ویرایش جزئی |
پالایش متن |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
سکهدوزی یا اشرفیدوزی، از صنایع دستی تزیینی در ایران است.<ref name=":023">{{پک|مهرنیا|آشوری|1401|ک=پژوهشهای انسانشناسی ایران|ف=مطالعهای بر پیدایش هنر سکهدوزی در پوشاک زنان ایرانی دورهٔ صفویه|ص=167}}</ref> این هنر به دوخت انواع سکهها، پولکها، منجوق و مروارید، دکمهٔ صدفی، آینههای ریز و درشت و صدف روی پارچه یا لباس اشاره دارد.<ref>{{پک/بن|دیار|ک=خبرگزاری مهر|ف=صنایع دستی اوج هنر زنان و مردان سختکوش دیار سیستان و بلوچستان}}</ref> هنرمندان، سکهدوزی را با سایر هنرها نظیر دندانموشی، شبکهدوزی، ستارهدوزی، توردوزی، ساتندوزی، خولکبافی، دودنیبافی و زنجیرهدوزی تلفیق میکنند و آثار هنری مختلفی پدیدمیآورند. این هنر اغلب بهصورت دستی انجام میشود.<ref>{{پک|صداقت|1397|ک=جاذبههای سیستان و بلوچستان (ایرانشناسی)|ص=36}}</ref> | سکهدوزی یا اشرفیدوزی، از صنایع دستی تزیینی در ایران است.<ref name=":023">{{پک|مهرنیا|آشوری|1401|ک=پژوهشهای انسانشناسی ایران|ف=مطالعهای بر پیدایش هنر سکهدوزی در پوشاک زنان ایرانی دورهٔ صفویه|ص=167}}</ref> این هنر به دوخت انواع سکهها، پولکها، منجوق و مروارید، دکمهٔ صدفی، آینههای ریز و درشت و صدف روی پارچه یا لباس اشاره دارد.<ref>{{پک/بن|دیار|ک=خبرگزاری مهر|ف=صنایع دستی اوج هنر زنان و مردان سختکوش دیار سیستان و بلوچستان}}</ref> هنرمندان، سکهدوزی را با سایر هنرها نظیر دندانموشی، شبکهدوزی، ستارهدوزی، توردوزی، ساتندوزی، خولکبافی، دودنیبافی و زنجیرهدوزی تلفیق میکنند و آثار هنری مختلفی پدیدمیآورند. این هنر اغلب بهصورت دستی انجام میشود.<ref>{{پک|صداقت|1397|ک=جاذبههای سیستان و بلوچستان (ایرانشناسی)|ص=36}}</ref> همزمان با تغییر واحد پول ایران به ریال، آرایه تزئینی [[ریالدوزی]] به جمع انواع رودوزی و سکهدوزی ایرانی اضافه شده است.<ref>{{پک|ایلبیگی|۱۳۹۹|ک=مجله فرهنگ وبلایت|ف=ریالدوزی، هنر زنان عشایر و کاربردهای غیر ریالی آن}}</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
| خط ۱۴۹: | خط ۱۴۹: | ||
== روشهای نگهداری == | == روشهای نگهداری == | ||
برای مراقبت از کارهای سکهدوزی، باید از آنها در برابر رطوبت زیاد، گرمای شدید، نور مستقیم خورشید، شویندههای شیمیایی و برخورد با اشیای تیز محافظت کرد. همچنین بهترین روش برای تمیز کردن این آثار و حفظ ظرافتهای هنری آنها، استفاده از خدمات خشکشویی است.<ref>{{پک/بن|اشرفیدوزی5|ک=وبسایت بیتوته|ف=جلوهٔ هنر ایرانی: اشرفیدوزی یا سکهدوزی}}</ref> | برای مراقبت از کارهای سکهدوزی، باید از آنها در برابر رطوبت زیاد، گرمای شدید، نور مستقیم خورشید، شویندههای شیمیایی و برخورد با اشیای تیز محافظت کرد. همچنین بهترین روش برای تمیز کردن این آثار و حفظ ظرافتهای هنری آنها، استفاده از خدمات خشکشویی است.<ref>{{پک/بن|اشرفیدوزی5|ک=وبسایت بیتوته|ف=جلوهٔ هنر ایرانی: اشرفیدوزی یا سکهدوزی}}</ref> | ||
== سکهدوزی در افغانستان == | |||
سکهدوزی از جمله هنرهای مرسوم در کشورهای اطراف ایران مانند [[افغانستان]] و [[تاجیکستان]] نیز بهشمار میرود. این صنعت دستی و هنر زیبا، هنوز هم در افغانستان، بهعنوان یکی از هنرهای بهکار رفته در دوخت لباسهای سنتی محسوب میشود که طرفداران بسیاری در این کشور دارد. این لباسهای سنتی تزیینشده با انواع سکۀ رایج در افغانستان، از کیفیت بالا و پوشیدگی کامل برخوردار هستند و پوشیدن آن برای مردم این سرزمین، حس غرور بسیار و خوشایندی را ایجاد میکند.<ref>{{پک/بن|456|ک=وبسایت انجمن دوستی ایران و افغانستان|ف=لباسهای محلی؛ هويت فرهنگی جامعه افغانستان}}</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | |||
* [[ریالدوزی]] | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۵۸: | خط ۱۶۵: | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=اکبرزاده|نام۱=راضیه|تاریخ=1405|عنوان=تحلیل ویژگیهای کیفی سکهدوزی در جامگان تاریخی موجود در گنجینه موزه آستانقدس رضوی|پیوند=https://jhistory.um.ac.ir/article_48085_da1f54d1c1976c91c3831fa41557471c.pdf|ژورنال=تاریخ و فرهنگ|صفحات=1-27|نام۲=فرزانه|نام خانوادگی۲=فرخفر}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=اکبرزاده|نام۱=راضیه|تاریخ=1405|عنوان=تحلیل ویژگیهای کیفی سکهدوزی در جامگان تاریخی موجود در گنجینه موزه آستانقدس رضوی|پیوند=https://jhistory.um.ac.ir/article_48085_da1f54d1c1976c91c3831fa41557471c.pdf|ژورنال=تاریخ و فرهنگ|صفحات=1-27|نام۲=فرزانه|نام خانوادگی۲=فرخفر}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=امیدی|نام=ناهید|عنوان=دیده و دل و دست|سال=1382|مکان=مشهد|ناشر=بهنشر|شابک=9789643339395}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=امیدی|نام=ناهید|عنوان=دیده و دل و دست|سال=1382|مکان=مشهد|ناشر=بهنشر|شابک=9789643339395}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=ریالدوزی، هنر زنان عشایر و کاربردهای غیر ریالی آن|نشانی=https://weblight.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%A2%D9%86/|تاریخ=۴ خرداد ۱۳۹۹|تاریخ بازبینی=۱۰ مرداد ۱۴۰۵|کد زبان=|وبگاه=مجله فرهنگی وبلایت|نام خانوادگی۱=ایلبیگی|نام۱=سعید}} | |||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=پاشایی|نام۱=ژیلا|تاریخ=1393|عنوان=ظهور نقشمایهٔ ماهی آیین مهر در مهرهای دورهٔ قاجار و فلسهای دورهٔ صفویه و قاجار|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/20141211123809-9560-96.pdf|ژورنال=فصلنامهٔ گنجینهٔ اسناد|دوره=دوم|شماره=بیست و چهارم|صفحات=106-137}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=پاشایی|نام۱=ژیلا|تاریخ=1393|عنوان=ظهور نقشمایهٔ ماهی آیین مهر در مهرهای دورهٔ قاجار و فلسهای دورهٔ صفویه و قاجار|پیوند=https://www.ensani.ir/file/download/article/20141211123809-9560-96.pdf|ژورنال=فصلنامهٔ گنجینهٔ اسناد|دوره=دوم|شماره=بیست و چهارم|صفحات=106-137}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=جلوهٔ هنر ایرانی: اشرفیدوزی یا سکهدوزی|نشانی=https://www.beytoote.com/art/handicrafts/sekkeh-01duz.html|تاریخ بازبینی=28 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اشرفیدوزی}}|وبگاه=وبسایت بیتوته}} | * {{یادکرد وب|عنوان=جلوهٔ هنر ایرانی: اشرفیدوزی یا سکهدوزی|نشانی=https://www.beytoote.com/art/handicrafts/sekkeh-01duz.html|تاریخ بازبینی=28 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اشرفیدوزی}}|وبگاه=وبسایت بیتوته}} | ||
| خط ۱۶۷: | خط ۱۷۵: | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=قویپنجه|نام۱=زهرا|تاریخ=1395|عنوان=نقش و رنگ در هنر سکهدوزی بلوچ|پیوند=https://civilica.com/doc/527345/|ژورنال=همایش بینالمللی هنر و صناعات در فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی با تأکید بر هنرهای روبه فراموشی|صفحات=1-12}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=قویپنجه|نام۱=زهرا|تاریخ=1395|عنوان=نقش و رنگ در هنر سکهدوزی بلوچ|پیوند=https://civilica.com/doc/527345/|ژورنال=همایش بینالمللی هنر و صناعات در فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی با تأکید بر هنرهای روبه فراموشی|صفحات=1-12}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=لباس سنتی افغانستان؛ تنپوشی از فرهنگ، تاریخ و تنوع قومی|نشانی=https://didpress.com/171982/|تاریخ بازبینی=9 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|افغانستان}}|وبگاه=خبرگزاری دید}} | * {{یادکرد وب|عنوان=لباس سنتی افغانستان؛ تنپوشی از فرهنگ، تاریخ و تنوع قومی|نشانی=https://didpress.com/171982/|تاریخ بازبینی=9 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|افغانستان}}|وبگاه=خبرگزاری دید}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=لباسهای محلی؛ هويت فرهنگی جامعه افغانستان|نشانی=https://iran-afghanistan.ir/fa/%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%ad%d9%84%db%8c%d8%9b-%d9%87%d9%88%d9%8a%d8%aa-%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9%d9%87-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7/|تاریخ=۲۲ دسامبر ۲۰۱۸|تاریخ بازبینی=۱۰ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۴۵۶}}|وبگاه=وبسایت انجمن دوستی ایران و افغانستان}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=محمدیسیف|نام=معصومه|عنوان=نشانهشناسی در پوشاک زنان ترک و کرد در ایران|سال=1395|مکان=تهران|ناشر=جامعهشناسان}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=محمدیسیف|نام=معصومه|عنوان=نشانهشناسی در پوشاک زنان ترک و کرد در ایران|سال=1395|مکان=تهران|ناشر=جامعهشناسان}} | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=مهرنیا|نام۱=سید محمد|تاریخ=1401|عنوان=مطالعهای بر پیدایش هنر سکهدوزی در پوشاک زنان ایرانی دورهٔ صفویه|پیوند=https://ijar.ut.ac.ir/article_89180_b8a57a25f0dab3385327d19f9abe7d26.pdf|ژورنال=پژوهشهای انسانشناسی ایران|دوره=دوازدهم|شماره=بیست و سوم|صفحات=153-179|نام۲=ندا|نام خانوادگی۲=آشوری}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=مهرنیا|نام۱=سید محمد|تاریخ=1401|عنوان=مطالعهای بر پیدایش هنر سکهدوزی در پوشاک زنان ایرانی دورهٔ صفویه|پیوند=https://ijar.ut.ac.ir/article_89180_b8a57a25f0dab3385327d19f9abe7d26.pdf|ژورنال=پژوهشهای انسانشناسی ایران|دوره=دوازدهم|شماره=بیست و سوم|صفحات=153-179|نام۲=ندا|نام خانوادگی۲=آشوری}} | ||
