روسپی‌گری: تفاوت میان نسخه‌ها

روسپی‌گری به فعالیت سازمان‌یافتهٔ ارائهٔ خدمات جنسی در ازای دریافت پول گفته می‌شود که با تن‌فروشی تفاوت دارد. این پدیده دارای پیشینهٔ تاریخی کهن، عوامل متعدد فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی، و پیامدهای زیانبار جسمی، روانی، اجتماعی و خانوادگی است. رویکردهای حقوقی، دینی، فمینیستی و سیاسی-اقتصادی متفاوتی نسبت به آن وجود دارد. راهکارهای مقابله با روسپی‌گری شامل آموزش، توانمندسازی اقتصادی، حمایت‌های اجتماعی، اقدامات قانونی، تقویت فرهنگ دینی و برنامه‌های بازپروری است.

روسپی‌گری به معنای ارائهٔ خدمات جنسی در ازای دریافت پول است. این پدیده در فارسی با اصطلاحاتی همچون زنان خیابانی، [[انحراف جنسی]]، [[ازدواج سفید]]، [[زنا]]، تن‌فروشی، [[صنعت سکس|صنعت سکس،]] [[قاچاق زنان]] و [[خیانت زناشویی]] و در زبان عربی با واژگانی مانند قحبه، عاهرة و فاحشه ارتباط معنایی دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهاب‌الدینی، «روسپی‌گری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> واژهٔ روسپی در اصل مخفف روسپید، به معنی روسیاه است و به‌صورت کنایه‌آمیز و تحقیرآمیز به زنان بدکاره گفته می‌شود.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1377ش، ذیل واژه روسپی.</ref><ref>[https://sid.ir/paper/1017766/fa موسوی‌فرد و دیگران، «مروری جامعه‌شناختی و جرم‌شناختی نسبت به پدیدۀ روسپی‌گری در نظام بین‌الملل و ایران با تأکید بر آموزه‌های جرم‌شناسی اسلامی»، 1401ش، ص267 و 268.]</ref> دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی این واژه، اختلاف‌نظر وجود دارد: برخی منابع رایج‌شدن آن را به اواخر سدهٔ هجدهم میلادی نسبت می‌دهند،<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/410/روسپیگری-چیست.html «روسپی‌گری چیست»، وب‌سایت فیلیا.]</ref> درحالی‌که برخی دیگر معتقدند این واژه قرن‌ها پیش‌از میلاد مسیح نیز برای اشاره به این عمل به کار می‌رفته است.<ref>ه[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2541 اشملو، «نگاهی به پدیده روسپی‌گری و تن‌فروشی»، وب‌سایت روان‌شناسی هاشملو.]</ref>

اگرچه دو واژۀ روسپی‌گری و تن‌فروشی، اغلب به جای یکدیگر به کار می‌روند، اما تفاوت‌هایی با هم دارند: تن‌فروشی مفهومی عام‌تر دارد و شامل هر نوع رابطهٔ جنسی فردی و مقطعی در ازای دریافت پول می‌شود،<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/187516/مردان-تن-فروش-و-حساب‌های-پر-پول‌ «مردان تن‌فروش و حساب‌های پر پول!»، وب‌سایت رویداد24.]</ref><ref>مدنی قهفرخی، جامعه‌شناسی روسپی‌گری و آسیب‌های اجتماعی، 1395ش، ص65 و 79-81.</ref><ref>[https://dr-sanaie.com/%d8%b1%d9%88%d8%b3%d9%be%db%8c%da%af%d8%b1%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ سنایی، «روسپیگری چیست»، وب‌سایت دکتر کامیار سنایی.]</ref> اما روسپی‌گری به فعالیتی سازمان‌یافته گفته می‌شود که به‌عنوان یک شغل در نظر گرفته می‌شود.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4196.html موحد مجد و دیگران، «کاوش معنایی تن‌فروشی در تجربه زیسته زنان تن‌فروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، 1399ش، ص283-284.]</ref>

# '''رویکرد آزادی کامل''': در این الگو روسپی‌گری مانند سایر مشاغل به رسمیت شناخته می‌شود، آلمان،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهاب‌الدینی، «روسپی‌گری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> استرالیا و نیوزیلند ازجمله کشورهای پیرو این نظام حقوقی بوده و بر این امر تأکید دارند که روسپی‌گری نوعی [[سبک زندگی]] و شغل است و زنان حق دارند؛ [[زندگی]] و [[حرفۀ]] خود را انتخاب کنند؛<ref>[https://www.ricac.ac.ir/pages/1100 «روسپی‌گری»، وب‌سایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.]</ref>

# '''رویکرد بینابینی''': این رویکرد عمدتاً از کنوانسیون ۱۹۴۹م. سازمان ملل متحد راجع به مبارزه با قاچاق انسان و بهره‌کشی از روسپی‌گری الهام گرفته است. در این نظام، روسپی‌گری جرم نیست، اما تبلیغ، عرضه کردن خود و قوادی (واسطه‌گری)، جرم محسوب می‌شود. فرانسه از کشورهایی است که از این نظام پیروی می‌کرد اما براساس مصوبات جدید مجلس فرانسه، روسپی‌گری در این کشور جرم معرفی شده و مجرمان ملزم به پرداخت جریمهٔ نقدی و حضور در کلاس آموزشی هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/460548/روسپی-گری-در-فرانسه-جرم-شد «روسپی‌گری در فرانسه جرم شد»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> در سوئد نیز روسپی‌گری قانونی است ولی پااندازی، تأسیس فاحشه‌خانه و برپایی نمایش زندۀ سکس غیرقانونی است و مشتری نیز علاوه‌بر عاملان، مجازات می‌شوند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/فمینیسم-و-روسپی-گری مکنون و عطایی آشتیانی، «فمینیسم و روسپی‌گری»، 1384ش.]</ref> سوئد تنها کشوری است که خرید سکس در آن جرم بوده ولی فروش آن جرم تلقی نمی‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهاب‌الدینی، «روسپی‌گری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref>

 

برخی پژوهشگران معتقدند که جوامع غربی، دو راهکار کلان حقوقی را برای کاهش بهره‌کشی جنسی از تن‌فروشی تجربه کرده‌اند: اول؛ جرم‌زدایی و قانونی‌سازی با این شرط که ساماندهی آن بر عهدهٔ دولت باشد و فعالیت‌های سازمان‌یافتهٔ غیردولتی جرم تلقی شود و دوم؛ غیرقانونی‌سازی کامل که در آن هم خریدار و هم فروشندهٔ خدمات جنسی مجرم شناخته می‌شوند. به باور این محققان، هیچ‌یک از این دو رویکرد تأثیر جدی در کاهش بهره‌کشی جنسی در غرب نداشته و حتی به تشدید [[قاچاق زنان]] و شکل‌گیری بازارهای پنهان تن‌فروشی انجامیده است. امروزه کشورهای غربی تلاش دارند تا از رویکردی که صرفاً بر مقابله با بهره‌کشی جنسی متمرکز است، به سمت ساماندهی این پدیده حرکت کنند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/799057/نقش-قانون-گذاری-در-مقابله-با-تن-فروشی دانشمندی، «نقش قانون‌گذاری در مقابله با تن‌فروشی»، خبرآنلاین.]</ref>

'''شغل‌انگاری:''' تن‌فروشان اغلب با این ادعا که کارشان ارائه خدمتی اجتماعی به مشتریان است، کجروی خود را توجیه کرده و تن‌فروشی را یک حرفه جلوه می‌دهند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4196.html موحد مجد و دیگران، «کاوش معنایی تن‌فروشی در تجربه زیسته زنان تن‌فروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، 1399ش، ص280.]</ref> بر مبنای نظریه کنش متقابل، بازار تن‌فروشی تابع عرضه و تقاضا است و هرجا تقاضا وجود داشته باشد، عرضه نیز پدید می‌آید. نظریه مبادله نیز به این امر اشاره دارد که طرفین رابطه چیزی را برای مبادله عرضه می‌کنند و در صورت رضایت دو طرف، مبادله انجام می‌شود. این دیدگاه با نقد نظریه هنجارهای اجتماعی بر این امر تأکید دارد که افراد تا زمانی خود را با هنجارهای اجتماعی تطبیق می‌دهند که آنها را به نفع خود تصور کنند. بر این مبنا؛ در شکل‌گیری پدیده تن‌فروشی، فروشنده و خریدار به یک اندازه نقش دارند؛ منتها در افکار عمومی عمدتاً زن مقصر تلقی شده و فحشای مرد نادیده گرفته می‌شود.<ref>[https://sid.ir/paper/56481/fa مدنی‌ قهفرخی و روشن‌فکر، «ویژگی‌های مشتریان تن‌فروشی از دیدگاه زنان تن‌فروش خیابانی شهر تهران»، 1388ش، ص36-35.]</ref>