مشهد: تفاوت میان نسخه‌ها

در دوره [[صفویه|صفویان]]، مذهب شیعه در ایران رسمیت یافت و شهر مشهد به‌واسطهٔ حرم امام رضا از رونقی دوچندان برخوردار شد.<ref>سیدی، تاریخ شهر مشهد، ۱۳۷۸ش، ص94.</ref> ساخت‌وساز گسترده‌ای در مشهد آغاز شد و مرکزیت خراسان نیز از شهر هرات به مشهد انتقال یافت.<ref>مخلصی، «مشهد؛ پایتخت افشاریان»، پایتخت‌های ایران، چ1، 1374ش، ص626 و 627.</ref> در این دوره و برای مدتی، شهر مشهد بارها مورد حمله [[قوم ازبک|ازبک‌ها]] قرار گرفت.<ref>Houtsma, E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1993, p496.</ref> پس از آزادی کامل مشهد از تصرف ازبکان، بر اعتبار و رونق این شهر افزوده شد. شاهراهی میان [[اصفهان]]، [[هرات]] و مشهد احداث گردید و کاروانسراها و آب‌انبارهای بزرگی در این مسیر ساخته شد. حرم امام رضا نیز در این دوره گسترش یافت.<ref>مخلصی، «مشهد؛ پایتخت افشاریان»، پایتخت‌های ایران، چ1، 1374ش، ص626 و 627.</ref> شاه عباس، خیابانی را از غرب به شرق مشهد احداث کرد که در میان آن نهری جاری بود و نیز آب چشمه‌گیلاس (روستایی در ۵۰ کیلومتری مشهد) را به این شهر انتقال داد.<ref>منجم یزدی، تاریخ عباسی، ۱۳۶۶ش، ص328.</ref> در این دوره، مشهد به‌عنوان «شهر مقدس ایران» شناخته شد و [[زیارت امام رضا]] در فرهنگ ایرانیان نهادینه گردید.<ref>سیوری، ایران عصر صفوی، ۱۳۹۳ش، ص97.</ref>

در دوران صفویه، مشهد یکی از ۱۳ شهر ایران بود که فرماندهی ارشد نظامی (بیگلربیگی / امیرِ امیران) در آن مستقر بود و بر شهرهای اطراف نیز فرماندهی می‌کرد.<ref>سیدی، تاریخ شهر مشهد، ۱۳۷۸ش، ص218.</ref> همچنین مشهد از معدود شهرهای ایران در آن روزگار بود که سکه در آن ضرب می‌شد.<ref>سیدی، تاریخ شهر مشهد، ۱۳۷۸ش، ص206.</ref> در ۱۱۳۵ق، ایل ابدالی به خراسان یورش برد و مشهد را تصرف کردند. این تصرف در ۱۱۳۸ق پایان یافت و مشهد دوباره آزاد شد.<ref>Bosworth, "Mashhad". Historic Cities of the Islamic World, 2007.</ref>

[[زعفران]]، [[زرشک]]، نبات، هل، خشکبار، ادویه، قالی و گلیم و نمد، [[انگشتر]] [[فیروزه]] و [[عقیق]] از سوغاتی‌های معروف شهر مشهد است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2522929/سوغات-خراسان-رضوی-هفت-سین-توشه-گردشگران-نوروزی «سوغات خراسان رضوی هفت‌سین توشه گردشگران نوروزی»، خبرگزاری مهر.]</ref> از جمله صنایع محلی این شهر نیز می‌توان به پوستین‌دوزی، فرش‌های دستبافت مشهدی، [[گلیم‌بافی]]، نمدبافی، ارغوان‌بافی، سماورسازی، [[آینه‌کاری]]، سنگ‌تراشی، تابلو نقره، [[مهر (نماز)|مهر]] و [[تسبیح]] و سجاده، جام چهل‌کلید، چرم دست‌دوز، [[عطر]] مشهدی، شعربافی، خلعت یا کفن اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/2021/9/6/192333/mashhad-handicrafts/ وکیلی، «با صنایع دستی مشهد آشنا شوید»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

مشهد، در طول تاریخ، همواره یکی از خاستگاه‌های اندیشه‌های سترگ و مردان و زنان بزرگ، در ایران بوده است. افرادی همچون [[فردوسی]]، شیخ طبرسی، حر عاملی، امام محمد غزالی، [[نظام‌الملک طوسی|خواجه نظام‌الملک]]، [[محمدتقی بهار]]، [[علی شریعتی]]، محمدرضا شجریان،<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/شهر_مشهد «شهر مشهد»، ویکی فقه.]</ref> شیخ طوسی، سیدعلی سیستانی، سیدحسن طباطبایی قمی، میرزا جواد آقا تهرانی، محمدرضا حکیمی خراسانی، سیدعلی خامنه‌ای (رهبر ایران)، حسین وحید خراسانی، مهدی اخوان ثالث، محمد واعظ‌زاده خراسانی، میرزا مهدی اصفهانی، احمد کافی، محمدمهدی رکنی یزدی و سید محمدمهدی میلانی از این خطه برخاسته‌اند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/مشهد «مشهد»، ویکی شیعه.]</ref>