مسافرت: تفاوت میان نسخه‌ها

مسافرت به‌معنای عزیمت و انتقال از جایی به جایی دیگر و طی‌کردن مسافتی برای انجام‌دادن کاری است که به‌طور غالب از روی اختیار و یا گاهی از روی ضرورت تحقق می‌پذیرد.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج5، ص4193.</ref> این واژه از مادۀ «سفر» به‌معنای کشف و اشکارکردن آمده است. برخی لغت‌شناسان سفر را به‌معنای روشنایی روز دانسته‌اند؛ روشنایی، تاریکی شب را می‌زداید و همه‌چیز را آشکار می‌کند. ابن‌فارس با اعتقاد به اینکه سفر بر کشف و آشکارشدن چیزی دلالت می‌کند، معتقد است که مردم به‌وسیله سفر، مکان‌های یکدیگر را کشف می‌کنند.<ref>جوان‌مهر، «سفر و مسافرت از دیدگاه قرآن و روایات»، 1383ش، ص28.</ref> در اصطلاح و کاربردهای روزمرۀ مردم، مفهوم این واژه عام بوده و در سبک زندگی اسلامی و ایرانی مصادیق متعدد دارد. به‌همین دلیل در حوزه‌های مختلف مادی و معنوی زندگی روزمره مطرح است. برای مثال به [[مرگ آگاهی|مرگ]] انسان «سفر آخرت»<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج2، ص73. </ref> اطلاق می‌شود و در ادبیات عرفانی به سیر و سلوک معنوی نیز از باب تشبیه باطن به ظاهر، مسافرت و معناهای مرتبط با آن، کاربرد وسیع دارد.<ref>فیض کاشانی، رساله زاد السالک، ۱۴۳۳ق، ص1.</ref> دربارۀ سیر و سلوک [[پیامبر اسلام]] از [[بیت‌المقدس]] ([[مسجدالاقصی]]) به آسمان‌ها در شب معراج نیز این واژه به کار می‌رود.<ref>قمی، تفسیر قمی، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۵.</ref> حوزه‌های مختلف صنعت [[گردشگری]] و جهانگردی و سفرهای درمانی و سیاسی هم از مصادیق بارز مسافرت بوده که بازندگی رومز‌ۀ مردم جهان از جمله ایرانیان عجین است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85238406/%D9%A3%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88-%D9%A3%DB%B5%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D «حضور میلیونی گردشگران خارجی در ایران»، خبرگزاری ایرنا.]  </ref>

یکی از انواع سفر در سبک زندگی اسلامی و ایرانی، سفر معنوی و مذهبی است که از اهمیت بسیار زیاد برخوردار بوده و با مدیریت زندگی روزمره، [[برنامه‌ریزی]] کار و بودجه‌بندی هزینه‌های زندگی رابطۀ مستقیم و عمیق دارد. سفر برای کمک به نیازمندان، [[صله رحم|صلۀ رحم]]، [[عیادت]] بیماران، رسیدگی به امور ایتام، دیدار برادر دینی، [[زیارت در فرهنگ شیعه|زیارت]] عتبات عالیات در شمار چنین سفرها است. سفر [[حج]] که فقط بر فرد مستمند و با شرایط خاص شرعی واجب می‌شود، نیز از جمله سفرهای معنوی بوده که در سبک زندگی اسلامی از ارزش بسیار والای برخوردار است. همچنین سفر برای جهاد در راه خدا مانند سفر سلمان فارسی از ایران به مدینه،<ref>واقدی، المغازی، 1409ق، ج1، ص2.</ref> سفر برای تبلیغ دین اسلام، ارشاد و هدایت مردم از جمله سفرهای معنوی است که از نظر صاحب‌نظران اسلامی ارزش معنوی بسیاری دارد.<ref>جوان‌مهر، «سفر و مسافرت از دیدگاه قرآن و روایات»، 1383ش، ص28-29.</ref> بعد از [[جنگ]] تحمیلی سفر اقشار مختلف مردم به مناطق جنگی که به «[[راهیان نور]]» معروف شده، از سفرهای معنوی محسوب می‌شود و مدرسه‌ای عملی جهت تربیت کادر تراز [[انقلاب اسلامی]] است.<ref>[https://www.rahianenoor.com/fa/news/19460/%D8%A7%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D «اوتادی: راهیان نور مدرسه‌ای عملی جهت تربیت کادر تراز انقلاب می‌باشد»، وب‌سایت راهیان نور.] </ref>

یکی از انواع مسافرت‌های رایج و مهم در سبک زندگی ایرانی و اسلامی، سفرهای علمی و پژوهشی است که از دیرباز مرسوم بوده و امروزه نیز رواج وسیع دارد. برای مثال سفر [[ابوخالد کابلی]] به مدینه و کسب علوم و معارف دینی از [[امام محمد بن علی (باقر العلوم)|امام باقر]]<ref>ابن‌شهر اشوب، مناقب آل ابی طالب، ج4، ص145.</ref> و سفر طلاب علوم دینی به‌منظور تحصیل در مراکز بزرگ حوزوی از جمله حوزۀ علمیه نجف از این موارد است که باعث تربیت بزرگان دین، مراجع تقلید، تدوین کتاب‌های مختلف در بارۀ معارف دینی، رخ‌دادهای سیاسی و فرهنگی و تداوم و توسعه فرهنگ دینی در سراسر جهان شده است.<ref>آل قاسم، تاریخ الحوزات العلمیه، 1436ق، ج3، ص۲۲- ۲۵.</ref> امروزه نیز این نوع مسافرت یکی از سفرهای مهم و پرتکرار در زندگی روزمرۀ مردم است که ریشه در فرهنگ دینی و مبانی اسلامی دارد. برای مثال پیامبر اسلام کسب دانش را بر هر مرد و زن [[مسلمان]] را واجب دانسته و سفر برای کسب علم را حتی تا رفتن به دورترین نقاط جهان تأکید کرده است.<ref>شهید ثانی، شرح مصباح الشریعة، ۱۳۷۷ش، ص۳۸۳.</ref> همچنین رسول خدا سفر برای کسب دانش را به مثابۀ جهاد در راه خدا و مردن در این راه را [[شهادت]] دانسته است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص170.</ref> در تاریخ ایران این نوع مسافرت نمونه‌های زیادی دارد که سفر [[ابوریحان بیرونی]]، دانشمند بزرگ ایرانی در قرن چهارم و پنجم هجری، به شبه‌قارۀ هند و تدوین کتاب «التحقیق ماللهند» را می‌توان به‌عنوان مثال بیان کرد.<ref>منظورالحق، «ابوریحان بیرونی (نخستین سیاح مسلمان که بسرزمین پاکستان قدم نهاد)»، 1332ش، ص30.</ref>