جز ویکی سازی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>حرم عبدالعظیم حسنی؛</big>''' آرامگاه عبدالعظیم از نوادگان امام حسن مجتبی در شهرری. | '''<big>حرم عبدالعظیم حسنی؛</big>''' آرامگاه عبدالعظیم از نوادگان امام حسن مجتبی در شهرری. | ||
نَسَب عبدالعظيم حسنی با چهار واسطه به [[امام حسن مجتبی]] میرسد.<ref>ابنعنبه، عمدة الطالب في انساب آل ابىطالب، 1385ش، ص90</ref> او در شهرری به «شاه عبدالعظيم»<ref>خوانسارى، روضات الجنات في اوصاف العلماء و السادات، 1313ق، 353.</ref> و «سيدالكريم»، معروف است. کنیۀ او، ابوالقاسم و ابوالفتح است.<ref>واعظ كجورى، جنة النعيم و العيش السليم، 1385ق، ص111.</ref> برخی منابع متأخّر، او را متولد | نَسَب عبدالعظيم حسنی با چهار واسطه به [[امام حسن مجتبی]] میرسد.<ref>ابنعنبه، عمدة الطالب في انساب آل ابىطالب، 1385ش، ص90</ref> او در شهرری به «شاه عبدالعظيم»<ref>خوانسارى، روضات الجنات في اوصاف العلماء و السادات، 1313ق، 353.</ref> و «سيدالكريم»، معروف است. کنیۀ او، ابوالقاسم و ابوالفتح است.<ref>واعظ كجورى، جنة النعيم و العيش السليم، 1385ق، ص111.</ref> برخی منابع متأخّر، او را متولد ۱۷۳ق در مدینه و متوفای ۲۵۲ق، دانستهاند.<ref>محمدی ریشهری، حکمت نامه حضرت عبدالعظیم، 1390ش، ص18.</ref> عبدالعظیم حسنی در شهرری، واقع در جنوب [[تهران]]، دفن شده است.<ref>واعظ كجورى، جنة النعيم و العيش السليم، 1385ق، ص 403.</ref> | ||
==تاریخچه حرم عبدالعظیم حسنی== | ==تاریخچه حرم عبدالعظیم حسنی== | ||
نخستين بنای آرامگاه عبدالعظیم حسنی، به حدود | نخستين بنای آرامگاه عبدالعظیم حسنی، به حدود ۲۰ سال پس از رحلت او در دوره علويان طبرستان، يعنى حدود سالهاى ۲۷۲-۲۷۵ق بازمیگردد که توسط محمّد پسر زيد داعى علوى برپا شد.<ref>قائدان، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی در گذشته و حال، 1382ش، ص79.</ref> بعدها این بنا به فرمان پادشاهان [[آلبويه]] تعمیر اساسی شد.<ref>مصطفوى، آثار تاريخى تهران، 1375ش، ص291-295.</ref> سپس به دستور مجدالملك قمى براوستانی، وزیر دربار سلجوقی، بقعهای در محل دفن عبدالعظیم حسنی برپا شد.<ref>هدايتى، آستانه رى، 1344ش، ص21.</ref> | ||
==توصيف بناى حرم== | ==توصيف بناى حرم== | ||
آستان عبدالعظیم حسنی همانند سایر زیارتگاهها و مقبرههای مذهبی، شامل قسمت مركزی (حرم) و متعلقات دیگری است که در اطراف حرم و متصل به آن احداث شدهاند. این متعلقات شامل: [[مسجد]]، رواقها، صحنها، ایوانها و دیگر آثار مربوطه و وابسته است. همچنین دو امامزاده با نامهای حمزه و | آستان عبدالعظیم حسنی همانند سایر زیارتگاهها و مقبرههای مذهبی، شامل قسمت مركزی ([[حرم]]) و متعلقات دیگری است که در اطراف حرم و متصل به آن احداث شدهاند. این متعلقات شامل: [[مسجد]]، رواقها، صحنها، ایوانها و دیگر آثار مربوطه و وابسته است. همچنین دو [[امامزاده]] با نامهای حمزه و طاهر نیز در مجاورت همین مجموعه قرار دارند.<ref>[https://www.abdulazim.com/fa/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86#portlet-mosts-visited «معماری و ساختمان»، وب سایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.]</ref> | ||
===حرم=== | ===حرم=== | ||
حرم شاه عبدالعظیم متشکل از صندوق عتیق و ضریح نقرهای است که اطراف قبر را احاطه کرده است. امروزه این حرم به شکل مربع و دارای چهار درب آبنوس [[خاتمکاری]] است؛ درب شمالی، به رواق و ایوان آینه متصل بوده و درب ورودی زوار است؛ درب شرقی، به [[مسجد]] زنانه متصل بوده و محل ایاب و ذهاب بانوان است؛ درب غربی، به مسجد بالاسر و مقبره آیتالله کاشانی و ناصرالدین شاه متصل است؛ درب جنوبی، به راهرو حرم امامزاده حمزه متصل است.<ref>قائدی، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی در گذشته و حال، 1382ش، ص46-47.</ref> | حرم شاه عبدالعظیم متشکل از صندوق عتیق و ضریح نقرهای است که اطراف قبر را احاطه کرده است. امروزه این حرم به شکل مربع و دارای چهار درب آبنوس [[خاتمکاری]] است؛ درب شمالی، به رواق و ایوان آینه متصل بوده و درب ورودی زوار است؛ درب شرقی، به [[مسجد]] زنانه متصل بوده و محل ایاب و ذهاب بانوان است؛ درب غربی، به مسجد بالاسر و مقبره آیتالله کاشانی و ناصرالدین شاه متصل است؛ درب جنوبی، به راهرو حرم امامزاده حمزه متصل است.<ref>قائدی، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی در گذشته و حال، 1382ش، ص46-47.</ref> | ||
===صندوق عتیق=== | ===صندوق عتیق=== | ||
صندوق چوبی که بر روی قبر قرار گرفته، يكى از نفيسترين و قدیمیترین آثار مرقد عبدالعظیم حسنی است. در چهار طرف این صندوق، آيات قرآنى به خط نسخ و ثلث برجسته، همراه با زيارتنامه توسط يحيى بن محمد اصفهانى در تاريخ ۷۲۵ق، حكاكى شده است.<ref>مشكوتى، فهرست بناهاى تاريخى و اماكن باستانى ايران، 1349ش، ص216.</ref> اين صندوق به دستور خواجه نجمالدين محمد، در دوران ايلخانان مغول ساخته شده و یکی از باارزشترین آثار تاریخی و صنعتی [[ایران]] بهشمار میرود.<ref>قائدان، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی در گذشته و حال، 1382ش، ص90.</ref> | صندوق چوبی که بر روی قبر قرار گرفته، يكى از نفيسترين و قدیمیترین آثار مرقد عبدالعظیم حسنی است. در چهار طرف این صندوق، آيات قرآنى به خط نسخ و ثلث برجسته، همراه با زيارتنامه توسط يحيى بن محمد اصفهانى در تاريخ ۷۲۵ق، حكاكى شده است.<ref>مشكوتى، فهرست بناهاى تاريخى و اماكن باستانى ايران، 1349ش، ص216.</ref> اين صندوق به دستور خواجه نجمالدين محمد، در دوران ايلخانان مغول ساخته شده و یکی از باارزشترین آثار تاریخی و صنعتی [[ایران]] بهشمار میرود.<ref>قائدان، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی در گذشته و حال، 1382ش، ص90.</ref> | ||
===ضريح=== | ===ضريح=== | ||
ضريح کنونی حرم، از جنس نقره و ساخت دورهی فتحعلى شاه قاجار است که بر روى آن تاريخ 1222ق، ثبت شده و دارای 87/3 متر طول، 95/2 متر عرض و 40/2 متر ارتفاع است. همچنین كتيبه بالاى آن 54 سانتىمتر پهنا و دهانههاى شبكه و پايههاى آن 86/1 متر ارتفاع دارد. اين ضريح بر پايهاى از سنگ مرمر به ارتفاع 25 سانتىمتر قرار گرفته است.<ref>شهابى، تاريخچه وقف در اسلام، 1393ش، ص391.</ref> | ضريح کنونی حرم، از جنس نقره و ساخت دورهی فتحعلى شاه قاجار است که بر روى آن تاريخ 1222ق، ثبت شده و دارای 87/3 متر طول، 95/2 متر عرض و 40/2 متر ارتفاع است. همچنین كتيبه بالاى آن 54 سانتىمتر پهنا و دهانههاى شبكه و پايههاى آن 86/1 متر ارتفاع دارد. اين ضريح بر پايهاى از سنگ مرمر به ارتفاع 25 سانتىمتر قرار گرفته است.<ref>شهابى، تاريخچه وقف در اسلام، 1393ش، ص391.</ref> | ||
===ایوان و صحن=== | ===ایوان و صحن=== | ||
ایوان حرم شاه عبدالعظیم در ماه [[محرم|محرّم]] سال 944ق، به فرمان شاه طهماسب بنا نهاده شد. پس از آن، صحن اصلی، مسجد شمالی همان صحن، رواق و مسجد بالاسر و مسجد زنانه در شمال و مغرب و مشرق حرم ساخته شد.<ref>«معماری و ساختمان»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی، تاریخ بازدید 23 تیر 1401ش. </ref> صحن کنونی در دوره ناصرالدین شاه ساخته شده و با ساختاری بسیار زیبا دارای حجراتی در اطراف است. مسجد جامع در ضلع شمالی صحن قرار دارد و قسمت شرقی صحن، متصل به باغچه علیجان و حرم امامزاده طاهر است. | ایوان حرم شاه عبدالعظیم در ماه [[محرم|محرّم]] سال 944ق، به فرمان شاه طهماسب بنا نهاده شد. پس از آن، صحن اصلی، مسجد شمالی همان صحن، رواق و مسجد بالاسر و مسجد زنانه در شمال و مغرب و مشرق حرم ساخته شد.<ref>«معماری و ساختمان»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی، تاریخ بازدید 23 تیر 1401ش. </ref> صحن کنونی در دوره ناصرالدین شاه ساخته شده و با ساختاری بسیار زیبا دارای حجراتی در اطراف است. مسجد جامع در ضلع شمالی صحن قرار دارد و قسمت شرقی صحن، متصل به باغچه علیجان و حرم امامزاده طاهر است. | ||
===گنبد=== | ===گنبد=== | ||
نخستين گنبد بارگاه عبدالعظیم حسنی با معمارى بسيار ساده در دوران علویان طبرستان ساخته شد؛ اما در دوران سلجوقیان گنبدى بزرگ و باشكوه ساخته شد که امروزه نیز همچنان بر فراز آن مزار قرار دارد.<ref>مشکوتی، فهرست بناهاى تاريخى و اماكن باستانى ايران، 1349ش، ص217.</ref> | نخستين گنبد بارگاه عبدالعظیم حسنی با معمارى بسيار ساده در دوران علویان طبرستان ساخته شد؛ اما در دوران سلجوقیان گنبدى بزرگ و باشكوه ساخته شد که امروزه نیز همچنان بر فراز آن مزار قرار دارد.<ref>مشکوتی، فهرست بناهاى تاريخى و اماكن باستانى ايران، 1349ش، ص217.</ref> | ||
===منارهها=== | ===منارهها=== | ||
هنگام طلاكارى گنبد در سال ۱۲۷۰ق، دو مناره بلند و باشكوه در دو جانب ايوان اصلى آيينه (ايوان شمالى) ساخته شد و با كاشىهاى زيباى عصر قاجار تزيين گردید. بلندى آنها از كف بنا 33 متر است. اين منارهها از نظر تزيين و تناسب از جمله زيباترين منارههاى عصر قاجار بهشمار مىروند. از داخل هر مناره به وسيله پلكان مىتوان به بالاى آن راه يافت. در گذشته مؤذنها در آن گلدستهها اذان مىگفتند. | هنگام طلاكارى گنبد در سال ۱۲۷۰ق، دو مناره بلند و باشكوه در دو جانب ايوان اصلى آيينه (ايوان شمالى) ساخته شد و با كاشىهاى زيباى عصر قاجار تزيين گردید. بلندى آنها از كف بنا 33 متر است. اين منارهها از نظر تزيين و تناسب از جمله زيباترين منارههاى عصر قاجار بهشمار مىروند. از داخل هر مناره به وسيله پلكان مىتوان به بالاى آن راه يافت. در گذشته مؤذنها در آن گلدستهها اذان مىگفتند. | ||
