شبکه‌دوزی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''شبکه‌دوزی؛''' ایجاد نقش‌های توری و مشبک از طریق ایجاد حفره‌های منظم در بافت پارچه.

شبکه‌دوزی از دوخت‌های رایج و سنتی [[اصفهان]] است که قدمتی طولانی دارد. این صنعت دستی در دوره‌های اسلامی به اوج شکوفایی خود رسید. شبکه‌دوزی شامل نقوش بته‌جقه، شمسه، ترنج، گل و ستاره است که برای تزیین انواع منسوجات پارچه‌ای به‌کار می‌رود.  

شبکه‌دوزی یکی از دوخت‌های سنتی [[اصفهان]] است که با کشیدن تعدادی تار یا پود و یا هر دوی آن از نقاط معینی از پارچه و پر کردن جای آن‌ها با [[سوزن‌دوزی]]؛ به‌طوری که نقش منظمی از آن روی پارچه شکل بگیرد، تهیه می‌شود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=5}}</ref> از شبکه‌دوزی بیشتر برای تزیین رومیزی، پرده، روکرسی، روتختی، جای قرآن، کوسن، دستمال سفره و زیربشقابی استفاده می‌شود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref> نقوشی که بیشتر در شبکه‌دوزی به‌کار می‌رود شامل بته‌جقه، نقش ترنج و سرترنج، نیم‌ترنج، شمسه، ستاره، گل‌وبوته و انواع گل است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref><ref group="دیدگاه">معادل های آن هم جستجو شود و در مناطق مختلف ممکن است با نام های مختلف شناسایی شود. در افغانستان تحت عنوان توری دوزی شناخته میشود. خیلی هم پرکاربرد و قابل استفاده است. مخصوصا در برقه یا همان چادرهای که خانم ها می پوشند.  </ref>  

شبکه‌دوزی در ایران قدمتی طولانی دارد. آغاز این صنعت دستی در دورۀ قبل از اسلام و اوج شکوفایی آن مربوط به دوران اسلامی است. در گذشته زنان ایرانی برای حفظ [[حجاب]] از روبنده‌هایی استفاده می‌کردند که قسمت مستطیلی جلوی آن شبکه‌دوزی می‌شد تا استفاده‌کنندگان از آن  بهتر بتوانند جلوی خود را ببینند.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref>

این هنر دستی که در هند و پاکستان ریشه‌ای عمیق دارد، در کشورهای اروپایی نیز با نوآوری و تنوع طرح‌ها به شکوفایی رسیده است. در ایران نیز، این هنر در استان اصفهان جلوه‌ای متمایز یافته و با تلفیق در ملزومات دوختی، به نام این خطه ثبت و ماندگار شده است.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=35}}</ref> شبکه‌دوزی بیشتر در شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و استان آذربایجان و نیز در میان ارامنه رایج است.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وب‌سایت ایالت هنر|ف=شبکه‌دوزی}}</ref>

== ابزارهای لازم برای شبکه‌دوزی<ref group="دیدگاه">غیر از نخ و سوزن به وسایل دیگری نیاز ندارد؟ وضعیت امروزی این هنر یا صنایع دستی چطوری است؟ آیا این هنر صرفا تزیین بوده یا اقتصاد خانواده و مخصوصا زنان نیز نقش داشته است؟ </ref> ==

شبکه‌دوزی معمولاً روی پارچه‌های ابریشمی، کتانی یا پشمی با بافتی ساده انجام می‌شود.<ref>{{پک/بن|هنر|ک=وب‌سایت ایالت هنر|ف=شبکه‌دوزی}}</ref> نخ مورد استفاده در این هنر، نخ دمسه یا عمامه است. از نخ دمسه برای شبکه‌دوزی و از نخ عمامه برای قلاب‌دوزی و استحکام قسمت بریده شدۀ تار و پود پارچه استفاده می‌شود. انتخاب رنگ پارچه و نخ به سلیقۀ دوزنده یا سفارش‌دهنده بستگی دارد، ولی اغلب از پارچه‌های روشن مانند سفید، کرم، شیری و نخ‌های تک‌رنگ، روشن یا هم‌رنگ پارچه استفاده می‌شود. در شبکه‌دوزی تنوع رنگی محدود است و اغلب با یک رنگ دوخته می‌شود.<ref>{{پک|ایروانی محمدآبادی|1396|ک=شناسایی و بررسی دوخت شبکه‌دوزی اصفهان با هدف توسعه و ترویج آن|ص=36}}</ref>

==پانویس==

 

* {{یادکرد وب|عنوان=شبکه‌دوزی|نشانی=http://www.art-state.com/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/|تاریخ بازبینی=16 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هنر}}|وبگاه=وب‌سایت ایالت هنر}}