پرش به محتوا

نبرد هرمز: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{درشت|'''نبرد هرمز؛'''}} جنگ ایران و آمریکا برای کنترل تنگه هرمز در سال ۱۴۰۵ش.
{{درشت|'''نبرد هرمز؛'''}} جنگ ایران و آمریکا برای کنترل تنگه هرمز در سال ۱۴۰۵ش.


نبرد هرمز، درگیری نظامی میان ایران و آمریکا بوده که بر سر کنترل [[تنگه هرمز]]، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، رخ داده است. این درگیری که ریشه در تنش‌های طولانی دو کشور دارد، با حملات هوایی آمریکا در ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش به سواحل جنوبی ایران و پاسخ موشکی و پهپادی ایران به پایگاه‌های آمریکا در منطقه آغاز شد. در جریان این نبرد، دو طرف خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی یکدیگر وارد کردند که شامل آسیب به پل‌ها، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و خطوط ارتباطی در ایران و همچنین انهدام تأسیسات نظامی آمریکا در کویت، بحرین، اردن و عمان بود. پیامدهای اقتصادی این درگیری نیز با افزایش قیمت نفت و لغو مجوز فروش نفت ایران همراه شد.
نبرد هرمز، درگیری نظامی میان [[ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] بوده که بر سر کنترل [[تنگه هرمز]]، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، رخ داده است. این درگیری که ریشه در تنش‌های طولانی دو کشور دارد، با حملات هوایی آمریکا در چهارشنبه [[۱۷ تیر]] ۱۴۰۵ش به سواحل جنوبی ایران و پاسخ موشکی و پهپادی ایران به پایگاه‌های آمریکا در منطقه آغاز شد. در جریان این نبرد، دو طرف خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی یکدیگر وارد کردند که شامل آسیب به پل‌ها، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و خطوط ارتباطی در ایران و همچنین انهدام تأسیسات نظامی آمریکا در [[کویت]]، [[بحرین]]، [[اردن]] و [[عمان]] بود. پیامدهای اقتصادی این درگیری نیز با افزایش [[قیمت نفت]] و لغو مجوز فروش نفت ایران همراه شد.


== آغاز نبرد ==
== آغاز نبرد ==
بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش، نیروهای آمریکایی با دستور مستقیم [[دونالد ترامپ]]، حملات گسترده‌ای را علیه اهداف نظامی در سواحل جنوبی ایران از جمله بندرعباس، سیریک، بوشهر، [[جزیره قشم|قشم]] و [[چابهار]] آغاز کردند. این حملات که سنتکام آن را تنبیهی و قدرتمندتر از حملات پیشین توصیف کرد، در واکنش به ادعای هدف‌قرارگرفتن سه کشتی تجاری در تنگه هرمز صورت گرفت، هرچند ایران با اشاره به تردد این شناورها از مسیرهای غیرهماهنگ شده و خاموش‌کردن سیستم‌های شناسایی، آن را اقدامی مخاطره‌آمیز و مغایر با مفاد یادداشت تفاهم دانست که می‌توانست به بروز تصادم و اختلال در تلاش‌های تهران برای تسهیل تردد ایمن منجر شود.<ref>{{پک/بن|ن۸|ک=رویداد ۲۴|ف=نقشه مسیرهای ایران و عمان در تنگه هرمز}}</ref> در پی این حملات، ارتش جمهوری اسلامی ایران در چارچوب [[عملیات صاعقه]]<ref>{{پک/بن|ن۱۴|ک=وب‌سایت عصر ایران|ف=مرحله هفدهم عملیات صاعقه ارتش؛ ادامه حملات پهپادهای ارتش به پایگاه‌های آمریکا در کویت}}</ref> و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب [[عملیات نصر ۲]]<ref>{{پک/بن|ن۱۵|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=ببینید: تصاویر موج 17 تا 20 عملیات نصر2 منتشر شد}}</ref> با پاسخ موشکی و پهپادی، ۸۵ نقطه از تأسیسات نظامی آمریکا در پایگاه‌های بحرین و کویت را هدف قرار دادند.<ref>{{پک/بن|ن۸|ک=وب‌سایت آفتاب|ف=تفاهم ایران و آمریکا {{!}} ترامپ: آتش‌بس با ایران تمام شده است}}</ref>
بامداد چهارشنبه [[۱۷ تیر]] ۱۴۰۵ش، نیروهای آمریکایی با دستور مستقیم [[دونالد ترامپ]]، حملات گسترده‌ای را علیه اهداف نظامی در سواحل جنوبی ایران از جمله [[بندرعباس]]، [[سیریک]]، [[بوشهر]]، [[جزیره قشم|قشم]] و [[چابهار]] آغاز کردند. این حملات که [[سنتکام]] آن را تنبیهی و قدرتمندتر از حملات پیشین توصیف کرد، در واکنش به ادعای هدف‌قرارگرفتن سه کشتی تجاری در تنگه هرمز صورت گرفت، هرچند ایران با اشاره به تردد این شناورها از مسیرهای غیرهماهنگ شده و خاموش‌کردن سیستم‌های شناسایی، آن را اقدامی مخاطره‌آمیز و مغایر با مفاد [[تفاهم‌نامه اسلام‌آباد]] دانست که می‌توانست به بروز تصادم و اختلال در تلاش‌های [[تهران]] برای تسهیل تردد ایمن منجر شود.<ref>{{پک/بن|ن۸|ک=رویداد ۲۴|ف=نقشه مسیرهای ایران و عمان در تنگه هرمز}}</ref> در پی این حملات، [[ارتش جمهوری اسلامی ایران]] در چارچوب [[عملیات صاعقه]]<ref>{{پک/بن|ن۱۴|ک=وب‌سایت عصر ایران|ف=مرحله هفدهم عملیات صاعقه ارتش؛ ادامه حملات پهپادهای ارتش به پایگاه‌های آمریکا در کویت}}</ref> و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] در قالب [[عملیات نصر ۲]]<ref>{{پک/بن|ن۱۵|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=ببینید: تصاویر موج 17 تا 20 عملیات نصر2 منتشر شد}}</ref> با پاسخ موشکی و پهپادی، ۸۵ نقطه از تأسیسات نظامی آمریکا در پایگاه‌های بحرین و کویت را هدف قرار دادند.<ref>{{پک/بن|ن۸|ک=وب‌سایت آفتاب|ف=تفاهم ایران و آمریکا {{!}} ترامپ: آتش‌بس با ایران تمام شده است}}</ref>


== زمینه‌ها ==
== زمینه‌ها ==
در صبح روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، ایالات متحده و اسرائیل با عملیات مشترک، حملات هوایی گسترده‌ای را علیه ایران آغاز کردند که به [[ترور سید علی خامنه‌ای|ترور سیدعلی خامنه‌ای]] و چندین مقام ارشد انجامید. ایران در پاسخ، با شلیک موشک به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه واکنش نشان داد و در ۱۳ اسفند با بستن تنگه هرمز، ترافیک کشتیرانی را تا ۷۰ درصد کاهش داد. آمریکا با اعزام ناوگان و اعلام محاصره دریایی، تلاش کرد مسیر را بازگشایی کند، اما با استقبال متحدانش مواجه نشد و محاصره مضاعف (محاصرهٔ ایران توسط آمریکا و محاصرهٔ خلیج فارس توسط ایران) شکل گرفت. پس از ۴۰ روز جنگ، در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش آتش‌بسی موقت با میانجی‌گری پاکستان برقرار شد و [[تفاهم‌نامه اسلام‌آباد]] در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ش به امضا رسید که شامل بازگشایی تدریجی تنگه و لغو موقت تحریم‌های نفتی بود، اما با ادعای جدید آمریکا بر سر مدیریت تنگه هرمز، اختلافات شدت یافت.<ref>{{پک/بن|ن۳|ک=همشهری آنلاین|ف=آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز}}</ref> در پنجم تیر ۱۴۰۵ش یک کشتی باری که خارج از مسیرهای اعلام‌شده توسط ایران تردد می‌کرد، هدف اقدام نظامی ایران قرار گرفت. تهران این اقدام را در چارچوب اعمال حاکمیت قانونی خود دانست، اما آمریکا آن را نقض آتش‌بس تلقی و در روزهای ۵،<ref>{{پک/بن|ن۱۰|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=اعتراف آمریکا به نقض آتش‌بس؛ سنتکام حمله به ایران را تأیید کرد}}</ref> ۶ و ۷ تیر با حملات به تأسیسات نظامی ایران در سواحل جنوبی، تفاهم را نقض کرد. وزارت خارجه ایران نیز این حملات را محکوم و آن را نقض آشکار تفاهم اسلام‌آباد و منشور سازمان ملل خواند و بر حق ذاتی ایران برای دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود تأکید کرد.<ref>{{پک/بن|ن۱۱|ک=اقتصاد آنلاین|ف=حمله آمریکا به ایران امروز ۶ تیر ۱۴۰۵ / آتش‌بس نقض شد}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۱۲|ک=همشهری آنلاین|ف=حملات وحشیانه آمریکا در بامداد ۷تیر ۱۴۰۵؛ واکنش تند و هشدار آمیز ایران}}</ref>
در صبح روز [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، [[ایالات متحده]] و [[اسرائیل]] با عملیات مشترک، حملات هوایی گسترده‌ای را علیه ایران آغاز کردند که به [[شهادت سید علی خامنه‌ای]] و چندین مقام ارشد انجامید. ایران در پاسخ، با شلیک موشک به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه واکنش نشان داد و در [[۱۳ اسفند]] با بستن تنگه هرمز، ترافیک کشتیرانی را تا ۷۰ درصد کاهش داد. آمریکا با اعزام ناوگان و اعلام محاصره دریایی، تلاش کرد مسیر را بازگشایی کند، اما با استقبال متحدانش مواجه نشد و محاصره مضاعف (محاصرهٔ ایران توسط آمریکا و محاصرهٔ [[خلیج فارس]] توسط ایران) شکل گرفت. پس از ۴۰ روز جنگ، در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش آتش‌بسی موقت با میانجی‌گری [[پاکستان]] برقرار شد و [[تفاهم‌نامه اسلام‌آباد]] در [[۲۷ خرداد]] ۱۴۰۵ش به امضا رسید که شامل بازگشایی تدریجی [[تنگه هرمز]] و لغو موقت تحریم‌های نفتی بود، اما با ادعای جدید آمریکا بر سر مدیریت تنگه هرمز، اختلافات شدت یافت.<ref>{{پک/بن|ن۳|ک=همشهری آنلاین|ف=آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز}}</ref> در [[۵ تیر|پنجم تیر]] ۱۴۰۵ش یک کشتی باری که خارج از مسیرهای اعلام‌شده توسط ایران تردد می‌کرد، هدف اقدام نظامی ایران قرار گرفت. تهران این اقدام را در چارچوب اعمال حاکمیت قانونی خود دانست، اما آمریکا آن را نقض آتش‌بس تلقی و در روزهای [[۵ تیر|۵]]،<ref>{{پک/بن|ن۱۰|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=اعتراف آمریکا به نقض آتش‌بس؛ سنتکام حمله به ایران را تأیید کرد}}</ref> [[۶ تیر|۶]] و [[۷ تیر|۷]] تیر با حمله به تأسیسات نظامی ایران در سواحل جنوبی، تفاهم را نقض کرد. وزارت خارجه ایران نیز این حملات را محکوم و آن را نقض آشکار تفاهم اسلام‌آباد و [[منشور ملل متحد]] خواند و بر حق ذاتی ایران برای دفاع از حاکمیت و [[تمامیت ارضی]] خود تأکید کرد.<ref>{{پک/بن|ن۱۱|ک=اقتصاد آنلاین|ف=حمله آمریکا به ایران امروز ۶ تیر ۱۴۰۵ / آتش‌بس نقض شد}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۱۲|ک=همشهری آنلاین|ف=حملات وحشیانه آمریکا در بامداد ۷تیر ۱۴۰۵؛ واکنش تند و هشدار آمیز ایران}}</ref>


== ماهیت نبرد هرمز ==
== ماهیت نبرد هرمز ==
به باور تحلیلگران، نبرد هرمز فراتر از یک درگیری نظامی بر سر کنترل یک آبراه، کارزاری برای تعیین مشروعیت دو نظم متضاد در نظام بین‌الملل است؛ تقابل میان نظم جهانی مبتنی بر قواعد غربی به رهبری ایالات متحده و نظم مستقل مورد نظر جمهوری اسلامی ایران که بر پایهٔ حاکمیت ملی و بازتعریف هویت سیاسی، فرهنگی و دینی استوار است. این کشمکش که ریشه در انقلاب اسلامی و گسست ایران از نظام‌های دوقطبی و تک‌قطبی دارد، در تنگهٔ هرمز به نقطهٔ جوش تاریخی خود رسیده است. در حالی که کشورهای عربی منطقه همچنان درون هندسهٔ امنیتی آمریکا تعریف می‌شوند، ایران قواعد بازی را در این آبراه راهبردی به چالش کشیده است. به نظر تحلیلگران نتیجهٔ این تقابل نه تنها سرنوشت یک گذرگاه دریایی، بلکه آیندهٔ نظم امنیتی [[خلیج فارس]] و ساختار قدرت جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.<ref>{{پک/بن|ن۷|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=نبرد تمدن‌ها در تنگه هرمز}}</ref>
به باور تحلیلگران، نبرد هرمز فراتر از یک درگیری نظامی بر سر کنترل یک آبراه، کارزاری برای تعیین مشروعیت دو نظم متضاد در نظام بین‌الملل است؛ تقابل میان نظم جهانی مبتنی بر قواعد غربی به رهبری ایالات متحده و نظم مستقل مورد نظر [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] که بر پایهٔ حاکمیت ملی و بازتعریف هویت سیاسی، فرهنگی و دینی استوار است. این کشمکش که ریشه در [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] و گسست ایران از نظام‌های دوقطبی و تک‌قطبی دارد، در تنگهٔ هرمز به نقطهٔ جوش تاریخی خود رسیده است. در حالی که کشورهای عربی منطقه همچنان درون هندسهٔ امنیتی آمریکا تعریف می‌شوند، ایران قواعد بازی را در این آبراه راهبردی به چالش کشیده است. به نظر تحلیلگران نتیجهٔ این تقابل نه تنها سرنوشت یک گذرگاه دریایی، بلکه آیندهٔ نظم امنیتی [[خلیج فارس]] و ساختار قدرت جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.<ref>{{پک/بن|ن۷|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=نبرد تمدن‌ها در تنگه هرمز}}</ref>


== بازتاب‌های رسانه‌ای ==
== بازتاب‌های رسانه‌ای ==
بازتاب نبرد هرمز در رسانه‌های جهان به‌طور عمده بر ابعاد ژئوپلیتیکی، اقتصادی و نظامی این درگیری متمرکز بوده است. رسانه‌های انگلیسی با پوشش حملات متقابل و تأکید بر اختلافات ایران و آمریکا دربارهٔ وضعیت تنگه، از بن‌بست راهبردی و شکست اهداف اعلامی آمریکا سخن گفته‌اند. شبکه‌های عربی نیز این بحران را فراتر از موضوع کشتیرانی دانسته و آن را به رقابت ژئوپلیتیکی آمریکا و چین و تلاش برای تضعیف جایگاه منطقه‌ای ایران مرتبط دانسته‌اند. رسانه‌های چین و روسیه نیز ضمن گزارش حملات متقابل، بر تشدید تنش‌ها با وجود تفاهم پیشین تأکید کرده و برخی تحلیلگران روس، ب استفاده از تعابیر سیاست جنگ‌افروزی آمریکا علیه ایران این نبرد را نماد رویکرد مداخله‌گرایانه نخبگان سیاسی غرب ارزیابی کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|ن۴|ک=خبرگزاری مهر|ف=بن‌بست تنگه هرمز عمیق‌تر شد/ بازتاب جنگ علیه ایران در رسانه‌های جهان}}</ref>
بازتاب نبرد هرمز در رسانه‌های جهان به‌طور عمده بر ابعاد ژئوپلیتیکی، اقتصادی و نظامی این درگیری متمرکز بوده است. رسانه‌های انگلیسی با پوشش حملات متقابل و تأکید بر اختلافات ایران و آمریکا دربارهٔ وضعیت تنگه، از بن‌بست راهبردی و شکست اهداف اعلامی آمریکا سخن گفته‌اند. رسانه‌های عربی نیز این بحران را فراتر از موضوع کشتیرانی دانسته و آن را به رقابت ژئوپلیتیکی آمریکا و [[چین]] و تلاش برای تضعیف جایگاه منطقه‌ای ایران مرتبط دانسته‌اند. رسانه‌های چین و [[روسیه]] نیز ضمن گزارش حملات متقابل، بر تشدید تنش‌ها با وجود تفاهم پیشین تأکید کرده و برخی تحلیلگران روس، این نبرد را نماد رویکرد مداخله‌گرایانه نخبگان سیاسی غرب ارزیابی کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|ن۴|ک=خبرگزاری مهر|ف=بن‌بست تنگه هرمز عمیق‌تر شد/ بازتاب جنگ علیه ایران در رسانه‌های جهان}}</ref>


== پیامدها ==
== پیامدها ==
پس از آغاز نبرد هرمز و اعلام پایان تفاهم آتش‌بس توسط [[دونالد ترامپ]] رئیس‌جمهور ایالات متحده، دولت آمریکا بازگشت محاصرهٔ دریایی علیه ایران را اعلام و تعرفه‌ای معادل بیست درصد از ارزش محموله‌های عبوری از تنگه هرمز را به عنوان هزینه خدمات دریایی اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز در ۲۲ تیر با بستن مجدد این آبراه، بر اعمال کنترل کامل بر آن تأکید کرد که باعث کاهش قابل توجه ترافیک کشتیرانی شد.<ref>{{پک/بن|ن۵|ک=وب‌سایت انتخاب|ف=در روز نود و یکم آتش‌بس چه گذشت؟}}</ref> وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد، قیمت نفت برنت  و قیمت بنزین در ایالات متحده روند افزایشی پیدا کرد.<ref>{{پک/بن|ن۵۰|ک=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد|ف=واکنش فوری بازارهای جهانی به اظهارات ترامپ دربارهٔ ایران/ نفت۹ درصد جهش کرد/ بورس آمریکا ریخت}}</ref>
پس از آغاز نبرد هرمز و اعلام پایان تفاهم آتش‌بس توسط [[دونالد ترامپ]]، دولت آمریکا بازگشت محاصرهٔ دریایی علیه ایران را اعلام و تعرفه‌ای معادل بیست درصد از ارزش محموله‌های عبوری از تنگه هرمز را به‌عنوان هزینه خدمات دریایی اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز در [[۲۲ تیر]] با بستن مجدد این آبراه، بر اعمال کنترل کامل بر آن تأکید کرد که موجب کاهش قابل توجه ترافیک کشتیرانی شد.<ref>{{پک/بن|ن۵|ک=وب‌سایت انتخاب|ف=در روز نود و یکم آتش‌بس چه گذشت؟}}</ref> وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد، قیمت [[نفت برنت]] و قیمت بنزین در ایالات متحده روند افزایشی پیدا کرد.<ref>{{پک/بن|ن۵۰|ک=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد|ف=واکنش فوری بازارهای جهانی به اظهارات ترامپ دربارهٔ ایران/ نفت۹ درصد جهش کرد/ بورس آمریکا ریخت}}</ref>


== تلفات انسانی ==
== تلفات انسانی ==
به گزارش نیویورک تایمز، بر اثر حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در اردن ۲ نظامی آمریکایی کشته و یک نفر مفقود شدند.<ref>{{پک/بن|ن۵۳|ک=الجزیره|ف=ماذا نعرف عن حوادث القوات الأمریکیة فی الأردن؟|زبان=ar}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۳۱|ک=New York Times|ف=Iran War Live Updates: U.S. and Iran Edge Closer to Wider War After U.S. Service Members Killed|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۵۱|ک=وب‌سایت بی‌بی‌سی|ف=آنچه گذشت؛ کشته شدن دو نظامی آمریکایی در حمله ایران به اردن؛ هگست: عزم ما راسخ‌تر شده است}}</ref> سخنگوی وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که در حملات هوایی ۶ تا ۲۷ تیر ۱۴۰۵ش، بیش از ۵۰۰ نفر مصدوم و ۵۰ نفر شهید شدند که در میان شهدا ۵ زن و ۲ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال و در میان مصدومان ۳۲ زن و ۱۸ کودک و نوجوان دیده می‌شوند.<ref>{{پک/بن|ن۱۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=آخرین آمار شهدا و مجروحان جنوب کشور در حملات اخیر}}</ref>
به گزارش نیویورک تایمز، بر اثر حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در [[اردن]] ۲ نظامی آمریکایی کشته و یک نفر مفقود شدند.<ref>{{پک/بن|ن۵۳|ک=الجزیره|ف=ماذا نعرف عن حوادث القوات الأمریکیة فی الأردن؟|زبان=ar}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۳۱|ک=New York Times|ف=Iran War Live Updates: U.S. and Iran Edge Closer to Wider War After U.S. Service Members Killed|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۵۱|ک=وب‌سایت بی‌بی‌سی|ف=آنچه گذشت؛ کشته شدن دو نظامی آمریکایی در حمله ایران به اردن؛ هگست: عزم ما راسخ‌تر شده است}}</ref> سخنگوی وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که در حملات هوایی [[۶ تیر|۶]] تا [[۲۷ تیر]] ۱۴۰۵ش، بیش از ۵۰۰ نفر مصدوم و ۵۰ نفر شهید شدند که میان شهدا ۵ زن و ۲ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال و میان مصدومان ۳۲ [[زن]] و ۱۸ [[کودک]] و [[نوجوان]] دیده می‌شوند.<ref>{{پک/بن|ن۱۳|ک=خبرگزاری فرارو|ف=آخرین آمار شهدا و مجروحان جنوب کشور در حملات اخیر}}</ref>


== خسارات مادی ==
== خسارات مادی ==
خط ۲۸: خط ۲۸:
|-
|-
|'''جمهوری اسلامی ایران'''
|'''جمهوری اسلامی ایران'''
|استان‌های هرمزگان، خوزستان، بوشهر، لرستان، سیستان و بلوچستان، گلستان و یزد
|استان‌های [[هرمزگان]]، [[خوزستان]]، [[استان بوشهر|بوشهر]]، [[لرستان]]، [[سیستان و بلوچستان]]، [[استان گلستان|گلستان]] و [[استان یزد|یزد]]
|آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ارتباطی؛ پل ریلی آق‌تکه‌خان در شهرستان آق‌قلای استان گلستان<ref>{{پک/بن|ن۷۰|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=هدف گرفتن کریدورهای اوراسیایی ایران؛ پیامدهای حمله به پل راهبردی آق‌تکه‌خان}}</ref> و چندین پل و تونل و ایستگاه راه‌آهن بندرعباس<ref>{{پک/بن|ن۱۸|ک=خبر آنلاین|ف=در حملات شب گذشته آمریکا به ایران کدام زیرساخت‌ها آسیب دید؟}}</ref>
|
* آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ارتباطی؛ پل ریلی آق‌تکه‌خان در شهرستان آق‌قلای استان گلستان<ref>{{پک/بن|ن۸۰|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=هدف گرفتن کریدورهای اوراسیایی ایران؛ پیامدهای حمله به پل راهبردی آق‌تکه‌خان}}</ref> و چندین پل و تونل و ایستگاه راه‌آهن [[بندرعباس]]<ref>{{پک/بن|ن۱۸|ک=خبر آنلاین|ف=در حملات شب گذشته آمریکا به ایران کدام زیرساخت‌ها آسیب دید؟}}</ref>
 
* خسارت به خطوط انتقال برق، دکل‌های مخابراتی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و پمپ‌های آب ساحلی.<ref>{{پک/بن|ن۱۹|ک=وب‌سایت انتخاب|ف=صبحانه خبری، ۲۳ تیر ۱۴۰۵؛ از موج جدید حملات آمریکا علیه ایران برای سومین شب متوالی}}</ref>
* خسارت به خطوط انتقال برق، دکل‌های مخابراتی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و پمپ‌های آب ساحلی.<ref>{{پک/بن|ن۱۹|ک=وب‌سایت انتخاب|ف=صبحانه خبری، ۲۳ تیر ۱۴۰۵؛ از موج جدید حملات آمریکا علیه ایران برای سومین شب متوالی}}</ref>
* آسیب به برج مراقبت دریایی چابهار، سایت در حال ساخت نیروگاه هسته‌ای دارخوین و یک مرکز درمانی در خوزستان.<ref>{{پک/بن|ن۲۵|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=شبی که موشک‌های آمریکا به کودکان سرطانی رسید/انفجار در بیمارستان اهواز}}</ref>
* آسیب به برج مراقبت دریایی چابهار، سایت در حال ساخت نیروگاه هسته‌ای دارخوین و یک مرکز درمانی در خوزستان.<ref>{{پک/بن|ن۲۵|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=شبی که موشک‌های آمریکا به کودکان سرطانی رسید/انفجار در بیمارستان اهواز}}</ref>
|-
|-
خط ۳۶: خط ۳۹:
|'''کویت'''
|'''کویت'''


(پایگاه علی‌السالم، عریفجان و مینا عبدالله)
پایگاه علی‌السالم، عریفجان و مینا عبدالله
|انهدام و آسیب به رادارهای اخطار اولیه و کنترل هوایی
|
* انهدام و آسیب به رادارهای اخطار اولیه و کنترل هوایی
 
* تخریب آشیانه‌ها، رمپ‌های استقرار و سوله‌های نگهداری قطعات پهپادهای MQ9 و تسلیحات تیپ ۱۴۲ توپخانه ارتش آمریکا.
* تخریب آشیانه‌ها، رمپ‌های استقرار و سوله‌های نگهداری قطعات پهپادهای MQ9 و تسلیحات تیپ ۱۴۲ توپخانه ارتش آمریکا.
* انهدام مرکز آماد و پشتیبانی ارتش آمریکا (شرکت KGL).<ref>{{پک/بن|ن۲۶|ک=خبرگزاری آوا|ف=ضربات سنگین سپاه به آمریکا در منطقه؛ از تنگه هرمز تا بحرین و اردن، عملیات «نصر۲» با قدرت ادامه دارد}}</ref>
* انهدام مرکز آماد و پشتیبانی ارتش آمریکا (شرکت KGL).<ref>{{پک/بن|ن۲۶|ک=خبرگزاری آوا|ف=ضربات سنگین سپاه به آمریکا در منطقه؛ از تنگه هرمز تا بحرین و اردن، عملیات «نصر۲» با قدرت ادامه دارد}}</ref>
* خسارت به زیرساخت‌های انتقال سامانه موشکی، تأسیسات نفتی، نیروگاه‌های برق و واحدهای آب‌شیرین‌کن کویت.<ref>{{پک/بن|ن۲۳|ک=خبرگزاری فارس|ف=کویت مدعی حملات ایران به نیروگاه و تأسیسات آب شیرین‌کن شد}}</ref>
* خسارت به زیرساخت‌های انتقال سامانه موشکی، تأسیسات نفتی، نیروگاه‌های برق و واحدهای آب‌شیرین‌کن [[کویت]].<ref>{{پک/بن|ن۲۳|ک=خبرگزاری فارس|ف=کویت مدعی حملات ایران به نیروگاه و تأسیسات آب شیرین‌کن شد}}</ref>
|-
|-
|'''بحرین'''
|'''بحرین'''


(پایگاه شیخ عیسی، جفیر و بندر سلمان)
پایگاه شیخ عیسی، جفیر و بندر سلمان
|تخریب مرکز مدیریت NSI، مرکز کنترل فرماندهی، انبارهای قطعات و مخازن سوخت ناوگان پنجم دریایی آمریکا.
|
* تخریب مرکز مدیریت NSI، مرکز کنترل فرماندهی، انبارهای قطعات و مخازن سوخت ناوگان پنجم دریایی آمریکا.
 
* انهدام سامانه‌های راداری پاتریوت، رادار کشف و کنترل هوایی و سامانه پدافندی C-RAM.
* انهدام سامانه‌های راداری پاتریوت، رادار کشف و کنترل هوایی و سامانه پدافندی C-RAM.
* آسیب به آشیانه‌های هواپیمای جنگ الکترونیک P8، مراکز تعمیرات بالگرد و ساختمان استقرار نیروها.
* آسیب به آشیانه‌های هواپیمای جنگ الکترونیک P8، مراکز تعمیرات بالگرد و ساختمان استقرار نیروها.
خط ۵۲: خط ۵۹:
|'''اردن'''
|'''اردن'''


(پایگاه‌های الازرق، موفق‌السلطی، پرنس حسن و فرودگاه عقبه)
پایگاه‌های الازرق، موفق‌السلطی، پرنس حسن و فرودگاه عقبه
|تخریب مرکز فرماندهی و کنترل جدید آمریکا در غرب آسیا
|
* تخریب مرکز فرماندهی و کنترل جدید آمریکا در غرب آسیا
 
* انهدام و آسیب به شیلترها و رمپ‌های نگهداری جنگنده‌های F-15، F-16 و F-35 و پهپادهای راهبردی MQ9.<ref>{{پک/بن|ن۴۰|ک=همشهری آنلاین|ف=حمله سپاه به آشیانه جنگنده‌های اف ۱۵، ۱۶ و ۳۵ {{!}} پهپادهای راهبردی MQ9 آمریکا منهدم شد}}</ref>
* انهدام و آسیب به شیلترها و رمپ‌های نگهداری جنگنده‌های F-15، F-16 و F-35 و پهپادهای راهبردی MQ9.<ref>{{پک/بن|ن۴۰|ک=همشهری آنلاین|ف=حمله سپاه به آشیانه جنگنده‌های اف ۱۵، ۱۶ و ۳۵ {{!}} پهپادهای راهبردی MQ9 آمریکا منهدم شد}}</ref>
* آسیب سنگین به بالگردهای عملیاتی بلک‌هاوک، هواپیماهای ترابری C17 و هواگردهای فرماندهی P8<ref>{{پک/بن|ن۲۱|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=حملات موشکی و پهپادی به بحرین، کویت، اردن و قطر}}</ref>
* آسیب سنگین به بالگردهای عملیاتی بلک‌هاوک، هواپیماهای ترابری C17 و هواگردهای فرماندهی P8<ref>{{پک/بن|ن۲۱|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=حملات موشکی و پهپادی به بحرین، کویت، اردن و قطر}}</ref>
خط ۶۰: خط ۶۹:
|'''عمان'''
|'''عمان'''


(بندر دقم، صخره‌های سلامه و منطقه غنم)
بندر دقم، صخره‌های سلامه و منطقه غنم
|انهدام رادار دوربرد هوایی FPS و رادارهای کنترل دریایی و هوایی مستقر در سواحل.
|
* انهدام رادار دوربرد هوایی FPS و رادارهای کنترل دریایی و هوایی مستقر در سواحل.
 
* تخریب مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوخت‌رسانی ناوهای هواپیمابر.'''<ref>{{پک/بن|ن۲۰|ک=خبرگزاری فارس|ف=پایگاه آمریکا و چند پل ارتباطی در بحرین، هدف حملات ارتش}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۳۰|ک=خبرگزاری تابناک|ف=دور جدید حملات دشمن آمریکایی به پل‌ها و زیر ساخت‌های ایران/ بزرگ‌ترین حمله موشکی- پهپادی ایران به بحرین}}</ref>'''
* تخریب مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوخت‌رسانی ناوهای هواپیمابر.'''<ref>{{پک/بن|ن۲۰|ک=خبرگزاری فارس|ف=پایگاه آمریکا و چند پل ارتباطی در بحرین، هدف حملات ارتش}}</ref><ref>{{پک/بن|ن۳۰|ک=خبرگزاری تابناک|ف=دور جدید حملات دشمن آمریکایی به پل‌ها و زیر ساخت‌های ایران/ بزرگ‌ترین حمله موشکی- پهپادی ایران به بحرین}}</ref>'''
|-
|-
|'''قطر'''
|'''قطر'''


(پایگاه هوایی العدید)
پایگاه هوایی العدید
|انهدام یک سامانه راداری برد بلند ارتش آمریکا.
|
* انهدام یک سامانه راداری برد بلند ارتش آمریکا.
 
* انهدام و آسیب جدی به چندین فروند هواپیمای راهبردی سوخت‌رسان آمریکایی.<ref>{{پک/بن|کد۵۵|ک=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد|ف=سپاه: پایگاه العدید قطر و تجهیزات راهبردی آمریکا هدف قرار گرفت}}</ref>
* انهدام و آسیب جدی به چندین فروند هواپیمای راهبردی سوخت‌رسان آمریکایی.<ref>{{پک/بن|کد۵۵|ک=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد|ف=سپاه: پایگاه العدید قطر و تجهیزات راهبردی آمریکا هدف قرار گرفت}}</ref>
|-
|-
|'''سوریه'''
|'''سوریه'''


(منطقه التنف)
منطقه التنف
|تخریب مرکز فرماندهی عملیات ویژه ارتش آمریکا.
|
* تخریب مرکز فرماندهی عملیات ویژه ارتش آمریکا.
 
* انهدام یک سامانه راداری و چند فروند بالگرد عملیات ویژه.<ref>{{پک/بن|ن۲۲|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=حمله غافلگیرانه سپاه به مرکز فرماندهی عملیات ویژه دشمن در التنف سوریه}}</ref>
* انهدام یک سامانه راداری و چند فروند بالگرد عملیات ویژه.<ref>{{پک/بن|ن۲۲|ک=خبرگزاری ایرنا|ف=حمله غافلگیرانه سپاه به مرکز فرماندهی عملیات ویژه دشمن در التنف سوریه}}</ref>
|}
|}
خط ۸۱: خط ۹۶:


== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
 
* {{یادکرد وب|عنوان=آخرین آمار شهدا و مجروحان جنوب کشور در حملات اخیر|نشانی=https://fararu.com/fa/news/987852/آخرین-آمار-شهدا-مجروحان-جنوب-کشور-در-حملات-اخیر|تاریخ=۲۷ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱۳}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آخرین آمار شهدا و مجروحان جنوب کشور در حملات اخیر|نشانی=https://fararu.com/fa/news/987852/آخرین-آمار-شهدا-مجروحان-جنوب-کشور-در-حملات-اخیر|تاریخ=۲۷ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱۳}}|وبگاه=خبرگزاری فرارو}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آمریکا در هشتمین شب حملات به کدام زیرساخت‌های ایران حمله کرد؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4283119-آمریکا-در-هشتمین-شب-حملات-به-کدام-زیرساخت-های-ایران-حمله-کرد|تاریخ=۲۸ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱۵}}|وبگاه=وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=آمریکا در هشتمین شب حملات به کدام زیرساخت‌های ایران حمله کرد؟|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4283119-آمریکا-در-هشتمین-شب-حملات-به-کدام-زیرساخت-های-ایران-حمله-کرد|تاریخ=۲۸ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۸ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱۵}}|وبگاه=وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد}}
خط ۱۱۱: خط ۱۲۶:
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=معصومی‌زاده|نام۱=زینب السادات|تاریخ=۱۳۸۵|عنوان=تاریخچه سیاسی تنگه هرمز|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز|ژورنال=خلیج فارس|دوره=|شماره=۸۰|صفحات=۱۴۵–۱۷۰}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=معصومی‌زاده|نام۱=زینب السادات|تاریخ=۱۳۸۵|عنوان=تاریخچه سیاسی تنگه هرمز|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز|ژورنال=خلیج فارس|دوره=|شماره=۸۰|صفحات=۱۴۵–۱۷۰}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نبرد تمدن‌ها در تنگه هرمز|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/04/25/3648951/نبرد-تمدن-ها-در-تنگه-هرمز|تاریخ=۲۵ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۷}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=نبرد تمدن‌ها در تنگه هرمز|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/04/25/3648951/نبرد-تمدن-ها-در-تنگه-هرمز|تاریخ=۲۵ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۷}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هدف گرفتن کریدورهای اوراسیایی ایران؛ پیامدهای حمله به پل راهبردی آق‌تکه‌خان|نشانی=https://www.irna.ir/news/86206145/هدف-گرفتن-کریدورهای-اوراسیایی-ایران-پیامدهای-حمله-به-پل-راهبردی|تاریخ=۲۰ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۷۰}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هدف گرفتن کریدورهای اوراسیایی ایران؛ پیامدهای حمله به پل راهبردی آق‌تکه‌خان|نشانی=https://www.irna.ir/news/86206145/هدف-گرفتن-کریدورهای-اوراسیایی-ایران-پیامدهای-حمله-به-پل-راهبردی|تاریخ=۲۰ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۸۰}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هرمز میدان آخر جنگ میان ایران و آمریکا|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/9108353/هرمز-میدان-آخر-جنگ-میان-ایران-و-آمریکا|تاریخ=۲۴ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۶}}|وبگاه=وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=هرمز میدان آخر جنگ میان ایران و آمریکا|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/9108353/هرمز-میدان-آخر-جنگ-میان-ایران-و-آمریکا|تاریخ=۲۴ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۶ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۶}}|وبگاه=وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=واکنش فوری بازارهای جهانی به اظهارات ترامپ دربارهٔ ایران/ نفت۹ درصد جهش کرد/ بورس آمریکا ریخت|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4282044-واکنش-فوری-بازارهای-جهانی-به-اظهارات-ترامپ-درباره-ایران-نفت-درصد-جهش-کرد-بورس-آمریکا-ریخت|تاریخ=۲۳ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۵۰}}|وبگاه=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=واکنش فوری بازارهای جهانی به اظهارات ترامپ دربارهٔ ایران/ نفت۹ درصد جهش کرد/ بورس آمریکا ریخت|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4282044-واکنش-فوری-بازارهای-جهانی-به-اظهارات-ترامپ-درباره-ایران-نفت-درصد-جهش-کرد-بورس-آمریکا-ریخت|تاریخ=۲۳ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۹ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۵۰}}|وبگاه=وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد}}
خط ۱۱۷: خط ۱۳۲:
* {{یادکرد وب|عنوان=Survivors of Iranian attack that killed 6 U.S. troops say generals ignored warnings|نشانی=https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/07/12/survivors-iranian-attack-that-killed-6-us-troops-say-generals-ignored-warnings/|تاریخ=۱۸ July ۲۰۲۶|تاریخ بازبینی=۱۲ July ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۹}}|کد زبان=|وبگاه=Washington Post}}
* {{یادکرد وب|عنوان=Survivors of Iranian attack that killed 6 U.S. troops say generals ignored warnings|نشانی=https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/07/12/survivors-iranian-attack-that-killed-6-us-troops-say-generals-ignored-warnings/|تاریخ=۱۸ July ۲۰۲۶|تاریخ بازبینی=۱۲ July ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۹}}|کد زبان=|وبگاه=Washington Post}}
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
[[رده:ویژه‌ها]]

نسخهٔ کنونی تا ۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۲

نبرد هرمز؛ جنگ ایران و آمریکا برای کنترل تنگه هرمز در سال ۱۴۰۵ش.

نبرد هرمز، درگیری نظامی میان ایران و آمریکا بوده که بر سر کنترل تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، رخ داده است. این درگیری که ریشه در تنش‌های طولانی دو کشور دارد، با حملات هوایی آمریکا در چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش به سواحل جنوبی ایران و پاسخ موشکی و پهپادی ایران به پایگاه‌های آمریکا در منطقه آغاز شد. در جریان این نبرد، دو طرف خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی یکدیگر وارد کردند که شامل آسیب به پل‌ها، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و خطوط ارتباطی در ایران و همچنین انهدام تأسیسات نظامی آمریکا در کویت، بحرین، اردن و عمان بود. پیامدهای اقتصادی این درگیری نیز با افزایش قیمت نفت و لغو مجوز فروش نفت ایران همراه شد.

آغاز نبرد

بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش، نیروهای آمریکایی با دستور مستقیم دونالد ترامپ، حملات گسترده‌ای را علیه اهداف نظامی در سواحل جنوبی ایران از جمله بندرعباس، سیریک، بوشهر، قشم و چابهار آغاز کردند. این حملات که سنتکام آن را تنبیهی و قدرتمندتر از حملات پیشین توصیف کرد، در واکنش به ادعای هدف‌قرارگرفتن سه کشتی تجاری در تنگه هرمز صورت گرفت، هرچند ایران با اشاره به تردد این شناورها از مسیرهای غیرهماهنگ شده و خاموش‌کردن سیستم‌های شناسایی، آن را اقدامی مخاطره‌آمیز و مغایر با مفاد تفاهم‌نامه اسلام‌آباد دانست که می‌توانست به بروز تصادم و اختلال در تلاش‌های تهران برای تسهیل تردد ایمن منجر شود.[۱] در پی این حملات، ارتش جمهوری اسلامی ایران در چارچوب عملیات صاعقه[۲] و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب عملیات نصر ۲[۳] با پاسخ موشکی و پهپادی، ۸۵ نقطه از تأسیسات نظامی آمریکا در پایگاه‌های بحرین و کویت را هدف قرار دادند.[۴]

زمینه‌ها

در صبح روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، ایالات متحده و اسرائیل با عملیات مشترک، حملات هوایی گسترده‌ای را علیه ایران آغاز کردند که به شهادت سید علی خامنه‌ای و چندین مقام ارشد انجامید. ایران در پاسخ، با شلیک موشک به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه واکنش نشان داد و در ۱۳ اسفند با بستن تنگه هرمز، ترافیک کشتیرانی را تا ۷۰ درصد کاهش داد. آمریکا با اعزام ناوگان و اعلام محاصره دریایی، تلاش کرد مسیر را بازگشایی کند، اما با استقبال متحدانش مواجه نشد و محاصره مضاعف (محاصرهٔ ایران توسط آمریکا و محاصرهٔ خلیج فارس توسط ایران) شکل گرفت. پس از ۴۰ روز جنگ، در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش آتش‌بسی موقت با میانجی‌گری پاکستان برقرار شد و تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ش به امضا رسید که شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و لغو موقت تحریم‌های نفتی بود، اما با ادعای جدید آمریکا بر سر مدیریت تنگه هرمز، اختلافات شدت یافت.[۵] در پنجم تیر ۱۴۰۵ش یک کشتی باری که خارج از مسیرهای اعلام‌شده توسط ایران تردد می‌کرد، هدف اقدام نظامی ایران قرار گرفت. تهران این اقدام را در چارچوب اعمال حاکمیت قانونی خود دانست، اما آمریکا آن را نقض آتش‌بس تلقی و در روزهای ۵،[۶] ۶ و ۷ تیر با حمله به تأسیسات نظامی ایران در سواحل جنوبی، تفاهم را نقض کرد. وزارت خارجه ایران نیز این حملات را محکوم و آن را نقض آشکار تفاهم اسلام‌آباد و منشور ملل متحد خواند و بر حق ذاتی ایران برای دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود تأکید کرد.[۷][۸]

ماهیت نبرد هرمز

به باور تحلیلگران، نبرد هرمز فراتر از یک درگیری نظامی بر سر کنترل یک آبراه، کارزاری برای تعیین مشروعیت دو نظم متضاد در نظام بین‌الملل است؛ تقابل میان نظم جهانی مبتنی بر قواعد غربی به رهبری ایالات متحده و نظم مستقل مورد نظر نظام جمهوری اسلامی ایران که بر پایهٔ حاکمیت ملی و بازتعریف هویت سیاسی، فرهنگی و دینی استوار است. این کشمکش که ریشه در انقلاب اسلامی و گسست ایران از نظام‌های دوقطبی و تک‌قطبی دارد، در تنگهٔ هرمز به نقطهٔ جوش تاریخی خود رسیده است. در حالی که کشورهای عربی منطقه همچنان درون هندسهٔ امنیتی آمریکا تعریف می‌شوند، ایران قواعد بازی را در این آبراه راهبردی به چالش کشیده است. به نظر تحلیلگران نتیجهٔ این تقابل نه تنها سرنوشت یک گذرگاه دریایی، بلکه آیندهٔ نظم امنیتی خلیج فارس و ساختار قدرت جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.[۹]

بازتاب‌های رسانه‌ای

بازتاب نبرد هرمز در رسانه‌های جهان به‌طور عمده بر ابعاد ژئوپلیتیکی، اقتصادی و نظامی این درگیری متمرکز بوده است. رسانه‌های انگلیسی با پوشش حملات متقابل و تأکید بر اختلافات ایران و آمریکا دربارهٔ وضعیت تنگه، از بن‌بست راهبردی و شکست اهداف اعلامی آمریکا سخن گفته‌اند. رسانه‌های عربی نیز این بحران را فراتر از موضوع کشتیرانی دانسته و آن را به رقابت ژئوپلیتیکی آمریکا و چین و تلاش برای تضعیف جایگاه منطقه‌ای ایران مرتبط دانسته‌اند. رسانه‌های چین و روسیه نیز ضمن گزارش حملات متقابل، بر تشدید تنش‌ها با وجود تفاهم پیشین تأکید کرده و برخی تحلیلگران روس، این نبرد را نماد رویکرد مداخله‌گرایانه نخبگان سیاسی غرب ارزیابی کرده‌اند.[۱۰]

پیامدها

پس از آغاز نبرد هرمز و اعلام پایان تفاهم آتش‌بس توسط دونالد ترامپ، دولت آمریکا بازگشت محاصرهٔ دریایی علیه ایران را اعلام و تعرفه‌ای معادل بیست درصد از ارزش محموله‌های عبوری از تنگه هرمز را به‌عنوان هزینه خدمات دریایی اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز در ۲۲ تیر با بستن مجدد این آبراه، بر اعمال کنترل کامل بر آن تأکید کرد که موجب کاهش قابل توجه ترافیک کشتیرانی شد.[۱۱] وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد، قیمت نفت برنت و قیمت بنزین در ایالات متحده روند افزایشی پیدا کرد.[۱۲]

تلفات انسانی

به گزارش نیویورک تایمز، بر اثر حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در اردن ۲ نظامی آمریکایی کشته و یک نفر مفقود شدند.[۱۳][۱۴][۱۵] سخنگوی وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که در حملات هوایی ۶ تا ۲۷ تیر ۱۴۰۵ش، بیش از ۵۰۰ نفر مصدوم و ۵۰ نفر شهید شدند که میان شهدا ۵ زن و ۲ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال و میان مصدومان ۳۲ زن و ۱۸ کودک و نوجوان دیده می‌شوند.[۱۶]

خسارات مادی

کشور / طرف درگیر موقعیت / پایگاه‌های هدف خلاصه خسارات وارده به زیرساخت‌ها و تجهیزات
جمهوری اسلامی ایران استان‌های هرمزگان، خوزستان، بوشهر، لرستان، سیستان و بلوچستان، گلستان و یزد
  • آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ارتباطی؛ پل ریلی آق‌تکه‌خان در شهرستان آق‌قلای استان گلستان[۱۷] و چندین پل و تونل و ایستگاه راه‌آهن بندرعباس[۱۸]
  • خسارت به خطوط انتقال برق، دکل‌های مخابراتی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و پمپ‌های آب ساحلی.[۱۹]
  • آسیب به برج مراقبت دریایی چابهار، سایت در حال ساخت نیروگاه هسته‌ای دارخوین و یک مرکز درمانی در خوزستان.[۲۰]
ایالات متحده آمریکا و کشورهای میزبان کویت

پایگاه علی‌السالم، عریفجان و مینا عبدالله

  • انهدام و آسیب به رادارهای اخطار اولیه و کنترل هوایی
  • تخریب آشیانه‌ها، رمپ‌های استقرار و سوله‌های نگهداری قطعات پهپادهای MQ9 و تسلیحات تیپ ۱۴۲ توپخانه ارتش آمریکا.
  • انهدام مرکز آماد و پشتیبانی ارتش آمریکا (شرکت KGL).[۲۱]
  • خسارت به زیرساخت‌های انتقال سامانه موشکی، تأسیسات نفتی، نیروگاه‌های برق و واحدهای آب‌شیرین‌کن کویت.[۲۲]
بحرین

پایگاه شیخ عیسی، جفیر و بندر سلمان

  • تخریب مرکز مدیریت NSI، مرکز کنترل فرماندهی، انبارهای قطعات و مخازن سوخت ناوگان پنجم دریایی آمریکا.
  • انهدام سامانه‌های راداری پاتریوت، رادار کشف و کنترل هوایی و سامانه پدافندی C-RAM.
  • آسیب به آشیانه‌های هواپیمای جنگ الکترونیک P8، مراکز تعمیرات بالگرد و ساختمان استقرار نیروها.
  • انهدام دپوی شناورهای بدون سرنشین (شمپاد) و تخریب مرکز هوش مصنوعی.[۲۳]
اردن

پایگاه‌های الازرق، موفق‌السلطی، پرنس حسن و فرودگاه عقبه

  • تخریب مرکز فرماندهی و کنترل جدید آمریکا در غرب آسیا
  • انهدام و آسیب به شیلترها و رمپ‌های نگهداری جنگنده‌های F-15، F-16 و F-35 و پهپادهای راهبردی MQ9.[۲۴]
  • آسیب سنگین به بالگردهای عملیاتی بلک‌هاوک، هواپیماهای ترابری C17 و هواگردهای فرماندهی P8[۲۵]
  • آتش‌سوزی در مخازن سوخت و زاغه‌های موشکی و مهمات.[۲۶][۲۷]
عمان

بندر دقم، صخره‌های سلامه و منطقه غنم

  • انهدام رادار دوربرد هوایی FPS و رادارهای کنترل دریایی و هوایی مستقر در سواحل.
  • تخریب مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوخت‌رسانی ناوهای هواپیمابر.[۲۸][۲۹]
قطر

پایگاه هوایی العدید

  • انهدام یک سامانه راداری برد بلند ارتش آمریکا.
  • انهدام و آسیب جدی به چندین فروند هواپیمای راهبردی سوخت‌رسان آمریکایی.[۳۰]
سوریه

منطقه التنف

  • تخریب مرکز فرماندهی عملیات ویژه ارتش آمریکا.
  • انهدام یک سامانه راداری و چند فروند بالگرد عملیات ویژه.[۳۱]

پانویس

  1. «نقشه مسیرهای ایران و عمان در تنگه هرمز»، رویداد ۲۴.
  2. «مرحله هفدهم عملیات صاعقه ارتش؛ ادامه حملات پهپادهای ارتش به پایگاه‌های آمریکا در کویت»، وب‌سایت عصر ایران.
  3. «ببینید: تصاویر موج 17 تا 20 عملیات نصر2 منتشر شد»، خبرگزاری تسنیم.
  4. «تفاهم ایران و آمریکا | ترامپ: آتش‌بس با ایران تمام شده است»، وب‌سایت آفتاب.
  5. «آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز»، همشهری آنلاین.
  6. «اعتراف آمریکا به نقض آتش‌بس؛ سنتکام حمله به ایران را تأیید کرد»، خبرگزاری ایرنا.
  7. «حمله آمریکا به ایران امروز ۶ تیر ۱۴۰۵ / آتش‌بس نقض شد»، اقتصاد آنلاین.
  8. «حملات وحشیانه آمریکا در بامداد ۷تیر ۱۴۰۵؛ واکنش تند و هشدار آمیز ایران»، همشهری آنلاین.
  9. «نبرد تمدن‌ها در تنگه هرمز»، خبرگزاری تسنیم.
  10. «بن‌بست تنگه هرمز عمیق‌تر شد/ بازتاب جنگ علیه ایران در رسانه‌های جهان»، خبرگزاری مهر.
  11. «در روز نود و یکم آتش‌بس چه گذشت؟»، وب‌سایت انتخاب.
  12. «واکنش فوری بازارهای جهانی به اظهارات ترامپ دربارهٔ ایران/ نفت۹ درصد جهش کرد/ بورس آمریکا ریخت»، وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد.
  13. "ماذا نعرف عن حوادث القوات الأمریکیة فی الأردن؟"، الجزیره.
  14. “Iran War Live Updates: U.S. and Iran Edge Closer to Wider War After U.S. Service Members Killed”, New York Times.
  15. «آنچه گذشت؛ کشته شدن دو نظامی آمریکایی در حمله ایران به اردن؛ هگست: عزم ما راسخ‌تر شده است»، وب‌سایت بی‌بی‌سی.
  16. «آخرین آمار شهدا و مجروحان جنوب کشور در حملات اخیر»، خبرگزاری فرارو.
  17. «هدف گرفتن کریدورهای اوراسیایی ایران؛ پیامدهای حمله به پل راهبردی آق‌تکه‌خان»، خبرگزاری ایرنا.
  18. «در حملات شب گذشته آمریکا به ایران کدام زیرساخت‌ها آسیب دید؟»، خبر آنلاین.
  19. «صبحانه خبری، ۲۳ تیر ۱۴۰۵؛ از موج جدید حملات آمریکا علیه ایران برای سومین شب متوالی»، وب‌سایت انتخاب.
  20. «شبی که موشک‌های آمریکا به کودکان سرطانی رسید/انفجار در بیمارستان اهواز»، خبرگزاری تسنیم.
  21. «ضربات سنگین سپاه به آمریکا در منطقه؛ از تنگه هرمز تا بحرین و اردن، عملیات «نصر۲» با قدرت ادامه دارد»، خبرگزاری آوا.
  22. «کویت مدعی حملات ایران به نیروگاه و تأسیسات آب شیرین‌کن شد»، خبرگزاری فارس.
  23. «انهدام بتلکو و مرکزهوش مصنوعی بحرین؛ سپاه چشم دیجیتال آمریکا را کور کرد»، خبرگزاری تسنیم.
  24. «حمله سپاه به آشیانه جنگنده‌های اف ۱۵، ۱۶ و ۳۵ | پهپادهای راهبردی MQ9 آمریکا منهدم شد»، همشهری آنلاین.
  25. «حملات موشکی و پهپادی به بحرین، کویت، اردن و قطر»، خبرگزاری تسنیم.
  26. "صواریخ إیران أربکت دفاعاتها.. واشنطن تعلن مقتل جندیین وفقدان آخر بالأردن"، الجزیره.
  27. «قدردانی سپاه از اطلاعات مردم اردن»، خبرگزاری مهر.
  28. «پایگاه آمریکا و چند پل ارتباطی در بحرین، هدف حملات ارتش»، خبرگزاری فارس.
  29. «دور جدید حملات دشمن آمریکایی به پل‌ها و زیر ساخت‌های ایران/ بزرگ‌ترین حمله موشکی- پهپادی ایران به بحرین»، خبرگزاری تابناک.
  30. «سپاه: پایگاه العدید قطر و تجهیزات راهبردی آمریکا هدف قرار گرفت»، وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد.
  31. «حمله غافلگیرانه سپاه به مرکز فرماندهی عملیات ویژه دشمن در التنف سوریه»، خبرگزاری ایرنا.

منابع