شبکهدوزی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز حمید فاضل صفحهٔ پیشنویس:شبکهدوزی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به شبکهدوزی منتقل کرد |
||
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''شبکهدوزی؛''' ایجاد نقشهای توری و مشبک از طریق ایجاد حفرههای منظم | '''شبکهدوزی؛''' ایجاد نقشهای توری و مشبک در بافت پارچه، از طریق ایجاد حفرههای منظم. | ||
شبکهدوزی از دوختهای رایج و سنتی اصفهان است که | شبکهدوزی از دوختهای رایج و سنتی در [[اصفهان]] است که در دوره اسلامی به اوج شکوفایی رسید. شبکهدوزی شامل نقوش [[بتهجقه]]، [[شمسه]]، [[ترنج (اسلیمی)|ترنج]]، گل و ستاره است که برای تزیین انواع منسوجات پارچهای بهکار میرود. | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی اصفهان است که با کشیدن تعدادی تار یا پود | شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی [[اصفهان]] است که با کشیدن تعدادی تار یا پود یا هر دوی آن از نقاط معینی در پارچه و پر کردن جای آنها با [[سوزندوزی]] انجام میشود تا نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد. از شبکهدوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده میشود. نقوشی که بیشتر در شبکهدوزی بهکار میرود شامل بتهجقه، نقش ترنج و سرترنج، نیمترنج، شمسه، ستاره، گلوبوته و انواع گل است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این | شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورهٔ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ [[حجاب]] از روبندههایی استفاده میکردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکهدوزی میشد تا استفادهکنندگان از روبنده بهتر بتوانند جلوی خود را ببینند.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref> | ||
این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشهای | این هنر دستی که در [[هند]] و [[پاکستان]] ریشهای دارد، در [[کشورهای اروپایی]] نیز با نوآوری و تنوع طرحها به شکوفایی رسیده است. در [[ایران]] نیز، این هنر در استان [[استان اصفهان|اصفهان]] جلوهای متمایز یافته و با تلفیق در ملزومات دوختی، به نام این خطه ثبت و ماندگار شده است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref> علاوه بر آن در [[یزد]]، [[کاشان]] و [[آذربایجان غربی]] نیز میان ارامنه رایج است.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> شبکهدوزی از صنایع دستی [[خراسان جنوبی]] نیز بوده است که امروزه رواج کمتری دارد.<ref>{{پک/بن|احیا|ک=پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران -تهران|ف=فراموشی هنر ((چشمهدوزی))}}</ref> | ||
== ابزارهای لازم برای شبکهدوزی == | == ابزارهای لازم برای شبکهدوزی == | ||
شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی | شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وبسایت ایالت هنر|ف=شبکهدوزی}}</ref> نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی و استحکام قسمت بریده شدهٔ تار و پود پارچه استفاده میشود. سوزن، بشکاف (برای جدا کردن تار و پود پارچه) و [[کارگاه گلدوزی]] نیز برای انجام این هنر لازم است. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقهٔ دوزنده یا سفارشدهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچههای روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخهای تکرنگ، روشن یا همرنگ پارچه استفاده میشود. شبکهدوزی اغلب با یک رنگ انجام میشود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ایروانی محمدآبادی|نام=سعیده|عنوان=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|سال=1396|مکان=دانشگاه علم و هنر یزد}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ایروانی محمدآبادی|نام=سعیده|عنوان=شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|سال=1396|مکان=دانشگاه علم و هنر یزد}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=شبکهدوزی|نشانی=http://www.art-state.com/ | * {{یادکرد وب|عنوان=شبکهدوزی|نشانی=http://www.art-state.com/شبکه-دوزی/|تاریخ بازبینی=16 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هنر}}|وبگاه=وبسایت ایالت هنر}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=فراموشی هنر ((چشمهدوزی))|نشانی=https://www.jamaran.news/بخش-خراسان-جنوبی-200/973551-فراموشی-هنر-چشمه-دوزی|تاریخ=3 مرداد 1397|تاریخ بازبینی=11 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|احیا}}|وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران -تهران}} | |||
{{پایان منابع}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۸
شبکهدوزی؛ ایجاد نقشهای توری و مشبک در بافت پارچه، از طریق ایجاد حفرههای منظم.
شبکهدوزی از دوختهای رایج و سنتی در اصفهان است که در دوره اسلامی به اوج شکوفایی رسید. شبکهدوزی شامل نقوش بتهجقه، شمسه، ترنج، گل و ستاره است که برای تزیین انواع منسوجات پارچهای بهکار میرود.
تعریف
شبکهدوزی یکی از دوختهای سنتی اصفهان است که با کشیدن تعدادی تار یا پود یا هر دوی آن از نقاط معینی در پارچه و پر کردن جای آنها با سوزندوزی انجام میشود تا نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد. از شبکهدوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده میشود. نقوشی که بیشتر در شبکهدوزی بهکار میرود شامل بتهجقه، نقش ترنج و سرترنج، نیمترنج، شمسه، ستاره، گلوبوته و انواع گل است.[۱]
تاریخچه
شبکهدوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورهٔ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ حجاب از روبندههایی استفاده میکردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکهدوزی میشد تا استفادهکنندگان از روبنده بهتر بتوانند جلوی خود را ببینند.[۲]
این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشهای دارد، در کشورهای اروپایی نیز با نوآوری و تنوع طرحها به شکوفایی رسیده است. در ایران نیز، این هنر در استان اصفهان جلوهای متمایز یافته و با تلفیق در ملزومات دوختی، به نام این خطه ثبت و ماندگار شده است.[۳] علاوه بر آن در یزد، کاشان و آذربایجان غربی نیز میان ارامنه رایج است.[۴] شبکهدوزی از صنایع دستی خراسان جنوبی نیز بوده است که امروزه رواج کمتری دارد.[۵]
ابزارهای لازم برای شبکهدوزی
شبکهدوزی معمولاً روی پارچههای ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام میشود.[۶] نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکهدوزی و از نخ عمامه برای قلابدوزی و استحکام قسمت بریده شدهٔ تار و پود پارچه استفاده میشود. سوزن، بشکاف (برای جدا کردن تار و پود پارچه) و کارگاه گلدوزی نیز برای انجام این هنر لازم است. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقهٔ دوزنده یا سفارشدهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچههای روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخهای تکرنگ، روشن یا همرنگ پارچه استفاده میشود. شبکهدوزی اغلب با یک رنگ انجام میشود.[۷]
پانویس
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۶.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۵.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۵.
- ↑ «شبکهدوزی»، وبسایت ایالت هنر.
- ↑ «فراموشی هنر ((چشمهدوزی))»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «شبکهدوزی»، وبسایت ایالت هنر.
- ↑ ایروانی محمدآبادی، شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن، ۳۶.
منابع
- ایروانی محمدآبادی، سعیده (۱۳۹۶). شناسایی و بررسی دوخت شبکهدوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن. دانشگاه علم و هنر یزد.
- «شبکهدوزی». وبسایت ایالت هنر. دریافتشده در ۱۶ تیر ۱۴۰۵.
- «فراموشی هنر ((چشمهدوزی))». پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران -تهران. ۳ مرداد ۱۳۹۷. دریافتشده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.