جز ویکی سازی
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:نقش تربیتی مادر.jpg|جایگزین=فستیوال بازی مادر و کودک در بیرجند |بندانگشتی|فستیوال بازی مادر و کودک در بیرجند]]
{{درشت|'''نقش تربیتی مادر'''}}؛ وظایف و مسئولیت‌های تربیتی تعریف شده برای جایگاه مادری.
{{درشت|'''نقش تربیتی مادر'''}}؛ وظایف و مسئولیت‌های تربیتی تعریف شده برای جایگاه مادری.


نقش تربیتی مادر برای زنان در محیط [[خانواده]] مهم‌ترین نقش دانسته می‌شود. همراهی [[کودک]] با مادر بیش از پدر است و کودک تا هفت سالگی بیش از هر کسی تحت تأثیر مادر و اخلاق و رفتار او قرار دارد و در صورتی که از سوی مادر مورد مهر و توجه قرار گیرد، فرمان‌بردار او می‌شود. در این صورت مادر می‌تواند تمام ساحت‌های تربیتی را به‌شکل موفقیت‌آمیزی اجرا کرده و کودک را به ثمر برساند.
نقش تربیتی [[مادر]] برای [[زنان]] در محیط [[خانواده]] مهم‌ترین نقش دانسته می‌شود. همراهی [[کودک]] با مادر بیش از پدر است و کودک تا هفت سالگی بیش از هر کسی تحت تأثیر مادر و اخلاق و رفتار او قرار دارد و در صورتی که از سوی مادر مورد مهر و توجه قرار گیرد، فرمان‌بردار او می‌شود. در این صورت مادر می‌تواند تمام ساحت‌های تربیتی را به‌شکل موفقیت‌آمیزی اجرا کرده و کودک را به ثمر برساند.


== مفهوم‌شناسی نقش تربیتی مادر ==
== مفهوم‌شناسی نقش تربیتی مادر ==
[[تربیت]] به‌معنای پروردن و ادب و [[اخلاق]] به کسی آموختن<ref>[https://vajehyab.com/?q=تربیت&f=amid عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ تربیت.]</ref> و در اصطلاح، شکوفایی استعدادها و به تکامل رساندن فرد است که عوامل لطیف نیز دارد و با اجبار و ارعاب نمی‌تواند قرین باشد.<ref>[http://www.mortezamotahari.com/fa/BookView.html?BookId=7081&BookArticleID=133383 «تربیت و فطرت و فرق تربیت با صنعت»، پایگاه جامع استاد شهید مرتضی مطهری.]</ref> هر یک از والدین در تربیت فرزندان نقش مهمی دارند؛ اما مادر به‌لحاظ عواطف و [[احساس|احساسات]]<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/4185?pageNumber=138&viewType=pdf&query=نقش%20تربیتی%20مادر شیرودی، نقش سیاسی اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1386ش، ص137-138.]</ref> و حضور بیشتر در کنار فرزندان، اولین مربی کودک و الگوی اصلی او است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1369272/بررسی-اثرات-ابزارهای-نوین-ناتوی-فرهنگی کاریزی، «بررسی اثرات ابزارهای نوین ناتوی فرهنگی بر نقش تربیتی مادری»، 1395ش، ص7.]</ref> به‌صورت فطری و طبیعی نیز تربیت کودک در انحصار مادر قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/146621/نقش-تربیتی-مادر-در-بازی-کودک?q=نقش%20%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa%db%8c% «نقش تربیتی مادر در بازی کودک»، 1362ش، ص45.]</ref>
[[تربیت]] به‌معنای پروردن و ادب و [[اخلاق]] به کسی آموختن<ref>[https://vajehyab.com/?q=تربیت&f=amid عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ تربیت.]</ref> و در اصطلاح، شکوفایی استعدادها و به تکامل رساندن فرد است که عوامل لطیف نیز دارد و با اجبار و ارعاب نمی‌تواند قرین باشد.<ref>[http://www.mortezamotahari.com/fa/BookView.html?BookId=7081&BookArticleID=133383 «تربیت و فطرت و فرق تربیت با صنعت»، پایگاه جامع استاد شهید مرتضی مطهری.]</ref> هر یک از والدین در تربیت فرزندان نقش مهمی دارند؛ اما [[مادر]] به‌لحاظ عواطف و [[احساس|احساسات]]<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/4185?pageNumber=138&viewType=pdf&query=نقش%20تربیتی%20مادر شیرودی، نقش سیاسی اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1386ش، ص137-138.]</ref> و حضور بیشتر در کنار فرزندان، اولین مربی کودک و الگوی اصلی او است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1369272/بررسی-اثرات-ابزارهای-نوین-ناتوی-فرهنگی کاریزی، «بررسی اثرات ابزارهای نوین ناتوی فرهنگی بر نقش تربیتی مادری»، 1395ش، ص7.]</ref> به‌صورت فطری و طبیعی نیز تربیت کودک در انحصار مادر قرار می‌گیرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/146621/نقش-تربیتی-مادر-در-بازی-کودک?q=نقش%20%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa%db%8c% «نقش تربیتی مادر در بازی کودک»، 1362ش، ص45.]</ref>


== اهمیت نقش مادر در تربیت فرزندان ==
== اهمیت نقش مادر در تربیت فرزندان ==
مهم‌ترین نقشی که زنان در محیط خانواده دارند، نقش تربیتی مادری است. کودک بیشتر زمان خود را با مادر می‌گذراند؛ بدین جهت [[نقش مادری]] برجسته‌تر از نقش پدری است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1369272/بررسی-اثرات-ابزارهای-نوین-ناتوی-فرهنگی کاریزی، «بررسی اثرات ابزارهای نوین ناتوی فرهنگی بر نقش تربیتی مادری»، 1395ش، ص7.]</ref> نقش تربیتی مادر در دوران کودکی و [[نقش تربیتی پدر]] در دوران [[نوجوانی]] پررنگ می‌شود. مادر اولین معلم [[کودک]] است. مادران با مسئولیت تربیتی که بر عهدهٔ آنان است، می‌توانند در سرنوشت یک جامعه دخیل باشند؛ مادری که فرزندان صالح و سالم تحویل جامعه می‌دهد، جامعه را به‌سوی خیر و صلاح پیش می‌برد و فرزند منحرف جامعه را به انحراف خواهد کشید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/114481/امام-خمینی-ره-و-نقش-مادر-در-تربیت حمصیان اتفاق، «امام خمینی (ره) و نقش مادر در تربیت»، 1381ش، ص10-11 و 13.]</ref>
مهم‌ترین نقشی که زنان در محیط [[خانواده]] دارند، نقش تربیتی [[مادری]] است. کودک بیشتر زمان خود را با مادر می‌گذراند؛ بدین جهت نقش مادری برجسته‌تر از نقش پدری است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1369272/بررسی-اثرات-ابزارهای-نوین-ناتوی-فرهنگی کاریزی، «بررسی اثرات ابزارهای نوین ناتوی فرهنگی بر نقش تربیتی مادری»، 1395ش، ص7.]</ref> نقش تربیتی مادر در دوران کودکی و نقش تربیتی پدر در دوران [[نوجوانی]] پررنگ می‌شود. مادر اولین معلم [[کودک]] است. مادران با مسئولیت تربیتی که بر عهدهٔ آنان است، می‌توانند در سرنوشت یک جامعه دخیل باشند؛ مادری که فرزندان صالح و سالم تحویل جامعه می‌دهد، جامعه را به‌سوی خیر و صلاح پیش می‌برد و فرزند منحرف جامعه را به انحراف خواهد کشید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/114481/امام-خمینی-ره-و-نقش-مادر-در-تربیت حمصیان اتفاق، «امام خمینی (ره) و نقش مادر در تربیت»، 1381ش، ص10-11 و 13.]</ref>


نقش مادر پیش از تولد تا پیش از دبستان کودک اهمیت زیادی دارد. برخورداری مادر از نعمت عاطفه و احساس در حد کمال آن، به او نیروی شگرفی برای حفاظت و تربیت می‌دهد. احساس امنیت و آرامش کودکان در [[خانه]] نیز وابسته به حضور مادر است. کودک در این سنین بیش از هر زمانی نیازمند محبت است که از لطافت روحی و عاطفی مادر سیراب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/146621/نقش-تربیتی-مادر-در-بازی-کودک?q=نقش%20%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa%db%8c% «نقش تربیتی مادر در بازی کودک»، 1362ش، ص45.]</ref> مادر نقش تربیتی ویژه‌ای در زمان [[بارداری]] و [[شیردهی مادر|شیردهی]] به مدت حداقل سی ماه دارد که پدر از آن محروم است. نقش تربیتی مادر در زمان‌های مختلف و ابعاد گوناگون تجلی می‌یابد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص191.]</ref>
نقش مادر پیش از تولد تا پیش از دبستان کودک اهمیت زیادی دارد. برخورداری مادر از نعمت عاطفه و احساس در حد کمال آن، به او نیروی شگرفی برای حفاظت و تربیت می‌دهد. احساس امنیت و آرامش کودکان در [[خانه]] نیز وابسته به حضور مادر است. کودک در این سنین بیش از هر زمانی نیازمند محبت است که از لطافت روحی و عاطفی مادر سیراب می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/146621/نقش-تربیتی-مادر-در-بازی-کودک?q=نقش%20%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa%db%8c% «نقش تربیتی مادر در بازی کودک»، 1362ش، ص45.]</ref> مادر نقش تربیتی ویژه‌ای در زمان [[بارداری]] و [[شیردهی مادر|شیردهی]] به مدت حداقل سی ماه دارد که پدر از آن محروم است. نقش تربیتی مادر در زمان‌های مختلف و ابعاد گوناگون تجلی می‌یابد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص191.]</ref>
خط ۱۸: خط ۱۷:


== نقش تربیتی مادر در دوران بارداری ==
== نقش تربیتی مادر در دوران بارداری ==
اخلاق و روحیات مادر در دوران بارداری بر جنین اثرگذار است و بازه زمانی نه ماههٔ بارداری در تمام عملکردهای فیزیکی، ذهنی، هوشی، حسی و روحی آنها تأثیر مستقیم دارد. سبک زندگی مادر در دوران بارداری، روح، ذهن و جسم کودک را می‌سازد. در صورتی که خواسته‌های مادر خواسته‌های خدایی باشد، جنین بار مثبت آن را حس کرده و ابعاد انسانی وجود او تقویت می‌شود و در صورتی که درخواست‌های خود را به خواسته‌های غیر الهی تنزل دهد، کودک نیز در آینده چنین خواهد کرد. کودک مفاهیم اعتقادی را از دوران بارداری از مادر می‌گیرد. مادر باید توجه داشته باشد که غذای حلال بخورد؛ زیرا حرام بودن غذا اثر وضعی نامطلوبی در رشد، تربیت و آینده فرزندش خواهد داشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1800196/نقش-تربیتی-مادر-بر-فرزندان-با-تاکید-بر-Ø§Û منصوری و نصیری، «نقش تربیتی مادر بر فرزندان با تأکید بر آیات و روایت»، 1400ش، ص93-89.]</ref>
اخلاق و روحیات مادر در دوران [[بارداری]] بر جنین اثرگذار است و بازه زمانی نه ماههٔ بارداری در تمام عملکردهای فیزیکی، ذهنی، هوشی، حسی و روحی آنها تأثیر مستقیم دارد. سبک زندگی مادر در دوران بارداری، روح، ذهن و جسم کودک را می‌سازد. در صورتی که خواسته‌های مادر خواسته‌های خدایی باشد، جنین بار مثبت آن را حس کرده و ابعاد انسانی وجود او تقویت می‌شود و در صورتی که درخواست‌های خود را به خواسته‌های غیر الهی تنزل دهد، کودک نیز در آینده چنین خواهد کرد. کودک مفاهیم اعتقادی را از دوران بارداری از مادر می‌گیرد. مادر باید توجه داشته باشد که غذای حلال بخورد؛ زیرا حرام بودن غذا اثر وضعی نامطلوبی در رشد، تربیت و آینده فرزندش خواهد داشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1800196/نقش-تربیتی-مادر-بر-فرزندان-با-تاکید-بر-Ø§Û منصوری و نصیری، «نقش تربیتی مادر بر فرزندان با تأکید بر آیات و روایت»، 1400ش، ص93-89.]</ref>


== اصول تربیت کودک تا سه سالگی ==
== اصول تربیت کودک تا سه سالگی ==
[[پرونده:نقش تربیتی مادر۱.jpg|جایگزین=مریلا زارع در نقش مادر در فیلم سینمایی چ|بندانگشتی|مریلا زارع در نقش مادر در فیلم سینمایی چ]]
* تمرکز بر تربیت فردی؛
* تمرکز بر تربیت فردی؛
* تغذیه صحیح با [[شیر مادر]]؛
* تغذیه صحیح با [[شیر مادر]]؛
خط ۴۵: خط ۴۳:


=== محبت به کودک ===
=== محبت به کودک ===
[[پرونده:نقش تربیتی مادر۲.jpg|جایگزین=کودک فلسطینی در آغوش مادر بعد از حمله رژیم صهیونیستی|بندانگشتی|کودک فلسطینی در آغوش مادر بعد از حمله رژیم صهیونیستی]]
رابطه مادر با فرزند باید بر پایه مهر و محبت شکل گیرد؛ چرا که محبت از نیازهای اولیه فرزند است و محبت مادرانه در تعیین سرنوشت کودک اهمیت بسیاری دارد و ویژگی‌های فردی کودک را نیز می‌سازد. با محبت کردن به کودک از بسیاری از جرم‌ها در آینده می‌توان جلوگیری کرد؛ زیرا بسیاری از بزهکاری‌ها ریشه در کمبود محبت خانوادگی دارد. مادر می‌تواند محبت خود را با بوسیدن، در [[آغوش مادر|آغوش]] گرفتن و نوازش فرزند نشان دهد. تربیت کودک در گرو پذیرش و حرف‌شنوی از مادر است که با محبت مادر اطمینان و اعتماد حاصل می‌شود و در پی آن کودک از مادر اطاعت می‌کند. از طرف دیگر محبت افراطی به کودک نیز آسیب‌زا است و موجب ضعف روحی، [[تکبر]]، زودرنجی و پرتوقعی کودک می‌شود. در محبت کردن اصل [[اعتدال]] را باید در نظر گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص194-197.]</ref>
رابطه مادر با فرزند باید بر پایه مهر و محبت شکل گیرد؛ چرا که محبت از نیازهای اولیه فرزند است و محبت مادرانه در تعیین سرنوشت کودک اهمیت بسیاری دارد و ویژگی‌های فردی کودک را نیز می‌سازد. با محبت کردن به کودک از بسیاری از جرم‌ها در آینده می‌توان جلوگیری کرد؛ زیرا بسیاری از بزهکاری‌ها ریشه در کمبود محبت خانوادگی دارد. مادر می‌تواند محبت خود را با بوسیدن، در [[آغوش مادر|آغوش]] گرفتن و نوازش فرزند نشان دهد. تربیت کودک در گرو پذیرش و حرف‌شنوی از مادر است که با محبت مادر اطمینان و اعتماد حاصل می‌شود و در پی آن کودک از مادر اطاعت می‌کند. از طرف دیگر محبت افراطی به کودک نیز آسیب‌زا است و موجب ضعف روحی، [[تکبر]]، زودرنجی و پرتوقعی کودک می‌شود. در محبت کردن اصل [[اعتدال]] را باید در نظر گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص194-197.]</ref>


خط ۵۴: خط ۵۱:


==== شیردهی: تغذیه جسمی و عاطفی ====
==== شیردهی: تغذیه جسمی و عاطفی ====
پس از تولد کودک [[شیردهی]] مادر به فرزند علاوه بر جنبه تغذیه، مبادلهٔ عاطفی و تقویت [[امنیت کودک|امنیتی کودک]] نیز هست. کودک حین شیرخوردن با شنیدن صدای قلب مادر آرام می‌شود. کودکانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، از نظر فکری، جسمی و روحی سالم‌ترند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1800196/نقش-تربیتی-مادر-بر-فرزندان-با-تاکید-بر-Ø§Û منصوری و نصیری، «نقش تربیتی مادر بر فرزندان با تأکید بر آیات و روایت»، 1400ش، ص93-94.]</ref> در آموزه‌های اسلامی نیز برای تشویق مادران به امر شیردهی اجر زیادی برای آن بیان شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/21/451 حرعاملی، وسائل‌الشیعه، 1409ق، ج21، ص451.]</ref>
پس از تولد کودک [[شیردهی مادر]] به فرزند علاوه بر جنبه تغذیه، مبادلهٔ عاطفی و تقویت [[امنیت کودک|امنیتی کودک]] نیز هست. کودک حین شیرخوردن با شنیدن صدای قلب مادر آرام می‌شود. کودکانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، از نظر فکری، جسمی و روحی سالم‌ترند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1800196/نقش-تربیتی-مادر-بر-فرزندان-با-تاکید-بر-Ø§Û منصوری و نصیری، «نقش تربیتی مادر بر فرزندان با تأکید بر آیات و روایت»، 1400ش، ص93-94.]</ref> در آموزه‌های اسلامی نیز برای تشویق مادران به امر شیردهی اجر زیادی برای آن بیان شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/21/451 حرعاملی، وسائل‌الشیعه، 1409ق، ج21، ص451.]</ref>


==== تأثیر حالات روحی مادر بر فرزند از طریق شیر ====
==== تأثیر حالات روحی مادر بر فرزند از طریق شیر ====
خط ۶۹: خط ۶۶:


=== تربیت دینی ===
=== تربیت دینی ===
[[پرونده:نقش تربیتی مادر۳.jpg|جایگزین=مراسم دعای عرفه در حرم مطهر امام خمینی (س)|بندانگشتی|مراسم دعای عرفه در حرم مطهر امام خمینی (س)]]
بهترین زمان برای [[تربیت دینی]] فرزندان آغاز کودکی است؛ زمانی که ذهن و روح گنجایش پذیرش ابتدائیات دربارهٔ خدا را دارد و هنوز ذهن او با عوامل محیطی آلوده نشده است. در این زمان مادر می‌تواند با رفتار خود، انجام اعمال عبادی در برابر کودک، بیان داستان‌ها و آفرینش الهی، کودک را در مسیر تربیت دینی قرار دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص198-200.]</ref>
بهترین زمان برای [[تربیت دینی]] فرزندان آغاز کودکی است؛ زمانی که ذهن و روح گنجایش پذیرش ابتدائیات دربارهٔ خدا را دارد و هنوز ذهن او با عوامل محیطی آلوده نشده است. در این زمان مادر می‌تواند با رفتار خود، انجام اعمال عبادی در برابر کودک، بیان داستان‌ها و آفرینش الهی، کودک را در مسیر تربیت دینی قرار دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، ص198-200.]</ref>


خط ۹۸: خط ۹۴:


==== بازی ====
==== بازی ====
[[پرونده:نقش تربیتی مادر۴.jpg|جایگزین=کارگاه مادر و کودک در مرکز شماره ۸ کانون استان تهران |بندانگشتی|کارگاه مادر و کودک در مرکز شماره ۸ کانون استان تهران]]
مادر موظف است بازی‌های کودک را جهت‌دهی کند و نوع آن را برای [[کودک]] انتخاب کند و از میان [[بازی]]‌ها به اصلاح کودک اقدام کند و نقایص کودک را برطرف و راه و رسم اخلاق را به او بیاموزد و از دل بازی‌ها، قوانین گروهی، شکل، رنگ، حجم اشیا، مهارت‌ها و توانایی‌های کودک، شیوه همکاری با دیگران، پاسخگویی در برابر محبت دیگران، روابط اجتماعی و [[صبر]] هنگام شکست را برای کودک بیاموزد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، 207-204.]</ref>
مادر موظف است بازی‌های کودک را جهت‌دهی کند و نوع آن را برای [[کودک]] انتخاب کند و از میان [[بازی]]‌ها به اصلاح کودک اقدام کند و نقایص کودک را برطرف و راه و رسم اخلاق را به او بیاموزد و از دل بازی‌ها، قوانین گروهی، شکل، رنگ، حجم اشیا، مهارت‌ها و توانایی‌های کودک، شیوه همکاری با دیگران، پاسخگویی در برابر محبت دیگران، روابط اجتماعی و [[صبر]] هنگام شکست را برای کودک بیاموزد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/794881/نقش-مادر-در-تربیت-فرزند?q=نقش%20تربیتی%20%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%b برجی‌نژاد، «نقش مادر در تربیت فرزند»، 1389ش، 207-204.]</ref>