ابرابزار |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =اخلاق اقتصادی0.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =حاج کاظم فروشنده تبریزی که هنگام فروش چای وزن پاکت را از آن کم میکند | |||
| image_alt =انصاف در فروش - اخلاق اقتصادی | |||
| فایل پادکست =اخلاق اقتصادی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/65 | |||
| تاریخ پادکست =19-11-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = اخلاق اقتصادی | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = اخلاق هنجاری در کنشهای اقتصادی | |||
| شاخه علمی = [[اخلاق]]{{سخ}}[[اقتصاد]]{{سخ}}[[جامعهشناسی اقتصادی]]{{سخ}}[[فقه اسلامی|فقه]] و [[اخلاق اسلامی]] | |||
| نوع مفهوم = نظام هنجاری{{سخ}}چارچوب اخلاقی | |||
| معنای اصطلاحی = مجموعهای از اصول اخلاقی و ارزشها که رفتارهای اقتصادی افراد و نهادها را در کسبوکار، تولید، توزیع و مصرف هدایت میکند | |||
| حوزه کاربرد = کسبوکار{{سخ}}بازار{{سخ}}سیاستگذاری اقتصادی{{سخ}}زندگی روزمره{{سخ}}سبک زندگی | |||
| گستره جغرافیایی = جهانی | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[عدالت اجتماعی]]{{سخ}}[[صداقت]]{{سخ}}[[انصاف]]{{سخ}}[[مسئولیت اجتماعی]]{{سخ}}[[توسعه پایدار]] | |||
| اهمیت = افزایش اعتماد عمومی{{سخ}}کاهش فساد{{سخ}}تنظیم بازار{{سخ}}تحقق عدالت اقتصادی | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''اخلاق اقتصادی'''}}؛ مجموعهٔ اصول اخلاقی و ارزشهای حاکم بر کسبوکار. | {{درشت|'''اخلاق اقتصادی'''}}؛ مجموعهٔ اصول اخلاقی و ارزشهای حاکم بر کسبوکار. | ||
| خط ۱۴: | خط ۴۳: | ||
=== صداقت در کسبوکار === | === صداقت در کسبوکار === | ||
[[پرونده: | [[پرونده:رزق۳.png|جایگزین=مرشد چلویی - نسیه دادن|بندانگشتی|تصویری از [[مرشد چلویی]] که به مشتریان غذای نسیه و وجه دستی میداد]] | ||
کاسبهای دارای اعتبار و برخوردار از اعتماد عمومی، همواره تلاش میکنند تا صداقت را در کسبوکار خود حفظ کنند و از [[دروغ]]، فریب مشتری و ارائهٔ کالای بیکیفیت پرهیز میکنند. در فرهنگ اصیل ایرانی، گاهی مردم بر اساس اعتماد متقابل، کالا را کاسبهای خردهپا بهصورت [[نسیه]] میخرند و مدتی بعد هزینهٔ آن را پرداخت میکنند.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/book/525/فرهنگ-اقتصادی-ایرانیان «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref> | کاسبهای دارای اعتبار و برخوردار از اعتماد عمومی، همواره تلاش میکنند تا صداقت را در کسبوکار خود حفظ کنند و از [[دروغ]]، فریب مشتری و ارائهٔ کالای بیکیفیت پرهیز میکنند. در فرهنگ اصیل ایرانی، گاهی مردم بر اساس اعتماد متقابل، کالا را کاسبهای خردهپا بهصورت [[نسیه]] میخرند و مدتی بعد هزینهٔ آن را پرداخت میکنند.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/book/525/فرهنگ-اقتصادی-ایرانیان «فرهنگ اقتصادی ایرانیان»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۳۰: | خط ۵۹: | ||
=== مسئولیتپذیری === | === مسئولیتپذیری === | ||
[[پرونده:اخلاق | [[پرونده:اخلاق اقتصادی4.jpg|جایگزین=عرضه رایگان میوه به افراد نیازمند در یکی از میوهفروشیهای شهر رباطکریم|بندانگشتی|عرضه رایگان میوه به افراد نیازمند در یکی از میوهفروشیهای شهر رباطکریم]] | ||
در فرهنگ اصیل ایرانی به [[مسئولیتپذیری]] در رفتار اقتصادی، توجه ویژهای میشود و نمودهای آن در کمک به نیازمندان، اهتمام به [[نذر]] و [[نذری]] بهویژه [[سفره نذری|سفرههای نذری]] در مناسبتهای مذهبی مانند [[رمضان|ماه رمضان]] و [[عزاداری]] [[امام حسین]] در [[ماه محرم]] و [[صفر|ماه صفر]]، دیده میشود. حتی برخی کاسبهای خیر، بخشی از سود خود را بهصورت ثابت برای کمک به افراد بیبضاعت اختصاص داده یا به مشتریان فقیر و نیازمند، تخفیف بیشتری میدهند.<ref>[https://arq.quran.ac.ir/article%20145563.html عبودیت و مهدویراد، «مبانی و روشهای سبک زندگی در حوزۀ تعاملات اقتصادی با محوریت صحیفۀ سجادیه»، 1400ش، ص20-21.]</ref> | در فرهنگ اصیل ایرانی به [[مسئولیتپذیری]] در رفتار اقتصادی، توجه ویژهای میشود و نمودهای آن در کمک به نیازمندان، اهتمام به [[نذر]] و [[نذری]] بهویژه [[سفره نذری|سفرههای نذری]] در مناسبتهای مذهبی مانند [[رمضان|ماه رمضان]] و [[عزاداری]] [[امام حسین]] در [[ماه محرم]] و [[صفر|ماه صفر]]، دیده میشود. حتی برخی کاسبهای خیر، بخشی از سود خود را بهصورت ثابت برای کمک به افراد بیبضاعت اختصاص داده یا به مشتریان فقیر و نیازمند، تخفیف بیشتری میدهند.<ref>[https://arq.quran.ac.ir/article%20145563.html عبودیت و مهدویراد، «مبانی و روشهای سبک زندگی در حوزۀ تعاملات اقتصادی با محوریت صحیفۀ سجادیه»، 1400ش، ص20-21.]</ref> | ||
== تاریخچهٔ اخلاق اقتصادی در ایران == | == تاریخچهٔ اخلاق اقتصادی در ایران == | ||
[[پرونده:اخلاق | [[پرونده:اخلاق اقتصادی5.jpg|جایگزین=جنس فروخته شده پس گرفته میشود|بندانگشتی|تابلوی نصبشده بر روی یخچال فروشگاه مواد غذایی با پیام پسگرفتن اجناس]] | ||
اخلاق اقتصادی در تاریخ ایرانیان، ترکیبی از آموزههای دینی، هنجارهای فرهنگی و رفتارهای مردمی در کوچه و [[بازار]] بوده است. ارزشهایی مانند [[حرمت نان]]، [[صداقت در معامله]]، [[کار شرافتمندانه]]، انصاف در قیمتگذاری و کمک به نیازمندان همواره در زندگی روزمرهٔ مردم جریان داشته و پایههای فرهنگ اقتصادی ایرانی را شکل داده است.<ref>[https://asre-eghtesad.com/عصر-ساسانیان-،-دوران-ثبات-اقتصادی/ «عصر ساسانیان، دوران ثبات اقتصادی و طوانی در حوزۀ تمدن ایرانشهری» خبرگزاری عصر اقتصاد.]</ref> در [[آیین زرتشت]]، اخلاق اقتصادی بر پایهٔ راستی، درستکاری، [[کار]] و آبادانی استوار بوده است. کار، بهویژه در کشاورزی، عملی مقدس شمرده شده و کمک به دیگران نوعی وظیفهٔ دینی تلقی میشود. در زندگی روزمره نیز رعایت انصاف در دادوستد و احترام به کار و تلاش، جزئی از فرهنگ عمومی بوده است.<ref>[https://asre-eghtesad.com/عصر-ساسانیان-،-دوران-ثبات-اقتصادی/ «عصر ساسانیان، دوران ثبات اقتصادی و طوانی در حوزۀ تمدن ایرانشهری» خبرگزاری عصر اقتصاد.]</ref> | اخلاق اقتصادی در تاریخ ایرانیان، ترکیبی از آموزههای دینی، هنجارهای فرهنگی و رفتارهای مردمی در کوچه و [[بازار]] بوده است. ارزشهایی مانند [[حرمت نان]]، [[صداقت در معامله]]، [[کار شرافتمندانه]]، انصاف در قیمتگذاری و کمک به نیازمندان همواره در زندگی روزمرهٔ مردم جریان داشته و پایههای فرهنگ اقتصادی ایرانی را شکل داده است.<ref>[https://asre-eghtesad.com/عصر-ساسانیان-،-دوران-ثبات-اقتصادی/ «عصر ساسانیان، دوران ثبات اقتصادی و طوانی در حوزۀ تمدن ایرانشهری» خبرگزاری عصر اقتصاد.]</ref> در [[آیین زرتشت]]، اخلاق اقتصادی بر پایهٔ راستی، درستکاری، [[کار]] و آبادانی استوار بوده است. کار، بهویژه در کشاورزی، عملی مقدس شمرده شده و کمک به دیگران نوعی وظیفهٔ دینی تلقی میشود. در زندگی روزمره نیز رعایت انصاف در دادوستد و احترام به کار و تلاش، جزئی از فرهنگ عمومی بوده است.<ref>[https://asre-eghtesad.com/عصر-ساسانیان-،-دوران-ثبات-اقتصادی/ «عصر ساسانیان، دوران ثبات اقتصادی و طوانی در حوزۀ تمدن ایرانشهری» خبرگزاری عصر اقتصاد.]</ref> | ||
| خط ۵۷: | خط ۸۶: | ||
=== تجارت و توزیع === | === تجارت و توزیع === | ||
[[پرونده:اخلاق | [[پرونده:اخلاق اقتصادی3.jpg|جایگزین=طرح کاسب امین در فروشگاه کوثر شهر قم|بندانگشتی|اجرای طرح کاسب امین در فروشگاه کوثر شهر [[قم]]]] | ||
بازارها و مراکز عرضه کالا و خدمات در چارچوب اخلاق اقتصادی، بر سه اصل عدالت، صداقت و شفافیت استوار است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/09/03/3205473/Ú©Ø´Ù-اÙبار-اØتکار-25-تÙ-رÙغÙ-ÙÙد-Ù-شکر-در-Ù¾Ø§Û «کشف انبار احتکار 25 تن روغن، قند و شکر در پایتخت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> کاسب امین از این منظر، نهتنها به سود شخصی میاندیشد بلکه [[مسئولیت اجتماعی]] خود در تأمین نیاز مردم، جلوگیری از فریب، و حفظ سلامت [[بازار]] را نیز در نظر دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/361747/مفهوم-شناسی-انصاف-در-اخلاق-تجاری-اسلامی توکلی، «مفهومشناسی انصاف در اخلاق تجاری اسلامی»، 1394ش، ص42-43.]</ref> اعتماد، خوشنامی و احترام متقابل در حوزه اقتصاد و بازار، موجب انسجام اجتماعی و پایداری اقتصادی میشود.<ref>[https://civilica.com/doc/1743234/?utm%20source=chatgpt.com/ دادفر و سیفی، «غش در معامله از دیدگاه فقه»، وبسایت سیویلیکا، چکیده.]</ref> | بازارها و مراکز عرضه کالا و خدمات در چارچوب اخلاق اقتصادی، بر سه اصل عدالت، صداقت و شفافیت استوار است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/09/03/3205473/Ú©Ø´Ù-اÙبار-اØتکار-25-تÙ-رÙغÙ-ÙÙد-Ù-شکر-در-Ù¾Ø§Û «کشف انبار احتکار 25 تن روغن، قند و شکر در پایتخت»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> کاسب امین از این منظر، نهتنها به سود شخصی میاندیشد بلکه [[مسئولیت اجتماعی]] خود در تأمین نیاز مردم، جلوگیری از فریب، و حفظ سلامت [[بازار]] را نیز در نظر دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/361747/مفهوم-شناسی-انصاف-در-اخلاق-تجاری-اسلامی توکلی، «مفهومشناسی انصاف در اخلاق تجاری اسلامی»، 1394ش، ص42-43.]</ref> اعتماد، خوشنامی و احترام متقابل در حوزه اقتصاد و بازار، موجب انسجام اجتماعی و پایداری اقتصادی میشود.<ref>[https://civilica.com/doc/1743234/?utm%20source=chatgpt.com/ دادفر و سیفی، «غش در معامله از دیدگاه فقه»، وبسایت سیویلیکا، چکیده.]</ref> | ||
| خط ۶۳: | خط ۹۲: | ||
=== اخلاق مصرف === | === اخلاق مصرف === | ||
[[پرونده:اخلاق | [[پرونده:اخلاق اقتصادی6.jpg|جایگزین=بازارچه خوداشتغالی در بوستان لاله مشهد|بندانگشتی|نمایی از بازارچه خوداشتغالی در بوستان لاله [[مشهد]]]] | ||
[[قناعت]]، انتخاب آگاهانه بر اساس نیاز واقعی، رعایت اعتدال در هزینه و پرهیز از افراط و تفریط، بر سلامت اقتصادی جامعه تأثیر میگذارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5387/8173/107748/صرفه-جویی-و-اجتناب-از-اسراف?utm_source=chatgpt.com «صرفهجویی و اجتناب از اسراف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> امروزه ترجیح کالای داخلی نشانه تعهد اجتماعی و حمایت از [[تولید ملی]] است و به [[اشتغالزایی]] و تقویت اقتصاد کمک میکند.<ref>[https://borna.news/fa/news/711392/استفاده-از-کالاهای-داخلی-در-اولویت-باشد «استفاده از کالاهای داخلی در اولویت باشد»، خبرگزاری برنا.]</ref> قناعت نیز انسان را از [[تجملگرایی]] و [[چشموهمچشمی]] دور کرده و آرامش خانواده را افزایش میدهد. در گذشته، مردم با میانهروی در خرید و [[سادهزیستی]] به این اصول پایبند بودند<ref>[https://onlinehawzah.com/اسراف/?utm_source=chatgpt.com «سخنرانی مقام معظم رهبری دربارۀ اسراف»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.]</ref> و امروزه نیز برای تقویت این ارزشها از الگوهای فرهنگی مانند پویشهای «نوروز ساده» و «مصرف مسئولانه»، آموزش در [[مسجد]] و [[مدرسه]] و ترویج سادهزیستی در رسانهها بهره گرفته میشود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6452/9590/115913/تربÛت-اÙتصادÛ-در-اسÙاÙ
-با-ÙگاÙÛ-بÙ-Ù
سأÙÙ «تربیت اقتصادی در اسلام با نگاهی به مسئلۀ ثروت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | [[قناعت]]، انتخاب آگاهانه بر اساس نیاز واقعی، رعایت اعتدال در هزینه و پرهیز از افراط و تفریط، بر سلامت اقتصادی جامعه تأثیر میگذارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5387/8173/107748/صرفه-جویی-و-اجتناب-از-اسراف?utm_source=chatgpt.com «صرفهجویی و اجتناب از اسراف»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> امروزه ترجیح کالای داخلی نشانه تعهد اجتماعی و حمایت از [[تولید ملی]] است و به [[اشتغالزایی]] و تقویت اقتصاد کمک میکند.<ref>[https://borna.news/fa/news/711392/استفاده-از-کالاهای-داخلی-در-اولویت-باشد «استفاده از کالاهای داخلی در اولویت باشد»، خبرگزاری برنا.]</ref> قناعت نیز انسان را از [[تجملگرایی]] و [[چشموهمچشمی]] دور کرده و آرامش خانواده را افزایش میدهد. در گذشته، مردم با میانهروی در خرید و [[سادهزیستی]] به این اصول پایبند بودند<ref>[https://onlinehawzah.com/اسراف/?utm_source=chatgpt.com «سخنرانی مقام معظم رهبری دربارۀ اسراف»، وبسایت حوزۀ مجازی مهندس طلبه.]</ref> و امروزه نیز برای تقویت این ارزشها از الگوهای فرهنگی مانند پویشهای «نوروز ساده» و «مصرف مسئولانه»، آموزش در [[مسجد]] و [[مدرسه]] و ترویج سادهزیستی در رسانهها بهره گرفته میشود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6452/9590/115913/تربÛت-اÙتصادÛ-در-اسÙاÙ
-با-ÙگاÙÛ-بÙ-Ù
سأÙÙ «تربیت اقتصادی در اسلام با نگاهی به مسئلۀ ثروت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
