ایران پدیا

اقوام ایرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
جز ویکی سازی و تمیزکاری
 
(۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۴۲: خط ۴۲:
== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
[[پرونده:اقوام ایرانی1.png|جایگزین=نقش‌برجسته‌ای هخامنشی از سده پنجم پیش از میلاد|بندانگشتی|نقش‌برجسته‌ای هخامنشی از سده پنجم پیش از میلاد که در آن یک سرباز [[مادها|مادی]] در پشت سر یک سرباز پارسی به تصویر کشیده شده است.]]
[[پرونده:اقوام ایرانی1.png|جایگزین=نقش‌برجسته‌ای هخامنشی از سده پنجم پیش از میلاد|بندانگشتی|نقش‌برجسته‌ای هخامنشی از سده پنجم پیش از میلاد که در آن یک سرباز [[مادها|مادی]] در پشت سر یک سرباز پارسی به تصویر کشیده شده است.]]
در پی مهاجرت گروه‌های مختلف آریایی از مناطق شمالی به فلات ایران، آنها در مناطق مختلف این سرزمین پهناور، پراکنده شدند و به‌تدریج با ساکنان بومی درآمیختند. آریایی‌ها به سه گروه متمایز [[مادها]]، [[قوم پارس|پارس‌ها]] و [[قوم پارت|پارت‌ها]] تقسیم شدند و همچون مثلثی، بخش‌های غرب، جنوب و شرق فلات ایران را در سیطره خود گرفتند. پژوهشگران سیر تمدنی آریایی‌ها و تشکیل جوامع منسجم فرهنگی و سیاسی آنها را تا هزاره پنجم پیش از میلاد و [[دوران نوسنگی]]، بررسی کرده‌اند. آریایی‌ها در هزاره چهارم پیش از میلاد با ویژگی‌های جسمانی ممتاز همچون اندام درشت و متناسب، پوست روشن، چهره‌های زیبا، موهای روشن و همچنین توانایی‌های نظامی چشمگیر، تمدن پیشرفته و سبک زندگی مستقر از اقوام همجوار خود متمایز بودند. جوامع آریایی، [[اقتصاد]] و [[معیشت]] خود را بر [[دامداری]] و [[کشاورزی]] استوار کردند. مادها که در گستره‌ای وسیع از شمال زاگرس تا دشت‌های مرکزی ایران سکونت داشتند، اولین حکومت آریایی را برپا کردند. بررسی دقیق گزارش‌ها و کتیبه‌های مربوط به اقوام ایرانی در [[تاریخ ایران باستان|دوران باستان]] نشان می‌دهد که روابط میان اقوام ایرانی بیشتر مبتنی برهم‌ترازی بوده و تمامی اقوام از جایگاه و موقعیتی کمابیش برابر برخوردار بوده‌اند.<ref>[https://virgool.io/applymag/مهاجرت-اقوام-آریایی-به-فلات-ایران-و-تشکیل-حکومت-در-این-فلات-nx6md0fbgsja نیکویی، «مهاجرت اقوام آریایی به فلات ایران و تشکیل حکومت در این فلات»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>
در پی [[مهاجرت]] گروه‌های مختلف آریایی از مناطق شمالی به [[فلات ایران]]، آنها در مناطق مختلف این سرزمین پهناور، پراکنده شدند و به‌تدریج با ساکنان بومی درآمیختند. آریایی‌ها به سه گروه متمایز [[مادها]]، [[قوم پارس|پارس‌ها]] و [[قوم پارت|پارت‌ها]] تقسیم شدند و همچون مثلثی، بخش‌های غرب، جنوب و شرق فلات ایران را در سیطره خود گرفتند. پژوهشگران سیر تمدنی آریایی‌ها و تشکیل جوامع منسجم فرهنگی و سیاسی آنها را تا هزاره پنجم پیش از میلاد و [[دوران نوسنگی]]، بررسی کرده‌اند. آریایی‌ها در هزاره چهارم پیش از میلاد با ویژگی‌های جسمانی ممتاز همچون اندام درشت و متناسب، پوست روشن، چهره‌های زیبا، موهای روشن و همچنین توانایی‌های نظامی چشمگیر، تمدن پیشرفته و سبک زندگی مستقر از اقوام همجوار خود متمایز بودند. جوامع آریایی، [[اقتصاد]] و [[معیشت]] خود را بر [[دامداری]] و [[کشاورزی]] استوار کردند. مادها که در گستره‌ای وسیع از شمال [[زاگرس]] تا دشت‌های مرکزی ایران سکونت داشتند، اولین حکومت آریایی را برپا کردند. بررسی دقیق گزارش‌ها و کتیبه‌های مربوط به اقوام ایرانی در [[تاریخ ایران باستان|دوران باستان]] نشان می‌دهد که روابط میان اقوام ایرانی بیشتر مبتنی برهم‌ترازی بوده و تمامی اقوام از جایگاه و موقعیتی کمابیش برابر برخوردار بوده‌اند.<ref>[https://virgool.io/applymag/مهاجرت-اقوام-آریایی-به-فلات-ایران-و-تشکیل-حکومت-در-این-فلات-nx6md0fbgsja نیکویی، «مهاجرت اقوام آریایی به فلات ایران و تشکیل حکومت در این فلات»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>


=== ورود اسلام به ایران ===
=== ورود اسلام به ایران ===
خط ۷۵: خط ۷۵:


=== فارس ===
=== فارس ===
فارس‌ها اصلی‌ترین گروه قومی ایران هستند و عمدتاً در مناطق مرکزی و بخش‌هایی از شمال شرق ایران سکونت دارند. آنها جمعیت غالب بسیاری از کلان‌شهرهای ایران ازجمله [[تهران]]، [[اصفهان]]، [[مشهد]]، [[شیراز]]، [[کرج]]، [[اراک]]، [[یزد]]، [[کرمان]] و بخش‌هایی از استان‌های [[استان سمنان|سمنان]]، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[خراسان شمالی]]، [[خراسان جنوبی]]، [[استان قزوین|قزوین]] و [[استان همدان|همدان]] را تشکیل می‌دهند.<ref>[https://www.researchgate.net/publication/344607311_az_mrz_ta_mrz_pzhwhshy_jam_drbab_hwyt_w_qwmyt_dr_ayran احمدی، «از مرز تا مرز»، 1399ش، ص27]</ref> فارس‌ها پیرو مذهب [[شیعه دوازده امامی]] هستند؛ هرچند در برخی مناطق مرزی، اقلیت‌های سنی‌مذهب نیز به این زبان سخن می‌گویند.<ref>[https://www.researchgate.net/publication/344607311_az_mrz_ta_mrz_pzhwhshy_jam_drbab_hwyt_w_qwmyt_dr_ayran احمدی، «از مرز تا مرز»، 1399ش، ص24]</ref>
فارس‌ها اصلی‌ترین گروه قومی ایران هستند و عمدتاً در مناطق مرکزی و بخش‌هایی از شمال شرق ایران سکونت دارند. آنها جمعیت غالب بسیاری از کلان‌شهرهای ایران ازجمله [[تهران]]، [[اصفهان]]، [[مشهد]]، [[شیراز]]، [[کرج]]، [[اراک]]، [[یزد]]، [[کرمان]] و بخش‌هایی از استان‌های [[استان سمنان|سمنان]]، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[خراسان شمالی]]، [[خراسان جنوبی]]، [[استان قزوین|قزوین]] و [[استان همدان|همدان]] را تشکیل می‌دهند.<ref>[https://www.researchgate.net/publication/344607311_az_mrz_ta_mrz_pzhwhshy_jam_drbab_hwyt_w_qwmyt_dr_ayran احمدی، «از مرز تا مرز»، 1399ش، ص27]</ref> فارس‌ها پیرو مذهب [[شیعه]] دوازده امامی هستند؛ هرچند در برخی مناطق مرزی، اقلیت‌های سنی‌مذهب نیز به این زبان سخن می‌گویند.<ref>[https://www.researchgate.net/publication/344607311_az_mrz_ta_mrz_pzhwhshy_jam_drbab_hwyt_w_qwmyt_dr_ayran احمدی، «از مرز تا مرز»، 1399ش، ص24]</ref>


=== ترک ===
=== ترک ===
[[پرونده:اقوام ایرانی5.jpg|جایگزین=زنان و مردان ایل قشقایی-سیاه‌چادر عشایری|بندانگشتی|زنان و مردان ایل قشقایی در فضای داخلی سیاه‌چادر عشایری]]
[[پرونده:اقوام ایرانی5.jpg|جایگزین=زنان و مردان ایل قشقایی-سیاه‌چادر عشایری|بندانگشتی|زنان و مردان ایل قشقایی در فضای داخلی سیاه‌چادر عشایری]]
[[پرونده:اقوام ایرانی6.png|جایگزین=مجید شهریاری؛ دانشمند هسته‌ای ایران|بندانگشتی|مجید شهریاری؛ دانشمند برجسته هسته‌ای ایران و از نخبگان علمی اهل زنجان.]]
[[پرونده:اقوام ایرانی6.png|جایگزین=مجید شهریاری؛ دانشمند هسته‌ای ایران|بندانگشتی|مجید شهریاری؛ دانشمند برجسته هسته‌ای ایران و از نخبگان علمی اهل [[زنجان]].]]
ترک‌ها دومین گروه قومی بزرگ ایران محسوب می‌شوند و عمدتاً در شمال غرب کشور از استان‌های [[آذربایجان شرقی]]، [[آذربایجان غربی]] و [[استان اردبیل|اردبیل]] تا [[استان زنجان|زنجان]] و [[استان قزوین|قزوین]] ساکن هستند و حضور آنها تا [[استان همدان|همدان]] و غرب [[گیلان]] نیز گسترش یافته است. جمعیت قابل توجهی از ترک‌ها در شهرهای بزرگی مانند تهران، قم و اراک نیز زندگی می‌کنند. این قوم از جایگاه اجتماعی ممتازی در ایران برخوردار بوده و نخبگان آن در عرصه‌های سیاسی، فکری، مذهبی، علمی و فرهنگی نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند. اگرچه ترک‌ها در زبان با فارس‌ها متفاوت هستند؛ اما در [[مذهب شیعه]] با اکثریت ملت ایران اشتراک دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> پیشینه حضور ترک‌ها در فلات ایران به پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. هون‌ها و ساواران از گروه‌های اولیه ترکان هستند که در شمال‌غربی ایران و [[قفقاز]] ساکن شدند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1049247/ارومیه-مرکز-فرهنگی-آذربایجان-ایران-ترک-ها-پاسداران-هویت-و-یکپارچگی-ایران «ارومیه؛ مرکز فرهنگی آذربایجان ایران/ ترک‌ها پاسداران هویت و یکپارچگی ایران»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصرایران.]</ref>
ترک‌ها دومین گروه قومی بزرگ ایران محسوب می‌شوند و عمدتاً در شمال غرب کشور از استان‌های [[آذربایجان شرقی]]، [[آذربایجان غربی]] و [[استان اردبیل|اردبیل]] تا [[استان زنجان|زنجان]] و [[استان قزوین|قزوین]] ساکن هستند و حضور آنها تا [[استان همدان|همدان]] و غرب [[گیلان]] نیز گسترش یافته است. جمعیت قابل توجهی از ترک‌ها در شهرهای بزرگی مانند [[تهران]]، قم و اراک نیز زندگی می‌کنند. این قوم از جایگاه اجتماعی ممتازی در ایران برخوردار بوده و نخبگان آن در عرصه‌های سیاسی، فکری، مذهبی، علمی و فرهنگی نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند. اگرچه ترک‌ها در زبان با فارس‌ها متفاوت هستند؛ اما در مذهب [[شیعه]] با اکثریت ملت ایران اشتراک دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> پیشینه حضور ترک‌ها در فلات ایران به پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. هون‌ها و ساواران از گروه‌های اولیه ترکان هستند که در شمال‌غربی ایران و [[قفقاز]] ساکن شدند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1049247/ارومیه-مرکز-فرهنگی-آذربایجان-ایران-ترک-ها-پاسداران-هویت-و-یکپارچگی-ایران «ارومیه؛ مرکز فرهنگی آذربایجان ایران/ ترک‌ها پاسداران هویت و یکپارچگی ایران»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصرایران.]</ref>
* بیشتر ترک‌های ایران به گویش ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. زیرشاخه‌های [[زبان ترکی]] رایج در ایران شامل ترکی قشقایی، ترکی خلجی، ترکی شاهسونی، ترکی افشاری و ترکی سنقری است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/behavior-features-azerbaijanis «ویژگی‌های رفتاری خاص آذری‌های غیور آذربایجان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* بیشتر ترک‌های ایران به گویش ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. زیرشاخه‌های [[زبان ترکی]] رایج در ایران شامل ترکی قشقایی، ترکی خلجی، ترکی شاهسونی، ترکی افشاری و ترکی سنقری است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/behavior-features-azerbaijanis «ویژگی‌های رفتاری خاص آذری‌های غیور آذربایجان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* بیشتر ترک‌ها در ایران، [[مسلمان]] و شیعه هستند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/behavior-features-azerbaijanis «ویژگی‌های رفتاری خاص آذری‌های غیور آذربایجان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* بیشتر ترک‌ها در ایران، [[مسلمان]] و [[شیعه]] هستند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/behavior-features-azerbaijanis «ویژگی‌های رفتاری خاص آذری‌های غیور آذربایجان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* [[شاخسی واخسی|شاخسی]] یا شاه‌حسین گویان، [[تشت‌گذاری]]، [[علم‌بندی]] و [[شمع‌گردانی]]، از آداب آیینی اقوام ترک در ایران است.<ref>[https://blog.okcs.com/muharram-rituals-in-irans-azarbaijan/ «آداب و رسوم آذری‌ها در محرم | از تشت‌گذاری تا پولکه و تقسیم شمع»، وب‌سایت مجلهٔ افق کوروش.]</ref>
* [[شاخسی واخسی|شاخسی]] یا شاه‌حسین گویان، [[تشت‌گذاری]]، [[علم‌بندی]] و [[شمع‌گردانی]]، از آداب آیینی اقوام ترک در ایران است.<ref>[https://blog.okcs.com/muharram-rituals-in-irans-azarbaijan/ «آداب و رسوم آذری‌ها در محرم | از تشت‌گذاری تا پولکه و تقسیم شمع»، وب‌سایت مجلهٔ افق کوروش.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی7.jpg|جایگزین=زن آذربایجانی با پوشش محلی در جشنواره عشایر آذربایجان شرقی|راست|بندانگشتی|زن آذربایجانی با پوشش محلی در سی‌ویکمین جشنواره فرهنگی ورزشی عشایر آذربایجان شرقی، ۲ خرداد ۱۴۰۵ش]]لباس محلی زنان در اقوام ترک شامل سرپوش، چارقد گل‌دار، پیشانی‌بند، پیراهن و روپوش چاک‌دار است. زنان جوان [[برک (کلاه)|کلاه برک]] و زنان مسن‌تر [[یایلیق (سربند)|سربند یایلیق]] استفاده می‌کنند. در مناطق عشایری، پیراهن و دامن بلند با [[چارقد]] رواج دارد. رنگ‌های به‌کار رفته در لباس‌ها اغلب روشن و گل‌دار و از جنس [[ترمه]] و [[ابریشم]] هستند. مردان از لباس چین‌دار استفاده می‌کردند که [[دوزملی آرغالیخ]] نامیده می‌شد. کلاه‌های متنوعی مانند [[پاپاخ (کلاه)|پاپاخ]] و [[سرداری (کلاه)|سرداری]] استفاده می‌شده است.<ref>[https://marsin.ir/لباس-محلی-استان-آذربایجان/ «آشنایی با لباس محلی استان آذربایجان»، وب‌سایت مارسین.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی7.jpg|جایگزین=زن آذربایجانی با پوشش محلی در جشنواره عشایر آذربایجان شرقی|راست|بندانگشتی|زن آذربایجانی با پوشش محلی در سی‌ویکمین جشنواره فرهنگی ورزشی عشایر آذربایجان شرقی، ۲ خرداد ۱۴۰۵ش]]
* [[صنایع دستی|صنایع‌دستی]] برجسته نواحی ترک‌نشین ایران شامل [[قالی بافی|قالی‌بافی]]، [[گلیم‌بافی]]، هنرهای چوبی (مانند [[خاتم‌کاری|خاتم]]، [[معرق کاری|معرق]]، [[منبت کاری|منبت]]، سبد و [[حصیربافی]])، دستباف‌های سنتی (پشمی، ابریشمی و [[جاجیم|جاجیم‌بافی]])، چاپ‌های سنتی ([[قلم‌کاری]] و [[باتیک]])، [[شیشه‌گری]]، [[سفالگری]]، فلزکاری (شامل [[قلمزنی]]، [[حکاکی]] و [[ملیله‌کاری|ملیله‌دوزی]])، رودوزی‌ها (مانند [[سوزن‌دوزی]]، [[پته‌دوزی]]، [[شکمه‌دوزی]] و [[گلابتون‌دوزی]])، [[نمدمالی]]، [[کتاب‌آرایی]] (شامل [[مینیاتور]]، [[تذهیب]] و [[تشعیر]]) است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/tradition-essence-artifice.html «هنرهای سنتی آذربایجان، گوهری از باغ خیال»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
لباس محلی زنان در اقوام ترک شامل سرپوش، [[چارقد]] گل‌دار، پیشانی‌بند، پیراهن و روپوش چاک‌دار است. زنان جوان [[برک (کلاه)|کلاه برک]] و زنان مسن‌تر [[یایلیق (سربند)|سربند یایلیق]] استفاده می‌کنند. در مناطق عشایری، پیراهن و دامن بلند با [[چارقد]] رواج دارد. رنگ‌های به‌کار رفته در لباس‌ها اغلب روشن و گل‌دار و از جنس [[ترمه]] و [[ابریشم]] هستند. مردان از لباس چین‌دار استفاده می‌کردند که [[دوزملی آرغالیخ]] نامیده می‌شد. کلاه‌های متنوعی مانند [[پاپاخ (کلاه)|پاپاخ]] و [[سرداری (کلاه)|سرداری]] استفاده می‌شده است.<ref>[https://marsin.ir/لباس-محلی-استان-آذربایجان/ «آشنایی با لباس محلی استان آذربایجان»، وب‌سایت مارسین.]</ref>
* غذاهای محلی ترک‌ها عبارت‌اند از [[کوفته تبریزی]]، [[آش دوغ]]، [[دلمه برگ‌مو|دلمهٔ برگ‌مو]]، [[آش اوماج]]، [[آش دندونی]]، [[آش شیله عدس]]، [[ساج کباب]]، [[دویماج]]، [[دلمه کلم‌پیچ|دلمهٔ کلم‌پیچ]]، [[کباب بناب]]، [[پیچاق قیمه]]، [[آبگوشت بزباش]] و کوفتهٔ مرغ.<ref>[https://bookme.ir/blog/56/food-tork-zaban-iran «غذاهای ترک‌زبان‌ها ، تجربه‌ای متفاوت از آشپزی ایرانی با طعم‌های بی‌نظیر»، وب‌سایت بوک می.]</ref>
* [[صنایع دستی]] نواحی ترک‌نشین ایران شامل [[قالی بافی]]، [[گلیم‌بافی]]، هنرهای چوبی (مانند [[خاتم‌کاری|خاتم]]، [[معرق کاری|معرق]]، [[منبت کاری|منبت]]، سبد و [[حصیربافی]])، دستباف‌های سنتی (پشمی، ابریشمی و [[جاجیم|جاجیم‌بافی]])، چاپ‌های سنتی ([[قلم‌کاری]] و [[باتیک]])، [[شیشه‌گری]]، [[سفالگری]]، فلزکاری (شامل [[قلمزنی]]، [[حکاکی]] و [[ملیله‌کاری|ملیله‌دوزی]])، رودوزی‌ها (مانند [[سوزن‌دوزی]]، [[پته‌دوزی]]، [[شکمه‌دوزی]] و [[گلابتون‌دوزی]])، [[نمدمالی]]، [[کتاب‌آرایی]] (شامل [[مینیاتور]]، [[تذهیب]] و [[تشعیر]]) است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/tradition-essence-artifice.html «هنرهای سنتی آذربایجان، گوهری از باغ خیال»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
* غذاهای محلی ترک‌ها عبارت‌اند از [[کوفته تبریزی]]، [[آش دوغ]]، [[دلمه برگ‌مو]]، [[آش اوماج]]، [[آش دندونی]]، [[آش شیله عدس]]، [[ساج کباب]]، [[دویماج]]، [[دلمه کلم‌پیچ]]، [[کباب بناب]]، [[پیچاق قیمه]]، [[آبگوشت بزباش]] و کوفتهٔ مرغ.<ref>[https://bookme.ir/blog/56/food-tork-zaban-iran «غذاهای ترک‌زبان‌ها ، تجربه‌ای متفاوت از آشپزی ایرانی با طعم‌های بی‌نظیر»، وب‌سایت بوک می.]</ref>
* تِشلَّه، باش یا گوت (سروته)، [[اشی]] یه شیک، جول لایا آتدی، پلع وَسته، یومورتا ساواش دیرماق، گیردکان دیقیراتماخ (گردوبازی)، آشیق اویناماق، جولییا آتماق (جولا آتدی)، ماراقویماق، چاققیشد یرماق (تخم‌مرغ‌بازی)، فییش قویماق (کمربندبازی) و آراداووردی اسامی بازی‌های محلی ترک‌ها است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1401323 «بازی‌های محلی آذری»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
* تِشلَّه، باش یا گوت (سروته)، [[اشی]] یه شیک، جول لایا آتدی، پلع وَسته، یومورتا ساواش دیرماق، گیردکان دیقیراتماخ (گردوبازی)، آشیق اویناماق، جولییا آتماق (جولا آتدی)، ماراقویماق، چاققیشد یرماق (تخم‌مرغ‌بازی)، فییش قویماق (کمربندبازی) و آراداووردی اسامی بازی‌های محلی ترک‌ها است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1401323 «بازی‌های محلی آذری»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی8.png|جایگزین=گروه موسیقی عاشیقلر|بندانگشتی|تصویری از گروه موسیقی عاشیقلر، تله کابین تبریز. نوروز ۱۳۹۰ش]][[موسیقی آذربایجانی|موسیقی آذربایجان]] دارای سبک‌های متنوعی مانند موسیقی محلی (عاشیقی)، سنتی (مقامی)، موسیقی تشریفاتی و سبک بزمی است. سازهای مهم موسیقی ترکی شامل [[تار آذری]]، [[قوپوز]] (چگور)، [[بالابان]]، [[ناقارا]] و [[باغلاما]] است.<ref>[https://www.avayechakavak.com/آشنایی-با-موسیقی-آذربایجان/ «موسیقی آذربایجان»، وب‌سایت آوای چکاوک.]</ref> موسیقی آذربایجان از اوزان‌ها (نیاکان عاشیق‌ها) آغاز شده و با هنر عاشیق‌ها به اوج رسیده است.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/tag/تاریخچه+موسیقی+آذری «تاریخچۀ موسیقی آذربایجان»، وب‌سایت علمی‌پژوهشی آسمان.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی8.png|جایگزین=گروه موسیقی عاشیقلر|بندانگشتی|تصویری از گروه موسیقی عاشیقلر، تله کابین در [[تبریز]]. نوروز ۱۳۹۰ش]]
 
[[موسیقی آذربایجانی|موسیقی آذربایجان]] دارای سبک‌های متنوعی مانند موسیقی محلی (عاشیقی)، سنتی (مقامی)، موسیقی تشریفاتی و سبک بزمی است. سازهای مهم موسیقی ترکی شامل [[تار آذری]]، [[قوپوز]] (چگور)، [[بالابان]]، [[ناقارا]] و [[باغلاما]] است.<ref>[https://www.avayechakavak.com/آشنایی-با-موسیقی-آذربایجان/ «موسیقی آذربایجان»، وب‌سایت آوای چکاوک.]</ref> موسیقی آذربایجان از اوزان‌ها (نیاکان عاشیق‌ها) آغاز شده و با هنر عاشیق‌ها به اوج رسیده است.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/tag/تاریخچه+موسیقی+آذری «تاریخچۀ موسیقی آذربایجان»، وب‌سایت علمی‌پژوهشی آسمان.]</ref>
* [[رقص لزگی]] از شناخته‌شده‌ترین انواع [[رقص آذری]] است. این رقص با ریتم آرام آغاز شده و به‌تدریج سرعت می‌گیرد. پوشش سنتی اجراکنندگان شامل لباس‌های تیره و روشن، کلاه پشمی و چکمه‌های بلند است که نشان‌دهندهٔ عناصر فرهنگی منطقه است. این رقص به‌صورت فردی، گروهی یا همراه با ابزارهایی مانند چوب و [[شمشیر]] اجرا می‌شود.<ref>[https://fa.icro.ir/Customs/رقص-آذری،-نماد-اصالت-فرهنگ-آذربایجان### «رقص آذری، نماد اصالت فرهنگ آذربایجان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref>
* [[رقص لزگی]] از شناخته‌شده‌ترین انواع [[رقص آذری]] است. این رقص با ریتم آرام آغاز شده و به‌تدریج سرعت می‌گیرد. پوشش سنتی اجراکنندگان شامل لباس‌های تیره و روشن، کلاه پشمی و چکمه‌های بلند است که نشان‌دهندهٔ عناصر فرهنگی منطقه است. این رقص به‌صورت فردی، گروهی یا همراه با ابزارهایی مانند چوب و [[شمشیر]] اجرا می‌شود.<ref>[https://fa.icro.ir/Customs/رقص-آذری،-نماد-اصالت-فرهنگ-آذربایجان### «رقص آذری، نماد اصالت فرهنگ آذربایجان»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref>


=== کرد ===
=== کرد ===
[[پرونده:اقوام ایرانی9.jpg|جایگزین=مردان کرد با لباس سنتی - نوروز روستای بیساران|بندانگشتی|مردان کرد با لباس سنتی در جشن نوروز در روستای بیساران استان کردستان]]
[[پرونده:اقوام ایرانی9.jpg|جایگزین=مردان کرد با لباس سنتی - نوروز روستای بیساران|بندانگشتی|مردان کرد با لباس سنتی در [[جشن نوروز]] در روستای بیساران [[استان کردستان]]]]
[[قوم کرد]] سومین گروه جمعیتی از ملت ایران محسوب می‌شوند. در حال حاضر، کردهای ایران به‌طور عمده در غرب کشور ازجمله [[استان کردستان]]، جنوب [[آذربایجان غربی]] و برخی از مناطق استان‌های [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] و [[استان ایلام|ایلام]] زندگی می‌کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> کردها بخشی از اقوام آریایی هستند که از حدود چهار هزار سال پیش در [[کردستان|مناطق کردنشین امروزی]] سکونت داشته‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> [[زبان کردی]] با لهجه‌های کرمانجی، سورانی، زرزا، گورانی و کلهر از لحاظ ساختار و ریشه، جزو شاخه‌های زبان‌های ایرانی هندواروپایی به‌شمار می‌آید.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> بخشی از کردهای ایران به‌ویژه در استان کردستان پیرو [[مذهب شافعی]] و بخشی دیگر ازجمله در استان کرمانشاه و استان ایلام پیرو [[مذهب شیعه]] هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> طریقت‌های قادریه، نقشبندیه، [[اهل حق]] و [[یزیدی‌ها]]، از جمله طریقت‌های کُردزبانان در ایران هستند.<ref>سیسیل جی، کردها، ترک‌ها، عرب‌ها، 1367ش، ص76.</ref>
[[قوم کرد]] سومین گروه جمعیتی از ملت ایران محسوب می‌شوند. در حال حاضر، کردهای ایران به‌طور عمده در غرب کشور ازجمله [[استان کردستان]]، جنوب [[آذربایجان غربی]] و برخی از مناطق استان‌های [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] و [[استان ایلام|ایلام]] زندگی می‌کنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> کردها بخشی از اقوام آریایی هستند که از حدود چهار هزار سال پیش در [[کردستان|مناطق کردنشین امروزی]] سکونت داشته‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> [[زبان کردی]] با لهجه‌های کرمانجی، سورانی، زرزا، گورانی و کلهر از لحاظ ساختار و ریشه، جزو شاخه‌های زبان‌های ایرانی هندواروپایی به‌شمار می‌آید.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> بخشی از کردهای ایران به‌ویژه در استان کردستان پیرو [[مذهب شافعی]] و بخشی دیگر ازجمله در استان کرمانشاه و استان ایلام پیرو [[شیعه]] هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> طریقت‌های قادریه، نقشبندیه، [[اهل حق]] و [[یزیدی‌ها]]، از جمله طریقت‌های کُردزبانان در ایران هستند.<ref>سیسیل جی، کردها، ترک‌ها، عرب‌ها، 1367ش، ص76.</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی10.jpg|جایگزین=مراسم سنتی پیرشالیار در روستای هورامان|بندانگشتی|مراسم سنتی پیرشالیار در روستای هورامان]][[مراسم پیر شالیار]]، یک [[جشن]] با شهرت جهانی است. کردها این آیین سنتی را هر سال در [[بهمن (ماه)|بهمن]] در منطقه [[هورامان تخت]] برگزار می‌کنند. این مراسم، ترکیبی از [[معنویت]]، [[شادی]] و [[همبستگی اجتماعی]] را به نمایش می‌گذارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/82812110/عروسی-پیرشالیار-مراسمی-به-قدمت-هزار-سال «عروسی پیرشالیار مراسمی به قدمت هزار سال»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی10.jpg|جایگزین=مراسم سنتی پیرشالیار در روستای هورامان|بندانگشتی|مراسم سنتی پیرشالیار در روستای هورامان]][[مراسم پیر شالیار]]، یک [[جشن]] با شهرت جهانی است. کردها این آیین سنتی را هر سال در [[بهمن (ماه)|بهمن]] در منطقه [[هورامان تخت]] برگزار می‌کنند. این مراسم، ترکیبی از [[معنویت]]، [[شادی]] و [[همبستگی اجتماعی]] را به نمایش می‌گذارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/82812110/عروسی-پیرشالیار-مراسمی-به-قدمت-هزار-سال «عروسی پیرشالیار مراسمی به قدمت هزار سال»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* [[مولودی‌خوانی]] در فرهنگ کردها یک مراسم گروهی همراه با [[دف‌نوازی]] و خواندن اشعار به زبان‌های [[زبان عربی|عربی]]، [[زبان کردی|کردی]] و [[زبان فارسی|فارسی]] است که در ماه [[ربیع الاول|ربیع‌الاول]] و به‌مناسبت میلاد [[پیامبر اکرم]] برگزار می‌شود.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref>
* [[مولودی‌خوانی]] در فرهنگ کردها یک مراسم گروهی همراه با [[دف‌نوازی]] و خواندن اشعار به زبان‌های [[زبان عربی|عربی]]، [[زبان کردی|کردی]] و [[زبان فارسی|فارسی]] است که در [[ربیع‌الاول]] و به‌مناسبت میلاد [[پیامبر اکرم]] برگزار می‌شود.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref>
* مراسم سمنوپزان،<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people2-kurdistan.html «آداب‌ورسوم مردم کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> آیین [[باران‌خواهی]] با نام محلی [[بووکه بارانه]] با محوریت و مشارکت کودکان<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> و جشن پیشواز نوروز با نام [[بیلن دانا]]، از آیین‌های قوم کرد است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref>
* مراسم سمنوپزان،<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people2-kurdistan.html «آداب‌ورسوم مردم کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> آیین [[باران‌خواهی]] با نام محلی [[بووکه بارانه]] با محوریت و مشارکت کودکان<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> و جشن پیشواز نوروز با نام [[بیلن دانا]]، از آیین‌های قوم کرد است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/402195/نگاهی-به-مراسم-ها-و-جشن-ها-و-آیین-های-کردستان «نگاهی به مراسم‌ها و جشن‌ها و آیین‌های کردستان»، خبرگزاری میزان.]</ref>
* لباس سنتی مردان و زنان کرد با وجود تنوع چشمگیر، در پوشش کامل بدن مشترک هستند. [[لباس مردان کرد|پوشاک مردان کرد]] شامل [[چوخه]] (کوا)، [[پانتول]] (رانک)، ملکی، [[شال]] (پشتون/پشتینه)، [[دستار]] ([[کلاغه]]، [[دشلمه]]، مندلی، رشتی و سروین)، فرنجی و کله‌بال و [[لباس زنان کرد کردستان|پوشاک زنان کرد]] شامل [[جافی]]، [[کلنجه]]، شال، [[کلاو]] و کَلکه است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people2-kurdistan.html «آداب‌ورسوم مردم کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
* لباس سنتی مردان و زنان کرد با وجود تنوع چشمگیر، در پوشش کامل بدن مشترک هستند. [[لباس مردان کرد|پوشاک مردان کرد]] شامل [[چوخه]] (کوا)، [[پانتول]] (رانک)، ملکی، [[شال]] (پشتون/پشتینه)، [[دستار]] ([[کلاغه]]، [[دشلمه]]، مندلی، رشتی و سروین)، فرنجی و کله‌بال و [[لباس زنان کرد کردستان|پوشاک زنان کرد]] شامل [[جافی]]، [[کلنجه]]، شال، [[کلاو]] و کَلکه است.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/customs-people2-kurdistan.html «آداب‌ورسوم مردم کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
خط ۱۰۱: خط ۱۰۴:
* [[خورشت خلال بادام]]، [[آش دوینه]] ([[ترخینه]])، [[دنده کباب]] و کاک تخم‌مرغی، از خوراک‌های کردهای [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/introduction-kermanshah «معرفی شهر کرمانشاه»، وب‌سایت کارناوال.]</ref> [[قایرمه]]، [[خورش]] [[ریواس]]، [[خورش تره کردی]]، [[رشته پلو]]، [[گردول]]، [[شیش کباب]]، [[بریان کردی]]، [[خورش گیلاخه]]، [[مکش قالبی]]، [[گوشت برخیله]]، [[کتلت دیزی]]، [[کوکوی ترگ خانه‌گان]]، [[خورش کنگر]] و [[کالویج]] از غذاهای کردستان ایران است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/traditional-food-kurdistan «غذاهای محلی کردستان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* [[خورشت خلال بادام]]، [[آش دوینه]] ([[ترخینه]])، [[دنده کباب]] و کاک تخم‌مرغی، از خوراک‌های کردهای [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/introduction-kermanshah «معرفی شهر کرمانشاه»، وب‌سایت کارناوال.]</ref> [[قایرمه]]، [[خورش]] [[ریواس]]، [[خورش تره کردی]]، [[رشته پلو]]، [[گردول]]، [[شیش کباب]]، [[بریان کردی]]، [[خورش گیلاخه]]، [[مکش قالبی]]، [[گوشت برخیله]]، [[کتلت دیزی]]، [[کوکوی ترگ خانه‌گان]]، [[خورش کنگر]] و [[کالویج]] از غذاهای کردستان ایران است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/traditional-food-kurdistan «غذاهای محلی کردستان»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی11.jpg|جایگزین=مردان کرد در حال بازی گوروای (جورابین)|بندانگشتی|چند مرد کرد در حال بازی گوروای (جورابین)]]کردها بازی‌های محلی متنوعی دارند، ازجمله: [[گوروا بازی]]، [[توپان قار]]، [[قه‌مچان]]، [[سولنجان و قولنجان]]، [[هیلکه شکینی]]، [[که‌ره کوپان]]، [[چووزان]]،<ref>[https://www.isna.ir/news/1403112921173/بازی-های-بومی-محلی-کردستان-فرهنگی-در-حال-فراموشی «بازی‌های بومی محلی کردستان؛ فرهنگی در حال فراموشی»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> [[خلورتانی]]، [[هه ملوقوانی]]، [[کلاوریزان]]، [[هیلکه مارانی]] و خرمایله.<ref>[https://www.beytoote.com/fun/native-games/games1-kermanshah-province.html «آشنایی با بازی محلی و سنتی استان کرمانشاه»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی11.jpg|جایگزین=مردان کرد در حال بازی گوروای (جورابین)|بندانگشتی|چند مرد کرد در حال بازی گوروای (جورابین)]]کردها بازی‌های محلی متنوعی دارند، ازجمله: [[گوروا بازی]]، [[توپان قار]]، [[قه‌مچان]]، [[سولنجان و قولنجان]]، [[هیلکه شکینی]]، [[که‌ره کوپان]]، [[چووزان]]،<ref>[https://www.isna.ir/news/1403112921173/بازی-های-بومی-محلی-کردستان-فرهنگی-در-حال-فراموشی «بازی‌های بومی محلی کردستان؛ فرهنگی در حال فراموشی»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> [[خلورتانی]]، [[هه ملوقوانی]]، [[کلاوریزان]]، [[هیلکه مارانی]] و خرمایله.<ref>[https://www.beytoote.com/fun/native-games/games1-kermanshah-province.html «آشنایی با بازی محلی و سنتی استان کرمانشاه»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
* [[موسیقی کردی]] از اصیل‌ترین گونه‌های [[موسیقی ایرانی]] به‌شمار می‌رود و در آن سازهایی مانند [[نی]]، [[سرنا (ساز)|سورنا]]، [[نایه]]، [[دهل]]، [[تنبک]]، [[تنبور]] و [[کمانچه]] به‌کار می‌رود. مقام‌های موسیقی کردی نیز شامل بیت ([[بالوره]])، سوز و مقام، سیاه چمانه، هوره، حیران، لاووک (لاوژه)، گورانی و چمری است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5007359/نگاهی-به-وضعیت-موسیقی-کردی-قسمت-اول «نگاهی به وضعیت موسیقی کردی (قسمت اول)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* [[موسیقی کردی]] از اصیل‌ترین گونه‌های [[موسیقی ایرانی]] به‌شمار می‌رود و در آن سازهایی مانند [[نی]]، [[سرنا (ساز)|سورنا]]، [[نایه]]، [[دهل]]، [[تنبک]]، [[تنبور]] و [[کمانچه]] به‌کار می‌رود. مقام‌های موسیقی کردی نیز شامل بیت ([[بالوره]])، سوز و مقام، سیاه چمانه، هوره، حیران، لاووک (لاوژه)، گورانی و [[چمر|چمری]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5007359/نگاهی-به-وضعیت-موسیقی-کردی-قسمت-اول «نگاهی به وضعیت موسیقی کردی (قسمت اول)»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* [[هه لپرکی]]، رقص سنتی کردها است که رقصی رزمی و نماد وحدت مردم کرد به‌شمار می‌آید.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/ceremonies-leprechaun-kurdistan.html «مراسم محلی هه‌لپرکی استان کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
* [[هه لپرکی]]، رقص سنتی کردها است که رقصی رزمی و نماد وحدت مردم کرد به‌شمار می‌آید.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/ceremonies-leprechaun-kurdistan.html «مراسم محلی هه‌لپرکی استان کردستان»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>


=== لر ===
=== لر ===
[[پرونده:اقوام ایرانی12.png|جایگزین=زنان و مردان لر - سیاه‌چادر عشایر |بندانگشتی|زنان و مردان لر در کنار سیاه‌چادر عشایر ]]
[[پرونده:اقوام ایرانی12.png|جایگزین=زنان و مردان لر - سیاه‌چادر عشایر |بندانگشتی|زنان و مردان لر در کنار سیاه‌چادر عشایر ]]
[[قوم لر]] در غرب و جنوب‌غربی ایران [[زندگی]] می‌کنند و بیشتر آنها عشایر کوچ‌نشین هستند.<ref>[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده.]</ref> [[زبان لری]]، نزدیک‌ترین زبان به [[زبان فارسی|فارسی]] محسوب می‌شود و قوم لر بیشترین تجانس مذهبی، زبانی و فرهنگی را با حکومت‌های مرکزی در ایران داشته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> لرها عموماً پیرو مذهب شیعه هستند.<ref name=":22">[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده.]</ref> قوم لر در یک دسته‌بندی کلان، به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک، تقسیم می‌شود. لر بزرگ عمدتاً در استان‌های [[کهگیلویه و بویراحمد]]، [[استان فارس|فارس]]، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[چهارمحال و بختیاری]]، بخشی از [[استان اصفهان|اصفهان]]، بخشی از [[خوزستان]] و قسمتی از [[لرستان]] پراکنده‌اند. طوایف لر کوچک نیز در استان لرستان، [[پشت‌کوه (استان ایلام)]]، جنوب [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]]، [[استان همدان]] و شهرستان [[اندیمشک]] در [[خوزستان]] زندگی می‌کنند. لرستان کوچک به دو منطقه پیشکوه در استان لرستان امروزی و پشت‌کوه در استان ایلام تقسیم می‌شود. لر بزرگ نیز به دو شاخه بختیاری و لرهای کهگیلویه و بویراحمد یا به‌طور کلی لرهای سربند و لرهای زیربند تقسیم می‌شود. لر بزرگ که بخش عمده‌ای از قوم لر را تشکیل می‌دهد، زیرگروه‌های مختلفی دارد که مهم‌ترین آنها ایلاتی چون [[ایل بختیاری|بختیاری]]، بویراحمد، ممسنی، طیبی، چرام و لیراوی هستند.<ref name=":32">[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref>
[[قوم لر]] در غرب و جنوب‌غربی ایران [[زندگی]] می‌کنند و بیشتر آنها عشایر کوچ‌نشین هستند.<ref>[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده.]</ref> [[زبان لری]]، نزدیک‌ترین زبان به [[زبان فارسی|فارسی]] محسوب می‌شود و قوم لر بیشترین تجانس مذهبی، زبانی و فرهنگی را با حکومت‌های مرکزی در ایران داشته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref> لرها عموماً پیرو مذهب شیعه هستند.<ref name=":22">[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده.]</ref> قوم لر در یک دسته‌بندی کلان، به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک، تقسیم می‌شود. لر بزرگ عمدتاً در استان‌های [[کهگیلویه و بویراحمد]]، [[استان فارس|فارس]]، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[چهارمحال و بختیاری]]، بخشی از [[اصفهان]]، بخشی از [[خوزستان]] و قسمتی از [[لرستان]] پراکنده‌اند. طوایف لر کوچک نیز در استان لرستان، [[پشت‌کوه (استان ایلام)]]، جنوب [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]]، [[استان همدان]] و شهرستان [[اندیمشک]] در [[خوزستان]] زندگی می‌کنند. لرستان کوچک به دو منطقه پیشکوه در استان لرستان امروزی و پشت‌کوه در استان ایلام تقسیم می‌شود. لر بزرگ نیز به دو شاخه بختیاری و لرهای کهگیلویه و بویراحمد یا به‌طور کلی لرهای سربند و لرهای زیربند تقسیم می‌شود. لر بزرگ که بخش عمده‌ای از قوم لر را تشکیل می‌دهد، زیرگروه‌های مختلفی دارد که مهم‌ترین آنها ایلاتی چون [[ایل بختیاری|بختیاری]]، بویراحمد، ممسنی، طیبی، چرام و لیراوی هستند.<ref name=":32">[https://ensani.ir/fa/article/10950/جغرافیای-سیاسی-اقوام-ایرانی مطلبی، «جغرافیای سیاسی اقوام ایرانی»، 1387ش.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی13.jpg|جایگزین=آیین گل مالی -عاشورای حسینی-خرم‌آباد |بندانگشتی|آیین گل مالی همزمان با عاشورای حسینی در خرم‌آباد ]]لرها در [[ماه محرم]] و برای گرامیداشت [[شهادت امام حسین]] در [[واقعه عاشورا]]، آیین‌ها و مراسم‌های گوناگونی برپا می‌کنند، ازجمله: [[چمر]]، [[چهل منبر]] (یا چهل دختران)، [[گل‌مالی]]،<ref>[https://www.shabestan.news/news/726963/آداب-خاص-عزاداری-مردم-لرستان «آداب خاص عزاداری مردم لرستان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> [[خیمه‌سوزانی]]،<ref>[https://www.dana.ir/918107/نبود-کارشناس-مردم-شناسی-ثبت-معنوی-عزاداری-عاشورا-در-اشترینان-را-به-تعویق-انداخت#gsc.tab=0 «عاشواریی متفاوت در اشترینان بروجرد»، وب‌سایت شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا.]</ref> [[آیین سقاخانه در بروجرد|سقاخانه]]<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/07/03/1529066/سقاخانه-های-بروجرد-سنتی-ترین-نماد-از-قدمت-عزاداری-محرم-در-ایران-است-تصاویر شاهدپور، «سقاخانه‌های بروجرد سنتی‌ترین نماد از قدمت عزاداری محرم در ایران است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و [[نذری دادن]].<ref>[https://borna.news/fa/news/331865/نذری-های-سرور-و-سالار-شهیدان-در-لرستان-وسفره-هایی-سرشار-از-برکت «نذری‌های سرور و سالار شهیدان در لرستان و سفره‌هایی سرشار از برکت»، خبرگزاری برنا.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی13.jpg|جایگزین=آیین گل مالی -عاشورای حسینی-خرم‌آباد |بندانگشتی|آیین گل مالی همزمان با عاشورای حسینی در خرم‌آباد ]]لرها در [[ماه محرم]] و برای گرامیداشت [[شهادت]] [[امام حسین]] در واقعه [[عاشورا]]، آیین‌ها و مراسم‌های گوناگونی برپا می‌کنند، ازجمله: [[چمر]]، [[چهل منبر]] (یا چهل دختران)، [[گل‌مالی]]،<ref>[https://www.shabestan.news/news/726963/آداب-خاص-عزاداری-مردم-لرستان «آداب خاص عزاداری مردم لرستان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> [[خیمه‌سوزانی]]،<ref>[https://www.dana.ir/918107/نبود-کارشناس-مردم-شناسی-ثبت-معنوی-عزاداری-عاشورا-در-اشترینان-را-به-تعویق-انداخت#gsc.tab=0 «عاشواریی متفاوت در اشترینان بروجرد»، وب‌سایت شبکه اطلاع‌رسانی راه دانا.]</ref> [[آیین سقاخانه در بروجرد|سقاخانه]]<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/07/03/1529066/سقاخانه-های-بروجرد-سنتی-ترین-نماد-از-قدمت-عزاداری-محرم-در-ایران-است-تصاویر شاهدپور، «سقاخانه‌های بروجرد سنتی‌ترین نماد از قدمت عزاداری محرم در ایران است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و [[نذری دادن]].<ref>[https://borna.news/fa/news/331865/نذری-های-سرور-و-سالار-شهیدان-در-لرستان-وسفره-هایی-سرشار-از-برکت «نذری‌های سرور و سالار شهیدان در لرستان و سفره‌هایی سرشار از برکت»، خبرگزاری برنا.]</ref>
* [[لباس زنان لرستان|زنان لر]] از سرپوش‌هایی به نام تَرَه، [[گلونی|گل‌ونی]]، کَت، هراتی و عرق‌چِن، از نوعی پیراهن به نام [[جومه]] از کت مخملی به نام کلنجه و جلیقه استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/localclothes-people2-lorestan.html «آشنایی با لباس محلی مردم لرستان»، وب‌سایت بیتوته]</ref> [[لباس مردان لرستان|مردان لر]] از کلاه نمدی، شال، [[ستره]] (قبای بلند و رسمی)، گیوه، [[کپنک]] (قبای پشمی) و [[چوغا]] (بالاپوش) در پوشش خود استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/localclothes-people2-lorestan.html «آشنایی با لباس محلی مردم لرستان»، وب‌سایت بیتوته]</ref>
* [[لباس زنان لرستان|زنان لر]] از سرپوش‌هایی به نام تَرَه، [[گلونی|گل‌ونی]]، کَت، هراتی و عرق‌چِن، از نوعی پیراهن به نام [[جومه]] از کت مخملی به نام کلنجه و جلیقه استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/localclothes-people2-lorestan.html «آشنایی با لباس محلی مردم لرستان»، وب‌سایت بیتوته]</ref> [[لباس مردان لرستان|مردان لر]] از کلاه نمدی، شال، [[ستره]] (قبای بلند و رسمی)، گیوه، [[کپنک]] (قبای پشمی) و [[چوغا]] (بالاپوش) در پوشش خود استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/city-country/localclothes-people2-lorestan.html «آشنایی با لباس محلی مردم لرستان»، وب‌سایت بیتوته]</ref>
* استان لرستان ۱۵درصد از [[صنایع‌دستی]] ایران را به خود اختصاص داده است و قدمت برخی از صنایع‌دستی عشایر لرستان به بیش از ۴۵۰۰ سال می‌رسد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1056646 یوسفی، «هنرها و صنایع دستی قوم لر»، وب‌سایت راسخون.]</ref> صنایع‌دستی مردمان لر شامل [[سیاه‌چادر]]، [[قالی]]، [[گلیم]]، [[ماشته]]، [[هور]] و [[جاجیم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83768003/دنیای-رنگارنگ-صنایع-دستی-لرستان-در-غبار-فراموشی «دنیای رنگارنگ صنایع‌دستی لرستان در غبار فراموشی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* استان لرستان ۱۵درصد از [[صنایع‌دستی]] ایران را به خود اختصاص داده است و قدمت برخی از صنایع‌دستی عشایر لرستان به بیش از ۴۵۰۰ سال می‌رسد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1056646 یوسفی، «هنرها و صنایع دستی قوم لر»، وب‌سایت راسخون.]</ref> صنایع‌دستی مردمان لر شامل [[سیاه‌چادر]]، [[قالی]]، [[گلیم]]، [[ماشته]]، [[هور]] و [[جاجیم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83768003/دنیای-رنگارنگ-صنایع-دستی-لرستان-در-غبار-فراموشی «دنیای رنگارنگ صنایع‌دستی لرستان در غبار فراموشی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
خط ۱۶۴: خط ۱۶۷:
=== مازنی ===
=== مازنی ===
[[پرونده:اقوام ایرانی۲۲.jpg|جایگزین=زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری|بندانگشتی|زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری]]
[[پرونده:اقوام ایرانی۲۲.jpg|جایگزین=زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری|بندانگشتی|زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری]]
[[مازندران]] یا طبرستان که امروز در شمال ایران قرار دارد<ref>[https://vista.ir/article/258464 «موقعیت جغرافیایی مازندران»، وب‌سایت ویستا.]</ref> در گذشته تاریخی خود، با مردمان جنگ‌جویی شناخته می‌شد که در برابر امپراتوری‌های [[آشوریان]]، [[مادها]]، [[هخامنشیان]]، [[سلوکیان]] و [[ساسانیان]] ایستادگی کرده‌اند. با ورود [[اسلام]] به [[ایران]]، مازندران به‌دلیل جغرافیای کوهستانی و مسیر دشوار، دیرتر از سایر مناطق به اسلام گروید. با حکومت [[علویان طبرستان]]، [[مذهب شیعه]] به‌تدریج در مازندران ریشه دواند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/08/15/3193389/مازندران-سرزمین-افسانه-ای-شیعه-با-تاریخ-مقاومت «مازندران؛ سرزمین افسانه‌ای شیعه با تاریخ مقاومت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> [[زبان مازندرانی]] که با نام‌های مازنی، مازِرونی، تبری و گِلِکی شناخته می‌شود، دارای گویش‌های شهمیرزادی، گویش گرگانی‌کهن، گویش طبری استرآبادی، گویش کتولی، گویش طبری رویانی، گویش طبری کجوری، گویش طبری کلارستاقی و گویش قصرانی شمیرانی است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/486220/آشنایی-با-گویش-های-مازندران «آشنایی با گویش‌های مازندران»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.]</ref>
[[مازندران]] یا طبرستان که امروز در شمال ایران قرار دارد<ref>[https://vista.ir/article/258464 «موقعیت جغرافیایی مازندران»، وب‌سایت ویستا.]</ref> در گذشته تاریخی خود، با مردمان جنگ‌جویی شناخته می‌شد که در برابر امپراتوری‌های [[آشوریان]]، [[مادها]]، [[هخامنشیان]]، [[سلوکیان]] و [[ساسانیان]] ایستادگی کرده‌اند. با ورود [[اسلام]] به [[ایران]]، مازندران به‌دلیل جغرافیای کوهستانی و مسیر دشوار، دیرتر از سایر مناطق به اسلام گروید. با حکومت [[علویان طبرستان]]، مذهب [[شیعه]] به‌تدریج در [[مازندران]] ریشه دواند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/08/15/3193389/مازندران-سرزمین-افسانه-ای-شیعه-با-تاریخ-مقاومت «مازندران؛ سرزمین افسانه‌ای شیعه با تاریخ مقاومت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> [[زبان مازندرانی]] که با نام‌های مازنی، مازِرونی، تبری و گِلِکی شناخته می‌شود، دارای گویش‌های شهمیرزادی، گویش گرگانی‌کهن، گویش طبری استرآبادی، گویش کتولی، گویش طبری رویانی، گویش طبری کجوری، گویش طبری کلارستاقی و گویش قصرانی شمیرانی است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/486220/آشنایی-با-گویش-های-مازندران «آشنایی با گویش‌های مازندران»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.]</ref>
* [[ورف چال|ورف‌چال]] در اواسط [[اردیبهشت]]، مراسم [[تیرماه سیزده شو|تِرما سِزدِ شو]] در اواسط [[آبان]]، جشن مردگان در ۲۸ [[تیر]]، مراسم [[شیلوون|شِیلوون]] که یک آیین [[باران‌خواهی]] است، مراسم [[آفتاب‌خواهی]]، مراسم گِوارِ دَبِستِنه ئی یا گهواره‌بندی در روز دهم تولد نوزاد، از سنت‌های مردم مازندران است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/iranian-customs-mores-mazandaran افشاری، «آداب و رسوم اقوام ایرانی | مازندران»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* [[ورف چال|ورف‌چال]] در اواسط [[اردیبهشت]]، مراسم [[تیرماه سیزده شو|تِرما سِزدِ شو]] در اواسط [[آبان]]، جشن مردگان در ۲۸ [[تیر]]، مراسم [[شیلوون|شِیلوون]] که یک آیین [[باران‌خواهی]] است، مراسم [[آفتاب‌خواهی]]، مراسم گِوارِ دَبِستِنه ئی یا گهواره‌بندی در روز دهم تولد نوزاد، از سنت‌های مردم مازندران است.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/iranian-customs-mores-mazandaran افشاری، «آداب و رسوم اقوام ایرانی | مازندران»، وب‌سایت کارناوال.]</ref>
* [[لباس مردم مازندران#انواع لباس زنان مازندرانی|پوشاک زنان مازندران]] شامل [[شلیته]] یا [[چرخی‌شلوار]] یا [[تمبون قمبلی]] (دامن)، [[تنگه تمبان]] و نیم‌ساق (شلوار)، [[جومه]] (پیراهن)، نیم‌تنه (جلیقه)، [[چارقد]] (روسری)، [[مندل]] (سربند)، [[گالش]] (کفش)، [[چاروق]] و [[پاتوئه]] (شال) است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1482857/لباس-سنتی-و-بومی-مازندران-تلفیقی-از-زیبایی-و-پوشیدگی «لباس سنتی و بومی مازندران، تلفیقی از زیبایی و پوشیدگی»، خبرگزاری برنا.]</ref> [[لباس مردم مازندران#انواع پوشاک مردان مازندرانی|پوشاک مردان مازندران]] شامل [[چوخت]] (کت پشمی)، [[علیجه]] یا [[سرداری]]، [[لباده]]، [[شولا]]، کردک، [[بوشلوق]] و پستک به‌عنوان تن‌پوش استفاده می‌کنند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1482857/لباس-سنتی-و-بومی-مازندران-تلفیقی-از-زیبایی-و-پوشیدگی «لباس سنتی و بومی مازندران، تلفیقی از زیبایی و پوشیدگی»، خبرگزاری برنا.]</ref>
* [[لباس مردم مازندران#انواع لباس زنان مازندرانی|پوشاک زنان مازندران]] شامل [[شلیته]] یا [[چرخی‌شلوار]] یا [[تمبون قمبلی]] (دامن)، [[تنگه تمبان]] و نیم‌ساق (شلوار)، [[جومه]] (پیراهن)، نیم‌تنه (جلیقه)، [[چارقد]] (روسری)، [[مندل]] (سربند)، [[گالش]] (کفش)، [[چاروق]] و [[پاتوئه]] (شال) است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1482857/لباس-سنتی-و-بومی-مازندران-تلفیقی-از-زیبایی-و-پوشیدگی «لباس سنتی و بومی مازندران، تلفیقی از زیبایی و پوشیدگی»، خبرگزاری برنا.]</ref> [[لباس مردم مازندران#انواع پوشاک مردان مازندرانی|پوشاک مردان مازندران]] شامل [[چوخت]] (کت پشمی)، [[علیجه]] یا [[سرداری]]، [[لباده]]، [[شولا]]، کردک، [[بوشلوق]] و پستک به‌عنوان تن‌پوش استفاده می‌کنند.<ref>[https://borna.news/fa/news/1482857/لباس-سنتی-و-بومی-مازندران-تلفیقی-از-زیبایی-و-پوشیدگی «لباس سنتی و بومی مازندران، تلفیقی از زیبایی و پوشیدگی»، خبرگزاری برنا.]</ref>
خط ۱۷۶: خط ۱۷۹:
* مراسم [[سیاه‌پوشی]]، [[مشعل‌گردانی]]، [[علم‌گردانی]]، گلدسته و [[تابوت‌گردانی]]، [[سقایی (آیین)|سقایی]]، [[تعزیه‌خوانی|شبیه‌خوانی]] یا شُوِوی، [[چاووشی]]، [[محتشم‌خوانی]]، [[سینه‌زنی]] و دورخوانی، [[زنجیرزنی]]، [[نوحه بحر طویل]]، [[نوحه جوش پاوکا]]، [[نوحه شنستکا|نوحه شِنِستکا]]، [[نذری دادن]]، پرهیز از پخت غذا در سه روز قبل از [[عاشورا]]، رفتن [[ریش‌سفید|ریش‌سفیدان]] بر پشت‌بام‌ها برای اعلام رسیدن [[ماه محرم]]، از آیین‌های عزاداری مردم [[سیستان]] در [[ماه محرم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84015875/محرم-و-آیین-های-سوگواری-در-سیستان «محرم و آیین‌های سوگواری در سیستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* مراسم [[سیاه‌پوشی]]، [[مشعل‌گردانی]]، [[علم‌گردانی]]، گلدسته و [[تابوت‌گردانی]]، [[سقایی (آیین)|سقایی]]، [[تعزیه‌خوانی|شبیه‌خوانی]] یا شُوِوی، [[چاووشی]]، [[محتشم‌خوانی]]، [[سینه‌زنی]] و دورخوانی، [[زنجیرزنی]]، [[نوحه بحر طویل]]، [[نوحه جوش پاوکا]]، [[نوحه شنستکا|نوحه شِنِستکا]]، [[نذری دادن]]، پرهیز از پخت غذا در سه روز قبل از [[عاشورا]]، رفتن [[ریش‌سفید|ریش‌سفیدان]] بر پشت‌بام‌ها برای اعلام رسیدن [[ماه محرم]]، از آیین‌های عزاداری مردم [[سیستان]] در [[ماه محرم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84015875/محرم-و-آیین-های-سوگواری-در-سیستان «محرم و آیین‌های سوگواری در سیستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
* [[لباس مردان سیستانی]] شامل پیراهن [[چل‌تریز]]، پیراهن [[برچاک]]، شلوار و [[دستار]] است. [[لباس زنان سیستانی]] شامل [[پیراهن تاجیک]]، [[پیراهن دوگریبانه]]، [[جلیقه]]، شلوار، کت، [[لچک]] یا دستمال سر، [[چارقد]]، روبند، کلاه چادر، کفش و تُنبون است که با تکه‌های رنگی، طرح‌دار و [[سوزن‌دوزی]] تهیه می‌شود.<ref>[https://dornatrips.com/لباس-محلی-سیستانی/ «لباس محلی سیستانی؛ نفیس‌ترین لباس محلی ایران»، وب‌سایت درناتریپ.]</ref>
* [[لباس مردان سیستانی]] شامل پیراهن [[چل‌تریز]]، پیراهن [[برچاک]]، شلوار و [[دستار]] است. [[لباس زنان سیستانی]] شامل [[پیراهن تاجیک]]، [[پیراهن دوگریبانه]]، [[جلیقه]]، شلوار، کت، [[لچک]] یا دستمال سر، [[چارقد]]، روبند، کلاه چادر، کفش و تُنبون است که با تکه‌های رنگی، طرح‌دار و [[سوزن‌دوزی]] تهیه می‌شود.<ref>[https://dornatrips.com/لباس-محلی-سیستانی/ «لباس محلی سیستانی؛ نفیس‌ترین لباس محلی ایران»، وب‌سایت درناتریپ.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی۲۴.png|جایگزین=زنان سیستانی در حال سیاه‌دوزی سیستانی|بندانگشتی|زنان سیستانی در حال سیاه‌دوزی سیستانی]]سفال‌گری، پارچه و [[حصیربافی]]، انواع سوزن‌دوزی و [[سکه‌دوزی]]، سیاه‌دوزی، قالی‌بافی، [[پلاس‌بافی]]، [[شال‌بافی]]، [[معرق‌بافی]]، توتن‌بافی، جواهرسازی و [[لعبتک]] (عروسک) میان مردم سیستان به‌ویژه زنان رواج دارد.<ref>[https://zaboliha.blogfa.com/post/9 «صنایع دستی سیستان»، وبلاگ سیستان.]</ref>
* [[پرونده:اقوام ایرانی۲۴.png|جایگزین=زنان سیستانی در حال سیاه‌دوزی سیستانی|بندانگشتی|زنان سیستانی در حال [[سیاه‌دوزی]] سیستانی]]سفال‌گری، پارچه و [[حصیربافی]]، انواع سوزن‌دوزی و [[سکه‌دوزی]]، [[سیاه‌دوزی]]، قالی‌بافی، [[پلاس‌بافی]]، [[شال‌بافی]]، [[معرق‌بافی]]، توتن‌بافی، جواهرسازی و [[لعبتک]] (عروسک) میان مردم سیستان به‌ویژه زنان رواج دارد.<ref>[https://zaboliha.blogfa.com/post/9 «صنایع دستی سیستان»، وبلاگ سیستان.]</ref>
* مشهورترین خوراکی‌های سنتی سیستان عبارت است از: [[کشک زرد]]، [[اوجیزک]] و [[آبگوشت سیستانی]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579631/غذاهای-سنتی-سیستان-و-بلوچستان-ریشه-در-باور «غذاهای سنتی سیستان و بلوچستان ریشه در باور و طبیعت دارد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* مشهورترین خوراکی‌های سنتی سیستان عبارت است از: [[کشک زرد]]، [[اوجیزک]] و [[آبگوشت سیستانی]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3579631/غذاهای-سنتی-سیستان-و-بلوچستان-ریشه-در-باور «غذاهای سنتی سیستان و بلوچستان ریشه در باور و طبیعت دارد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.<ref>[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]</ref>
* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.<ref>[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]</ref>
خط ۳۸۸: خط ۳۹۱:
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


{{اقوام ایرانی}}
{{ایران-افقی}}
{{ایران-افقی}}
{{انسان}}
{{انسان}}
خط ۳۹۵: خط ۳۹۹:
[[رده:جامعه ایران]]
[[رده:جامعه ایران]]
[[رده:هویت ملی]]
[[رده:هویت ملی]]
[[رده:مصورسازی]]
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/اقوام_ایرانی»