(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''بهشت غرب'''؛ مدینه فاضله و قبله آمال شیفتگان غرب.  
'''بهشت غرب'''؛ مدینه فاضله و قبله آمال شیفتگان<ref group="دیدگاه">تعبیر جهت گیری آشکار دارد</ref> غرب.  


«بهشت غرب»، تمدن غربی را در قالب تصویری آرمانی و کعبه آمال جلوه می‌دهد و آن را یگانه راه نجات از عقب‌ماندگی معرفی می‌کند. مواجهۀ جوامع شرقی، به‌ویژه ایران، با تمدن غربی یکی از پرچالش‌ترین مباحث تاریخ در دو قرن اخیر به شمار می‌رود. از قرن نوزدهم، مفهوم «غرب» برای بخشی از تحصیل‌کردگان و منورالفکران به «انگاره‌ای بهشت‌گونه» تبدیل شد. این تصویر که ریشه در سیاست‌های استعماری، ناآگاهی و خودتحقیری بعضی از نخبگان داشت، پیامدهایی چون خودباختگی فرهنگی و نفی هویت ملی را به دنبال آورد.  
بهشت غرب، تمدن غربی را در قالب تصویری آرمانی و کعبه آمال جلوه می‌دهد و آن را یگانه<ref group="دیدگاه">تعابیر یگانه براساس منطق ویکی نگاری درست نیست. نباید در هندسه مدعیاتی مطرح شود که نیازمند مستند است. یگانه از آن زمره است. هندسه بحث در حقیقت معرفی کلیت مقاله است تا خواننده های مختلف را به خود جلب کند. نگارش هندسه خیلی نیازمند دقت است تا از همان ابتدا مشتری فرار نکند. </ref> راه نجات از عقب‌ماندگی معرفی می‌کند. مواجهۀ جوامع شرقی، به‌ویژه ایران، با تمدن غربی یکی از پرچالش‌ترین مباحث تاریخ در دو قرن اخیر به شمار می‌رود<ref group="دیدگاه">ادعایی است که باید در متن مقاله مستند سازی شده باشد. </ref>. از قرن نوزدهم، مفهوم «غرب» برای بخشی از تحصیل‌کردگان و منورالفکران به «انگاره‌ای بهشت‌گونه» تبدیل شد. این تصویر که ریشه در سیاست‌های استعماری، ناآگاهی و [[خودتحقیری]] بعضی از نخبگان داشت، پیامدهایی چون خودباختگی فرهنگی و نفی هویت ملی را به دنبال آورد.  


== '''مفهوم‌شناسی''' ==
== '''مفهوم‌شناسی''' ==
«بهشت غرب» تصویری آرمانی، بی‌نقص و ایده‌آل از تمدن غربی<ref>بذرافشان، سید محمد کاظم یزدی فقیه دور اندیش: فقیه دور اندیش، ۱۳۷۶ش، ص۱۲.</ref> است<ref>یثربی، «غرب‌زدگی چیست و غرب‌زده کیست؟»، وب‌سایت تبیان.</ref> که در نقطه مقابل جامعه خودی با فرهنگ بومی و باورهای دینی قرار می‌گیرد.<ref>توکلیان، «مهندس بازرگان و مقوله غرب»، ۱۳۷۵ش، ص۵۱.</ref>
بهشت غرب تصویری آرمانی، بی‌نقص و ایده‌آل از تمدن غربی<ref group="دیدگاه">من به منبع دسترسی ندارم که چک کنم، ولی عنوان آن با تعریف مدخل سنخیت ندارد. حتما منبع چک شود. </ref><ref>بذرافشان، سید محمد کاظم یزدی فقیه دور اندیش: فقیه دور اندیش، ۱۳۷۶ش، ص۱۲.</ref> است<ref>یثربی، «غرب‌زدگی چیست و غرب‌زده کیست؟»، وب‌سایت تبیان.</ref> که در نقطه مقابل جامعه خودی با فرهنگ بومی و باورهای دینی قرار می‌گیرد.<ref>توکلیان، «مهندس بازرگان و مقوله غرب»، ۱۳۷۵ش، ص۵۱.</ref><ref group="دیدگاه">وقعا در این کتاب بهشت غرب تعریف شده؟ </ref>


غرب در نگاه پژوهشگران و تاریخ‌نگاران، مفهومی چندوجهی است که می‌توان آن را از منظرهای جغرافیایی، سیاسی و تاریخی-فرهنگی مورد بررسی قرار داد. مفهوم غربِ در معنای تاریخی ـ فرهنگی آن، معمولاً به ریشه‌های تمدنی یونان باستان در حدود سده‌های ششم و هفتم پیش از میلاد بازگردانده می‌شود<ref>زرشناس، مبانی نظری غرب مدرن، ۱۳۹۴ش، ص۲۲.</ref> که در روند تحول خود، میراث روم، اقوام اروپای شمالی و سپس جوامع مهاجرنشین در آمریکای شمالی و استرالیا و حتی ژاپن را نیز دربر گرفت.<ref>زرشناس، توسعه، ۱۳۹۲ش، ص۴۸.</ref> از نظر برخی پژوهشگران، کشورهایی مانند چین، کره جنوبی، تایوان، هنگ کنگ و مالزی که تنها وجوهی از تمدن غربی را اقتباس کرده‌اند، در دسته غرب جای نگرفته و صرفاً از جنبه‌هایی از آن تأثیر پذیرفته‌اند.<ref>زرشناس، توسعه، ۱۳۹۲ش، ص۵۲.</ref>
غرب در نگاه پژوهشگران و تاریخ‌نگاران، مفهومی چندوجهی است که می‌توان آن را از منظرهای جغرافیایی، سیاسی و تاریخی-فرهنگی مورد بررسی قرار داد. مفهوم غربِ در معنای تاریخی ـ فرهنگی آن، معمولاً به ریشه‌های تمدنی یونان باستان در حدود سده‌های ششم و هفتم پیش از میلاد بازگردانده می‌شود<ref>زرشناس، مبانی نظری غرب مدرن، ۱۳۹۴ش، ص۲۲.</ref> که در روند تحول خود، میراث روم، اقوام اروپای شمالی و سپس جوامع مهاجرنشین در آمریکای شمالی و استرالیا و حتی ژاپن را نیز دربر گرفت.<ref>زرشناس، توسعه، ۱۳۹۲ش، ص۴۸.</ref> از نظر برخی پژوهشگران، کشورهایی مانند چین، کره جنوبی، تایوان، هنگ کنگ و مالزی که تنها وجوهی از تمدن غربی را اقتباس کرده‌اند، در دسته غرب جای نگرفته و صرفاً از جنبه‌هایی از آن تأثیر پذیرفته‌اند.<ref>زرشناس، توسعه، ۱۳۹۲ش، ص۵۲.</ref><ref group="دیدگاه">دستخوش خطای شناختی شده اید. اول اینکه شما رفتید سراغ تعریف غرب. در حالیکه مدخل شما بهشت غرب است نه غرب. </ref>


جوامع شرقی<ref>بلاوت، غرب چگونه غرب شد، 1392ش، ص13.</ref> در نخستین مواجهه گسترده خود با این حوزه تمدنی، به‌ویژه در قرن نوزدهم، دچار نوعی شیفتگی نسبت به جلوه‌های ظاهری و دستاوردهای مادی غرب شدند.<ref>یثربی، «غربزدگی چیست و غربزده کیست؟»، وب‌سایت تبیان.</ref> در نتیجه این نگرش، غرب برای برخی افراد به‌صورت نوعی «بهشت موعود» بازنمایی شد؛<ref>«دیوار غرب‌گرایی در ذهن ایرانی ترک برداشته است»، خبرگزاری دانشجو.</ref> بهشتی که در آن، ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کارآمد، شهرهای مدرن، برج‌های بلند، خودروهای پیشرفته، سبک زندگی متفاوت و مردمانی آگاه‌تر و متمدن‌تر تصوّر می‌شوند.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۶۵.</ref>
جوامع شرقی<ref>بلاوت، غرب چگونه غرب شد، 1392ش، ص13.</ref> در نخستین مواجهه گسترده خود با این حوزه تمدنی، به‌ویژه در قرن نوزدهم، دچار نوعی شیفتگی نسبت به جلوه‌های ظاهری و دستاوردهای مادی غرب شدند.<ref>یثربی، «غربزدگی چیست و غربزده کیست؟»، وب‌سایت تبیان.</ref> در نتیجه این نگرش، غرب برای برخی افراد به‌صورت نوعی «بهشت موعود» بازنمایی شد؛<ref>«دیوار غرب‌گرایی در ذهن ایرانی ترک برداشته است»، خبرگزاری دانشجو.</ref> بهشتی که در آن، ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کارآمد، شهرهای مدرن، برج‌های بلند، خودروهای پیشرفته، سبک زندگی متفاوت و مردمانی آگاه‌تر و متمدن‌تر تصوّر می‌شوند.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۶۵.</ref>


در این انگاره، دستیابی به این وضعیت مطلوب، تنها از طریق مهاجرت یا الگوبرداری از سبک زندگی غربی ممکن دانسته می‌شود.<ref>«دیوار غرب‌گرایی در ذهن ایرانی ترک برداشته است»، خبرگزاری دانشجو.</ref> بر پایه این تصوّر، برخی افراد با وجود برخورداری از سرمایه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه، اما حاضر هستند برای سکونت در این فضای آرمانی، حتی به بهای کاهش منزلت اجتماعی، در آن فضای آرمانی زندگی کنند.<ref>محسن‌زاده و دیگران، «بررسی نگرش ایرانیان به مهاجرت، با تکیه‌بر کلان‌داده فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی (توییتر، اینستاگرام و تلگرام)</ref>
در این انگاره، دستیابی به این وضعیت مطلوب، تنها از طریق مهاجرت یا الگوبرداری از سبک زندگی غربی ممکن دانسته می‌شود.<ref>«دیوار غرب‌گرایی در ذهن ایرانی ترک برداشته است»، خبرگزاری دانشجو.</ref> بر پایه این تصوّر، برخی افراد با وجود برخورداری از سرمایه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه، اما حاضر هستند برای سکونت در این فضای آرمانی، حتی به بهای کاهش منزلت اجتماعی، در آن فضای آرمانی زندگی کنند.<ref group="دیدگاه">منبع ناقص درج شده است. </ref><ref>محسن‌زاده و دیگران، «بررسی نگرش ایرانیان به مهاجرت، با تکیه‌بر کلان‌داده فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی (توییتر، اینستاگرام و تلگرام)</ref><ref group="دیدگاه">جای پاراگراف سوم و چهارم اینجا نیست. چون قبول غرب ب عنوان بهشت غیر از تعریف واژه بهشت غرب است. شما در اینجا در مقام تعریف و معرفی هستید. نه تصدیق و قبول و یا رد آن. هر بحث در جای خودش مطرح شود. </ref>


== بعضی از مظاهر بهشت غرب ==
== بعضی از مظاهر بهشت غرب ==
تصور غرب به عنوان «بهشت» و کمال مطلوب، در ابعاد مختلف فکری، فرهنگی، هویتی و اقتصادی جوامع شرقی بروز می‌یابد. بعضی از مظاهر و مصادیق این شیفتگی و خودباختگی عبارتند از:
تصور غرب به عنوان «بهشت» و کمال مطلوب، در ابعاد مختلف فکری، فرهنگی، هویتی و اقتصادی جوامع شرقی<ref group="دیدگاه">کدام جوامع شرقی؟ حکم کلی نکنید. </ref> بروز می‌یابد. بعضی از مظاهر و مصادیق این شیفتگی و خودباختگی<ref group="دیدگاه">شیفتگی و خودباختگی تقریبا یکی است. تکرار معنایی لازم نیست</ref> عبارتند از:


'''وابستگی فکری و معرفتی''': پذیرش مطلق<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۲۰.</ref> و غیرانتقادی اندیشه‌های غربی<ref>اعرافی، ''وحدت حوزه و دانشگاه''، 1398ش، ص 129.</ref> و انحصار معیارهای موفقیت،<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> عقلانیت<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> و توسعه به استانداردهای غرب.<ref>بذرافشان، سید محمد کاظم یزدی فقیه دور اندیش: فقیه دور اندیش، 1376ش، ص۱۲.</ref>
'''وابستگی فکری و معرفتی''': پذیرش مطلق<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۲۰.</ref> و غیرانتقادی اندیشه‌های غربی<ref>اعرافی، ''وحدت حوزه و دانشگاه''، 1398ش، ص 129.</ref> و انحصار معیارهای موفقیت،<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> عقلانیت<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> و توسعه به استانداردهای غرب.<ref>بذرافشان، سید محمد کاظم یزدی فقیه دور اندیش: فقیه دور اندیش، 1376ش، ص۱۲.</ref>


'''ازخودبیگانگی فرهنگی''': تقلید در سبک زندگی،<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۱۹.</ref> مصرف‌گرایی نمایشیِ کالاهای غربی جهت کسب تشخّص<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۱۸.</ref> و تحقیر مؤلفه‌های هویت ملی مانند زبان و خط مادری.<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۳.</ref>
'''ازخودتحقیری فرهنگی''': تقلید در سبک زندگی،<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۱۹.</ref> مصرف‌گرایی نمایشیِ کالاهای غربی جهت کسب تشخّص<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۳۱۸.</ref> و تحقیر مؤلفه‌های هویت ملی مانند زبان و خط مادری.<ref>شریعتی، چه باید کرد، ۱۳۸۰ش، ص۲۷۳.</ref>


'''مطلق‌انگاری اقتصادی و سیاسی''': پندار غرب به عنوان بهشت اقتصادی دنیا<ref>رضوان پور، نظریه پردازی درباره آینده جهان، ص۳۳.</ref> و یگانه الگوی بی‌نقصِ رفاه و آزادی،<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> توأم با نادیده‌انگاری چالش‌های درونی و پیامدهای تاریخی آن.<ref>ابوطالبی، ارتجاع روشنفکری بعد از انقلاب اسلامی،  ۱۳۸۷ش، ص۱۶۳.</ref>
'''مطلق‌انگاری اقتصادی و سیاسی''': پندار غرب به عنوان بهشت اقتصادی دنیا<ref>رضوان پور، نظریه پردازی درباره آینده جهان، ص۳۳.</ref> و یگانه الگوی بی‌نقصِ رفاه و آزادی،<ref>موسوی، «غرب‌زدگی و ریشه‌های روانی، فلسفی و تمدنی»، وب‌سایت دانشگاه فرهنگیان.</ref> توأم با نادیده‌انگاری چالش‌های درونی و پیامدهای تاریخی آن.<ref>ابوطالبی، ارتجاع روشنفکری بعد از انقلاب اسلامی،  ۱۳۸۷ش، ص۱۶۳.</ref>
خط ۲۴: خط ۲۴:
شکل‌گیری تصویر آرمانی از غرب در ذهن جوامع شرقی، محصول یک فرایند چندوجهی است.  
شکل‌گیری تصویر آرمانی از غرب در ذهن جوامع شرقی، محصول یک فرایند چندوجهی است.  


۱. '''سیاست‌های استعماری''':مطالعات شرق‌شناسانه از منظر بسیاری از پژوهشگران، ابزاری در خدمت استعمار و فرآیندی برای هویت‌بخشی به اروپا<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص۲۸.</ref> محسوب می‌شود.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش،</ref> از این منظر، شکل‌گیری دانش شرق‌شناسی<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص۲۸.</ref> از سیاست‌های استعماری غرب برای تصویرسازی بهشت از غرب<ref>آل احمد، غرب‌زدگی، ص133.</ref> و یکی از سازوکارها و ابزارهای اصلی غرب برای بازنمایی خود به عنوان قطب قدرت و مظهر عقلانیت و ثروت<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص29.</ref> با برترین مردمان و متمدن‌ترین نژاد بوده است.
۱. '''سیاست‌های استعماری''':مطالعات شرق‌شناسانه از منظر بسیاری از پژوهشگران، ابزاری در خدمت استعمار و فرآیندی برای هویت‌بخشی به اروپا<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص۲۸.</ref> محسوب می‌شود.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش.</ref> از این منظر، شکل‌گیری دانش شرق‌شناسی<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص۲۸.</ref> از سیاست‌های استعماری غرب برای تصویرسازی بهشت از غرب<ref>آل احمد، غرب‌زدگی، ص133.</ref> و یکی از سازوکارها و ابزارهای اصلی غرب برای بازنمایی خود به عنوان قطب قدرت و مظهر عقلانیت و ثروت<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص29.</ref> با برترین مردمان و متمدن‌ترین نژاد بوده است.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>


از سوی دیگر، غرب از طریق دانش شرق‌شناسی، ملل شرق را با نگاهی تحقیرآمیز و به عنوان نماد عقب‌ماندگی و توحش بازتعریف می‌کند.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش،</ref> این بازآفرینیِ شرق به عنوان موجوداتی بی‌منطق، مستبد و بدوی، از طریق قالب‌های متنوعی نظیر رمان‌ها، سفرنامه‌ها و گزارش‌های خبری صورت گرفته<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص30.</ref> و حتی در آثار نظریه‌پردازان برجسته‌ای چون ماکس وبر<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص31.</ref> و کارل مارکس<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص32.</ref> نیز بازتاب یافته است.
از سوی دیگر، غرب از طریق دانش شرق‌شناسی، ملل شرق را با نگاهی تحقیرآمیز و به عنوان نماد عقب‌ماندگی و توحش بازتعریف می‌کند.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش.</ref> این بازآفرینیِ شرق به عنوان موجوداتی بی‌منطق، مستبد و بدوی، از طریق قالب‌های متنوعی نظیر رمان‌ها، سفرنامه‌ها و گزارش‌های خبری صورت گرفته<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص30.</ref> و حتی در آثار نظریه‌پردازان برجسته‌ای چون ماکس وبر<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص31.</ref> و کارل مارکس<ref>ثمودی پیله‌ورد، خودمرکز پنداری غرب، ۱۳۹۹ش، ص32.</ref> نیز بازتاب یافته است.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>


بنابر ادعای برخی محققان، با روشن شدن ماهیت استعماری دانش شرق‌شناسی، امروزه «مطالعات قومی و منطقه‌ای» جایگزین آن شده و همان اهداف را بر عهده گرفته است؛ مؤید این ادعا، تمرکز پژوهشی دانشکده‌های مطالعات قومی و منطقه‌ای در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر غربی بر کشورهای جهان سوم است.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش،</ref>
بنابر ادعای برخی محققان، با روشن شدن ماهیت استعماری دانش شرق‌شناسی، امروزه «مطالعات قومی و منطقه‌ای» جایگزین آن شده و همان اهداف را بر عهده گرفته است؛ مؤید این ادعا، تمرکز پژوهشی دانشکده‌های مطالعات قومی و منطقه‌ای در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر غربی بر کشورهای جهان سوم است.<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش.</ref>


۲. '''تصویرسازی رسانه‌ای''': رسانه‌ها و فضای مجازی قدرت بالایی در جهت‌دهی به تصورات و آرمان‌پردازی‌های ذهنی ما از جهان دارند.<ref>عربستانی، «در مساله مهاجرت باید به آرزومندی مردم توجه کنیم»، وب‌سایت خبری شفقنا.</ref> به باور برخي كارشناسان، غربی‌ها در قالب پروژه‌های مطالعاتی و با کمک روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و مورخان، نقاط ضعف ملت‌ها را شناسایی کرده و راه تسلط فرهنگی را از طریق تولیدات رسانه‌ای هموار می‌کنند.<ref>جعفری، جلوه‌ی اهل خراسان، ۱۳۹۳ش، ص۲۰۶.</ref>
۲. '''تصویرسازی رسانه‌ای''': رسانه‌ها و فضای مجازی قدرت بالایی در جهت‌دهی به تصورات و آرمان‌پردازی‌های ذهنی ما از جهان دارند.<ref>عربستانی، «در مساله مهاجرت باید به آرزومندی مردم توجه کنیم»، وب‌سایت خبری شفقنا.</ref> به باور برخي كارشناسان، غربی‌ها در قالب پروژه‌های مطالعاتی و با کمک روان‌شناسان، جامعه‌شناسان و مورخان، نقاط ضعف ملت‌ها را شناسایی کرده و راه تسلط فرهنگی را از طریق تولیدات رسانه‌ای هموار می‌کنند.<ref>جعفری، جلوه‌ی اهل خراسان، ۱۳۹۳ش، ص۲۰۶.</ref>
خط ۵۱: خط ۵۱:
'''مهاجرت''': [[مهاجرت]] از منظر جامعه‌شناسی، می‌تواند از عوامل متعددی نظیر انگیزه‌های اقتصادی، تحصیلی و سیاسی نشات گیرد. با این حال، در دهه‌های اخیر، شکل‌گیریِ «تصویرِ آرمانی» از جوامع غربی و رؤیای رسیدن به آن،<ref>«واقعیت‌های تلخ زندگی در غرب از زبان مهاجران ایرانی؛ از بهشتی که دنبالش بودیم خبری نیست»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.</ref> به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در تصمیم‌گیری برای مهاجرت شناسایی شده است.<ref>قوشچی، جامعه‌شناسی چشم و هم‌چشمی، 1396ش، ص۷۰.</ref> در یک مورد از مطالعه بر روی دانشجو-مهاجران ایرانی، مشاهده شد بسیاری از آنان تحت‌تأثیر تصاویر رؤیا‌گونه‌ای که در ذهن آن‌ها جای گرفته بود به غرب مهاجرت کردند.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۷۸.</ref>جامعه‌ای که مردمان آن به مهاجرت می‌اندیشند دچار نوعی انفعال اجتماعی می‌شود، [[توانایی حل مسئله]] از بین می‌رود و هر مسئله‌ای برای آنها به بحران تبدیل می‌شود.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۵۳.</ref>
'''مهاجرت''': [[مهاجرت]] از منظر جامعه‌شناسی، می‌تواند از عوامل متعددی نظیر انگیزه‌های اقتصادی، تحصیلی و سیاسی نشات گیرد. با این حال، در دهه‌های اخیر، شکل‌گیریِ «تصویرِ آرمانی» از جوامع غربی و رؤیای رسیدن به آن،<ref>«واقعیت‌های تلخ زندگی در غرب از زبان مهاجران ایرانی؛ از بهشتی که دنبالش بودیم خبری نیست»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.</ref> به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در تصمیم‌گیری برای مهاجرت شناسایی شده است.<ref>قوشچی، جامعه‌شناسی چشم و هم‌چشمی، 1396ش، ص۷۰.</ref> در یک مورد از مطالعه بر روی دانشجو-مهاجران ایرانی، مشاهده شد بسیاری از آنان تحت‌تأثیر تصاویر رؤیا‌گونه‌ای که در ذهن آن‌ها جای گرفته بود به غرب مهاجرت کردند.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۷۸.</ref>جامعه‌ای که مردمان آن به مهاجرت می‌اندیشند دچار نوعی انفعال اجتماعی می‌شود، [[توانایی حل مسئله]] از بین می‌رود و هر مسئله‌ای برای آنها به بحران تبدیل می‌شود.<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۵۳.</ref>


'''غرب‌زدگی''': [[غرب‌زدگی]] به معنای دلبستگی کورکورانه و نامعقول به تمدن غرب است. این شیفتگی که با اعتماد بی‌دریغ و خامی همراه است،<ref>شایگان، آسیا در برابر غرب، ۱۳۹۹ش، ص۵۷.</ref> مانع از شناخت عمیق و راهیابی به کانون محرک تفکر غربی می‌شود. از نگاه بعضی کارشناسان مطالعات فرهنگی، فرد غرب‌زده نه به تفکر غربی راه می‌یابد و نه پیوندی با میراث قومی خود دارد و به اصطلاح از آنجا رانده و از اینجا مانده می‌شود.<ref>شایگان، آسیا در برابر غرب، ۱۳۹۹ش، ص۵۷.</ref>
'''غرب‌زدگی''': [[غرب‌زدگی]] به معنای دلبستگی کورکورانه و نامعقول به تمدن غرب است<ref group="دیدگاه">با بهشت غرب چه تفاوتی دارد؟</ref>. این شیفتگی که با اعتماد بی‌دریغ و خامی همراه است،<ref>شایگان، آسیا در برابر غرب، ۱۳۹۹ش، ص۵۷.</ref> مانع از شناخت عمیق و راهیابی به کانون محرک تفکر غربی می‌شود. از نگاه بعضی کارشناسان مطالعات فرهنگی، فرد غرب‌زده نه به تفکر غربی راه می‌یابد و نه پیوندی با میراث قومی خود دارد و به اصطلاح از آنجا رانده و از اینجا مانده می‌شود.<ref>شایگان، آسیا در برابر غرب، ۱۳۹۹ش، ص۵۷.</ref>


'''انکار تمدن بومی و تحقیر مؤلفه‌های دینی''': بعضی تجربه‌های تاریخی نشان داده، شیفتگی به غرب باعث می‌شود افراد نه‌تنها تمدن گذشته‌ی خود مانند تمدن ایران اسلامی را انکار کنند،<ref>ابوطالبی، ارتجاع روشنفکری بعد از انقلاب اسلامی،  ۱۳۸۷ش، ص۱۶۸.</ref> بلکه مظاهر دینی و فرهنگی بومی را نیز متروک بدانند. برای مثال، زبان دینی مانند عربی، ارزش خود را از دست داده و زبان‌های غربی صرفاً به دلیل تعلق به «دنیای متمدن» رواج و برتری می‌یابند.<ref>جعفریان، «صد سالگی حوزه: مجموعه مقالات به مناسبت صد ساله شدن حوزه علمیه قم نوروز ۱۳۰۱-۱۴۰۱»، ۱۴۰۰ش، ج۲، ص۵۹۶.</ref>
'''انکار تمدن بومی و تحقیر مؤلفه‌های دینی''': بعضی تجربه‌های تاریخی نشان داده، شیفتگی به غرب باعث می‌شود افراد نه‌تنها تمدن گذشته‌ی خود مانند تمدن ایران اسلامی را انکار کنند،<ref>ابوطالبی، ارتجاع روشنفکری بعد از انقلاب اسلامی،  ۱۳۸۷ش، ص۱۶۸.</ref> بلکه مظاهر دینی و فرهنگی بومی را نیز متروک بدانند. برای مثال، زبان دینی مانند عربی، ارزش خود را از دست داده و زبان‌های غربی صرفاً به دلیل تعلق به «دنیای متمدن» رواج و برتری می‌یابند.<ref>جعفریان، «صد سالگی حوزه: مجموعه مقالات به مناسبت صد ساله شدن حوزه علمیه قم نوروز ۱۳۰۱-۱۴۰۱»، ۱۴۰۰ش، ج۲، ص۵۹۶.</ref>
خط ۶۸: خط ۶۸:
نگاه به غرب به‌عنوان «بهشت موعود»، با نقدهای جدی جامعه‌شناسان و پژوهشگران مواجه شده است. برخی منتقدان، انگاره بهشت غرب را، با ضرب‌المثل «[[مرغ همسایه غاز است]]» مقایسه کرده<ref>محمدی، «خودتحقیری، علل و عوامل داخلی و درمان»، 1401ش، ص54.</ref> و معتقدند، این تصویر از «غربِ ایده‌آل»، محصولِ [[خودتحقیری]] و ناآگاهی از واقعیت‌های جوامع غربی و ضعف در سواد رسانه‌ای است.<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref>
نگاه به غرب به‌عنوان «بهشت موعود»، با نقدهای جدی جامعه‌شناسان و پژوهشگران مواجه شده است. برخی منتقدان، انگاره بهشت غرب را، با ضرب‌المثل «[[مرغ همسایه غاز است]]» مقایسه کرده<ref>محمدی، «خودتحقیری، علل و عوامل داخلی و درمان»، 1401ش، ص54.</ref> و معتقدند، این تصویر از «غربِ ایده‌آل»، محصولِ [[خودتحقیری]] و ناآگاهی از واقعیت‌های جوامع غربی و ضعف در سواد رسانه‌ای است.<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref>


این متخصصان در تقابل با چالش‌های انگاره‌ی بهشت غرب، ضمن ضروری دانستنِ ارتقای [[سواد رسانه‌ای]] و بازنماییِ دقیقِ چالش‌های اجتماعی، اخلاقی و تاریخیِ غرب،<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref> بر برنامه‌ریزی جهت افزایش خودآگاهی و تقویت هویت ملی<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref>و همچنین بازنماییِ دستاوردهای تمدن ایران<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش،</ref> به‌ویژه در کتاب‌های درسی<ref>شریفی‌یزدی، «چرا ایرانیان خود‌تحقیری می‌کنند؟»، وب‌سایت روزنامه همشهری.</ref>تأکید می‌ورزند.
این متخصصان در تقابل با چالش‌های انگاره‌ی بهشت غرب، ضمن ضروری دانستنِ ارتقای [[سواد رسانه‌ای]] و بازنماییِ دقیقِ چالش‌های اجتماعی، اخلاقی و تاریخیِ غرب،<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref> بر برنامه‌ریزی جهت افزایش خودآگاهی و تقویت هویت ملی<ref>درویشی، «حمله بی‌امان به هویت ایرانی باالقای خود تحقیری»، وب‌سایت روزنامه کیهان.</ref>و همچنین بازنماییِ دستاوردهای تمدن ایران<ref>دهدار، «تأثیر شرق شناسی(1) بر تاریخ نگاری ایران معاصر»، 1383ش.</ref> به‌ویژه در کتاب‌های درسی<ref>شریفی‌یزدی، «چرا ایرانیان خود‌تحقیری می‌کنند؟»، وب‌سایت روزنامه همشهری.</ref>تأکید می‌ورزند.


برخی از اندیشمندان در مواجهه با چالش‌های انگاره‌ی بهشت غرب، با قلمداد کردن [[مهاجرت]] به‌عنوان پاک کردن صورت مسئله و فرار از مشکلات،<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۵۳.</ref> معتقدند راه مقابله با این انگاره، احیای تمدن نوین اسلامی از طریق تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی<ref>لکزایی، «علل ضعف تمدنی و عقب‌ماندگی جوامع اسلامی در اندیشه امام موسی صدر»، 1398ش، ص316.</ref> و روحیه خودباوری و نیز پرهیز از ناامیدی و چشم امید به دیگران داشتن، است.<ref>خامنه‌ای، «بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملت ایران»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ خامنه‌ای.</ref>
برخی از اندیشمندان در مواجهه با چالش‌های انگاره‌ی بهشت غرب، با قلمداد کردن [[مهاجرت]] به‌عنوان پاک کردن صورت مسئله و فرار از مشکلات،<ref>آسایش و دیگران، «سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو-مهاجران ایرانی»، 1398ش، ص۵۳.</ref> معتقدند راه مقابله با این انگاره، احیای تمدن نوین اسلامی از طریق تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی<ref>لکزایی، «علل ضعف تمدنی و عقب‌ماندگی جوامع اسلامی در اندیشه امام موسی صدر»، 1398ش، ص316.</ref> و روحیه خودباوری و نیز پرهیز از ناامیدی و چشم امید به دیگران داشتن، است.<ref>خامنه‌ای، «بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملت ایران»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌ خامنه‌ای.</ref><ref group="دیدگاه">نویسنده گرامی حتما بعد از نهایی شدن محتوای مقاله دقیق مقاله را مطابق معیارهای ایران‌پدیا ویرایش کنید. روش ویرایش هوش مصنوعی با معیارهای ایران پدیا فرق دارد. شما الحمدلله در این قسمت به دلیل سابقه همکاری اطلاع کامل دارید. از نظر محتوای به نظرم در مقاله بین غربگرایی، غرب زدگی و غربی شدن و بهشت غرب خلط شده است. لذا مباحثی مطرح شده است که در مقاله غربگرایی و غرب زدگی هم دقیقا قابل طرح است. بهشت غرب یک اصطلاح خاص است. شما باید دقیق بررسی کنید و پیدا کنید که این واژه چه زمانی و معطوف به کدام وضعیت و از سوی چه کسانی مطرح شد. در این صورت قادر میشوید که مباحث اختصاصی این مدخل را به خوبی بدست بیارید. ادبیات و قلم حاوی تعابیر جهتگیرانه، کلی گویی، انتزاعی و گاه استنباطی است که با منطق ویکی نگاری متفاوت است. باید بسیار دقیق و بی‌طرفانه و هوشمندانه نگارش شود. منابع را دقت کنید که حتما با بحث بهشت غرب به معنای خاص آن مرتبط باشد. </ref>


==پانویس==
==پانویس==