صفحهای تازه حاوی «'''آبشار مارگون'''؛» ایجاد کرد |
ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''آبشار مارگون''' | [[پرونده:آبشار-مارگون.jpg|300px|thumb|نمایی از آبشار مارگون|alt=آبشار مارگون]] | ||
{{درشت|'''آبشار مارگون؛'''}} از بزرگترین آبشارهای چشمهای جهان در محدوده شهرستان سپیدان در استان فارس. | |||
[[آبشار مارگون]] از زیباترین و معروفترین آبشارهای [[ایران]] است که در شهرستان سپیدان در نزدیکی شهر [[شیراز]] قرار دارد. این [[آبشار]] نمونهای بینظیر از زیباییهای طبیعی و سرمایههای ملی ایران است که بهدلیل ساختار چشمهای، [[آب]] و هوای خنک، پوشش گیاهی متنوع و دسترسی نسبتاً آسان، هر ساله گردشگران زیادی را به خود جذب میکند و از مهمترین جاذبههای طبیعی و گردشگری استان فارس بهشمار میرود. | |||
== معرفی آبشار مارگون == | |||
[[پرونده:آبشار مارگون۲.jpg|جایگزین=نمایی هوایی از آبشار مارگون|بندانگشتی|نمایی هوایی از آبشار مارگون]] | |||
آبشار مارگون در شمال [[استان فارس]] و حدفاصل شیراز و [[یاسوج]] در منطقهٔ حفاظتشدهٔ مارگون قرار دارد. آبشار در ۱۳۰ کیلومتری شهر شیراز و در ۴۸ کیلومتری سپیدان، کنار روستای مارگون قرار گرفته است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1430603/معرفی-آبشار-مارگون .«معرفی آبشار مارگون»، وبسایت راسخون.]</ref> ارتفاع این آبشار ۷۰ متر و عرض آن ۱۰۰ متر است و از بزرگترین آبشارهای چشمهای ایران و حتی جهان بهشمار میرود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/497122/fa#downloadbottom نوری و همکاران، «ارزیابی قابلیتهای اکولوژیکی آبشار مارگون با استفاده از مدل استراتژی SWOT و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP جهت توسعه اکوتوریسم»، 1395ش، ص69.]</ref> | |||
تفاوت اصلی این آبشار با بسیاری از آبشارهای دیگر در این است که منشأ آن رودخانه نیست؛ بلکه هزاران [[چشمه]] از دل صخرههای کوه میجوشد و آب تمیز چشمهها بهصورت رشتههایی باریک و مارپیچ از بدنهٔ صخرهها سرازیر میشود و خود آبشار منشأ تشکیل رودخانهٔ مارگون است. این ویژگی خاص آبشار مارگون را از دیگر آبشارها متمایز میکند و بهعنوان یک پدیدهٔ منحصر به فرد شناخته میشود.<ref>ضیایی و شکاری، «اولویت بندی متغیرهای تأثیرگذار بر ادراک دیدارکنندگان از ازدحام در آبشار مارگون»، 1392ش، ص37.</ref> | |||
نحوهٔ سرازیر شدن آب از ارتفاعات که بهصورت مارپیچ و با حجم زیاد به درهٔ مارگون سرازیر میشود، سبب شده مردم محلی نام «مارگون» که در گویش لری بهمعنای «مارسان» یا «مانند مار» است، را برای این آبشار انتخاب کنند.<ref>نظری، «برنامهریزی توسعه روستایی در شهرستان سپیدان»، 1380ش، ص83.</ref> رودخانهٔ حاصل از چشمههای مارگون تا نزدیکی شهر سپیدان امتداد دارد<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_15958.html وارثی و دیگران، «تحلیلی بر طبیعتگردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، وبسایت سامانه مدیریت نشریات علمی.]</ref> و در نهایت به رودخانهٔ کمهر در استان فارس میپیوندد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1430603 «معرفی آبشار مارگون»، وبسایت راسخون.]</ref> | |||
آبشار مارگون در منطقهای کوهستانی و در ارتفاع حدود ۲۲۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد، بنابراین حتی در [[تابستان]] نیز هوای خنک و مطبوعی دارد و دمای هوا بهندرت بالای ۱۰ درجه سانتیگراد میرود. بهترین زمان بازدید از این آبشار، فصل [[بهار]] و تابستان است که طبیعت منطقه سرسبز و پرآب است. در [[زمستان]] نیز منطقه، بسیار سرد و پوشیده از برف و قندیلهای یخی میشود که جلوهای خاص به آبشار میدهد، اما دسترسی ممکن است دشوار باشد.<ref>[https://www.iraneiap.ir/article_13138.html فتاحی اردکانی، «برآورد ارزش اقتصادی آبشار مارگون در استان فارس از دیدگاه کارکرد تفرجگاهی»، 1392ش، ص210.]</ref> | |||
== ساکنان منطقه آبشار مارگون == | |||
ساکنان منطقهٔ آبشار مارگون عمدتاً از اقوام لر و [[ایل قشقایی|قشقایی]] هستند که در این ناحیه سکونت دارند. این اقوام، [[مهمان نوازی|مهماننواز]] و خونگرم بوده و فرهنگ و [[آداب]] و رسوم خاص خود را دارند؛ بهعنوان مثال، یکی از رسوم جالب منطقه این است که عروس و دامادها در [[مراسم عروسی|جشن عروسی]] خود به همراه مهمانان با لباسهای محلی به بازدید از آبشار مارگون میروند و عکسهای یادگاری میگیرند که نشاندهندهٔ اهمیت ویژهٔ این آبشار برای اهالی منطقه است.<ref>[https://www.pateh.com/blog/margoon-waterfall/ قراباغی، «آبشار مارگون کجاست؟ بزرگترین آبشار چشمهای در شیراز+آدرس»، وبسایت پته.]</ref> اقتصاد مردم این منطقه بر کشاورزی و دامداری استوار است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1430603 «معرفی آبشار مارگون»، وبسایت راسخون.]</ref> | |||
== پوشش گیاهی و جانوری منطقه == | |||
منطقهٔ آبشار مارگون با ۱۰۰۰۰هکتار وسعت و آبوهوای معتدل و مرطوب، از نظر تنوع پوشش گیاهی و جانوری بسیار متنوع و غنی است و بهدلیل وجود گونههای نایابی از حیوانات در سال ۱۳۸۷ش، بهعنوان یکی از مناطق حفاظتشده و جاذبههای طبیعی مهم استان فارس شناخته شده است.<ref>[https://hsenk.ir/ارایه-الگوهای-توسعه-گردشگری-پایدار-من/ احمدی و دیگران، «ارایه الگوهای توسعه گردشگری پایدار منطقه حفاظتشده آبشار مارگون فارس با تأکید بر اصول و معیارهای طراحی منظر پایدار»، 1392ش، ص160.]</ref> | |||
گیاهان اطراف آبشار شامل لالههای واژگون، گل [[ختمی]]، زالزالک، زرشک کوهی و درختان سیب سرخ و زرد هستند. باغهای میوه نیز مانند باغهای [[سیب]] و [[گردو]] در اطراف روستاهای نزدیک آبشار گستردهاند. درختان [[بلوط]] و گیاهان بومی دیگر هم در منطقه دیده میشوند که منظرهای سرسبز و چشمنواز ایجاد کردهاند. دشتهای اطراف آبشار در بهار مملو از گلهای وحشی رنگارنگ و لالههای واژگون است که جلوهای زیبا به طبیعت میبخشند.<ref>ا[https://hsenk.ir/ارایه-الگوهای-توسعه-گردشگری-پایدار-من/ حمدی و دیگران، «ارایه الگوهای توسعه گردشگری پایدار منطقه حفاظتشده آبشار مارگون فارس با تأکید بر اصول و معیارهای طراحی منظر پایدار»، 1392ش، ص160-161.]</ref> | |||
جانوران منطقه شامل خرس قهوهای، خرگوش، گراز، بز، کل، پازن، خارپشت ایرانی، کفتار، رودک،<ref>[https://www.sid.ir/paper/497122/fa#downloadbottom نوری و همکاران، «ارزیابی قابلیتهای اکولوژیکی آبشار مارگون با استفاده از مدل استراتژی SWOT و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP جهت توسعه اکوتوریسم»، 1395ش، ص65.]</ref> شغال، گرگ و روباه معمولی و پرندگانی مانند کبک، باقرقره، تیهو، کبوتر، فاخته، شاهین و عقاب هستند. این گونهها نشاندهندهٔ تنوع زیستی بالای منطقه و اهمیت آن بهعنوان زیستگاه طبیعی برای گونههای مختلف حیات وحش است.<ref>[https://hsenk.ir/ارایه-الگوهای-توسعه-گردشگری-پایدار-من/ احمدی و دیگران، «ارایه الگوهای توسعه گردشگری پایدار منطقه حفاظتشده آبشار مارگون فارس با تأکید بر اصول و معیارهای طراحی منظر پایدار»، 1392ش، ص161.]</ref> | |||
== مسیرهای دسترسی به آبشار مارگون == | |||
دسترسی به آبشار مارگون از طریق چند مسیر اصلی میسر است، مانند: | |||
'''مسیر اول''': آبشار مارگون در فاصلهٔ حدود ۱۳۰ کیلومتری شمالغرب [[شیراز]] و در جادهٔ شیراز به سپیدان قرار دارد. گردشگران باید از شیراز بهسمت سپیدان حرکت کرده و پس از عبور از سپیدان، حدود ۴۸ تا ۵۰ کیلومتر دیگر تا روستای مارگون رانندگی کنند. مسیر تا روستای مارگون و پارکینگ آبشار، آسفالت است. پس از رسیدن به پارکینگ در ۸۰۰ متری آبشار، باید حدود ۵ تا ۲۰ دقیقه مسیر پیادهروی سنگفرش و دارای پلههای سیمانی را تا پای آبشار طی کنند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-margon-waterfall/ ساکیزاده، «اطلاعات کامل درباره آبشار مارگون، آبشاری با ۱۰۰۰ چشمه»، وبسایت مجله گردشگری اتاقک.]</ref> | |||
'''مسیر دوم''': گردشگران اگر از شمال یا شهرهای استان [[کهگیلویه و بویراحمد]] قصد حرکت داشته باشند، ابتدا باید به یاسوج بروند. سپس از یاسوج وارد جادهٔ اقلید شده و پس از حدود ۳۰ کیلومتر، تابلوهای راهنمای آبشار مارگون دیده خواهند شد. مسیر یاسوج تا آبشار حدود ۶۵ کیلومتر است و تا نزدیکی آبشار آسفالت است. پس از رسیدن به پارکینگ در ۸۰۰ متری آبشار، باید حدود ۵ تا ۲۰ دقیقه مسیر پیادهروی سنگفرش و دارای پلههای سیمانی را تا پای آبشار طی کنند. مسیر پیادهروی هموار، سنگفرش و مناسب برای همه سنین است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/22429-ابشار-مارگون/ ارجمند، «آبشار مارگون»، وبسایت کجارو.]</ref> | |||
== امکانات رفاهی اطراف آبشار == | |||
امکانات اطراف آبشار مارگون برای گردشگران طبیعتگرد تا حدودی مناسب است و شامل پارکینگ، سرویس بهداشتی، فروشگاه و مغازه و محلهایی برای کمپینگ و چادرزدن است. در روستای مارگون و روستاهای اطراف، خانههای روستایی و [[اقامتگاه بومگردی|اقامتگاههای بومگردی]] برای اقامت شبانهٔ گردشگران وجود دارد؛ اما امکانات [[هتل]] یا اقامتگاه لوکس در نزدیکی آبشار فراهم نیست و گردشگران برای اقامت با امکانات بیشتر به شهر سپیدان یا یاسوج مراجعه میکنند.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/fars/shiraz/margoon-waterfall/ جعفری، «آبشار مارگون شیراز؛ بزرگترین آبشار چشمهای جهان»، وبسایت علیبابا.]</ref> | |||
همچنین مسیر دسترسی از پارکینگ تا پای آبشار سنگفرش و دارای پلههای سیمانی بوده و دسترسی به آبشار را برای همهٔ افراد بازدیدکننده میسر میسازد. فضای مناسب نیز برای پیکنیک و نشستن، روشنایی مناسب برای اتراق در شب، طبیعت سرسبز و چشماندازهای زیبا برای عکاسی و [[تفریح]] و همچنین امکان انجام فعالیتهایی مانند پیادهروی، [[طبیعتگردی]]، عکاسی و حتی غارنوردی در برخی نقاط اطراف آبشار وجود دارد.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/fars/shiraz/margoon-waterfall/ جعفری، «آبشار مارگون شیراز؛ بزرگترین آبشار چشمهای جهان»، وبسایت علیبابا.]</ref> | |||
== نقش آبشار در اقتصاد و فرهنگ مردم منطقه == | |||
آبشار مارگون نهتنها بهعنوان یک جاذبهٔ طبیعی، بلکه بهعنوان محرک اصلی توسعهٔ اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی منطقه نقشآفرینی میکند. توسعهٔ [[گردشگری]] مرتبط با آبشار، درآمدزایی و اشتغالزایی برای مردم محلی را افزایش داده و به حفظ و تقویت فرهنگ و محیط زیست منطقه کمک میکند. | |||
=== نقش فرهنگی === | |||
* مشاهدهٔ [[آبشار]] مارگون و تأمل در عظمت و [[زیبایی]] آن برای بسیاری از بازدیدکنندگان تجربهای معنوی و روحانی را به همراه دارد. صدای پرطنین و جریان خروشان آبشار، جلوهای از قدرت و زیبایی طبیعت و خلقت است که حس آرامش، تعمق و یاد [[خدا]] را در دل انسان زنده میکند. این تجربه موجب میشود گردشگران علاوه بر [[لذتجویی|لذت بردن]] از مناظر طبیعی، به تأمل در خلقت و عظمت آفریدگار نیز بپردازند و این بعد معنوی از ویژگیهای خاص بازدید از آبشار مارگون است و [[گردشگری معناگرا]] را ترویج میدهد.<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_15958.html وارثی و دیگران، «تحلیلی بر طبیعتگردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، وبسایت سامانه مدیریت نشریات علمی.]</ref> | |||
* آبشار مارگون بهعنوان نمادی فرهنگی و طبیعی در منطقه شناخته میشود و در مناسبتهای محلی، [[جشن]]ها و آیینهای سنتی مردم منطقه جایگاه ویژهای دارد. بهعنوان مثال، مراسم عروسی و جشنهای محلی در کنار آبشار برگزار میشود که نشاندهندهٔ پیوند عمیق فرهنگی مردم با این جاذبهٔ طبیعی است.<ref>[https://namnak.com/مارگون.p59000 «مارگون بهشت گمشده در فارس+تصاویر»، وبسایت نمناک.]</ref> | |||
* گردشگری اکوتوریستی موجب تقویت هویت فرهنگی محلی شده و زمینهٔ تبادل فرهنگی میان گردشگران و ساکنان منطقه را فراهم کرده است. این تعاملها به حفظ زبان، آدابورسوم و هنرهای محلی کمک میکند.<ref>[https://hsenk.ir/ارایه-الگوهای-توسعه-گردشگری-پایدار-من/ احمدی و دیگران، «ارایه الگوهای توسعه گردشگری پایدار منطقه حفاظتشده آبشار مارگون فارس با تأکید بر اصول و معیارهای طراحی منظر پایدار»، 1392ش، ص157-158.]</ref> | |||
* همچنین گردشگری پایدار در منطقه سبب شده توجه بیشتری به حفاظت از [[محیط زیست]] و منابع طبیعی شود که خود بخشی از فرهنگ بومی منطقه است.<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_15958.html وارثی و دیگران، «تحلیلی بر طبیعت گردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، وبسایت سامانه مدیریت نشریات علمی.]</ref> | |||
=== نقش اقتصادی === | |||
* آبشار مارگون بهعنوان یکی از جاذبههای مهم اکوتوریستی استان فارس و [[ایران]]، منبع درآمد قابل توجهی برای ساکنان منطقه و استان است. گردشگری ناشی از بازدید از آبشار، فرصتهای شغلی در حوزههای خدماتی مانند راهنمایی گردشگران، فروش [[صنایع دستی]]، اقامتگاههای بومگردی و فروش مواد غذایی و [[سوغاتی|سوغات]] محلی ایجاد کرده است.<ref>[https://www.iraneiap.ir/article_13138.html فتاحی اردکانی، «برآورد ارزش اقتصادی آبشار مارگون در استان فارس از دیدگاه کارکرد تفرجگاهی»، 1392ش، ص208.]</ref> | |||
* مطالعات اقتصادی نشان دادهاند که بازدیدکنندگان حاضرند مبلغی را بهعنوان ورودی پرداخت کنند که این مبلغ میتواند به حفظ و توسعهٔ امکانات گردشگری و زیرساختهای منطقه کمک کند. بهطور متوسط، ارزش اقتصادی سالانهٔ آبشار مارگون از طریق گردشگری تفریحی چند میلیارد ریال برآورد شده است.<ref>[https://www.iraneiap.ir/article_13138.html فتاحی اردکانی، «برآورد ارزش اقتصادی آبشار مارگون در استان فارس از دیدگاه کارکرد تفرجگاهی»، 1392ش، ص210.]</ref> | |||
* توسعهٔ گردشگری در منطقه به افزایش درآمد خانوارها و بهبود معیشت مردم محلی منجر شده و زمینهساز سرمایهگذاری بخش خصوصی در بهبود زیرساختها و خدمات شده است.<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_15958.html وارثی و دیگران، «تحلیلی بر طبیعت گردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، وبسایت سامانه مدیریت نشریات علمی.]</ref> | |||
== جذابیتهای گردشگری منطقه اطراف آبشار == | |||
[[پرونده:آبشار مارگون.jpg|جایگزین=بقعه امامزاده بیبی خاتونین|بندانگشتی|بقعه امامزاده بیبی خاتونین]] | |||
'''بقعه امامزاده بیبی خاتونین''': [[امامزاده]] بیبی خاتونین در نزدیکی آبشار مارگون قرار دارد، در این بقعه دو قبر متصل به هم وجود دارد که بنا به اعتقادات محلی، متعلق به دو خواهر بزرگوار از فرزندان [[امام موسی کاظم]] به نامهای زبیده خاتون و رقیه خاتون است. این دو بانوی علوی در اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری، هنگام [[مسافرت|سفر]] به [[ایران]] و در مسیر دیدار با [[امام علی بن موسی|امام رضا]]، به دستور مأمون مورد حمله قرار گرفتند و در این منطقه به [[شهادت]] رسیدند. به همین دلیل، این امامزاده در میان مردم منطقه جایگاه معنوی و فرهنگی ویژهای دارد و در مناسبتهای مذهبی و ایام تعطیلات، زائران و مسافران بسیاری به آنجا میروند.<ref>[https://sobhezagros.ir/story/حرم-مطهر-نگین-زیبای-دشت-باصفای-سقاوه «امامزاده بیبی خاتونین نگین زیبای شهرستان مارگون»، وبسایت صبح زاگرس.]</ref> | |||
'''آبشار چیکان''': آبشاری کوچک اما بسیار زیبا در نزدیکی روستای مارگون که امکان کوهنوردی و لذت بردن از هوای مطبوع بالای آبشار را فراهم میکند.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/مارگون،-پیچ-و-خمی-از-اسرار-و-زیبایی-ها/ «مرتفعترین آبشار چشمهای ایران، مارگون»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت.]</ref> | |||
[[پرونده:آبشار مارگون۱.jpg|جایگزین=آبشار مورزیان|بندانگشتی|آبشار مورزیان]] | |||
'''آبشار شهنیز''': از آبشارهای زیبای نزدیک به مارگون در استان [[کهگیلویه و بویراحمد]] که با درختان [[بید]] و [[چنار]] احاطه شده و ارتفاعی حدود ۱۸ متر دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85420623/نوروز-گردی-در-مارگون-سرزمین-تفرجگاه-های-آبی «مارگون، سرزمین رؤیایی با چشمه سارهای همیشه جاری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
'''آبشار مورزیان''': واقع در نزدیکی مارگون، این آبشار در [[زمستان]] با قندیلهای یخی، منظرهای حیرتانگیز ایجاد میکند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-margon-waterfall/ ساکیزاده، «اطلاعات کامل درباره آبشار مارگون، آبشاری با ۱۰۰۰ چشمه»، وبسایت مجله گردشگری اتاقک.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* احمدی، فریال و دیگران، «ارایه الگوهای توسعه گردشگری پایدار منطقه حفاظتشده آبشار مارگون فارس با تأکید بر اصول و معیارهای طراحی منظر پایدار»، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیطزیست، شماره ۱، ۱۳۹۲ش. | |||
* ارجمند، سحر، «آبشار مارگون»، وبسایت کجارو، تاریخ انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۹۶ش. | |||
* «امامزاده بیبی خاتونین نگین زیبای شهرستان مارگون»، وبسایت صبح زاگرس، تاریخ انتشار: ۲۵ مرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* جعفری، احمد، «آبشار مارگون شیراز؛ بزرگترین آبشار چشمهای جهان»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* ساکیزاده، محمد، «اطلاعات کامل دربارهٔ آبشار مارگون، آبشاری با ۱۰۰۰ چشمه»، وبسایت مجله گردشگری اتاقک، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* ضیایی، محمود و شکاری، فاطمه، «اولویت بندی متغیرهای تأثیرگذار بر ادراک دیدارکنندگان از ازدحام در آبشار مارگون»، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری منطقهای، شماره ۶، ۱۳۹۲ش. | |||
* فتاحی اردکانی، احمد، «برآورد ارزش اقتصادی آبشار مارگون در استان فارس از دیدگاه کارکرد تفرجگاهی»، نشریه علمی پژوهشهای محیط زیست، دوره ۴، شماره ۸، پیاپی ۸، ۱۳۹۲ش. | |||
* قراباغی، مبینا، «آبشار مارگون کجاست؟ بزرگترین آبشار چشمهای در شیراز+آدرس»، وبسایت پته، تاریخ انتشار: ۱۶ مرداد ۱۴۰۳ش. | |||
* «مارگون بهشت گمشده در فارس+تصاویر»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* «مارگون، سرزمین رؤیایی با چشمه سارهای همیشه جاری»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۲۸ اسفند ۱۴۰۲ش. | |||
* «مرتفعترین آبشار چشمهای ایران، مارگون»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ انتشار: ۲۳ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «معرفی آبشار مارگون»، وبسایت راسخون، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
* نظری، داود، «برنامهریزی توسعه روستایی در شهرستان سپیدان»، پایاننامه کارشناسیارشد جغرافیا، گروه جغرافیا دانشگاه اصفهان، ۱۳۸۰ش. | |||
* نوری، غلامرضا و همکاران، «ارزیابی قابلیتهای اکولوژیکی آبشار مارگون با استفاده از مدل استراتژی SWOT و فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP جهت توسعه اکوتوریسم»، نشریه اکولوژی تالاب، شماره ۲۸، ۱۳۹۵ش. | |||
* وارثی، حمیدرضا و دیگران، «تحلیلی بر طبیعتگردی آبشار مارگون با تأکید بر توسعه پایدار»، وبسایت مدیریت نشریات علمی، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۴ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
