جز ویکی سازی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''کتابخانههای ایران'''}}؛ روند توسعه و تکامل کتابخانهها در ایران | {{درشت|'''کتابخانههای ایران'''}}؛ روند توسعه و تکامل کتابخانهها در ایران | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۱: | ||
=== کتابخانههای عمومی === | === کتابخانههای عمومی === | ||
نخستین [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]] کشور، در ۱۳۰۰ش، توسط محمدعلی تربیت در آذربایجان، با نام «کتابخانه و قرائتخانه عمومی معارف» ساخته شد. این مکان، بعدها به «کتابخانه و قرائتخانه دولتی تربیت» تغییرنام داد.<ref>دولتآبادی، کتابخانههای آذربایجان، 1350ش، ص23.</ref> نخستین کتابخانه جدید در [[تهران]] نیز در ۱۳۰۵ش توسط «کفیل بلدیه» تأسیس شد. پس از آن، در ۱۳۴۰ش، کتابخانهای عمومی در پارک شهر تهران با ظرفیت ۲۵۰ هزار جلد کتاب بنا گردید. در ۱۳۴۲ش نیز «اساسنامه سازمان کتابخانههای عمومی شهرداری تهران» در وزارت کشور تصویب شد و این سازمان در ۱۳۴۳ش آغاز به کار کرد.<ref>همایونفرخ، تاریخچة کتابخانههای ایران و کتابخانههای عمومی، 1344ش، ص118 و 128 و 172-175.</ref> در ۱۳۴۴ش، مسئولیت کتابخانههای عمومی کشور به «اداره کل کتابخانههای وزارت فرهنگ و هنر» واگذار شد و پس از انحلال این اداره، به «دبیرخانهٔ هیئت امنای کتابخانههای عمومی کشور» سپرده شد.<ref>آموزگار، کتاب و کتابخانه در دوران پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، 1355ش، ص195-1.</ref> پس از آن، کتابخانههای عمومی بسیاری توسط آستان قدس رضوی، افراد خیّر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداریها و هلال احمر ساخته و بهرهبرداری شد. | نخستین [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]] کشور، در ۱۳۰۰ش، توسط محمدعلی تربیت در آذربایجان، با نام «کتابخانه و قرائتخانه عمومی معارف» ساخته شد. این مکان، بعدها به «کتابخانه و قرائتخانه دولتی تربیت» تغییرنام داد.<ref>دولتآبادی، کتابخانههای آذربایجان، 1350ش، ص23.</ref> نخستین کتابخانه جدید در [[تهران]] نیز در ۱۳۰۵ش توسط «کفیل بلدیه» تأسیس شد. پس از آن، در ۱۳۴۰ش، کتابخانهای عمومی در پارک شهر تهران با ظرفیت ۲۵۰ هزار جلد کتاب بنا گردید. در ۱۳۴۲ش نیز «اساسنامه سازمان کتابخانههای عمومی شهرداری تهران» در وزارت کشور تصویب شد و این سازمان در ۱۳۴۳ش آغاز به کار کرد.<ref>همایونفرخ، تاریخچة کتابخانههای ایران و کتابخانههای عمومی، 1344ش، ص118 و 128 و 172-175.</ref> در ۱۳۴۴ش، مسئولیت کتابخانههای عمومی کشور به «اداره کل کتابخانههای وزارت فرهنگ و هنر» واگذار شد و پس از انحلال این اداره، به «دبیرخانهٔ هیئت امنای کتابخانههای عمومی کشور» سپرده شد.<ref>آموزگار، کتاب و کتابخانه در دوران پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، 1355ش، ص195-1.</ref> پس از آن، کتابخانههای عمومی بسیاری توسط آستان قدس رضوی، افراد خیّر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداریها و هلال احمر ساخته و بهرهبرداری شد. | ||
| خط ۷۰: | خط ۶۸: | ||
=== کتابخانههای دانشگاهی === | === کتابخانههای دانشگاهی === | ||
در ۱۳۱۳ش، نخستین کتابخانه دانشگاهی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تأسیس شد.<ref>عزیزی، راهنمای مراکز اسناد و کتابخانههای تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی، 1370ش، ص58.</ref> بعد از آن، در سایر دانشکدههای این دانشگاه و سایر دانشگاههای کشور نیز ساخت کتابخانههای دانشگاهی مرسوم شد. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران، کتابخانه مرکزی دانشگاه [[اصفهان]]، کتابخانه مرکزی دانشگاه علم و صعنت، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی [[تهران]]، کتابخانه مرکزی دانشگاه دانشگاه شهیدبهشتی تهران و کتابخانه مرکزی دانشگاه [[شیراز]]، در زمرهٔ بزرگترین و باارزشترین کتابخانههای دانشگاهی در ایران هستند.<ref>مزینانی، کتابخانه و کتابداری، 1379ش، ص189 و 190.</ref> | در ۱۳۱۳ش، نخستین کتابخانه دانشگاهی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تأسیس شد.<ref>عزیزی، راهنمای مراکز اسناد و کتابخانههای تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی، 1370ش، ص58.</ref> بعد از آن، در سایر دانشکدههای این دانشگاه و سایر دانشگاههای کشور نیز ساخت کتابخانههای دانشگاهی مرسوم شد. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی ایران، کتابخانه مرکزی دانشگاه [[اصفهان]]، کتابخانه مرکزی دانشگاه علم و صعنت، کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی [[تهران]]، کتابخانه مرکزی دانشگاه دانشگاه شهیدبهشتی تهران و کتابخانه مرکزی دانشگاه [[شیراز]]، در زمرهٔ بزرگترین و باارزشترین کتابخانههای دانشگاهی در ایران هستند.<ref>مزینانی، کتابخانه و کتابداری، 1379ش، ص189 و 190.</ref> | ||
| خط ۸۱: | خط ۷۸: | ||
=== کتابخانههای مدارس دینی === | === کتابخانههای مدارس دینی === | ||
در سالهای حکومت رضاشاه پهلوی بر ایران، بهدلیل سختگیریهای او نسبت به حوزه و طلاب، تعداد مدارس دینی و طلاب بهشدت کاهش یافت<ref>ایوانف، تاریخ ایران نوین، 1356ش، ص87.</ref> و حتی برخی از حوزههای علمیه، بسته شد و برخی دیگر از مدارس نیز به ادارات دولتی یا مدارس جدید تبدیل شدند. در همین سالها بود که کتابخانههای بزرگ و کوچک حوزههای علمیه، مورد سرقت و بیتوجهی قرار گرفتند.<ref>همایونفرخ، کتاب و کتابخانههای شاهنشاهی ایران: تاریخچة کتابخانههای ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی، 1374ش، ص142-144؛{{سخ}} | در سالهای حکومت رضاشاه پهلوی بر ایران، بهدلیل سختگیریهای او نسبت به حوزه و طلاب، تعداد مدارس دینی و طلاب بهشدت کاهش یافت<ref>ایوانف، تاریخ ایران نوین، 1356ش، ص87.</ref> و حتی برخی از حوزههای علمیه، بسته شد و برخی دیگر از مدارس نیز به ادارات دولتی یا مدارس جدید تبدیل شدند. در همین سالها بود که کتابخانههای بزرگ و کوچک حوزههای علمیه، مورد سرقت و بیتوجهی قرار گرفتند.<ref>همایونفرخ، کتاب و کتابخانههای شاهنشاهی ایران: تاریخچة کتابخانههای ایران از صدر اسلام تا عصر کنونی، 1374ش، ص142-144؛{{سخ}} | ||
مدیرشانهچی، «نفایس مخطوطات کتابخانة مدرسة نواب»، 1374ش، ص174-179.</ref> پس از اتمام حکومت رضاشاه در ۱۳۲۰ش، و احراز مرجعیت آیتالله بروجردی در ۱۳۲۶ش، حوزههای علمیه از آزادی نسبی برخوردار شدند و مدارس دینی دوباره مورد توجه قرار گرفتند.<ref>دوانی، زندگانی زعیم بزرگ عالم تشیع، آیتالله بروجردی، 1371ش، ص225- 236.</ref> | مدیرشانهچی، «نفایس مخطوطات کتابخانة مدرسة نواب»، 1374ش، ص174-179.</ref> پس از اتمام حکومت رضاشاه در ۱۳۲۰ش، و احراز مرجعیت آیتالله بروجردی در ۱۳۲۶ش، حوزههای علمیه از آزادی نسبی برخوردار شدند و مدارس دینی دوباره مورد توجه قرار گرفتند.<ref>دوانی، زندگانی زعیم بزرگ عالم تشیع، آیتالله بروجردی، 1371ش، ص225- 236.</ref> | ||
