روز جهانی معلولان: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''روز جهانی معلولان'''</big>؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه.

روز جهانی معلولان، همزمان با 12 آذر در ایران و 3 دسامبر در سطح جهانی، گرامی داشته می‌شود. این روز را مناسبتی سالانه برای ارتقای حقوق و رفاه افراد دارای معلولیت می‌دانند. روز جهانی معلولان به‌عناون نماد توانمندی افراد دارای نیازهای ویژه، پاسداشت ارزش‌های انسانی بدون توجه به محدودیت‌های جسمی و فرصتی برای سوق دادن اذهان عمومی به باور این توانمندی‌ها شناخته می‌شود. پیشینۀ بین‌المللی، اهداف بنیادی، برنامه‌های اجرایی و شعارهای سالانه، ابعاد مختلف این مناسبت را در راستای تحقق شمول اجتماعی و برابرسازی فرصت‌ها تبیین می‌کنند.

==تاریخچه==

شکل‌گیری نگاه جهانی به پدیدۀ معلولیت و ضرورت تخصیص روزی بین‌المللی برای آن، به پیامدهای انسانی و اجتماعی دو جنگ جهانی بازمی‌گردد. گسترش نارسایی‌های جسمی و روانی ناشی از جنگ‌ها و تحولات اقتصادی، معلولیت را به موضوعی مهم در مناسبات اجتماعی و سیاسی تبدیل کرد.<ref>{{پک/بن|تبیان1|ک=خبرگزاری تبیان|ف=روز جهانی معلولین}}</ref> پس از آن، مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۲م، روز سوم دسامبر را به‌عنوان روز جهانی معلولان تعیین کرد. پیش از این اقدام، سازمان ملل سال ۱۹۸۱م را به‌عنوان سال جهانی معلولان و بازۀ زمانی ۱۹۸۳م تا ۱۹۹۲م را به‌عنوان دهۀ جهانی معلولان اعلام کرده بود.<ref>{{پک/بن|سلامت1|ک=وب‌سایت مجمع خیرین سلامت|ف=نامگذاری روز جهانی معلولین}}</ref> همچنین منشور سال ۱۹۸۲م میلادی سازمان ملل متحد، این مناسبت را برآمده از نیازهای حقوقی معلولان می‌داند و بر لزوم برخورداری آنها از امکانات آموزشی، بهداشتی، مسکن، اشتغال و تفریح در کنار سایر افراد جامعه تأکید می‌کند.<ref>{{پک|محمدی|1383|ک=مجلۀ گلبرگ|ف=روز جهانی معلولان|ص=}}</ref>  

==اهداف==

روز جهانی معلولان با هدف افزایش آگاهی درباره حقوق، توانمندی‌ها و نیازهای افراد دارای معلولیت نام‌گذاری شده است.<ref>{{پک/بن|سلامت1|ک=وب‌سایت مجمع خیرین سلامت|ف=نامگذاری روز جهانی معلولین}}</ref> از مهم‌ترین اهداف این مناسبت، آشنا کردن جامعه با مسائل و حقوق افراد دارای معلولیت،<ref>{{پک|پورقاسم|۱۳۹8|ک=وب‌سایت سازمان بهزیستی کشور، ادارۀ کل استان گیلان|ف=روز جهانی معلولان}}</ref> معرفی توانمندی‌ها و دستاوردهای آنان و مقابله با کلیشه‌های نادرست،<ref>{{پک/بن|ایسنا1|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=روز جهانی معلولان؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه}}</ref> گسترش مشارکت اجتماعی و فراهم کردن محیط‌های مناسب و دسترس‌پذیر،<ref>{{پک/بن|ایسنا1|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=روز جهانی معلولان؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه}}</ref> تأکید بر رفع موانع آموزشی، شغلی و اجتماعی،<ref>{{پک/بن|آموزش1|ک=خبرگزاری شرق|ف=روز جهانی معلولان و ضرورت آموزش}}</ref> بهبود دسترسی آنان به آموزش، اشتغال و خدمات بهداشتی<ref>{{پک/بن|ایسنا1|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=روز جهانی معلولان؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه}}</ref> و توجه به چالش‌های زنان و دختران دارای معلولیت است.<ref>{{پک/بن|وحدت1|ک=وب‌سایت مجمع خیریۀ وحدت|ف=روز جهانی معلولین}}</ref>  

==برنامه‌ها و شعارهای سالانه==

===سطح بین‌المللی===

برنامۀ اصلی گرامی‌داشت این روز سالانه در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک با برگزاری نشست‌های رسمی، میزگردهای تخصصی و رویدادهای فرهنگی همراه است. هم‌زمان، دولت‌های عضو، سازمان‌های غیردولتی و بخش خصوصی در سراسر جهان اقدامات گوناگونی را برای ارتقای حقوق افراد دارای معلولیت سازمان‌دهی می‌کنند. همچنین، سازمان ملل متحد در ژوئن ۲۰۱۹م، استراتژی شمول معلولان را با هدف ارتقای استانداردهای عملکردی در تمام ارکان اجرایی خود تدوین کرد. بر پایۀ این طرح، تحقق کامل حقوق معلولان بخش جدانشدنی از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادی است. گزارش‌های این سازمان بر ضرورت تسریع در اجرای سیاست‌های حمایتی و تأمین مالی برای دستیابی به اهداف توسعۀ پایدار تا سال ۲۰۳۰م تأکید دارند.<ref>{{پک/بن|تالش1|ک=وب‌سایت مؤسسۀ خیریۀ جامعۀ معلولین خیراندیش تالش|ف=روز جهانی افراد دارای معلولیت}}</ref>  

===سطح ملی===

در ایران، نهادهای متولی و دستگاه‌های فرهنگی با انتشار پیام‌ها و اجرای برنامه‌های متنوع این مناسبت را گرامی می‌دارند:

# اقدامات فرهنگی و آموزشی: نهادهایی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با ارج نهادن به توانمندی‌های افراد دارای نیازهای ویژه، رویدادهایی همچون جشنوارۀ ملی رویش<ref>{{پک/بن|مهر1|ک=خبرگزاری مهر|ف=فراخوان سومین جشنوارۀ ملی رویش منتشر شد}}</ref> را برای نمایش استعدادها، ارتقای دسترس‌پذیری و ترویج عدالت فرهنگی برگزار می‌کنند.<ref>{{پک/بن|کودک1|ک=پایگاه خبری کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان|ف=روز جهانی معلولان روز ارج نهادن به توانایی‌های افراد دارای نیازهای ویژه}}</ref> همچنین سازمان آموزش و پرورش استثنایی نمایشگاه‌هایی از دستاوردهای این قشر برپا می‌سازد.<ref>{{پک/بن|همشهری1|ک=خبرگزاری همشهری|ف=آشنایی با روز جهانی معلولان}}</ref>

# سیاست‌گذاری و مطالبات مدنی: این مناسبت فرصتی سالانه برای ارزیابی میزان تحقق عدالت اجتماعی و سنجش عملکرد دستگاه‌های اجرایی است.<ref>{{پک/بن|پیام1|ک=پایگاه اطلاع‌رسانی دولت|ف=پیام وزیر تعاون به مناسبت روز جهانی معلولان}}</ref> تشکل‌های مدنی از جمله جامعۀ معلولین ایران از این روز برای پیگیری مطالبات قانونی، نظارت بر اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب سال ۱۳۹۶ش و گنجاندن پیوست‌های حمایتی در برنامه‌های توسعۀ کشور استفاده می‌کنند. مناسب‌سازی شهری، پوشش بیمه‌ای خدمات توان‌بخشی، تأمین مسکن و ثبات شغلی از مهم‌ترین خواسته‌های این تشکل‌ها است.<ref>{{پک/بن|ایران1|ک=وبسایت جامعۀ معلولین ایران|ف=پیام جامعۀ معلولین ایران به مناسبت روز جهانی معلولان 12 آذر ماه 1400}}</ref>

# خدمات حمایتی و توان‌بخشی: مؤسسات خیریه و مراکز غیردولتی نیز از این روز برای آگاهی‌بخشی دربارۀ اهمیت خدمات کاردرمانی، حمایت‌های روان‌پزشکی و ایجاد محیط‌های امن آموزشی بهره می‌گیرند.<ref>{{پک/بن|وحدت1|ک=وب‌سایت مجمع خیریۀ وحدت|ف=روز جهانی معلولین}}</ref>

===شعارهای سالانه===

سازمان ملل متحد برای هر دوره از این روز شعارها و محورهای ویژه‌ای تعیین می‌کند تا سمت‌وسوی اقدامات بین‌المللی را مشخص سازد. این محورها مواردی مانند تقویت نقش رهبری افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها، بسترسازی برای آینده‌ای عادلانه و توسعه جوامع فراگیر را در بر می‌گیرند تا برنامه‌ریزی‌ها به‌سمت رفع موانع فیزیکی و ساختاری هدایت شوند.<ref>{{پک/بن|ایسنا1|ک=خبرگزاری ایسنا|ف=روز جهانی معلولان؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه}}</ref>

| 1998م|| هنر، فرهنگ و زندگی مستقل

| 1999م|| دسترسی برای همه در هزاره جدید

| 2000م|| ساخت فناوری اطلاعات برای همه

| 2001م|| مشارکت کامل و برابری، نیاز به رویکردهای جدید برای ارزیابی پیشرفت و نتایج

| 2002م|| زندگی مستقل و معاش پایدار

| 2003م|| صدای خودمان

| 2004م|| هیچ چیز درباره ما بدون ما تصمیم‌گیری نشود

| 2005م|| حقوق افراد معلول، عمل در توسعه

| 2006م|| قابلیت دسترسی الکترونیکی

| 2007م|| کار مناسب برای افراد معلول

| 2008م|| پیمان حقوق افراد معلول، شان و عدالت برای همه ما

| 2009م|| ساختن اهداف توسعه هزاره قابل دسترس، تقویت قدرت افراد معلول و جوامع آن‌ها

| 2010م|| حفظ وعده، گنجاندن معلولیت در اهداف توسعه هزاره

| 2011م|| همراهی برای دنیای بهتر، گنجاندن افراد معلول در توسعه

| 2012م|| برداشتن موانع برای ایجاد جامعه جاویدان و قابل دسترس برای همه

| 2013م|| شکستن موانع، باز کردن درها، برای جامعه پایدار و توسعه برای همه

| 2014م|| توسعه پایدار، وعده فناوری

| 2015م|| اهمیت گنجاندن، دسترسی و قدرت برای افراد با توانمندی‌های مختلف

| 2016م|| دستیابی به ۱۷ هدف برای آینده مورد انتظار

| 2017م|| تحول به سمت جامعه پایدار و مقاوم برای همه

| 2018م|| تقویت افراد معلول و اطمینان از جامعیت و برابری

| 2019م|| ترویج مشارکت افراد معلول و رهبری آن‌ها در برنامه توسعه ۲۰۳۰

| 2020م|| بازسازی بهتر به سوی دنیای پس از کرونا، جامعه‌پذیر، دسترس‌پذیر و پایدار

| 2021م|| رهبری و مشارکت افراد معلول به سوی دنیای پس از کرونا

| 2022م|| راهکارهای تحول‌آفرین برای توسعه جامع و نقش نوآوری در افزایش دسترسی

| 2023م|| متحد در اقدام برای نجات و دستیابی به اهداف توسعه پایدار برای افراد دارای معلولیت

| 2024م|| تقویت رهبری افراد دارای معلولیت برای آینده‌ای فراگیر و پایدار

| 2025م|| پرورش جوامع فراگیر برای معلولان جهت پیشبرد پیشرفت اجتماعی<ref>{{پک/بن|تالش1|ک=وب‌سایت مؤسسۀ خیریۀ جامعۀ معلولین خیراندیش تالش|ف=روز جهانی افراد دارای معلولیت}}</ref>

 

* {{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با روز جهانی معلولان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/68604/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86|تاریخ=27 آبان 1387|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|همشهری1}}|وبگاه=خبرگزاری همشهری}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولان|نشانی=https://www.behzisti.ir/news/10978/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86|تاریخ=12 آذر 1398|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|کد زبان=|وبگاه=وب‌سایت سازمان بهزیستی کشور، ادارۀ کل استان گیلان|نام خانوادگی۱=پورقاسم|نام۱=کیوان}}

* {{یادکرد وب|عنوان=پیام جامعۀ معلولین ایران به مناسبت روز جهانی معلولان 12 آذر ماه 1400|نشانی=https://www.iransdp.com/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایران1}}|وبگاه=وبسایت جامعۀ معلولین ایران}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی افراد دارای معلولیت|نشانی=https://kheirandish-charity.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|تالش1}}|وبگاه=وب‌سایت مؤسسۀ خیریۀ جامعۀ معلولین خیراندیش تالش}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولان؛ ترویج دسترسی، برابری و مشارکت برای همه|نشانی=https://www.isna.ir/news/1404091207819/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87|تاریخ=12 آذر 1404|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسنا1}}|وبگاه=خبرگزاری ایسنا}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولان روز ارج نهادن به توانایی‌های افراد دارای نیازهای ویژه|نشانی=https://www.kanoonnews.ir/news/301464/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C|تاریخ=13 آذر 1399|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|کودک1}}|وبگاه=پایگاه خبری کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولان و ضرورت آموزش|نشانی=https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/951146-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4|تاریخ=13 آذر 1403|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|آموزش1}}|وبگاه=خبرگزاری شرق}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولین|نشانی=https://www.tebyan.net/news/1587/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86|تاریخ=13 آذر 1381|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|تبیان1}}|وبگاه=خبرگزاری تبیان}}

* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی معلولین|نشانی=https://charityvahdat.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86/|تاریخ=|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|وحدت1}}|وبگاه=وب‌سایت مجمع خیریۀ وحدت}}

* {{یادکرد وب|عنوان=فراخوان سومین جشنوارۀ ملی رویش منتشر شد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/6852638/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|تاریخ=17 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|مهر1}}|وبگاه=خبرگزاری مهر}}

* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=محمدی|نام۱=فاطمه|تاریخ=1383|عنوان=روز جهانی معلولان|پیوند=https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4624/34302/%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86|ژورنال=مجلۀ گلبرگ|دوره=|شماره=پنجاه و هفتم|صفحات=}}

* {{یادکرد وب|عنوان=نامگذاری روز جهانی معلولین|نشانی=https://arakmu.ac.ir/valiasrhos/fa/page/2171/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86|تاریخ=20 مرداد 1397|تاریخ بازبینی=3 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|سلامت1}}|وبگاه=وب‌سایت مجمع خیرین سلامت}}