahnews.com/news/1054801/%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۲۳ تیر ۱۴۰۵|وبگاه=خبرگزاری رسمی حوزه|نام خانوادگی۱=شهبازیان|نام۱=محمد}}
* {{یادکرد وب|عنوان = وعده الهی و سرنوشت صهیونیست‌ها در نبرد آخرالزمان|وبگاه = خبرگزاری رسا|تاریخ = ۲۲ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://rasanews.ir/fa/news/767112|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا_نبرد}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = وعده الهی و سرنوشت صهیونیست‌ها در نبرد آخرالزمان|وبگاه = خبرگزاری رسا|تاریخ = ۲۲ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی = https://rasanews.ir/fa/news/767112|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا_نبرد}} }}
* {{یادکرد وب|عنوان = ویژگی‌های عصر ظهور|وبگاه = موعود|تاریخ = ۱۳۸۲|تاریخ بازبینی = ۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی =https://ensani.ir/fa/article/62753/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%a7%db%8c-%D8%b9%d8%b5%d8%b1-%d8%b8%d9%87%d9%88%d8%b1 |شناسه={{شناسه یادکرد|موعود_عصر_ظهور}} }}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=مهدی پور|نام۱=علی اکبر|تاریخ=1382|عنوان=ویژگیهای عصر ظهور|پیوند=https://ensani.ir/fa/article/62753/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1|ژورنال=موعود|شماره=سی و نه}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/پیش‌نویس:آخرالزمان22»