ایران پدیا

چشم‌چرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱۷: خط ۱۷:
=== رویکرد دینی ===
=== رویکرد دینی ===
در آموزه‌های اسلام، برای حفظ [[عفت]] عمومی و [[تحکیم خانواده]]، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/اهمیت_حفظ_چشم_در_زندگی_خانوادگی «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> در این رویکرد، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>[[پرونده:چشم-چرانی.jpg|بندانگشتی|تصویر یک بسیجی که در زمان زیارت خانم‌ها از شهدای گمنام چشم پوشی کرده]]
در آموزه‌های اسلام، برای حفظ [[عفت]] عمومی و [[تحکیم خانواده]]، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/اهمیت_حفظ_چشم_در_زندگی_خانوادگی «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> در این رویکرد، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>[[پرونده:چشم-چرانی.jpg|بندانگشتی|تصویر یک بسیجی که در زمان زیارت خانم‌ها از شهدای گمنام چشم پوشی کرده]]
در آیه‌ای از قرآن کریم، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> داستان آیه مربوط به جوانی از انصار است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعهٔ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینهٔ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به نامحرم پرهیز و در مسائل جنسی تقوا پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیهٔ دیگریاز سوره نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref>  
در آیه‌ای از قرآن کریم، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> داستان آیه مربوط به جوانی از انصار است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعهٔ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینهٔ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به نامحرم پرهیز و در مسائل جنسی تقوا پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیهٔ دیگریاز سوره نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref>


==== چشم‌چرانی از منظر فقه اسلامی ====
از منظر فقیهان، هرگونه نگاه شهوت‌آلود به نامحرم، خواه حضوری باشد یا از طریق فیلم (زنده یا غیرزنده) و عکس، حرام است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27847 خامنه‌ای، رساله آموزشی 2، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین نگاه‌کردن مرد به بدن و موی زن نامحرم، حتی بدون قصد شهوت، حرام است.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/search/812554/ آیت‌الله سیستانی، توضیح المسائل، مسئله 2451.]</ref> نگاه زن به بدن مرد نامحرم نیز حرام است. نگاه کردن به صورت و دست‌های زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذّت نباشد و مایه فساد و گناه نشود، اشکال ندارد.<ref>مکارم شیرازی، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، 1389ش، ص21.</ref>
از منظر فقیهان، هرگونه نگاه شهوت‌آلود به نامحرم، خواه حضوری باشد یا از طریق فیلم (زنده یا غیرزنده) و عکس، حرام است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27847 خامنه‌ای، رساله آموزشی 2، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین نگاه‌کردن مرد به بدن و موی زن نامحرم، حتی بدون قصد شهوت، حرام است.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/search/812554/ آیت‌الله سیستانی، توضیح المسائل، مسئله 2451.]</ref> نگاه زن به بدن مرد نامحرم نیز حرام است. نگاه کردن به صورت و دست‌های زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذّت نباشد و مایه فساد و گناه نشود، اشکال ندارد.<ref>مکارم شیرازی، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، 1389ش، ص21.</ref>


== پیامدهای چشم‌چرانی ==
== پیامدهای چشم‌چرانی ==
=== پیامدهای اخلاقی ===
=== پیامدهای اخلاقی ===
چشم‌چران دلی پرآشوب دارد و از آرامش بی‌بهره است، او عطشی دائمی دارد و دائم برای برطرف کردن آن به هر حقارتی تن می‌دهد، زیرا میان دیده و دل رابطه وجود دارد، هرچه دیده می‌بیند، در دل ثبت می‌شود و همواره در خاطر باقی می‌ماند، نگاه‌های آلوده دل را تاریک و آشفته می‌سازد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> باباطاهر در این خصوص چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>
در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در برخی روایات، چشم‌چرانی با تعبیر تیری از تیرهای شیطان، توصیف شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> این روایات، آن را از عوامل غفلت،<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> ایجاد زمینه بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
 
{{شعر جدید | متن = ز دست دیده و دل هر دو فریاد \\ که هر چه دیده بیند دل کند یاد
بسازم خنجری نیشش ز پولاد \\ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد}}


ترک این گناه به‌عنوان معامله با خدا، می‌تواند حال انسان را تغییر داده و نورانیت را برای روح وی به ارمغان بیاورد. وقتی انسان از چشمان خود محافظت کند، درجات زیادی را می‌پیماید و به تبع آن، موهبات بسیاری را از آن خود می‌کند.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> نگاه آلوده، بذر شهوت را در دل می‌کارد که آغاز فتنه‌های بزرگ‌تر مانند بی‌بندوباری و غفلت است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
=== پیامدهای جسمی و روانی ===
 
برخی منابع طب سنتی نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
چشم‌چرانی در روایات به‌عنوان تیری از تیرهای شیطان یاد شده<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> که موجب غفلت<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> و ایجاد زمینهٔ بی‌عفّتی و روابط نامشروع<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> و شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> می‌شود که در نتیجه مایهٔ غم و اندوه بوده،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref> آه و حسرت را به دنبال دارد.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/74/286/مَنْ_أَطْلَقَ_طَرْفَهُ_کَثُرَ_أَسَفُهُ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج74، ص286.]</ref> از نظر جسمی نیز بعضی اطبای سنتی گفته‌اند که چشم‌چرانی موجب تحریک و ترشح غدد جنسی می‌شود و چون ارضای حقیقی صورت نمی‌گیرد، زمینهٔ ایجاد غدد سرطانی در بدن افزایش می‌یابد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی ابتلا به بیماری‌ها و آزردگی‌های روانی است. تحریک کامجویی و لذت‌طلبی از یک‌سو و محدودیت‌های طبیعی، فرهنگی و اجتماعی که مانع لذت‌بردن فرد چشم‌چران می‌شود از سوی دیگر، موجب احساس محرومیت، فشار درونی و [[افسردگی]] در فرد می‌شود.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> امام علی یکی از آثار چشم‌پوشی و پرهیز از چشم‌چرانی را راحتی و آرامش قلب افراد بیان کرده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> انسان چشم‌چران، دچار هرزگی و هواپرستی می‌شود و با غفلت، سرمایه عمر خویش را تباه می‌کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> بین غض‌نظر و پاک‌دامنی، ارتباطی متقابل برقرار است؛ زیرا چشم‌پاکی، دوری فرد از انحرافات جنسی را به دنبال دارد. حفظ عفت، ثمره طبیعی کنترل چشم‌چرانی است و غض‌نظر گام بعدی برای تقویت اراده، هوشیاری در کنترل و تسلط بر امیال است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>


=== پیامدهای اجتماعی ===
=== پیامدهای اجتماعی ===
چشم‌چرانی در بیان امام صادق، از تیرهای زهرآگین شیطان است؛ چه بسا یک نگاه حرام<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج20، ص191.</ref> یا رها کردن چشم، حسرت دائمی به دنبال دارد.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> یکی از علل این حسرت، صرف وقت و انرژی برای امور دست‌نایافتنی و تلخ کردن زندگی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین چشم‌چرانی، تخیلات شهوت‌آلود را برای افراد تبدیل به عادت می‌کند و با زمینه‌سازی روابط نامشروع، بنیان خانواده را تضعیف می‌کند و آرامش را از شخص بگیرد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> چشم‌چرانی علاوه‌بر بی‌اعتباری فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> موجب ناامن‌شدن جامعه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> به‌ویژه برای حضور بانوان می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> در روایات نیز نسبت به کسی که نفس خود را خوار کند هشدار داده شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/75/365/فلا_تامن_شره مجلسی، بحار الأنوار، 1403ق، ج75، ص365.]</ref> از سوی دیگر شیوع چشم‌چرانی در جامعه موجب می‌شود به‌جای توجه به ارزش‌های متعالی و کمالات انسانی، به افراد به‌عنوان ابزاری برای کامروایی و تمایلات حیوانی توجه شود.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/نگاه-حرام-و-اثرات-مخرب-آن-در-زندگی-فردی-و-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین کاهش ازدواج و افزایش طلاق از دیگر پیامدهای چشم‌چرانی در یک جامعه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref>
برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/نگاه-حرام-و-اثرات-مخرب-آن-در-زندگی-فردی-و-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 
امروزه نگاه سودجویانه و لذت‌طلبانه به زنان در فرهنگ و تمدن غرب،<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8630760/%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%88%DB%8C%D «رویکرد غرب نسبت به زنان فقط مبتنی بر سودجویی و لذت‌جویی است»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> موجب شده است که صنعت تولید فیلم در این راستا تجاری‌سازی شود<ref>[https://www.shahrehejab.com/چرا-مردم-در-غرب-به-زنان-برهنه-نگاه-نمی‌/ «چرا مردم در غرب به زنان برهنه نگاه نمی‌کنند؟!»، وب‌سایت شهر حجاب.]</ref> و پسران و دختران را تشویق می‌کنند که خود را شبیه الگوهای زیبایی تعریف‌شده، همانندسازی کرده و در معرض نمایش قرار دهند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> چشم‌چرانی زمینهٔ فروپاشی [[خانواده]] را فراهم می‌کند.<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> فرد چشم‌چران، دیگران را با همسر خود مقایسه می‌کند که موجب بداخلاقی به همسر و در مراحل شدیدتر منجر به [[طلاق]] می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 
=== پیامدهای روانی ===
بنا به اعتقاد سیدقطب، مراقبت چشم از سوی مردان، نظم روانی را به همراه خواهد داشت. در واقع این مراقبت تلاش برای غلبه بر میل به دیدن زیبایی‌ها و جذابیت‌های چهره و بدن است. این چشم‌پوشی اولین پنجره وسوسه را که چشم باشد، می‌بندد و تلاش عملی برای جلوگیری از رسیدن تیر مسموم است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>


== عوامل مؤثر بر چشم‌چرانی ==
== عوامل مؤثر بر چشم‌چرانی ==
عوامل متعددی در بروز پدیدهٔ چشم‌چرانی نقش دارند که به دو دستهٔ کلی فردی و فرهنگی-اجتماعی قابل تقسیم هستند:
در منابع اسلامی و برخی پژوهش‌های مرتبط، عوامل مؤثر در بروز چشم‌چرانی به دو دسته فردی و فرهنگی ـ اجتماعی تقسیم شده‌اند. از جمله عوامل فردی، به وسوسه‌های نفسانی، برداشت‌های نادرست درباره پاک بودن برخی نگاه‌ها،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوع‌طلبی و نارضایتی از روابط زناشویی اشاره شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز مواردی مانند نمایش جلوه‌های جنسی در سینما، تلویزیون و سایر رسانه‌ها،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> نوع پوشش و آرایش در فضای عمومی، اختلاط زن و مرد در برخی محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> کاهش حریم خصوصی در معماری معاصر،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> افزایش سن ازدواج و استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)|مانکن]] در تبلیغات و رسانه‌ها از عوامل زمینه‌ساز این پدیده معرفی شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>
* '''عوامل فردی:''' مانند وسوسه‌های نفسانی و هوس‌های درونی، تصورات غلط دربارهٔ چشم‌چرانی مانند توهم پاک بودن نگاه<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> و تنوع‌طلبی و ارضاء نشدن در رابطهٔ زناشویی.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
* '''عوامل فرهنگی و اجتماعی:''' مانند تبرج و جلوه‌گری در فیلم‌های سینما، تلویزیون و رسانه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> حضور بدحجاب و پرجاذبهٔ زنان در جامعه، اختلاط زن و مرد در محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> بی‌توجهی به حریم خصوصی در معماری جدید،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> بالا رفتن سن ازدواج و استفده از زنان به‌عنوان مانکن یا مدل در تبلیغات و رسانه‌ها.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>


در قرآن کریم به زنان توصیه شده است<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> که زینت خود را جز برای محارم آشکار نکنند، روسری خود را بر روی سینه بیندازند تا گردن و سینه با آن پوشیده شود و هنگام راه رفتن پاهای خود را به زمین نکوبند تا زینت پنهان آنها آشکار نشود.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> البته تنها حکمت حجاب، تحریک نشدن مردان نیست، بلکه امنیت اجتماعی، کاهش زمینه‌های تنوع‌طلبی جنسی، تحکیم خانواده و حفظ کرامت و شخصیت زن نیز ازجمله علل وجوب حجاب است.<ref>[https://makarem.ir/maaref/fa/tag/index/112734/چشم-چرانی مکارم شیرازی، «چشم‌چرانی»،  وب‌سایت آئین رحمت.]</ref>
== کنترل نگاه و درمان چشم‌چرانی ==


== کنترل نگاه و درمان چشم‌چرانی ==
=== اهمیت و فواید کنترل نگاه ===
=== اهمیت و فواید کنترل نگاه ===
ترک چشم‌چرانی و کنترل نگاه از عوامل رشد معنوی، تقویت خودسازی و دستیابی به فضایل اخلاقی معرفی شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در روایتی از [[امام علی]]، چشم‌پوشی از نگاه حرام از عوامل آرامش قلب دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> سید قطب، مفسر قرآن، کنترل نگاه را عاملی برای حفظ نظم روانی و مهار تمایلات جنسی می‌داند. به‌اعتقاد او، چشم‌پوشی از نگاه‌های شهوانی، نخستین گام در جلوگیری از شکل‌گیری وسوسه و کنترل انگیزه‌های نفسانی است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشم‌چرانی، مهم‌ترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشم‌پوشی، آسان‌تر از کنترل آن پس‌از تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزون‌بر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانی‌شدن آن، زمینه‌ساز کمال انسان می‌شود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام می‌پوشانند، عنایت‌های ویژه‌ای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابن‌سیرین در پی چشم‌پوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزه‌های دینی ضمن توجه به لذت‌های حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذت‌ها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشم‌پوشی از برخی لذت‌ها به‌ویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را به‌گونه‌ای تربیت می‌کنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاه‌ها جهت می‌دهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشم‌چرانی، مهم‌ترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشم‌پوشی، آسان‌تر از کنترل آن پس‌از تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزون‌بر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانی‌شدن آن، زمینه‌ساز کمال انسان می‌شود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام می‌پوشانند، عنایت‌های ویژه‌ای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابن‌سیرین در پی چشم‌پوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزه‌های دینی ضمن توجه به لذت‌های حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذت‌ها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشم‌پوشی از برخی لذت‌ها به‌ویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را به‌گونه‌ای تربیت می‌کنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاه‌ها جهت می‌دهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>


خط ۶۶: خط ۵۶:
* '''مراجعه به علمای اخلاق''': کمک گرفتن از مشاوران مذهبی از بهترین روش‌های درمان است. از توصیه‌های علمای اخلاق، خواندن یازده بار سورهٔ توحید پس‌از نماز صبح گزارش شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>
* '''مراجعه به علمای اخلاق''': کمک گرفتن از مشاوران مذهبی از بهترین روش‌های درمان است. از توصیه‌های علمای اخلاق، خواندن یازده بار سورهٔ توحید پس‌از نماز صبح گزارش شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>


[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن(انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
[[پرونده:چشم‌چرانی (1).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
[[پرونده:چشم‌چرانی (1).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
[[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]
[[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]


== زشت‌انگاری چشم‌چرانی در فرهنگ ایرانیان ==
== زشت‌انگاری چشم‌چرانی در فرهنگ ایرانیان ==
ایرانیان براساس فرهنگ غنی خود، نامحرمان را به حریم خود راه نمی‌داده‌اند. خانه در معماری ایرانی حتی در دوران قبل‌از اسلام به‌گونه‌ای بوده که حریم خصوصی در امنیت بوده و فضاهای خانه به یک‌باره و با یک نگاه قابل مشاهده نبود<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹9.]</ref> و حتی درکوب‌های منزل را نیز برای تشخیص مرد و زن جداگانه قرار می‌دادند تا حریم خانواده از چشم نامحرمان محفوظ بماند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/568211/راز-درکوب-در-گذشته-چه-بود-عکس «راز درکوب در گذشته چه بود؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> در بیرون از خانه نیز زنان ایرانی از دوران قدیم خود را در منظر نامحرمان با [[چادر]]، روسری، لباس‌های بلند و حتی روبند می‌پوشانیدند.<ref>[https://sadafbanoo.com/حجاب-در-ایران-باستان-چگونه-بوده-است/ کمیلی، «تاریخچه حجاب در ایران چیست؟ بررسی جامع پوشش زنان ایرانی»، وب‌سایت خانه حجاب صدف.]</ref> آموزه‌های فرهنگی ایرانیان نیز سرشار از توصیه‌هایی است که با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی می‌دادند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه به‌جوش‌آوردن غیرت افراد با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> حافظ نیز در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
آموزه‌های فرهنگی ایرانیان با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی داده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه توجه دادن به غیرت افراد، با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> حافظ در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
* {{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}}
{{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}}
 
در برخی آثار ادبی، از جمله اشعار باباطاهر، نگاه اخلاقی به چشم‌چرانی، بازتاب یافته است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>
 
{{شعر جدید | متن = ز دست دیده و دل هر دو فریاد \\ که هر چه دیده بیند دل کند یاد
بسازم خنجری نیشش ز پولاد \\ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد}}


== پانویس ==
== پانویس ==
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/چشم‌چرانی»