برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۵۴: خط ۵۴:


== تولید پارچه‌های دوره قاجار در شهرهای مهم ==
== تولید پارچه‌های دوره قاجار در شهرهای مهم ==
مراکز مهم نساجی در دورهٔ قاجار، شهرهای کرمان، یزد، اصفهان و کاشان بود.<ref>شریعت پناهی، اروپایی‌ها و لباس ایرانیان، 1373ش، ص101.</ref> در یزد، پارچه زربفت و شال مخصوصی به نام شال ابریشم می‌بافتند که رنگ آن را از روناس، گل زعفران، نیل، پوست انار و زاج کبود تهیه می‌کردند.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1362ش، ص429.</ref> پارچه قدک در شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و بوشهر و پارچهٔ چهارخانه برای مصرف ملحفه در شهرهای یزد و اصفهان و پارچه دارایی (ایکات) در شهر یزد بافته می‌شد.<ref>طالب‌پور، پارچه و نساجی در ایران، 1386ش، ص79 و80.</ref> مهم‌ترین کارخانه‌های ابریشم‌بافی در شهرهای کاشان، یزد، اصفهان، تبریز و مشهد بودند.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1361ش، ص419 و 412.</ref> بیشترین پارچه‌های پنبه‌ای و ابریشمی در یزد تولید می‌شد.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1362ش، ص7.</ref> ابریشم در شهرهای یزد، کرمان و کاشان مصرف داخلی داشت؛ اما در شهرهای گیلان و آذربایجان به روسیه صادر می‌کردند.<ref>وکیل‌الساداتی و سعیدی، تاریخچه صنعت و هنر ترمه‌بافی، 1376ش، ص109.</ref> در اصفهان انواع پارچه‌های دوخته‌دوزی شده (ده یک دوزی، پیله‌دوزی، گلابتون‌دوزی و خاتمی‌دوزی)، پارچه قلمکار و نقاشی شده با موم و پارچه زری به‌خصوص زری اطلسی و دارایی می‌بافتند.<ref>افشار، یزد نامه، 1377ش، ص183.</ref>
مراکز مهم نساجی در دورهٔ قاجار، شهرهای [[کرمان]]، یزد، [[اصفهان]] و [[کاشان]] بود.<ref>شریعت پناهی، اروپایی‌ها و لباس ایرانیان، 1373ش، ص101.</ref> در یزد، پارچه زربفت و شال مخصوصی به نام شال ابریشم می‌بافتند که رنگ آن را از روناس، گل زعفران، نیل، پوست انار و زاج کبود تهیه می‌کردند.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1362ش، ص429.</ref> پارچه قدک در شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و بوشهر و پارچهٔ چهارخانه برای مصرف ملحفه در شهرهای یزد و اصفهان و پارچه دارایی (ایکات) در شهر یزد بافته می‌شد.<ref>طالب‌پور، پارچه و نساجی در ایران، 1386ش، ص79 و80.</ref> مهم‌ترین کارخانه‌های ابریشم‌بافی در شهرهای کاشان، یزد، اصفهان، تبریز و مشهد بودند.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1361ش، ص419 و 412.</ref> بیشترین پارچه‌های پنبه‌ای و ابریشمی در یزد تولید می‌شد.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1362ش، ص7.</ref> ابریشم در شهرهای یزد، کرمان و کاشان مصرف داخلی داشت؛ اما در شهرهای گیلان و آذربایجان به روسیه صادر می‌کردند.<ref>وکیل‌الساداتی و سعیدی، تاریخچه صنعت و هنر ترمه‌بافی، 1376ش، ص109.</ref> در اصفهان انواع پارچه‌های دوخته‌دوزی شده (ده یک دوزی، پیله‌دوزی، گلابتون‌دوزی و خاتمی‌دوزی)، پارچه قلمکار و نقاشی شده با موم و پارچه زری به‌خصوص زری اطلسی و دارایی می‌بافتند.<ref>افشار، یزد نامه، 1377ش، ص183.</ref>


== نقش و نگار پارچه‌های دوره قاجار ==
== نقش و نگار پارچه‌های دوره قاجار ==
خط ۶۷: خط ۶۷:
== انواع پارچه‌های مورد استفاده در دوره قاجار ==
== انواع پارچه‌های مورد استفاده در دوره قاجار ==
=== پارچه ابریشم ===
=== پارچه ابریشم ===
در دوره قاجار پارچه ابریشم با اسم‌های مختلفی وجود داشت که این اسم‌ها بر اساس نوع و مرغوبیت الیاف ابریشم، نوع تابیدن الیاف و بیشتر از همه فنون بافت تقسیم‌بندی شده بود.<ref>روح‌فر، هنر پارچه‌بافی در دوره قاجار، 1391ش، ص10.</ref> انواع ابریشم ایران، شامل شعربافی (بهترین نوع ابریشم)، اعلا (ابریشم درجه دو)، تاجری (کیفیت درجه سه)، تائی (ابریشم درجه سه)، علاقبندی دویل (ابریشمی دولا)، کج (ابریشم ضایعاتی) می‌شد.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1361ش، ص419 و 412.</ref> مهم‌ترین مراکز تولید و پرورش ابریشم در گیلان، مازندران، خراسان، آذربایجان، یزد و کاشان بود. ابریشم خام در ایران سه درجه داشت درجه اول که بهترین نوع بود «ابریشم»، درجه دوم «کرک» و درجه سوم «لاس» نام داشت.<ref>لمبتون، ایران عصر قاجار، 1375ش، ص155.</ref> در زمان فتحعلی‌شاه پارچه ابریشم ممتاز مخصوص ایران بود که آوردهٔ مالی زیادی برای ایران داشت؛ اما به‌خاطر بی‌توجهی‌ها از سوی مردم و حکومت، ابریشم را از خارج وارد می‌کردند.<ref>[https://www.magiran.com/paper/1038277/نساجی-در-عصر-قاجار-تولید-و-تجارت-پارچه طالب‌پور، «نساجی در عصر قاجار: تولید و تجارت پارچه»، 1390ش، ص81 .]</ref>
در دوره قاجار پارچه ابریشم با اسم‌های مختلفی وجود داشت که این اسم‌ها بر اساس نوع و مرغوبیت الیاف ابریشم، نوع تابیدن الیاف و بیشتر از همه فنون بافت تقسیم‌بندی شده بود.<ref>روح‌فر، هنر پارچه‌بافی در دوره قاجار، 1391ش، ص10.</ref> انواع ابریشم ایران، شامل شعربافی (بهترین نوع ابریشم)، اعلا (ابریشم درجه دو)، تاجری (کیفیت درجه سه)، تائی (ابریشم درجه سه)، علاقبندی دویل (ابریشمی دولا)، کج (ابریشم ضایعاتی) می‌شد.<ref>عیسوی، تاریخ اقتصادی ایران (عصر قاجار)، 1361ش، ص419 و 412.</ref> مهم‌ترین مراکز تولید و پرورش ابریشم در [[گیلان]]، [[مازندران]]، [[خراسان]]، آذربایجان، یزد و [[کاشان]] بود. ابریشم خام در ایران سه درجه داشت درجه اول که بهترین نوع بود «ابریشم»، درجه دوم «کرک» و درجه سوم «لاس» نام داشت.<ref>لمبتون، ایران عصر قاجار، 1375ش، ص155.</ref> در زمان فتحعلی‌شاه پارچه ابریشم ممتاز مخصوص ایران بود که آوردهٔ مالی زیادی برای ایران داشت؛ اما به‌خاطر بی‌توجهی‌ها از سوی مردم و حکومت، ابریشم را از خارج وارد می‌کردند.<ref>[https://www.magiran.com/paper/1038277/نساجی-در-عصر-قاجار-تولید-و-تجارت-پارچه طالب‌پور، «نساجی در عصر قاجار: تولید و تجارت پارچه»، 1390ش، ص81 .]</ref>


=== پارچه قلمکار ===
=== پارچه قلمکار ===