جز ویکی سازی و تمیزکاری |
جز ویکی سازی |
||
| (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
==آغاز تحصيل== | ==آغاز تحصيل== | ||
بنابه گفتۀ مورخان، شیخ مفید حضرت [[فاطمه | بنابه گفتۀ مورخان، [[شیخ مفید]]، حضرت [[فاطمه زهرا]] را در [[خواب]] دید که دست [[امام حسن مجتبی|حسن]] و [[امام حسین|حسین]] را گرفته و پیش او آورد و فرمود به آن دو فقه تعلیم دهد. صبح همان شب، فاطمه، مادر سیدمرتضی و [[سیدرضی]]، در حالیکه دست دو طفل خود را گرفته بود پیش شیخ آمد و عین همان عبارت را به زبان آورد که شیخ در خواب از زبان حضرت فاطمۀ زهرا شنیده بود.<ref>ریحانة الادب، 1369ش، ج4، ص185.</ref> پس هر دو برادر تحت تعلیمات شیخ مفید درآمدند.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> | ||
==جایگاه علمی و ادبی== | ==جایگاه علمی و ادبی== | ||
سیدمرتضی علمالهدی را در مقام علمی و منزلت فقهی در عصر خود بیبدیل دانستهاند. او مرجع فقهی، متكلم و پیشوای امامیه پس از وفات استاد خود، شیخ مفید، محسوب میشد. وی از ذوق شعری و ادبی نیز برخوردار بود و گویند در آن زمان، غیر از برادر او سیدرضی، شاعری به پای او نمیرسید.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> سیدمرتضی در کنار چهار عالم بزرگ دیگر، کلینی، شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی، زیربنای فرهنگ و علوم اسلامی [[تشیع]] را استحکام بخشیدند بهطوریکه منابع علمی در دسترس علمای امروزی همگی حاصل تلاشهای آنها است.<ref>[http://www.manuscripts.ir/ar/about/89-news/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4/3260-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9 متقی، «گزارش نشست مقدماتی کنگرۀ بینالمللی سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت بساتین.]</ref> | سیدمرتضی علمالهدی را در مقام علمی و منزلت فقهی در عصر خود بیبدیل دانستهاند. او مرجع فقهی، متكلم و پیشوای امامیه پس از وفات استاد خود، شیخ مفید، محسوب میشد. وی از ذوق شعری و ادبی نیز برخوردار بود و گویند در آن زمان، غیر از برادر او سیدرضی، شاعری به پای او نمیرسید.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> سیدمرتضی در کنار چهار عالم بزرگ دیگر، کلینی، شیخ صدوق، شیخ مفید و شیخ طوسی، زیربنای فرهنگ و علوم اسلامی [[تشیع]] را استحکام بخشیدند بهطوریکه منابع علمی در دسترس علمای امروزی همگی حاصل تلاشهای آنها است.<ref>[http://www.manuscripts.ir/ar/about/89-news/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4/3260-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9 متقی، «گزارش نشست مقدماتی کنگرۀ بینالمللی سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت بساتین.]</ref> | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۴: | ||
سیدمرتضی در دورۀ پرآشوب عصر خود، از فرصتهای اجتماعی برای تحکیم اصول شیعی و تبلیغ و ترویج دین استفاده میکرد. بسیاری از پژوهشگران، تعامل او با خلفای عباسی را با هدف نرمخوکردن آنها نسبت به علویون دانستهاند.<ref>محییالدین، شخصیت ادبی سید مرتضی، 1373ش، ص19-21. </ref> | سیدمرتضی در دورۀ پرآشوب عصر خود، از فرصتهای اجتماعی برای تحکیم اصول شیعی و تبلیغ و ترویج دین استفاده میکرد. بسیاری از پژوهشگران، تعامل او با خلفای عباسی را با هدف نرمخوکردن آنها نسبت به علویون دانستهاند.<ref>محییالدین، شخصیت ادبی سید مرتضی، 1373ش، ص19-21. </ref> | ||
==فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی== | ==فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی== | ||
*سیدمرتضی علمالهدی به مدت ۳۰ سال امیر حاجّ و حرمین شریفین بود. امارت [[حج]] و ریاست زائران مکه را که رایج بود شخص خلیفه به عهده داشته باشد بر دوش سیدمرتضی نهادند. | |||
*سیدمرتضی مسئول نظارت بر نسب سادات و مدافع حقوق آنها، عهدهدار اموال و دارایی یتیمان، مراقب بیپناهان و سرپرست [[ازدواج]] دختران و زنان بیسرپرست بود. | |||
*ریاست عدلیه و سرپرستی دیوان تظلّمات و شكایات که وظیفۀ آن تحت نظر شخص خلیفه، رسیدگی به ستمهای امرا و رجال دولتی بود و از وظایف خطیر اجتماعی تلقی میشد به سیدمرتضی واگذار شده بود.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> | |||
==شیوۀ تدریس== | ==شیوۀ تدریس== | ||
سیدمرتضی علوم بسیاری را تدریس میکرد. از مشخصات بارز مجلس درس او این بود که علمای بزرگی در آن شرکت میجستند، حتی گاهی استاد اعظم وی یعنی شیخ مفید نیز در کلاس درس او حاضر میشد. بر اساس برخی منابع تاریخی، او خانۀ بزرگی داشت و آنجا را مدرسه کرده بود و طلّابی از علوم مختلف در آن حضور مییافتند.<ref>[https://fa.al-shia.org/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C/ «سیدمرتضی»، وبسایت الشیعه.]</ref> | سیدمرتضی علوم بسیاری را تدریس میکرد. از مشخصات بارز مجلس درس او این بود که علمای بزرگی در آن شرکت میجستند، حتی گاهی استاد اعظم وی یعنی شیخ مفید نیز در کلاس درس او حاضر میشد. بر اساس برخی منابع تاریخی، او خانۀ بزرگی داشت و آنجا را مدرسه کرده بود و طلّابی از علوم مختلف در آن حضور مییافتند.<ref>[https://fa.al-shia.org/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C/ «سیدمرتضی»، وبسایت الشیعه.]</ref> | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۴: | ||
==دیدگاه دیگران== | ==دیدگاه دیگران== | ||
[[علامه حلی]]، علمالهدی را ركن امامیّه و مصنّفات او را مرجع اصلی مذهب امامیه دانسته است. از نظر شیخ عزّالدین احمد بن مقبل، چنانچه فردی سوگند خورد که علمالهدی در علوم عربیّه عالمتر از خود اعراب است، کذب نیست. [[علامه بحرالعلوم]] او را صاحب الفخرین والریاستین نامیده و معتقد بود سیدمرتضی مروج دین اهلبیت وسرور ثقلین در قرن چهارم است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/4597/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C «گنجبنۀ معارف، سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت حوزه.]</ref> | |||
علمای اهلسنت همچون ابنخلکان، ابناثیر، یافعی، سیوطی، خطیب بغدادی و ابنکثیر شامی نیز سیدمرتضی علمالهدی را با بهترین توصیفات ذکر و دانش و فضیلت او را تحسین میکنند.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> | علمای اهلسنت همچون ابنخلکان، ابناثیر، یافعی، سیوطی، خطیب بغدادی و ابنکثیر شامی نیز سیدمرتضی علمالهدی را با بهترین توصیفات ذکر و دانش و فضیلت او را تحسین میکنند.<ref>[http://shia-ac.com/index.php/shiite-studies/personalities/148-maghale-16 مهدویخواه، «زندگینامۀ سیدمرتضی علمالهدی»، وبسایت مرکز تخصصی شیعهشناسی.]</ref> | ||
==درگذشت== | ==درگذشت== | ||
سیدمرتضی | سیدمرتضی در۴۳۶ق در سن هشتادسالگی در شهر [[بغداد]] درگذشت و در خانۀ خود دفن شد. بعد از مدتی پیکر او را به کربلا انتقال دادند.<ref>بحرالعلوم و خامهیار، زیارتگاههای عراق، 1395ش، ج۱، ص۳۲۴-۳۲۵.</ref> | ||
==بزرگداشت== | ==بزرگداشت== | ||
دفتر نمایندگی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در شهر قم، حدود چهل همایش علمی را با حضور بزرگان حوزه و دانشگاه در زمینۀ اندیشه، سیره، شخصیت و زندگی سیدمرتضی و آثار وی برگزار کرده است. از سوی این بنیاد شصت اثر نیز برای بررسی تفکر و اندیشۀ سیدمرتضی نشر یافته است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5154097/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%DB%B6%DB%B0-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%B9%D9%8 « انتشار ۶۰ اثر پژوهشی با محوریت سیدمرتضی علم الهدی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | دفتر نمایندگی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در شهر قم، حدود چهل همایش علمی را با حضور بزرگان حوزه و دانشگاه در زمینۀ اندیشه، سیره، شخصیت و زندگی سیدمرتضی و آثار وی برگزار کرده است. از سوی این بنیاد شصت اثر نیز برای بررسی تفکر و اندیشۀ سیدمرتضی نشر یافته است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5154097/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%DB%B6%DB%B0-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%B9%D9%8 « انتشار ۶۰ اثر پژوهشی با محوریت سیدمرتضی علم الهدی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
در برخی منابع ذکر شده که ۶۱ جلد کتاب و نشریه دربارۀ آثار، تفکر و شخصیت سیدمرتضی علمالهدی از سوی محققان حوزه و دانشگاه نشر یافتهاند که ۴۱ جلد در زمینۀ کتب علمی او و ۲۰ جلد مشتمل بر مقالات فارسی و عربی دربارۀ شخصیت، تفسیرها و شناختنامه سیدمرتضی و | در برخی منابع ذکر شده که ۶۱ جلد کتاب و نشریه دربارۀ آثار، تفکر و شخصیت سیدمرتضی علمالهدی از سوی محققان حوزه و دانشگاه نشر یافتهاند که ۴۱ جلد در زمینۀ کتب علمی او و ۲۰ جلد مشتمل بر مقالات فارسی و عربی دربارۀ شخصیت، تفسیرها و شناختنامه سیدمرتضی و ۱۷۰ عنوان پایاننامۀ دانشگاه و رسالۀ حوزوی در مورد وی نگاشته شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84243464/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%81%D8%AE%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «سیدمرتضی علمالهدی مایۀ فخر جهان اسلام است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد ([[یونسکو]]) نیز نام سیدمرتضی علمالهدی را در فهرست مشاهیر ایرانی ذیل برنامه معرفی جهانیِ چهرههای برتر کشورهای عضو سازمان ملل، ثبت کرده است.<ref>[https://fa.irunesco.org/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%B3%DA%A9%D9%88/ «ثبت مشاهیر ایرانی در یونسکو»، وبسایت کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
