رابطه جنسی: تفاوت میان نسخه‌ها

رابطه جنسی به‌عنوان نیازی غریزی، در فرهنگ‌های گوناگون دارای جایگاهی محترم و همراه با آداب ویژه است. این رفتار به‌صورت معمول، در چارچوب ازدواج، مشروعیت می‌یابد. یک رابطهٔ جنسی رضایت‌بخش، فرآیندی است که با آمادگی روانی و عاطفی آغاز شده و با توجه به تفاوت‌های طبیعی مرد و زن در میل و عملکرد جنسی، نیازمند صبر، درک متقابل و هماهنگی است. رعایت اصول بهداشتی، زمانی و مکانی مناسب، همچنین آگاهی از حقوق و وظایف هر یک از زوجین، در سلامت و رضایت از رابطه جنسی، مؤثر است.

رابطهٔ کامل که با دخول، همراه است<ref>[https://www.beytoote.com/wedlock/doran-zendegi/excitability-fans.html «آمیزش جنسی چیست؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> و برداشت مردم از رابطه جنسی نیز به همین نوع از رابطه، معطوف است. رابطه جنسی کامل، دو شکل دارد: آمیزش طبیعی و آمیزش مقعدی.<ref>[https://psychology.avije.org/sexual-counseling/روش-های-ارضای-صحیح-زن-بدون-دخول/ «چگونه زنان را بدون دخول ارضا کنید»، وب‌سایت کلینیک روان‌شناسی آویژه.]</ref>

 

== مراحل رابطه جنسی ==

۱. مرحلهٔ میل یا تمایل: این مرحله با پیش‌نوازی و دلبری شروع می‌شود و با ملاعبه و بازی‌های جنسی، شهوت همسر تحریک می‌گردد[۲]. در زنان، معمولاً میل جنسی تا زمانی که از سوی مرد تحریک نشوند، خودبهخود بروز نمی‌کند[۳].

۲. مرحلهٔ برانگیختگی و تهییج: در این مرحله، تمرکز بر فعالیت جنسی افزایش می‌یابد و خون به اندام‌های تناسلی می‌رود. نشانه‌ی آن در مردان نعوظ[۴] و در زنان، مرطوب و لیز شدن عضو جنسی است[۵].

۳. مرحلهٔ ثبات لذت: عمل جنسی با شدت معمولی و به‌طور مداوم برای مدتی ادامه می‌یابد[۶].

۴. مرحلهٔ اوج لذت یا ارگاسم: این دوره، اوج هیجان و لذت جنسی است[۷]. در مردان، ارگاسم با انزال همراه است[۸] و در زنان نیز هنگامی رخ می‌دهد که تحریک به حداکثر شدت رسیده باشد. برخی دانشمندان احتمال می‌دهند که ارگاسم زنان با باروری تخمک‌ها در ارتباط باشد[۹][۱۰].

۵. مرحلهٔ فرونشینی: آخرین مرحله، بازگشت بدن به حالت آرامش است؛ ضربان قلب، تنفس و پرخونی اندام تناسلی به حالت عادی برمی‌گردد[۱۱]. در مردان، با پایان ارگاسم، نعوظ در یکی دو دقیقه از بین می‌رود[۱۲].

متخصصان، رابطه جنسی کامل را یک فرایند و شامل مراحلی از رفتارهای جنسی می‌دانند. این مراحل به‌اختصار عبارت است از:

# '''مرحله میل یا تمایل به رابطهٔ جنسی''': این مرحله با پیش‌نوازی و دلبری شروع شده و با ملاعبه و بازی‌های جنسی، سعی می‌شود شهوت همسر [[تحریک جنسی در روابط زناشویی|تحریک]] شود.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۳.</ref> میل جنسی در زنان معمولاً به‌گونه‌ای است که تا از جانب مرد تحریکی صورت نگیرد، رغبت نشان نمی‌دهد.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۲۷۷–۲۷۸.</ref>

# '''مرحله برانگیختگی و تهییج جنسی''': در این مرحله، افکار و فعالیت جنسی تمرکز یافته و عروق اندام‌های تناسلی پرخون می‌شود که نشانهٔ آن در مردان، نعوظ آلت تناسلی<ref>جمشیدی، بحث دربارهٔ بدکارکردی جنسی، ۱۳۹۹ش، ص۱۴.</ref> و در زنان، مرطوب و لیزشدن عضو جنسی است.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۳۰۶.</ref>

# '''مرحله ثبات لذت جنسی''': عمل جنسی در این مرحله، ثبات داشته و با شدت معمولی، برای مدتی ادامه می‌یابد.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۳.</ref>

# '''مرحله اوج لذت جنسی یا ارگاسم''':<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۲.</ref> دورهٔ تخلیه و انزال در مرد، ارگاسم نامیده می‌شود<ref>هال، فیزیولوژی پزشکی گایتون و هال، ۱۳۹۹ش، ص۲۲۶.</ref> و با بیشترین هیجان و لذت جنسی همراه است.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۱۴.</ref> ارگاسم در زنان نیز شبیه ارگاسم در مردان، هنگامی رخ می‌دهد که تحریک جنسی به حداکثر شدت خود رسیده باشد. دانشمندان فیزیولوژی این احتمال را می‌دهند که ارگاسم در زنان با باروری تخمک‌ها نقش داشته باشند.<ref>هال، فیزیولوژی پزشکی گایتون و هال، ۱۳۹۹ش، ص۲۶۹.</ref>

# '''مرحله فرونشینی''': آخرین مرحلهٔ پاسخ در یک رابطه جنسی، بازگشت وضعیت فیزیولوژیکی بدن به حالت آرامش است؛ ضربان قلب، سرعت تنفس و پُرخونیِ اندام تناسلی به سطح طبیعی خود بازمی‌گردد.<ref>جمشیدی، بحث دربارهٔ بدکارکردی جنسی، ۱۳۹۹ش، ص۱۷.</ref> با خاتمه ارگاسم، تحریک جنسی مرد، در یکی دو دقیقه از بین می‌رود و نعوظ در مرد از بین می‌رود.<ref>هال، فیزیولوژی پزشکی گایتون و هال، ۱۳۹۹ش، ص۲۲۶.</ref>

وضعیت زن و مرد در حین رابطه جنسی که گاهی [[پوزیشن]] نامیده می‌شود، می‌تواند به شیوه‌های مختلفی صورت گیرد.<ref>[https://impo.app/sex-position?currentCategory=sex-therapy شریعتی، «انواع پوزیشن سکس به همراه عکس»، وب‌سایت ایمپو.]</ref> از نظر الگوی رفتاری، وضعیت چهره‌به‌چهره متداول‌ترین حالت برای آغاز رابطه است و مورد تأکید متخصصان قرار دارد. در این شیوه علاوه‌بر سهولت در دخول، تعامل عاطفی و هیجانی بیشتری میان همسران برقرار می‌شود.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۳۲۱.</ref> اما گاهی انتخاب وضعیت خاص، ضرورتی پزشکی یا فیزیولوژیک دارد؛ برای نمونه، در دوران بارداری، جهت ایمنی جنین، یا برای افرادی که دچار مشکلات مفصلی و کمردرد هستند، استفاده از وضعیت‌های خاص برای جلوگیری از آسیب جسمانی توصیه می‌شود.<ref>[https://impo.app/sex-position?currentCategory=sex-therapy شریعتی، «انواع پوزیشن سکس به همراه عکس»، وب‌سایت ایمپو.]</ref>

امروزه برخی افراد تحت‌تأثیر الگوهای فرهنگی غرب، به رفتارهای غیرمتعارف مانند آمیزش‌های دهانی یا مقعدی و نیز رفتارهای خشونت‌آمیز، روی می‌آورند<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۳۲۷.</ref> که از نظر پزشکی و بهداشتی توصیه نمی‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/195216/fa رمضان‌زاده و دیگران، «آمیزش نامتعارف و پیامدهای فقهی آن»، ۱۳۹۷ش، ص۹۳.]</ref> براساس [[فقه اسلامی]]، اگرچه زوجین در بهره‌مندی از یکدیگر آزاد بوده،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۴۹۷.</ref> اما تأکید بر حفظ [[کرامت انسانی]] و پرهیز از اعمال آسیب‌زا و غیراخلاقی، از اصول بنیادین این حوزه است.<ref>[https://portal.anhar.ir/node/2552/?ref=rnd#gsc.tab=0 مکارم شیرازی، «مسائل جنسی»، وب‌سایت انهار.]</ref>

== تفاوت‌های مرد و زن در رابطه جنسی ==

تحقیقات نشان می‌دهد که مردان و زنان به‌دلیل تفاوت‌های زیست‌شناختی، تفاوت‌های زیادی در میزان و نوع میل جنسی و نیز رابطهٔ جنسی دارند.<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article_17868.html?lang=fa صالح‌نیا و دیگران، «ادراک زنان از نقش کارکرد تنظیم رابطه جنسی در خانواده بر کیفیت زندگی زناشویی»، ۱۴۰۳ش، ص۷.]</ref> در یک رابطهٔ جنسی، سرعت واکنش جنسی مرد بیش از زن بوده و می‌تواند بدون کمک از همسر<ref>[https://sid.ir/paper/1123929/fa رجایی و گرجی، «مطالعه کیفیت روابط جنسی زوجین متقاضی طلاق»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴.]</ref> و با محرک‌های جنسی مثل عریانی یا رفتار عشوه‌گرایانه، به‌آسانی تحریک شود<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۴.</ref> و در رابطهٔ جنسی نیز بیشتر به‌دنبال نزدیکی فیزیکی و برطرف کردن نیاز و رسیدن به آرامش جنسی است.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۴۱.</ref> درحالی‌که چرخهٔ پاسخ جنسی زنان، یک مسئله زیستی روانی بوده و تحت‌تاثیر روابط عاطفی و زناشویی زوجین است.<ref>[https://sid.ir/paper/1123929/fa رجایی و گرجی، «مطالعه کیفیت روابط جنسی زوجین متقاضی طلاق»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴.]</ref> به همین دلیل زنان، در طول رابطه جنسی، نیازمند اظهار کلمات محبت‌آمیز و عاطفی از سوی همسر خود هستند.<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۱۶۶.</ref> مطالعات تجربی نشان داده مردان به‌طور معمول در حدود پنج دقیقه می‌توانند به اوج لذت جنسی برسند، اما این زمان برای زنان در حدود بیست دقیقه طول می‌کشد.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۳۲۳.</ref> ازاین‌رو توصیهٔ کارشناسان این است که مرد نسبت به انزال، کنترل داشته و زمان انزال را در موقعی قرار دهد که زن نیز ارضا شده باشد.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۳۰۷.</ref>

آمیزش جنسی مشروع، علاوه‌بر لذت‌بخش بودن، آثار جسمی و روانی مثبتی از جنبه جسمی، روانی و [[روابط زناشویی]] دارد.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/benefits-of-intercourse بابکان‌راد، «فواید رابطه جنسی برای زنان و مردان»، وب‌سایت مام.]</ref> آمیزش جنسی به زوجین در حل مسئله و مشکلات زناشویی کمک می‌کند<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۲۴۳.</ref> و از نظر روانی موجب آثاری مثل آرامش روانی،<ref>[https://www.porseman.com/article/آميزش-جنسي-فوايد-آميزش-جنسي-فلسفه-لذت-جنسي/4903 «آمیزش جنسی-فواید آمیزش جنسی-فلسفه لذت جنسی»، وب‌سایت پرسمان.]</ref> احساس نشاط، افزایش هوشیاری، فرونشاندن خشم افراطی، دور شدن افکار پیچیده و بد و وسواس،<ref>[https://tandorostan.ir/health/84/نزدیکی-جنسی-و-طب-سنتی رضایی‌پور، «آمیزش جنسی از دیدگاه طب سنتی ایرانی»، وب‌سایت پیام تندرستی.]</ref> کاهش استرس و اضطراب است.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۲۴۳.</ref>

از نظر ابوعلی سینا، آمیزش جنسی موجب دفع فضولات و آماده‌شدن بدن برای رشد و نیز دفع بیماری‌های سودایی مثل مالیخولیا و بیماری‌های ناشی از غلبه بلغم می‌شود. همچنین از نظر ابن‌سینا، ترک آمیزش جنسی، در بعضی افراد با مزاج‌های خاص سبب سردی بدن، پریشانی و بی‌اشتهایی می‌شود و از سوی دیگر ماندن منی در بدن، سبب سمی‌شدن آن و در نتیجه آسیب رساندن بخارات سمی آن به قلب و مغز می‌شود. چنان‌که در زنان نیز موجب تنگی رحم، سنگینی و سردی بدن و سختی حرکت می‌شود.<ref>ابن‌سینا، القانون فی الطب، ۱۴۲۶ق، ج۳، ص۴۰۷.</ref>

 

 

 

* '''عوامل شناختی:''' عوامل شناختی مانند ناآگاهی همسران از حقوق جنسی یکدیگر و بی‌توجهی به آن،<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۳۴۸.</ref> باورهای و کلیشه‌های جنسی غلط،<ref>[https://www.jgfs.ir/article_169356.html گلابی و دیگران، «بررسی عوامل فردی و زمینه‌ای مرتبط با رضایت جنسی زنان (مطالعه زنان متأهل در شهر تبریز)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۲۱.]</ref> احساس گناه یا شرم و حیای جنسی،<ref>[https://www.jgfs.ir/article_169356.html گلابی و دیگران، «بررسی عوامل فردی و زمینه‌ای مرتبط با رضایت جنسی زنان (مطالعه زنان متأهل در شهر تبریز)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۹.]</ref> داشتن تصویر نامطلوب از اندام‌های جنسی خود،<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۳۶۸.</ref> ناآگاهی از الگوهای سالم یا تحت‌تاثیر الگوهای ناسالم قرار گرفتن؛<ref>موسوی و امامی راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۳۵۵.</ref>

* '''عوامل عاطفی''': رابطهٔ جنسی با عواطف و احساسات همراه است<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article_52.html قیصری و کریمیان، «بررسی مدل علی رضایت جنسی بر اساس متغیرهای کیفیت زناشویی، رضایت از رابطه، اضطراب ارتباط جنسی، احقاق جنسی و دفعات آمیزش در دانشجویان زن متأهل بندرعباس»، ۱۳۹۲ش، ص۸۸.]</ref> و اگر این عواطف به هر دلیلی مثل بداخلاقی<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۴۰۸.</ref> دچار اختلال شود، زوجین نمی‌توانند رابطهٔ جنسی رضایت‌بخش داشته باشند.<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۳۷۶.</ref>

* '''عوامل رفتاری''': عوامل رفتاری مثل رعایت نکردن آراستگی در روابط همسری،<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۴۱۰.</ref> نداشتن تفاهم در زمان، مکان و دفعات آن، مانع آمیزش جنسی رضایت‌بخش است.<ref>موسوی و امامی‌راد، کتاب جامع رضایت جنسی همسران: عوامل و موانع، ۱۳۹۹ش، ص۳۵۴.</ref>

* '''اختلالات جنسی''': ناتوانی افراد در برقراری رابطهٔ جنسی رضایت‌بخش گاهی ریشه در [[اختلال عملکرد جنسی]] دارد. براساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی، ویراست پنجم، اختلالات جنسی به سه طبقه اصلی اختلالات میل یا برانگیختگی، اختلالات ارگاسمی و اختلالات درد جنسی، تقسیم می‌شوند که هر یک از این طبقات اصلی نیز زیرمجموعه‌های خاص خود را دارند.<ref>فرشی جلالی و دیگران، «بررسی عملکرد جنسی دانشجویان متأهل شهر تهران»، ۱۳۹۹ش، ص۴۲.</ref> این اختلالات می‌تواند منشأ زیستی یا روانی داشته باشد.<ref>فرشی جلالی و دیگران، «بررسی عملکرد جنسی دانشجویان متأهل شهر تهران»، ۱۳۹۹ش، ص۴۲.</ref> برای نمونه، مطالعات نشان داده بیماران دیابتی در [[میل جنسی]]، نعوظ و توان جنسی دچار مشکل می‌شوند.<ref>[https://applications.emro.who.int/imemrf/Sci_Res_J_Army_Univ_Med_Sci/Sci_Res_J_Army_Univ_Med_Sci_2007_4_4_1041_1045.pdf رضاخانیها و صفری‌نژاد، «بررسی فراوانی انواع ''اختلال'' جنسی و عوامل مرتبط در بیماران مرد مراجعه کننده به درمانگاه اورولوژی بیمارستان ۵۰۱ ارتش طی سال‌های ۸۴-۱۳۸۳ »، ۱۳۸۵ش.]</ref>

رابطه جنسی در چارچوب [[خانواده]]، دارای یک نظام جامع فقهی و حقوقی است<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۹۲.</ref> که رفتار جنسی را در ابعادِ مراقبتی، انگیزشی و آمیزشی با شاخصه‌هایی مانند تعهد جنسی، کنترل نگاه، حفظ وقار، حفظ [[حجاب]]، آراستگی، تمایز جنسی، نگرش مثبت، [[محبت در خانواده|محبت]] و ملاعبه، تنظیم می‌کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/306828/خانواده-و-شاخص-های-تنظیم-روابط-جنسی محبی، «خانواده و شاخص‌های تنظیم روابط جنسی»،۱۳۹۰ش، ص۵۷.]</ref> هدف از تنظیم الگوی رفتار جنسی با این شاخصه‌ها، صیانت از نهاد خانواده،<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۹۲.</ref> تأمین امنیت روانی و عاطفی زوجین و پیشگیری از نابهنجاری‌ها و انحرافات اجتماعی است.<ref>نورعلیزاده میانجی، سلامت و اختلال جنسی همسران، رویکردی اسلامی و روان‌شناختی، ۱۴۰۱ش، ص۱۹۷.</ref>

ازآنجاکه نظام خانواده بر پایه تعهد زناشویی بنا شده و رابطهٔ جنسی یکی از ارکان اصلی این تعهد است، هرگونه رابطهٔ جنسی خارج از این چارچوب که در ادبیات علمی تحت عناوین روابط فرازناشویی، بی‌وفایی یا [[خیانت زناشویی|خیانت]] شناخته می‌شود، بنیان‌های این پیمان و نهاد خانواده را متزلزل می‌کند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=4233&sid=1&slc_lang=fa علیوردی‌نیا و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی نوع نگرش و رفتار زنان متأهل دارای روابط فرازناشویی نسبت به این نوع روابط»، ۱۴۰۲ش، ص۲۲۰-۲۲۲.]</ref>

مطالعات نشان داده است که توجه به اصول تنظیم رفتار جنسی،<ref>عباسی، الگوی تنظیم رفتار جنسی با رویکرد اسلامی، ۱۳۹۸ش، ص۱۰۰.</ref> علاوه‌بر این‌که نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی زناشویی زوجین و افزایش رضایت از آن دارد،<ref>[https://qccpc.atu.ac.ir/article_17868.html?lang=fa صالح‌نیا و دیگران، «ادراک زنان از نقش کارکرد تنظیم رابطه جنسی در خانواده بر کیفیت زندگی زناشویی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۰.]</ref> همچنین عاملی برای صیانت از نهاد خانواده و حفاظت در برابر روابط فرازناشویی است.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=4233&sid=1&slc_lang=fa علیوردی‌نیا و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی نوع نگرش و رفتار زنان متأهل دارای روابط فرازناشویی نسبت به این نوع روابط»، ۱۴۰۲ش، ص۲۲۶.]</ref>

== رابطه جنسی در میانسالی ==

مطالعات نشان می‌دهد که [[میل جنسی]] در انسان در تمام مراحل زندگی، از دوران [[بلوغ]] و [[شیردهی مادر|شیردهی]] تا پیری فعال باقی می‌ماند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/22450/تطور-آموزش-جنسی-در-غرب-و-نهادهای-بین-المللی احمدی، «تطور آموزش جنسی در غرب و نهادهای بین‌المللی»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> گرچه فراوانی آمیزش جنسی میان زوجین با افزایش سن کاهش می‌یابد، اما لذت جنسی در این دوره نیز ادامه دارد و در صورت سلامت جسمی و روانی، رابطهٔ جنسی در دوران [[سالمندی]] و در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ زندگی نیز می‌تواند ادامه داشته باشد.<ref>فلدمن، روان‌شناسی تحولی، ج۲، ۱۴۰۰ش، ص۶۹۷.</ref> در حدود سن ۴۵ سالگی به بعد زنان وارد دوره [[یائسگی]] شده و در این دوره رابطهٔ جنسی منجر به [[بارداری]] نمی‌شود.<ref>فلدمن، روان‌شناسی تحولی، ج۲، ۱۴۰۰ش، ص۵۱۵.</ref>

برای بعضی زوجین، دورهٔ [[میان‌سالی|میانسالی]] به‌دلیل عدم حضور فرزندان در منزل، آزادی بیشتری در رابطهٔ جنسی ایجاد می‌شود. بااین‌حال در دورهٔ میانسالی به‌دلیل اختلال‌هایی که در عملکرد جنسی مرد و زن ممکن است به وجود آید، رابطهٔ جنسی با چالش‌هایی روبرو است. برای مثال نعوظ در مرد طولانی‌تر شده و مایع منی و همچنین تولید هورمون جنسی مردانه در مرد کاهش می‌یابد. در بسیاری از زنان نیز با افزایش سن، دیواره‌های واژن نازک‌تر شده و انعطاف‌پذیری آن کاهش می‌یابد و ممکن است باعث دردناک شدن آمیزش شود، گرچه از نظر متخصصان در حدی نیست که لذت جنسی را کاهش دهد.<ref>فلدمن، روان‌شناسی تحولی، ج۲، ۱۴۰۰ش، ص۶۱۴.</ref>

در فقه اسلامی، رابطهٔ جنسی به‌طور کلی به دو دستهٔ حلال و حرام تقسیم می‌شود. [[روابط جنسی زناشویی|رابطهٔ حلال با پیوند زناشویی]] اتفاق می‌افتد. رابطهٔ جنسی بدون تحقق اسباب شرعی، حرام است؛ زنا، لواط، مساحقه و آمیزش با حیوان از مصادیق [[رابطه نامشروع|رابطهٔ جنسی حرام]] است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۱۶۱–۱۶۲.</ref>

اگر هنگام رابطهٔ جنسی زوجین، به‌مقدار ختنه‌گاه یا بیشتر دخول صورت گیرد، احکامی بر آن مترتّب می‌شود. ازجمله احکام این است که غسل بر مرد و زن واجب می‌شود<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=26775 خامنه‌ای، «غسل؛ قسمت دوم»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> و اگر عقد دائم باشد، تمام مهریهٔ زن بر مرد واجب می‌شود.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۱۶۱.</ref> همچنین رابطهٔ همراه با دخول در بعضی مواقع مانند آمیزش در حال حیض، نفاس، [[روزه]]، اعتکاف، احرام و نیز پیش‌از رسیدن همسر به سنّ نه سالگی، حرام است<ref>[https://portal.anhar.ir/node/22545/?ref=sbttl مکارم، «اوقات آمیزش با همسر»، وب‌سایت انهار.]</ref> و در بعضی موارد مانند آمیزش در حال روزه، علاوه‌بر حرام بودن، کفاره نیز واجب می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5191079/فتاوای-مراجع-تقلید-درباره-اعمال-زناشویی-روزه-دار «فتاوای مراجع تقلید درباره اعمال زناشویی روزه‌دار»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین در فقه اسلامی، ترک آمیزش مرد با همسر دائم خود بیش از چهار ماه، حرام است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۱۶۲.</ref>

== رابطه جنسی در ایران و غرب ==

الگوی رابطه جنسی در جوامع مختلف، از گذشته تا به امروز در نهاد خانواده تعریف می‌شده است.<ref>[https://risi.ihss.ac.ir/Article/39876/FullText کاظمی‌پور، «تحولات خانواده در ایران معاصر با تأکید بر ازدواج و طلاق»، ۱۴۰۱ش، ص۱۰۳.]</ref> در فرهنگ دینی و سنتی جامعهٔ ایرانی نیز، رابطه جنسی در چارچوب نهاد خانواده بوده است.<ref>فاضلی، تاریخ فرهنگی ایران مدرن، ۱۳۹۳ش، ص۳۵۵.</ref> این الگو که ریشه در فرهنگ‌های دینی و سنتی دارد، بر خویشتن‌داری جنسی و مشروعیت یافتن روابط تنها در قالب تعهدات رسمی تأکید دارد؛<ref>[https://risi.ihss.ac.ir/Article/39876/FullText کاظمی‌پور، «تحولات خانواده در ایران معاصر با تأکید بر ازدواج و طلاق»، ۱۴۰۱ش، ص۱۰۶.]</ref> به‌گونه‌ای که حتی با وجود تغییرات اجتماعی، مفهوم زندگی مجردی همچنان در جامعهٔ ایران با چالش‌های مشروعیت مواجه است.<ref>فاضلی، تاریخ فرهنگی ایران مدرن، ۱۳۹۳ش، ص۳۵۵.</ref>

بااین‌حال در دهه‌های اخیر، در جوامع غربی، الگوهای رابطه جنسی از چارچوب نهاد رسمی خانواده خارج شده و به اشکال دیگری بازتعریف شده است.<ref>[https://risi.ihss.ac.ir/Article/39876/FullText کاظمی‌پور، «تحولات خانواده در ایران معاصر با تأکید بر ازدواج و طلاق»، ۱۴۰۱ش، ص۱۰۶.]</ref> برای نمونه الگوی جدیدی نظیر هم‌خانگی که بعضی به‌دلیل پیامدهای آن، ازدواج سیاه نامیده‌اند،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1041107/fa چیت‌ساز، «بررسی وضعیت همباشی در ایران: فراترکیب پژوهش‌های همباشی»، ۱۴۰۱ش، ص۸۰.]</ref> در برخی کشورهای غربی به‌عنوان یک هنجار اجتماعی پذیرفته شده و در برخی موارد جایگزین ازدواج شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1041107/fa چیت‌ساز، «بررسی وضعیت همباشی در ایران: فراترکیب پژوهش‌های همباشی»، ۱۴۰۱ش، ص۸۳.]</ref> برای مثال، آمارها در استرالیا در سال ۲۰۰۱م نشان می‌دهد که ۷۲درصد از [[رابطه جنسی پیش از ازدواج|هم‌بالینی‌ها پیش‌از ازدواج]] رسمی صورت گرفته است.<ref>فاضلی، تاریخ فرهنگی ایران مدرن، ۱۳۹۳ش، ص۳۳۸.</ref>

این پدیده در کشورهای مختلف جهان رواج یافته و بعضی گزارش‌ها از رواج آن در کشورهای اسلامی نیز حکایت دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1041107/fa چیت‌ساز، «بررسی وضعیت همباشی در ایران: فراترکیب پژوهش‌های همباشی»، ۱۴۰۱ش، ص۸۳.]</ref> در جمهوری اسلامی ایران نیز گرچه آمار رسمی از چنین روابطی وجود ندارد، بااین‌حال بعضی پژوهشگران نسبت به رواج نشانه‌های این پدیده در جامعه ایران هشدار داده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1041107/fa چیت‌ساز، «بررسی وضعیت همباشی در ایران: فراترکیب پژوهش‌های همباشی»، ۱۴۰۱ش، ص۷۱.]</ref>

اگرچه میل جنسی ریشه‌ای غریزی دارد، اما رفتار جنسی انسان برخلاف حیوانات، فاقد الگوی غریزی ثابت بوده و محصول یادگیری و تربیت است. بر همین اساس، دو رویکرد عمده در مواجهه با رفتارهای جنسی انسان شکل گرفته است:<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/22450/تطور-آموزش-جنسی-در-غرب-و-نهادهای-بین-المللی احمدی، «تطور آموزش جنسی در غرب و نهادهای بین‌المللی»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref>

* در اولین رویکرد، برگرفته از ادیان ابراهیمی، رابطه جنسی تنها با ازدواج<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/712788/ «یک استاد دانشگاه آلمان: برخی از زنان آلمانی به دلیل ابعاد زیبایی»، پایگاه خبری شفقنا.]</ref> و در نهاد خانواده شکل می‌گیرد<ref>[https://www.porseman.com/article/ازدواج-در-اديان/206349 «ازدواج در ادیان»، وب‌سایت پرسمان.]</ref> و هر گونه رابطه‌ای خارج از نهاد خانواده ممنوع است.<ref>[https://www.pasokhgoo.ir/node/62751 «روابط دختر وپسر از نگاه سایر مذاهب»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.]</ref>

* رویکرد دوم در دوران معاصر، در غرب شکل گرفت. این رویکرد بر پایهٔ اصالت لذت و آزادی غریزه جنسی بنا شده و با تکیه بر نظریات اندیشمندانی همچون فروید و برتراند راسل تقویت شد. نظریات فروید با تقلیل حیات به سائق‌های جنسی و تأکید بر آسیب‌زا بودن سرکوب غریزه، هنجارهای سنتی را تضعیف کرد. در ادامه، بعضی مطالعات دیگر با ادعای جنسیت به‌عنوان پدیده‌ای طیفی و گسترش بحث آن به دوران نوزادی، ارزش‌های فرهنگی را دگرگون کرده و زمینهٔ جایگزینی مفهوم [[جنسیت]] به‌جای [[جنس]] را فراهم آوردند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/22450/تطور-آموزش-جنسی-در-غرب-و-نهادهای-بین-المللی احمدی، «تطور آموزش جنسی در غرب و نهادهای بین‌المللی»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> این تحول فکری منجر به انتقال رابطهٔ جنسی از نهاد خانواده به عرصهٔ عمومی شد، تاجایی‌که کامجویی آزاد به یک [[صنعت سکس|صنعت]] پردرآمد تبدیل شد.<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/805765/ریشه‌یابی-فساد-جنسی-افسارگسیخته-در-غرب «ریشه‌یابی فساد جنسی افسارگسیخته در غرب»، خبرگزاری رسا.]</ref>

در مقابل، نظریه‌پردازان اسلامی با تکیه بر آموزه‌های دینی بر این باورند که آزادی غریزهٔ جنسی و بلکه هر غریزهٔ دیگری، تا زمانی محترم است که با استعدادهای عالی انسان هماهنگ باشد و مانع از شکوفایی آن نشود. در منظر اندشمندان اسلامی، غریزهٔ جنسی تنها در چارچوب قانونمند است که می‌تواند به انسان در مسیر ترقی و شکوفایی کمک کند.<ref>مطهری، اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب، ۱۳۸۹ش، ص۴۶.</ref> نظریه‌پردازان اسلامی معتقدند تشکیل خانواده، امری فطری و ضروری<ref>مطهری، خانواده و اخلاق جنسی، ۱۳۹۸ش، ص۳۸.</ref> است که تنها با رعایت ضوابط در روابط جنسی پایدار می‌ماند.<ref>مطهری، خانواده و اخلاق جنسی، ۱۳۹۸ش، ص۵۹.</ref> در این نگاه، رابطهٔ جنسی میان زن و مرد صرفاً ابزاری برای لذت‌جویی نیست؛ بلکه سنگ‌بنای شکل‌گیری روابط عاطفی است که تا دوران سالمندی که غریزهٔ جنسی رو به خمودی می‌رود، استمرار می‌یابد. از سوی دیگر، تربیت نسل آینده و سعادت آن، تنها در نهاد خانواده است که به‌درستی شکل می‌گیرد و عواطف انسانی نیز در همین نهاد می‌تواند زمینهٔ شکوفایی پیدا کند.<ref>مطهری، اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب، ۱۳۸۹ش، ص۵۲–۵۳.</ref>