چشم‌چرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 '''{{درشت|چشم‌چرانی}}'''؛ نگاه مکرر یا خیره‌شدن به دیگران با انگیزه لذت جنسی.
-چشم‌چرانی یا نظربازی، به نگاه مکرر یا خیره‌شدن به دیگران با انگیزه لذت جنسی گفته می‌شود. این رفتار از موضوعات مورد بحث در روان‌شناسی، اخلاق، فقه و مطالعات اجتماعی است و درباره عوامل، پیامدها و راهکارهای پیشگیری از آن دیدگاه‌های گوناگونی مطرح شده است. در آموزه‌های اسلامی، چشم‌چرانی از مصادیق نگاه حرام دانسته شده و بر کنترل نگاه تأکید شده است.
+چشم‌چرانی یا نظربازی، به نگاه مکرر یا خیره‌شدن به دیگران با انگیزه لذت جنسی گفته می‌شود. این رفتار از موضوعات مورد بحث در روان‌شناسی، [[اخلاق]]، [[فقه اسلامی|فقه]] و مطالعات اجتماعی است و دربارۀ عوامل، پیامدها و راهکارهای پیشگیری از آن دیدگاه‌های گوناگونی مطرح شده است. در آموزه‌های اسلامی، چشم‌چرانی از مصادیق نگاه حرام دانسته شده و بر کنترل نگاه تأکید شده است.
 == مفهوم‌شناسی ==
-چشم‌چرانی که از آن با واژگان خیره‌چشمی، هرزه‌نگاهی و نظربازی نیز یاد می‌شود،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چشم-چرانی?q=چشم%20چرانی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشم‌چرانی.]</ref> به گونه‌ای از نگاه‌کردن یا چشم‌دوختن گفته می‌شود که با لذت جنسی همراه است و هوای نفس را تحریک می‌کند. آنچه معمولاً از واژهٔ چشم‌چرانی به ذهن متبادر می‌شود، نگاه آلوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> نگاه‌هایی که به‌واسطهٔ ارتباط حضوری و کلامی در جامعه و بدون تحریک شهوت و قصد لذت صورت می‌گیرد در دستهٔ چشم‌چرانی قرار نمی‌گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104875/عواقب_و_آسیب_شناسی_چشم_چرانی علم‌خواه، «عواقب و آسیب‌شناسی چشم‌چرانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> سازمان بهداشت جهانی، شاخص‌های این اختلال را بدین شرح تعریف کرده است؛
+چشم‌چرانی که از آن با واژگان خیره‌چشمی، هرزه‌نگاهی و نظربازی نیز یاد می‌شود،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چشم-چرانی?q=چشم%20چرانی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشم‌چرانی.]</ref> به گونه‌ای از نگاه‌کردن یا چشم‌دوختن گفته می‌شود که با لذت جنسی همراه است و هوای نفس را تحریک می‌کند. آنچه معمولاً از واژهٔ چشم‌چرانی به ذهن متبادر می‌شود، نگاه آلوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> نگاه‌هایی که به‌واسطهٔ ارتباط حضوری و کلامی در جامعه و بدون تحریک شهوت و قصد لذت صورت می‌گیرد در دستهٔ چشم‌چرانی قرار نمی‌گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104875/عواقب_و_آسیب_شناسی_چشم_چرانی علم‌خواه، «عواقب و آسیب‌شناسی چشم‌چرانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>  در سازمان بهداشت جهانی، شاخص‌های این اختلال عبارتند از:
-# فرد، گرایش دائمی و مکرر برای تماشای بدن یا [[رابطه جنسی]] دیگران دارد که معمولاً با تحریک جنسی همراه است.
+# فرد، گرایش دائمی و مکرر برای تماشای [[بدن]] یا [[رابطه جنسی]] دیگران دارد که معمولاً با تحریک جنسی همراه است.
 # فرد، مدام دچار امیال یا تخیلات جنسی عمیق می‌شود که اعمال غیرعادی و رنجش فراوان به دنبال دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/wedlock/learn/symptoms8-dysfunction-treatment.html «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
 == رویکردها ==
-تحقیقات صورت گرفته در انگلستان، حاکی از این است که مردها به‌طور میانگین، ۴۳ دقیقه در روز، مشغول خیره‌شدن به ۱۰ زن مختلف هستند. زن‌ها نیز ۲۰ دقیقه در روز را صرف نگاه‌کردن به ۶ مرد مختلف می‌کنند. نتایج یک نظرسنجی در غرب، نشان داد که سوپرمارکت‌ها، مشروب‌فروشی‌ها و کلوپ‌های شبانه، مهم‌ترین فضاهای رخداد چشم‌چرانی است. جذابیت‌هایی که موجب خیره شدن زنان و مردان می‌شود نیز متفاوت است؛ ۴۰درصد زنان به چشمان مردان و تقریباً همین میزان از مردان به تمام بدن زنان توجه بیشتری دارند. چشم‌چرانی، رنجش خاطر همسران را نیز در پی دارد؛ چشم‌چرانی همسر در بیش از ۳۰درصد از افراد، موجب مشاجره می‌شود و ۱۰درصد از این جدال‌های مورد مطالعه، به [[طلاق]] منجر شده است.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref> یافته‌های برخی تحقیقات حاکی از آن است که تنها ۱۹درصد مردان و ۹درصد زنان، از این‌که کسی به آنها خیره شود، احساس خوشایندی دارند. ۱۶درصد از دختران از این عمل ناراضی هستند و ۲۰درصد در برابر نگاه دیگران احساس [[خجالت]] می‌کنند.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref>
+مطالعات انجام‌شده در بریتانیا نشان می‌دهد که مردان به‌طور میانگین روزانه ۴۳ دقیقه (معطوف به ۱۰ زن) و زنان ۲۰ دقیقه (معطوف به ۶ مرد) را به نگاه خیره اختصاص می‌دهند. بر اساس یافته‌های یک نظرسنجی در جوامع غربی، سوپرمارکت‌ها، مشروب‌فروشی‌ها و کلوپ‌های شبانه، اصلی‌ترین بسترهای وقوع این رفتار به‌شمار می‌روند. اولویت‌های بصری نیز بر اساس جنسیت متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که ۴۰ درصد زنان بر جذابیت چشمان مردان و نسبتی مشابه از مردان بر اندام کامل زنان تمرکز دارند. این رفتار پیامدهای بین‌فردی نیز دارد و گزارش شده که در بیش از ۳۰ درصد همسران، موجب بروز مشاجره می‌شود؛ همچنین از مجموع این اختلافات، حدود ۱۰ درصد به [[طلاق]] منجر شده است.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref> طبق یافته‌های برخی تحقیقات  تنها ۱۹درصد مردان و ۹درصد زنان، از خیره شدن کسی به آنها، احساس خوشایندی دارند. ۱۶درصد از دختران از این عمل ناراضی هستند و ۲۰درصد در برابر نگاه دیگران احساس [[خجالت]] می‌کنند.<ref>[https://www.parsine.com/بخش-جامعه-117/66069-هر-مرد-یک-سال-از-عمرش-را-صرف «هر مرد یک سال از عمرش را صرف نگه به زنان می‌کند»،  وب‌سایت پارسینه.]</ref>
 === رویکرد روان‌شناسی ===
-دوپامین، هورمون مؤثر بر سیستم عصبی است که کنترل احساسات و سیستم غدد درون‌ریز را بر عهده دارد و میزان ترشح آن با افسردگی و اختلالات روانی ارتباط دارد. چشم‌چرانی موجب افزایش ترشح دوپامین و به‌دلیل لذت ناشی از آن، فرد به تکرار آن عمل علاقمند می‌شود و بدین ترتیب چشم‌چرانی به عادت تبدیل شده و بر روان انسان تأثیرات مختلفی ازجمله [[افسردگی]] برجای می‌گذارد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref>
+دوپامین، انتقال‌دهندهٔ عصبی مؤثر در تنظیم خلق‌وخو و سیستم غدد درون‌ریز، با افسردگی و برخی اختلالات روانی مرتبط است. چشم‌چرانی با تحریک ترشح دوپامین، حس لذت ایجاد می‌کند. این پاداش عصبی، تکرار رفتار را تقویت می‌کند و به‌مرور به عادت تبدیل می‌شود؛ عادتی که می‌تواند پیامدهای منفی همچون افسردگی بر سلامت روان داشته باشد.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref>
 === رویکرد دینی ===
-در آموزه‌های اسلام، برای حفظ عفت عمومی و [[تحکیم خانواده]]، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/اهمیت_حفظ_چشم_در_زندگی_خانوادگی «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> در این رویکرد، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>[[پرونده:چشم-چرانی.jpg|بندانگشتی|تصویر یک بسیجی که در زمان زیارت خانم‌ها از شهدای گمنام چشم پوشی کرده]]
+در آموزه‌های اسلام، برای حفظ [[عفت جنسی]] و [[تحکیم خانواده]]، به دوری از نگاه حرام و به‌ویژه تکرار آن، توصیه شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/111280/اهمیت_حفظ_چشم_در_زندگی_خانوادگی «اهمیت حفظ چشم در زندگی خانوادگی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-در قرآن، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> داستان این سفارش قرآنی مربوط به جوانی است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعهٔ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینهٔ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به نامحرم پرهیز و در مسائل جنسی [[خویشتن‌داری جنسی|خویشتن‌داری]] پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیهٔ دیگری از سوره نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref>
+در قرآن، به مردان توصیه شده است که چشم‌های خود را از نظر به حرام نگاه دارند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_30_سوره_نور سوره نور، آیه 30.]</ref> داستان این سفارش قرآنی مربوط به جوانی است که نگاه خود را به زنی دوخته بود که مقنعهٔ خود را پشت گوش قرار داده و گردن و مقداری از سینهٔ او نمایان بود. جوان که به زن خیره شده بود، با صورت به دیوار برخورد کرد و خون از صورتش جاری شد. وی به محضر [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] رفت و از بدپوشی زنان شکوه کرد. این آیه بر پیامبر خدا نازل شد که در ابتدای آن تأکید می‌شود که مردان مؤمن از چشم‌چرانی و نگاه به [[نامحرم]] پرهیز و در مسائل جنسی [[خویشتن‌داری جنسی|خویشتن‌داری]] پیشه کنند؛ سپس فلسفه این توصیه را پاک‌زیستی معرفی می‌کند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> در آیهٔ دیگری از سورۀ نور،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_31_سوره_نور سوره نور، آیه 31.]</ref> چشم‌پوشی به زنان نیز توصیه شده است، تا تصور نشود چشم‌چرانی مخصوص مردان است و زنان از این قاعده مستثنی هستند.<ref>[https://old.makarem.ir/compilation/reader.aspx?mid=22815 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1386ش، ج14، ذیل آیه 30، سوره نور.]</ref> همچنین در قرآن به خیانت چشمان اشاره شده<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_19_سوره_غافر سوره غافر، آیه 19.]</ref> که بعضی مفسران آن را به چشم‌چرانی و نگاه دزدانه به [[نامحرم]] تفسیر کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/چشم-چرانی-و-راه-درمان-آن-از-نظر-دین/ «چشم‌چرانی و راه درمان آن از نظر دین»، وب‌سایت هدانا.]</ref>
+ازجمله روایاتی با این مضمون که اولین نگاه برای تو، دومین نگاه علیه تو و سومین نگاه موجب هلاک تو است،<ref>[https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/102620/related شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج3، ص474.]</ref> نگاه پس‌از نگاه، بذر شهوت در دل می‌کارد و برای به فتنه‌کشاندن فرد کافی است<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020341 شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1405ق، ج4، ص18.]</ref> و این‌که از نگاه زیادی بپرهیز که تخم هوس می‌پراکند و غفلت می‌زاید.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020291 مجلسی، بحارالانوار، 1421ق، ج99، ص199.]</ref> در این رویکرد، در صورت تولید هیجانات جنسی ناشی از نگاه آلوده و عدم ارضای صحیح برانگیختگی جنسی، تنش‌های روانی ایجاد می‌شود و با تکرار این فرایند و عدم کامیابی، این تنش‌ها به عقده‌های درازمدت تبدیل می‌شود.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص48.]</ref>
 از منظر فقیهان، هرگونه نگاه شهوت‌آلود به نامحرم، خواه حضوری باشد یا از طریق فیلم (زنده یا غیرزنده) و عکس، حرام است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27847 خامنه‌ای، رساله آموزشی 2، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین نگاه‌کردن مرد به بدن و موی زن [[نامحرم]]، حتی بدون قصد لذت، حرام است.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/search/812554/ آیت‌الله سیستانی، توضیح المسائل، مسئله 2451.]</ref> نگاه زن به بدن مرد نامحرم نیز حرام است. نگاه‌کردن به صورت و دست‌های زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذّت نباشد و مایه فساد و گناه نشود، اشکال ندارد.<ref>مکارم شیرازی، احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی، 1389ش، ص21.</ref>
 == پیامدها ==
-'''اخلاقی:''' در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> برخی روایات، چشم‌چرانی را تیری از تیرهای شیطان،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> از عوامل غفلت<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> و زمینه‌سازی بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
+برخی پیامدهای چشم‌چرانی عبارتند از:
+=== '''اخلاقی''' ===
+در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> برخی روایات، چشم‌چرانی را تیری از تیرهای شیطان،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> از عوامل غفلت<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> و زمینه‌سازی بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
-'''جسمی و روانی:''' برخی منابع [[طب سنتی]] نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
+=== '''جسمی و روانی''' ===
+برخی منابع [[طب سنتی]] نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
-'''اجتماعی:''' برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
+=== '''اجتماعی''' ===
+برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان [[خانواده]]<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران بیان داشته‌اند که گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 == عوامل ==
-در منابع اسلامی و برخی پژوهش‌های مرتبط، عوامل مؤثر در بروز چشم‌چرانی به دو دسته فردی و فرهنگی ـ اجتماعی تقسیم شده‌اند. از جمله عوامل فردی، به وسوسه‌های نفسانی، برداشت‌های نادرست درباره پاک بودن برخی نگاه‌ها،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوع‌طلبی و نارضایتی از روابط زناشویی اشاره شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز مواردی مانند نمایش جلوه‌های جنسی در سینما، تلویزیون و سایر رسانه‌ها،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> نوع پوشش و آرایش در فضای عمومی، اختلاط زن و مرد در برخی محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> کاهش حریم خصوصی در معماری معاصر،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> افزایش سن ازدواج و استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)|مانکن]] در تبلیغات و رسانه‌ها از عوامل زمینه‌ساز این پدیده معرفی شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>
+در منابع اسلامی و برخی پژوهش‌های مرتبط، عوامل مؤثر در بروز چشم‌چرانی به دو دسته فردی و فرهنگی ـ اجتماعی تقسیم شده‌اند. از جمله عوامل فردی، به وسوسه‌های نفسانی، برداشت‌های نادرست درباره پاک بودن برخی نگاه‌ها،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوع‌طلبی و نارضایتی از روابط زناشویی اشاره شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در عوامل [[فرهنگی]] و اجتماعی نیز مواردی مانند نمایش جلوه‌های جنسی در [[سینمای ایران]]، تلویزیون و سایر رسانه‌ها،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> نوع پوشش و آرایش در فضای عمومی، اختلاط زن و مرد در برخی محیط‌های آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> کاهش [[حریم خصوصی]] در معماری معاصر،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملک‌میرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> افزایش [[سن ازدواج]] و استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)|مانکن]] در تبلیغات و رسانه‌ها از عوامل زمینه‌ساز این پدیده معرفی شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشم‌چرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref>
 == کنترل نگاه ==
 {{اصلی|غض بصر}}
-کنترل نگاه و پرهیز از چشم‌چرانی در منابع دینی و اخلاقی از عوامل تقویت [[خودسازی]]، رشد معنوی<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> و حفظ آرامش درونی دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> در آموزه‌های اسلامی، چشم‌پوشی از نگاه حرام زمینه‌ساز تعادل روانی،<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref> [[عفت]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، کنترل بهتر غرایز<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> و درک لذت‌های بالاتر شمرده می‌شود.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref><ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> در کنار این تأکیدها، متون دینی نگاه را نعمتی الهی معرفی می‌کنند و انسان را در برابر نحوه استفاده از آن مسئول می‌دانند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> این متون علاوه بر نهی از نگاه حرام، به نگاه‌های مطلوب مانند نگاه به [[قرآن]]، [[کعبه]]، پدر و مادر و اهل دانش نیز اشاره کرده و آن‌ها را دارای آثار معنوی و اخلاقی مثبت دانسته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
+[[غض بصر|کنترل نگاه]] و پرهیز از چشم‌چرانی در منابع دینی و اخلاقی از عوامل تقویت [[خودسازی]]، رشد [[معنویت|معنوی]]<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> و حفظ آرامش درونی دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> در آموزه‌های اسلامی، چشم‌پوشی از نگاه حرام زمینه‌ساز تعادل روانی،<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref> [[عفت]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، کنترل بهتر غرایز<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> و درک لذت‌های بالاتر شمرده می‌شود.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref><ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> در کنار این تأکیدها، متون دینی نگاه را نعمتی الهی معرفی می‌کنند و انسان را در برابر نحوۀ استفاده از آن مسئول می‌دانند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> این متون علاوه بر نهی از نگاه حرام، به نگاه‌های مطلوب مانند نگاه به [[قرآن]]، [[کعبه]]، پدر و مادر و اهل دانش نیز اشاره کرده و آن‌ها را دارای آثار معنوی و اخلاقی مثبت دانسته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
-برای پیشگیری از چشم‌چرانی نیز در منابع اخلاق اسلامی راهکارهایی مانند تقویت اراده و امید به اصلاح رفتار،<ref>[https://drdtavana.ir/درمان-چشم-چرانی/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref><ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> به همراه تلاش مستمر،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> زشت دانستن گناه و عادی نشدن آن،<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref> اندیشیدن به پیامدهای منفی این رفتار،<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/راه-کنترل-چشم-و-نگاه-نکردن-به-نامحرم «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> پایبندی به عبادت و [[نماز]]،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/برخورد-غیر-منتظرۀ-رسول-خداص-با-جوان-چشم‌چران «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref> مراقبت از ذهن<ref>نراقی، تذکره الاحباب، 1383ش، ص59.</ref> و دوری از عوامل غفلت،<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> توجه به [[کرامت انسان|کرامت انسانی]]،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش ص7.</ref> [[ازدواج به‌هنگام|ازدواج به‌موقع]]<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص8.</ref><ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_32_سوره_نور سوره نور، آیه 32.]</ref> و بهره‌گیری از راهنمایی عالمان اخلاق توصیه شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
-[[پرونده:چشم‌چرانی (1).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
-[[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]
+برای پیشگیری از چشم‌چرانی نیز در منابع اخلاق اسلامی راهکارهایی مانند تقویت اراده و [[امید]] به اصلاح رفتار،<ref>[https://drdtavana.ir/درمان-چشم-چرانی/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref><ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> به همراه تلاش مستمر،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> زشت دانستن گناه و عادی نشدن آن،<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref> اندیشیدن به پیامدهای منفی این رفتار،<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/راه-کنترل-چشم-و-نگاه-نکردن-به-نامحرم «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> پایبندی به [[عبادت]] و [[نماز]]،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/برخورد-غیر-منتظرۀ-رسول-خداص-با-جوان-چشم‌چران «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref> مراقبت از ذهن<ref>نراقی، تذکره الاحباب، 1383ش، ص59.</ref> و دوری از عوامل غفلت،<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> توجه به [[کرامت انسان|کرامت انسانی]]،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش ص7.</ref> [[ازدواج به‌هنگام|ازدواج به‌موقع]]<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص8.</ref><ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_32_سوره_نور سوره نور، آیه 32.]</ref> و بهره‌گیری از راهنمایی عالمان [[اخلاق]] توصیه شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>
 == زشت‌انگاری چشم‌چرانی در فرهنگ ایرانیان ==
-آموزه‌های فرهنگی ایرانیان با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی داده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه توجه دادن به [[غیرت]] افراد، با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> [[حافظ]] در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
+آموزه‌های فرهنگی ایرانیان با بیان حکمت‌ها و [[ضرب‌المثل‌|ضرب‌المثل‌ها]]، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی داده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه توجه دادن به [[غیرت]] افراد، با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> [[حافظ]] در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
 {{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن}}