بازسازی متن |
|||
| خط ۲۴۳: | خط ۲۴۳: | ||
گنبد بیگم در روستای «خُوش اَبدَال» ولسوالی (شهرستان) «جِیغتُو» در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری شهر غزنی قرار دارد.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> بالاتر از گنبد، چمنزاری وجود دارد که بهنام «چمن بیگم» مشهور است.<ref>[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-میشود/ ذکریا، «گنبد بیگم ترمیم میشود»، وبسایت کلید.]</ref> ساختار و مواد استفاده شده در ساختمان گنبد نشاندهندهٔ معماری اسلامی در عصر غزنویان است. اندازهٔ قطر گنبد ۲۲ متر و ارتفاع آن ۱۰ متر است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/187383 «گنبد تاریخی بیگم در ولایت غزنی ترمیم میشود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> این بنا از خشت پخته ساخته شده و به مرور زمان یک ردیف از خشتهای آن آسیب دیده است. گنبد بیگم، یک دروازهٔ کوچک شبیه پنجره دارد که در تمامی گنبدهای آن دوره دیده میشود. به گفتهٔ ساکنان محلی، کتیبههایی نیز در بنای گنبد وجود داشته که در زمان سلطنت ظاهرشاه، به سرقت رفته است. داخل بنای گنبد، یک قبر قدیمی دیده میشود<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> و پایینتر از گنبد، انبار خشتهای پخته و یک سرداب وجود دارد که برای مرمت آسیبهای گنبد در نظر گرفته شده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> | گنبد بیگم در روستای «خُوش اَبدَال» ولسوالی (شهرستان) «جِیغتُو» در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری شهر غزنی قرار دارد.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> بالاتر از گنبد، چمنزاری وجود دارد که بهنام «چمن بیگم» مشهور است.<ref>[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-میشود/ ذکریا، «گنبد بیگم ترمیم میشود»، وبسایت کلید.]</ref> ساختار و مواد استفاده شده در ساختمان گنبد نشاندهندهٔ معماری اسلامی در عصر غزنویان است. اندازهٔ قطر گنبد ۲۲ متر و ارتفاع آن ۱۰ متر است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/187383 «گنبد تاریخی بیگم در ولایت غزنی ترمیم میشود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> این بنا از خشت پخته ساخته شده و به مرور زمان یک ردیف از خشتهای آن آسیب دیده است. گنبد بیگم، یک دروازهٔ کوچک شبیه پنجره دارد که در تمامی گنبدهای آن دوره دیده میشود. به گفتهٔ ساکنان محلی، کتیبههایی نیز در بنای گنبد وجود داشته که در زمان سلطنت ظاهرشاه، به سرقت رفته است. داخل بنای گنبد، یک قبر قدیمی دیده میشود<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> و پایینتر از گنبد، انبار خشتهای پخته و یک سرداب وجود دارد که برای مرمت آسیبهای گنبد در نظر گرفته شده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
گفته میشود که «سلطان محمود غزنوی» هنگامی که قصد عبور از این محل را داشته، دختری را در لب جوی میبیند و از او آب میخواهد. دختر، آب گلآلود به سلطان میدهد و در جواب سلطان که از علت این کار میپرسد، میگوید آب صاف موجب بیماری شما میشد و شفا در آب گلآلود است. محمود غزنوی تحتتأثیر هوش و خرد دختر قرار میگیرد و لقب «بیگم» و مقداری زمین به او پاداش میدهد و برای او گنبدی میسازد که به گنبد بیگم مشهور میشود.<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/59501/منار%20بیگم%20آبده%20تاریخی%20کمتر%20دیده%20شده%20از%20دوران%20غزنویان%20در%20افغانستان «گنبد بیگم آبدۀ تاریخی کمتر دیدهشده از دوران غزنویان در افغانستان»، وبسایت آیفیلم 2.]</ref> بر اساس روایت شفاهی دیگر، حدود ۷۰۰ سال قبل، در آن منطقه پهلوانی بهنام «ماکو» زندگی میکرده که عاشق بیگم دختر حاکم آنجا میشود. برادران بیگم که از ماجرا باخبر میشوند، ماکو را در همین محل میکشند. بعد از این حادثه، مردم محل بر ضد حاکم قیام میکنند و حاکم و پسرانش را از بین میبرند و قدرت را به بیگم میدهند. بیگم گنبدی بر سر قبر ماکو میسازد که به [[گنبد بیگم]] شهرت پیدا میکند. | گفته میشود که «سلطان محمود غزنوی» هنگامی که قصد عبور از این محل را داشته، دختری را در لب جوی میبیند و از او آب میخواهد. دختر، آب گلآلود به سلطان میدهد و در جواب سلطان که از علت این کار میپرسد، میگوید آب صاف موجب بیماری شما میشد و شفا در آب گلآلود است. محمود غزنوی تحتتأثیر هوش و خرد دختر قرار میگیرد و لقب «بیگم» و مقداری زمین به او پاداش میدهد و برای او گنبدی میسازد که به گنبد بیگم مشهور میشود.<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/59501/منار%20بیگم%20آبده%20تاریخی%20کمتر%20دیده%20شده%20از%20دوران%20غزنویان%20در%20افغانستان «گنبد بیگم آبدۀ تاریخی کمتر دیدهشده از دوران غزنویان در افغانستان»، وبسایت آیفیلم 2.]</ref> بر اساس روایت شفاهی دیگر، حدود ۷۰۰ سال قبل، در آن منطقه پهلوانی بهنام «ماکو» زندگی میکرده که عاشق بیگم دختر حاکم آنجا میشود. برادران بیگم که از ماجرا باخبر میشوند، ماکو را در همین محل میکشند. بعد از این حادثه، مردم محل بر ضد حاکم قیام میکنند و حاکم و پسرانش را از بین میبرند و قدرت را به بیگم میدهند. بیگم گنبدی بر سر قبر ماکو میسازد که به [[گنبد بیگم]] شهرت پیدا میکند. پژوهشگران نما و ساختار اسلامی گنبد و تزئینات معنوی و الهامبخش آن و نامگذاری گنبد با عنوان احترامآمیز «بیگم»، بازسازی نقش نمادین زن مسلمان و تأثیر او در حوادث سیاسی و تاریخی و شکوه فرهنگ و تمدن دورهٔ غزنویان میدانند.<ref>[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-میشود/ «گنبد بیگم ترمیم میشود»، وبسایت کلید.]</ref> | ||
پژوهشگران نما و ساختار اسلامی گنبد و تزئینات معنوی و الهامبخش آن و نامگذاری گنبد با عنوان احترامآمیز «بیگم»، بازسازی نقش نمادین زن مسلمان و تأثیر او در حوادث سیاسی و تاریخی و شکوه فرهنگ و تمدن دورهٔ غزنویان میدانند.<ref>[ | |||
=== قلعه غزنی === | === قلعه غزنی === | ||
