پرش به محتوا

روز جهانی مبارزه با فساد: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۲۹۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
جز حمید فاضل صفحهٔ پیش‌نویس:روز جهانی مبارزه با فساد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به روز جهانی مبارزه با فساد منتقل کرد
 
(۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''روز جهانی مبارزه با فساد'''</big>؛ مناسبت سالانۀ ترویج شفافیت، مسئولیت‌پذیری و پیمان جهانی علیه فساد.<br>
{{درشت|'''روز جهانی مبارزه با فساد'''}}؛ مناسبت سالانهٔ ترویج شفافیت، مسئولیت‌پذیری و پیمان جهانی علیه فساد.


روز جهانی مبارزه با فساد، همزمان با 18 آذر و 9 دسامبر، گرامی داشته می‌شود. این روز، فراتر از یک مناسبت اداری، فرصتی سالانه برای بازخوانی ابعاد اخلاقی، ساختاری و بین‌المللی مبارزه با فساد است. این مناسبت با تأکید بر مسئولیت متقابل حاکمیت و مردم، نقش چارچوب‌های قانونی و فناوری‌های نوین را در ایجاد شفافیت و تحقق توسعۀ پایدار تبیین می‌کند.
روز جهانی مبارزه با فساد، همزمان با ۱۸ آذر و ۹ دسامبر، گرامی داشته می‌شود. این روز، فراتر از یک مناسبت اداری، فرصتی سالانه برای بازخوانی ابعاد اخلاقی، ساختاری و بین‌المللی مبارزه با فساد است. این مناسبت با تأکید بر مسئولیت متقابل حاکمیت و مردم، نقش چارچوب‌های قانونی و فناوری‌های نوین را در ایجاد شفافیت و تحقق توسعهٔ پایدار تبیین می‌کند.
==معرفی==
روز ۹ دسامبر، برابر با ۱۸ آذر، به‌عنوان روز جهانی مبارزه با فساد نام‌گذاری شده است.<ref>{{پک/بن|پانا1|ک=خبرگزاری پانا|ف=18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> هدف از تعیین این مناسبت، افزایش آگاهی عمومی دربارۀ کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد و ترغیب اقدام فراگیر علیه این پدیده است. این روز سالانه توسط دولت‌ها، بخش خصوصی، رسانه‌ها و عموم مردم در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref> 


==ابعاد شناختی و مفهومی==  
== معرفی ==
در اندیشۀ اسلامی و آموزه‌های دینی، مفهوم فساد فراتر از تعاریف محدود حقوقی یا مالی بوده و شامل هر رفتاری است که موازنۀ الهی، سلامت اخلاقی، تعادل اجتماعی یا پایداری زیست‌محیطی را مختل کند. بر این اساس، تخریب طبیعت، آلودگی منابع آب و آسیب به حقوق نسل‌های آینده نیز از مصادیق عینی فساد برشمرده می‌شوند. این رویکرد، مبارزه با فساد را از یک اقدام اداری صرف به یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی برای حفظ پایداری حیات ارتقا می‌دهد. همچنین بر اساس متون دینی و تاریخی مانند نهج‌البلاغه، سلامت اداری و سیاسی حاصل رابطه‌ای دوسویه میان حاکمیت و مردم است؛ به‌طوری‌که اصلاح ساختارها به شایستگی کارگزاران پیوند خورده و آگاهی و نظارت همگانی ضامن پایداری شفافیت و ارتقای کیفیت حکمرانی خواهد بود.<ref>{{پک/بن|قرآن1|ک=خبرگزاری ابنا|ف=تأکید آموزه‌های قرآنی و اسلامی بر مبارزه همه‌جانبه با فساد همزمان با روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref>  
روز [[۹ دسامبر]]، برابر با [[۱۸ آذر]]، به‌عنوان روز جهانی مبارزه با فساد نام‌گذاری شده است.<ref>{{پک/بن|پانا1|ک=خبرگزاری پانا|ف=18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> هدف از تعیین این مناسبت، افزایش آگاهی عمومی دربارهٔ کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد و ترغیب اقدام فراگیر علیه این پدیده است. این روز، سالانه توسط دولت‌ها، بخش خصوصی، رسانه‌ها و عموم مردم در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref> اصلی‌ترین سند بین‌المللی مرتبط با گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد، کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد است که در [[دسامبر]] ۲۰۰۵م اجرایی شد و چهار حوزهٔ کلیدی پیشگیری، [[جرم‌انگاری]]، همکاری بین‌المللی و بازگرداندن دارایی‌های مسروقه را الزامی کرده است.<ref>{{پک/بن|رکنا1|ک=خبرگزاری رکنا|ف=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد/ اهمیت مقابله با فساد در جهان}}</ref>


==چارچوب‌های قانونی==  
== برنامه‌ها، شعارها و ابزارهای بین‌المللی ==
اصلی‌ترین سند بین‌المللی مرتبط با گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد، کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد است که در دسامبر ۲۰۰۵م اجرایی شد و چهار حوزۀ کلیدی پیشگیری، جرم‌انگاری، همکاری بین‌المللی و بازگرداندن دارایی‌های مسروقه را الزامی کرده است.<ref>{{پک/بن|رکنا1|ک=خبرگزاری رکنا|ف=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد/ اهمیت مقابله با فساد در جهان}}</ref> در برنامه‌ها و تحلیل‌های رسمی این مناسبت تأکید می‌شود که خروج از چارچوب‌های قانونیِ این کنوانسیون و بروز رفتارهایی نظیر رشوه یا سوءاستفاده از قانون در قوای حاکمیتی، با ایجاد نابرابری زمینه‌ساز بحران‌های اجتماعی خواهد شد.<ref>{{پک/بن|پانا1|ک=خبرگزاری پانا|ف=18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref>
در برنامه‌ها و تحلیل‌های رسمی این مناسبت تأکید می‌شود که خروج از چارچوب‌های قانونیِ این کنوانسیون و بروز رفتارهایی نظیر [[رشوه]] یا سوءاستفاده از قانون در قوای حاکمیتی، با ایجاد نابرابری زمینه‌ساز بحران‌های اجتماعی خواهد شد.<ref>{{پک/بن|پانا1|ک=خبرگزاری پانا|ف=18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد بر نقش مانع‌تراش [[فساد]] در مسیر توسعهٔ پایدار و دستیابی به اهداف جوامع تمرکز دارد. در همین راستا، کمپین‌های بین‌المللی با عناوینی مانند فساد صفر درصد، توسعهٔ ۱۰۰ درصد،<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref> اتحاد جهان در برابر فساد<ref>{{پک/بن|عصر1|ک=خبرگزاری عصر ایران|ف=روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> و اتحاد با جوانان در برابر فساد: شکل‌دادن به صداقت فردا،<ref>{{پک/بن|اتحاد1|ک=خبرگزاری شرق|ف=اتحاد با جوانان در برابر فساد}}</ref> تلاش می‌کنند توجه جوامع را به مبارزه با علل ریشه‌ای این پدیده معطوف سازند. بر اساس پیام‌های رسمی مقام‌های سازمان ملل متحد، مقابله با مفاسد اقتصادی از ارکان اصلی تدوین برنامه‌های توسعهٔ بین‌المللی به‌شمار می‌رود.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref>


==برنامه‌ها، شعارها و ابزارهای بین‌المللی==
در سال‌های اخیر، برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد به‌شکل ویژه بر محوریت نقش جوانان و مشارکت عمومی در افزایش آگاهی تمرکز یافته است. همچنین در دوره‌های بروز بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کووید ۱۹، محوریت شعارها و برنامه‌های این مناسبت بر رصد مفاسد ناشی از توزیع شتاب‌زدهٔ بودجه‌های اضطراری، انحراف در ارائهٔ خدمات درمانی و مقابله با نابرابری‌های حاصل از فساد در شرایط بحران، معطوف بوده است.<ref>{{پک/بن|ایمنا1|ک=خبرگزاری ایمنا|ف=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد+ فساد چیست؟}}</ref>
برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد بر نقش مانع‌تراش فساد در مسیر توسعۀ پایدار و دستیابی به اهداف جوامع تمرکز دارد. در همین راستا، کمپین‌های بین‌المللی با عناوینی مانند فساد صفر درصد، توسعۀ ۱۰۰ درصد،<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref> اتحاد جهان در برابر فساد<ref>{{پک/بن|عصر1|ک=خبرگزاری عصر ایران|ف=روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> و اتحاد با جوانان در برابر فساد: شکل دادن به صداقت فردا<ref>{{پک/بن|اتحاد1|ک=خبرگزاری شرق|ف=اتحاد با جوانان در برابر فساد}}</ref> تلاش می‌کنند توجه جوامع را به مبارزه با علل ریشه‌ای این پدیده معطوف سازند. بر اساس پیام‌های رسمی مقام‌های سازمان ملل متحد، مقابله با مفاسد اقتصادی از ارکان اصلی تدوین برنامه‌های توسعۀ بین‌المللی به‌شمار می‌رود.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref>


در سال‌های اخیر، برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد به‌شکل ویژه بر محوریت نقش جوانان و مشارکت عمومی در افزایش آگاهی تمرکز یافته است. همچنین در دوره‌های بروز بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کووید ۱۹، محوریت شعارها و برنامه‌های این مناسبت بر رصد مفاسد ناشی از توزیع شتاب‌زدۀ بودجه‌های اضطراری، انحراف در ارائۀ خدمات درمانی و مقابله با نابرابری‌های حاصل از فساد در شرایط بحران معطوف بوده است.<ref>{{پک/بن|ایمنا1|ک=خبرگزاری ایمنا|ف=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد+ فساد چیست؟}}</ref>
[[دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد]] به مناسبت این روز، با تمرکز بر آموزش نسل جدید، ابتکار مرکز جهانی آموزش مبارزه با فساد و توانمندسازی جوانان را برای ترویج فرهنگ پاک‌دستی راه‌اندازی کرده است. در این رویکرد، توانمندسازی جوانان از طریق فناوری‌های نوین مانند [[هوش مصنوعی]]، پلتفرم‌های آنلاین و رسانه‌های اجتماعی برای گردآوری داده‌ها، افشای شفاف فرایندها و حفاظت از هویت افشاگران از محورهای کلیدی برنامه‌های سالانه به‌شمار می‌رود. هم‌زمان با این روز، شاخص‌های بین‌المللی نظیر [[شاخص ادراک فساد]] ارائه می‌شود که نشان‌دهندهٔ همبستگی مستقیم میان سیستم قضایی مستقل، حاکمیت قانون و کاهش سطح فساد است.<ref>{{پک/بن|اتحاد1|ک=خبرگزاری شرق|ف=اتحاد با جوانان در برابر فساد}}</ref>


دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرائم سازمان ملل متحد به مناسبت این روز، با تمرکز بر آموزش نسل جدید، ابتکار مرکز جهانی آموزش مبارزه با فساد و توانمندسازی جوانان را برای ترویج فرهنگ پاکدستی راه‌اندازی کرده است. در این رویکرد، توانمندسازی جوانان از طریق فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، پلتفرم‌های آنلاین و رسانه‌های اجتماعی برای گردآوری داده‌ها، افشای شفاف فرآیندها و حفاظت از هویت افشاگران از محورهای کلیدی برنامه‌های سالانه به‌شمار می‌رود. هم‌زمان با این روز، شاخص‌های بین‌المللی نظیر شاخص ادراک فساد ارائه می‌شود که نشان‌دهندۀ همبستگی مستقیم میان سیستم قضایی مستقل، حاکمیت قانون و کاهش سطح فساد است.<ref>{{پک/بن|اتحاد1|ک=خبرگزاری شرق|ف=اتحاد با جوانان در برابر فساد}}</ref>
== گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران ==
مراسم گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران با همکاری دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان‌های غیردولتی برگزار می‌شود. در این همایش‌ها، ارتقای اقدامات ضدفساد به‌عنوان عاملی کلیدی برای توسعهٔ روابط اقتصادی بین‌المللی مطرح می‌شود.<ref>{{پک/بن|ایران1|ک=وب‌سایت دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد|ف=روز جهانی مبارزه با فساد 2024 میلادی اتحاد با جوانان علیه فساد: شکل دهی یکپارچگی فردا}}</ref> نمایندگان اجرایی دولت نیز بر ضرورت مقابله با جرائم اقتصادی تأکید کرده و مسئولان دفتر منطقه‌ای سازمان ملل متحد بر تعهدات متقابل و گسترش همکاری‌های ملی و بین‌المللی در زمینهٔ نفی انواع فساد تأکید داشته‌اند.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref>


==گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران==
در ایران با تکیه بر آموزه‌های دینی و متون اسلامی، مفهوم فساد، گسترده‌تر از تعریف حقوقی یا مالی در برخی اسناد بین‌المللی دانسته شده و شامل هرگونه رفتار مخل سلامت اخلاقی، تعادل اجتماعی یا پایداری زیست‌محیطی تلقی می‌شود.<ref>{{پک/بن|قرآن1|ک=خبرگزاری ابنا|ف=تأکید آموزه‌های قرآنی و اسلامی بر مبارزه همه‌جانبه با فساد همزمان با روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> در این چارچوب، نشست‌های تخصصی و همایش‌های علمی با تمرکز بر آسیب‌شناسی موانع کنترل فساد و ارائهٔ پیشنهادهایی نظیر اصلاح ساختارها، مدیریت تعارض منافع، توسعهٔ دولت الکترونیک و بهره‌گیری از ابزارهای نوین حکمرانی برگزار می‌شود.<ref>{{پک|نصر اصفهانی|2018|ک=شفافیت برای ایران|ف=قانون 80-20 در برنامه‌های کاهش فساد}}</ref>
مراسم گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران با همکاری دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان‌های غیردولتی برگزار می‌شود. در این همایش‌ها، ارتقای اقدامات ضدفساد به‌عنوان عاملی کلیدی برای توسعۀ روابط اقتصادی بین‌المللی مطرح شد.<ref>{{پک/بن|ایران1|ک=سازمان ملل متحد جمهوری اسلامی ایران|ف=روز جهانی مبارزه با فساد 2024 میلادی اتحاد با جوانان علیه فساد: شکل دهی یکپارچگی فردا}}</ref> نمایندگان اجرایی دولت نیز بر ضرورت مقابله با جرائم اقتصادی تأکید کرده‌ و مسئولان دفتر منطقه‌ای سازمان ملل متحد بر تعهدات متقابل و گسترش همکاری‌های ملی و بین‌المللی در زمینۀ نفی انواع فساد تأکید داشته‌اند.<ref>{{پک/بن|دفتر1|ک=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران|ف=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید}}</ref>


هم‌زمان با این مناسبت، همایش‌های علمی در مراکز دانشگاهی نیز برگزار می‌شود که در آنها مقام‌های ارشد اجرایی بر لزوم تدوین سند ملی مبارزه با فساد به‌منظور عملیاتی‌سازی برنامه‌های پیشگیرانه تأکید می‌ورزند. ایجاد فضای کارشناسی و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان دانشگاهی از محورهای اصلی مطرح‌شده در این مناسبت است که می‌تواند به تقویت عدالت اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و توسعۀ پایدار کمک کند.<ref>{{پک/بن|هما1|ک=خبرگزاری صداوسیما|ف=همایشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> بخش‌های مختلف آموزش عالی نیز با صدور بیانیه‌های رسمی، مبارزه با فساد را یک رویکرد مستمر حاکمیتی دانسته و بر اجرای طرح‌های شفافیت مالی، مدیریت تعارض منافع و استقرار نظام‌های نظارتی هوشمند تأکید می‌ورزند.<ref>{{پک/بن|بیان1|ک=خبرگزاری شبستان|ف=بیانیۀ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref>  
در همایش‌های علمی به مناسبت این روز، مقام‌های ارشد اجرایی بر لزوم تدوین سند ملی مبارزه با فساد به‌منظور عملیاتی‌سازی برنامه‌های پیشگیرانه تأکید می‌ورزند. بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان دانشگاهی نیز به تقویت [[عدالت اجتماعی]]، افزایش [[اعتماد عمومی]] و توسعهٔ پایدار کمک می‌کند.<ref>{{پک/بن|هما1|ک=خبرگزاری صداوسیما|ف=همایشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref> بخش‌های مختلف آموزش عالی نیز با صدور بیانیه‌های رسمی، مبارزه با فساد را یک رویکرد مستمر حاکمیتی دانسته و بر اجرای طرح‌های شفافیت مالی، مدیریت تعارض منافع و استقرار نظام‌های نظارتی هوشمند تأکید می‌ورزند.<ref>{{پک/بن|بیان1|ک=خبرگزاری شبستان|ف=بیانیهٔ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد}}</ref>


==آسیب‌شناسی و پیشنهادها==
== پانویس ==
تحلیلگران و کارشناسان حوزۀ حکمرانی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد، به بررسی بسترهای شکل‌گیری و موانع پیشگیری از این پدیده می‌پردازند. بر اساس این ارزیابی‌ها، غرق شدن در روش‌های سنتی و غلبۀ رویکردهای سرکوبگرایانۀ کیفری بر اقدامات پیشگیرانه، از موانع اصلی کنترل فساد محسوب می‌شود.<ref>{{پک/بن|مانع1|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=8 مانع مبارزه مؤثر با فساد در ایران را بشناسید}}</ref> عدم مدیریت تعارض منافع، نبود حمایت‌های قانونی لازم از افشاگران و گسترش محرمانگی در مکاتبات اداری، امکان نظارت عمومی را محدود می‌سازد. همچنین کندی در استقرار دولت الکترونیک و تکیه بر تصمیمات فردی، زمینه را برای توزیع ناعادلانۀ فرصت‌ها فراهم می‌کند.<ref>{{پک|سلطانی|2017|ک=شفافیت برای ایران|ف=مبارزه با فساد یک روز، همزیستی با فساد هر روز}}</ref><br>به‌همین دلیل، ارزیابی‌های کارشناسی در این روز تأکید دارند که کنترل پایدار فساد نیازمند اصلاح ساختارها، ایجاد شفافیت عمومی و تقویت نقش نظارتی رسانه‌ها و نهادهای مدنی است.<ref>{{پک|سلطانی|2017|ک=شفافیت برای ایران|ف=مبارزه با فساد یک روز، همزیستی با فساد هر روز}}</ref> همچنین بر ضرورت تحول در ابزارهای مبارزه با فساد و نقد تمرکز صرف بر پرونده‌های گذشته تأکید شده و بهره‌گیری از دانش سیستم‌های پیچیده، اقتصاد رفتاری و بازطراحی ترتیبات نهادی برای کاهش بسترهای بروز فساد در آینده پیشنهاد می‌شود.<ref>{{پک|نصر اصفهانی|2018|ک=شفافیت برای ایران|ف=قانون 80-20 در برنامه‌های کاهش فساد}}</ref>
{{پانویس}}


== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* {{یادکرد وب|عنوان=18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-42/1644268-%D8%A2%D8%B0%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|پانا1}}|وبگاه=خبرگزاری پانا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۱۸ آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.pana.ir/بخش-چهارمحال-بختیاری-42/1644268-آذر-روز-جهانی-مبارزه-با-فساد|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|پانا1}}|وبگاه=خبرگزاری پانا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=8 مانع مبارزه مؤثر با فساد در ایران را بشناسید|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1398/09/18/2156603/8-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF|تاریخ=18 آذر 1398|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|مانع1}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۹ دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد/ اهمیت مقابله با فساد در جهان|نشانی=https://www.rokna.net/بخش-رک-پلاس-10/1188535-دسامبر-روز-جهانی-مبارزه-با-فساد-اهمیت-مقابله-با-فساد-در-جهان|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|رکنا1}}|وبگاه=خبرگزاری رکنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد/ اهمیت مقابله با فساد در جهان|نشانی=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%DA%A9-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3-10/1188535-%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|رکنا1}}|وبگاه=خبرگزاری رکنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=۹ دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد+ فساد چیست؟|نشانی=https://www.imna.ir/news/460519/۹-دسامبر-روز-جهانی-مبارزه-با-فساد-فساد-چیست|تاریخ=19 آذر 1399|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایمنا1}}|وبگاه=خبرگزاری ایمنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد+ فساد چیست؟|نشانی=https://www.imna.ir/news/460519/%DB%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA|تاریخ=19 آذر 1399|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایمنا1}}|وبگاه=خبرگزاری ایمنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اتحاد با جوانان در برابر فساد|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-یادداشت-65/951900-اتحاد-با-جوانان-در-برابر-فساد|تاریخ=18 آذر 1403|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اتحاد1}}|وبگاه=خبرگزاری شرق}}
* {{یادکرد وب|عنوان=اتحاد با جوانان در برابر فساد|نشانی=https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-65/951900-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF|تاریخ=18 آذر 1403|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اتحاد1}}|وبگاه=خبرگزاری شرق}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانیهٔ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.shabestan.news/news/1854565/بیانیه-وزارت-علوم-تحقیقات-و-فناوری-به-مناسبت-روز-جهانی-مبارزه|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|بیان1}}|وبگاه=خبرگزاری شبستان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بیانیۀ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.shabestan.news/news/1854565/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87|تاریخ=18 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|بیان1}}|وبگاه=خبرگزاری شبستان}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تأکید آموزه‌های قرآنی و اسلامی بر مبارزه همه‌جانبه با فساد همزمان با روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://fa.abna24.com/news/1760272/تأکید-آموزه-های-قرآنی-و-اسلامی-بر-مبارزه-همه-جانبه-با-فساد-همزمان|تاریخ=19 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|قرآن1}}|وبگاه=خبرگزاری ابنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تأکید آموزه‌های قرآنی و اسلامی بر مبارزه همه‌جانبه با فساد همزمان با روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://fa.abna24.com/news/1760272/%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86|تاریخ=19 آذر 1404|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|قرآن1}}|وبگاه=خبرگزاری ابنا}}
* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/924446/روز-جهانی-مبارزه-با-فساد-اینفوگرافیک|تاریخ=18 آذر 1402|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|عصر1}}|وبگاه=خبرگزاری عصر ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/924446/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9|تاریخ=18 آذر 1402|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|عصر1}}|وبگاه=خبرگزاری عصر ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی مبارزه با فساد ۲۰۲۴ میلادی اتحاد با جوانان علیه فساد: شکل دهی یکپارچگی فردا|نشانی=https://www.unodc.org/islamicrepublicofiran/fa/international-anti-corruption-day-2024-uniting-with-youth-against-corruption_-shaping-tomorrows-integrity.html|تاریخ=|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایران1}}|وبگاه=دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد}}
* {{یادکرد وب|عنوان=روز جهانی مبارزه با فساد 2024 میلادی اتحاد با جوانان علیه فساد: شکل دهی یکپارچگی فردا|نشانی=https://iran.un.org/fa/285911-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%DB%B2%DB%B0%DB%B2%DB%B4-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%C2%AB%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DB%8C%DA%A9%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%DA%AF%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF%D8%A7%C2%BB|تاریخ=|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایران1}}|وبگاه=سازمان ملل متحد جمهوری اسلامی ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مبارزه با فساد یک روز، همزیستی با فساد هر روز|نشانی=https://discuss.tp4.ir/t/topic/379|تاریخ=9 دسامبر 2017|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|کد زبان=|وبگاه=شفافیت برای ایران|نام خانوادگی۱=سلطانی|نام۱=پدرام}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید|نشانی=https://www.unodc.org/islamicrepublicofiran/fa/the-international-anti-corruption-day-celebrated-in-tehran.html|تاریخ=|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|دفتر1}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید|نشانی=https://www.unodc.org/islamicrepublicofiran/fa/the-international-anti-corruption-day-celebrated-in-tehran.html|تاریخ=|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|دفتر1}}|وبگاه=وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قانون 80-20 در برنامه‌های کاهش فساد|نشانی=https://discuss.tp4.ir/t/topic/379|تاریخ=9 دسامبر 2018|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|کد زبان=|وبگاه=شفافیت برای ایران|نام خانوادگی۱=نصر اصفهانی|نام۱=مصطفی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=قانون ۸۰-۲۰ در برنامه‌های کاهش فساد|نشانی=https://discuss.tp4.ir/t/topic/379|تاریخ=9 دسامبر 2018|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|کد زبان=|وبگاه=شفافیت برای ایران|نام خانوادگی۱=نصر اصفهانی|نام۱=مصطفی}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همایشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.irib-news.ir/fa/news/4404310/%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF|تاریخ=21 آذر 1403|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هما1}}|وبگاه=خبرگزاری صداوسیما}}
* {{یادکرد وب|عنوان=همایشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد|نشانی=https://www.irib-news.ir/fa/news/4404310/همایشی-به-مناسبت-روز-جهانی-مبارزه-با-فساد|تاریخ=21 آذر 1403|تاریخ بازبینی=6 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|هما1}}|وبگاه=خبرگزاری صداوسیما}}
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۳

روز جهانی مبارزه با فساد؛ مناسبت سالانهٔ ترویج شفافیت، مسئولیت‌پذیری و پیمان جهانی علیه فساد.

روز جهانی مبارزه با فساد، همزمان با ۱۸ آذر و ۹ دسامبر، گرامی داشته می‌شود. این روز، فراتر از یک مناسبت اداری، فرصتی سالانه برای بازخوانی ابعاد اخلاقی، ساختاری و بین‌المللی مبارزه با فساد است. این مناسبت با تأکید بر مسئولیت متقابل حاکمیت و مردم، نقش چارچوب‌های قانونی و فناوری‌های نوین را در ایجاد شفافیت و تحقق توسعهٔ پایدار تبیین می‌کند.

معرفی

روز ۹ دسامبر، برابر با ۱۸ آذر، به‌عنوان روز جهانی مبارزه با فساد نام‌گذاری شده است.[۱] هدف از تعیین این مناسبت، افزایش آگاهی عمومی دربارهٔ کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد و ترغیب اقدام فراگیر علیه این پدیده است. این روز، سالانه توسط دولت‌ها، بخش خصوصی، رسانه‌ها و عموم مردم در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود.[۲] اصلی‌ترین سند بین‌المللی مرتبط با گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد، کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد است که در دسامبر ۲۰۰۵م اجرایی شد و چهار حوزهٔ کلیدی پیشگیری، جرم‌انگاری، همکاری بین‌المللی و بازگرداندن دارایی‌های مسروقه را الزامی کرده است.[۳]

برنامه‌ها، شعارها و ابزارهای بین‌المللی

در برنامه‌ها و تحلیل‌های رسمی این مناسبت تأکید می‌شود که خروج از چارچوب‌های قانونیِ این کنوانسیون و بروز رفتارهایی نظیر رشوه یا سوءاستفاده از قانون در قوای حاکمیتی، با ایجاد نابرابری زمینه‌ساز بحران‌های اجتماعی خواهد شد.[۴] برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد بر نقش مانع‌تراش فساد در مسیر توسعهٔ پایدار و دستیابی به اهداف جوامع تمرکز دارد. در همین راستا، کمپین‌های بین‌المللی با عناوینی مانند فساد صفر درصد، توسعهٔ ۱۰۰ درصد،[۵] اتحاد جهان در برابر فساد[۶] و اتحاد با جوانان در برابر فساد: شکل‌دادن به صداقت فردا،[۷] تلاش می‌کنند توجه جوامع را به مبارزه با علل ریشه‌ای این پدیده معطوف سازند. بر اساس پیام‌های رسمی مقام‌های سازمان ملل متحد، مقابله با مفاسد اقتصادی از ارکان اصلی تدوین برنامه‌های توسعهٔ بین‌المللی به‌شمار می‌رود.[۸]

در سال‌های اخیر، برنامه‌های روز جهانی مبارزه با فساد به‌شکل ویژه بر محوریت نقش جوانان و مشارکت عمومی در افزایش آگاهی تمرکز یافته است. همچنین در دوره‌های بروز بحران‌های جهانی نظیر همه‌گیری کووید ۱۹، محوریت شعارها و برنامه‌های این مناسبت بر رصد مفاسد ناشی از توزیع شتاب‌زدهٔ بودجه‌های اضطراری، انحراف در ارائهٔ خدمات درمانی و مقابله با نابرابری‌های حاصل از فساد در شرایط بحران، معطوف بوده است.[۹]

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد به مناسبت این روز، با تمرکز بر آموزش نسل جدید، ابتکار مرکز جهانی آموزش مبارزه با فساد و توانمندسازی جوانان را برای ترویج فرهنگ پاک‌دستی راه‌اندازی کرده است. در این رویکرد، توانمندسازی جوانان از طریق فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، پلتفرم‌های آنلاین و رسانه‌های اجتماعی برای گردآوری داده‌ها، افشای شفاف فرایندها و حفاظت از هویت افشاگران از محورهای کلیدی برنامه‌های سالانه به‌شمار می‌رود. هم‌زمان با این روز، شاخص‌های بین‌المللی نظیر شاخص ادراک فساد ارائه می‌شود که نشان‌دهندهٔ همبستگی مستقیم میان سیستم قضایی مستقل، حاکمیت قانون و کاهش سطح فساد است.[۱۰]

گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران

مراسم گرامیداشت روز جهانی مبارزه با فساد در ایران با همکاری دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان‌های غیردولتی برگزار می‌شود. در این همایش‌ها، ارتقای اقدامات ضدفساد به‌عنوان عاملی کلیدی برای توسعهٔ روابط اقتصادی بین‌المللی مطرح می‌شود.[۱۱] نمایندگان اجرایی دولت نیز بر ضرورت مقابله با جرائم اقتصادی تأکید کرده و مسئولان دفتر منطقه‌ای سازمان ملل متحد بر تعهدات متقابل و گسترش همکاری‌های ملی و بین‌المللی در زمینهٔ نفی انواع فساد تأکید داشته‌اند.[۱۲]

در ایران با تکیه بر آموزه‌های دینی و متون اسلامی، مفهوم فساد، گسترده‌تر از تعریف حقوقی یا مالی در برخی اسناد بین‌المللی دانسته شده و شامل هرگونه رفتار مخل سلامت اخلاقی، تعادل اجتماعی یا پایداری زیست‌محیطی تلقی می‌شود.[۱۳] در این چارچوب، نشست‌های تخصصی و همایش‌های علمی با تمرکز بر آسیب‌شناسی موانع کنترل فساد و ارائهٔ پیشنهادهایی نظیر اصلاح ساختارها، مدیریت تعارض منافع، توسعهٔ دولت الکترونیک و بهره‌گیری از ابزارهای نوین حکمرانی برگزار می‌شود.[۱۴]

در همایش‌های علمی به مناسبت این روز، مقام‌های ارشد اجرایی بر لزوم تدوین سند ملی مبارزه با فساد به‌منظور عملیاتی‌سازی برنامه‌های پیشگیرانه تأکید می‌ورزند. بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان دانشگاهی نیز به تقویت عدالت اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و توسعهٔ پایدار کمک می‌کند.[۱۵] بخش‌های مختلف آموزش عالی نیز با صدور بیانیه‌های رسمی، مبارزه با فساد را یک رویکرد مستمر حاکمیتی دانسته و بر اجرای طرح‌های شفافیت مالی، مدیریت تعارض منافع و استقرار نظام‌های نظارتی هوشمند تأکید می‌ورزند.[۱۶]

پانویس

  1. ↑ «18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری پانا.
  2. ↑ «مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید»، وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران.
  3. ↑ «9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد/ اهمیت مقابله با فساد در جهان»، خبرگزاری رکنا.
  4. ↑ «18 آذر؛ روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری پانا.
  5. ↑ «مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید»، وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران.
  6. ↑ «روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری عصر ایران.
  7. ↑ «اتحاد با جوانان در برابر فساد»، خبرگزاری شرق.
  8. ↑ «مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید»، وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران.
  9. ↑ «9 دسامبر؛ روز جهانی مبارزه با فساد+ فساد چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.
  10. ↑ «اتحاد با جوانان در برابر فساد»، خبرگزاری شرق.
  11. ↑ «روز جهانی مبارزه با فساد 2024 میلادی اتحاد با جوانان علیه فساد: شکل دهی یکپارچگی فردا»، وب‌سایت دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد.
  12. ↑ «مراسم روز جهانی مبارزه با فساد در جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید»، وب‌سایت دفتر UNODC در جمهوری اسلامی ایران.
  13. ↑ «تأکید آموزه‌های قرآنی و اسلامی بر مبارزه همه‌جانبه با فساد همزمان با روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری ابنا.
  14. ↑ نصر اصفهانی، «قانون 80-20 در برنامه‌های کاهش فساد»، شفافیت برای ایران.
  15. ↑ «همایشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری صداوسیما.
  16. ↑ «بیانیهٔ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به مناسبت روز جهانی مبارزه با فساد»، خبرگزاری شبستان.

منابع

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=روز_جهانی_مبارزه_با_فساد&oldid=70939»